Radio Free Europe / Radio Liberty is an international news organization serving Central and Eastern Europe, the Caucasus, Central Asia, Russia, the Middle East and Balkan countries

مجموعهای از اخبار، گزارشها و گفتوگوها در ایستگاه ۱۹ رادیو فردا

در این از برنامه از پاراگراف اول، فهیمه ایلغمی، کنشگر مشروطه-پادشاهیخواه، همراه با نازیلا گلستان، از گروه سیاسی ایران همآوا، به موضوع امکان کنشگری مدنی شهروندان در شرایط جنگ برای گذار سیاسی پرداختند.

ترس، دلهره، نگرانی به ویژه برای کودکانی که از جنگ چیزی نمیدانند، ترس از ویرانی، از آینده ایران و همزمان خوشحالی از مرگ علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی و امید به آیندهای متفاوت؛ احساسات ضد و نقیضی است که در میانه صداهایی که از ایران به گوش میرسد، ملموس است. اینترنت و راههای ارتباطی در ایران قطع است. برخی کاربران که بهرغم قطع اینترنت، بهزحمت راهی به شبکههای اجتماعی پیدا میکنند، از مشاهدات و تجربهٔ زیستن در جنگ مینویسند. صداهایی که در این گزارش میشنوید، بازخوانی شده است.

با آغاز حملات ایالات متحده و اسرائیل به ایران، بار دیگر حکومت جمهوری اسلامی تصمیم به قطع دسترسی کاربران به اینترنت گرفت که حالا حدود چهار روز از آن میگذرد. این بار اما تعداد اندکی از کاربران با استفاده از ابزارها و تواناییهای فنی موفق به عبور از سدی شدهاند که حکومت ایجاد کرده است و برای دقایقی خود را به اینترنت جهانی میرسانند تا از حال خود خبر داده و از آنچه در جهان میگذرد با خبر شوند. از پویش عزیزالدین، پژوهشگر سیاستگذاریهای اینترنت در اسلوونی، بیشتر درباره این خاموشی بشنوید.

دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، روز سهشنبه با اشاره به «تمایل تهران» برای مذاکره، اعلام کرد برای گفتوگو با ایران «دیگر خیلی دیر شده» و همزمان با تأکید بر نابودی بخشهایی از توان نظامی و رهبری ایران، گفت که آمریکا ذخایر تسلیحاتی «عملاً نامحدود» دارد و میتواند «تا ابد» بجنگد. در همین زمینه، ارزیابی آلکس وطنخواه، مدیر برنامهٔ ایران در مؤسسه خاورمیانه در واشینگتن را جویا شدیم.

نهادهای مدافع حقوق بشر درباره وضعیت زندانها و زندانیان در نقاط مختلف ایران هشدار میدهند؛ خصوصا آنکه درگیری نظامی جاری، تنها چند هفته پس از سرکوب مرگبار اعتراضات دیماه رخ داده که در پی آن هزاران نفر نیز بازداشت شدند. کمیته پیگیری وضعیت بازداشتشدگان در این زمینه در پیامی نوشته است: «در میان شعلههای جنگ و حملات هوایی، بازداشتشدگان بیپناهترین انسانها هستند. زندان نباید به قتلگاه بدل شود». شیوا نظرآهاری، فعال حقوق بشر از «کمیته پیگیری وضعیت بازداشتشدگان» که ساکن اسلوونی است، درباره این نگرانیها با رادیوفردا گفتوگو کرده است.

اظهارات مختلف مقامهای ارشد ایالات متحده درباره جنگ علیه ایران، و تصویری که از روزها و هفتههای پیشرو ارائه میدهند، سوالات بیشماری درباره راهبرد ایالات متحده در این روند به وجود آورده است. آمریکا با آغاز این عملیات نظامی گسترده به چه میاندیشد و چه چشماندازی را تصور کرده است؟ مهرداد خوانساری، دیپلمات پیشین و فعال سیاسی مشروطهخواه، به پرسشهای رادیوفردا در اینباره پاسخ داده است.

مجموعهای از اخبار، گزارشها و گفتوگوها در ایستگاه ۱۹ رادیو فردا

سپاه پاسداران روز سهشنبه ۱۲ اسفند، کمپ حزب دموکرات کردستان ایران در منطقه کویسنجق واقع در اقلیم کردستان عراق را هدف حمله قرار داد. رسانههای حکومتی ایران در گزارشهای خود، این حمله را علیه «گروههای تجزیهطلب» توصیف کردند. خالد عزیزی، سخنگوی حزب دموکرات کردستان ایران، در مصاحبه با رادیو فردا، اتهام «تجزیهطلبی» را رد کرده و عامل مطرح شدن آن را «جمهوری اسلامی و کسانی که به تکثر و دموکراسی اعتقاد ندارند» دانست. او همچین با تاکید بر اینکه حزب دموکرات کردستان ایران، بخشی از جنگ جاری نیست، گفت که گروههای کرد معتقدند دوران گذار، باید «در نتیجه توافق گروههای مخالف جمهوری اسلامی» مدیریت شود.

سهشنبه ۱۲ اسفند ۱۴۰۴ قیمت نفت خام برنت به ۸۲ دلار در هر بشکه رسید و قیمت گاز مایع هم که یکی از مهمترین منابع انرژی اروپاست شاهد رشدی ۵۰ درصدی بود. دلیل این افزایش جهشوار قیمتها بسته شدن تنگه هرمز توسط سپاه پاسداران اعلام میشود. با آنکه آمریکا اعلام کرده که تاکنون دستکم ۱۱ کشتی نیروی دریایی سپاه را در خلیج فارس نابود کرده، اما مقامات ارشد سپاه تأکید کردهاند که به هیچ کشتی باری و نفتکشی اجازه عبور از تنگه هرمز را نمی دهند. امید شکری، کارشناس امنیت انرژی و محقق ارشد در دانشگاه جرج میسون آمریکا در گفتوگو با جمشید زند میگوید اروپا تنها تا چند هفته میتواند کمبود انرژی را تحمل کند و خود ایران هم نیاز دارد نفت و محصولات نفتیاش را از همان تنگه هرمز به چین منتقل کند.

در ایران مصوبهای وجود دارد که در شرایط جنگی یا وضعیتهای اضطراریِ مربوط به جنگ، باید اجرایی شود و هدف آن حفظ جان زندانیان است. در چنین شرایطی دادستانها و مقامهای قضایی باید درباره وضعیت زندانیان تجدیدنظر کنند. اما آیا مصوبه شورای عالی قضایی ایران مبنی بر آزادی زندانیان در زمان جنگ الزامآور است یا صرفاً جنبه توصیهای دارد؟ حسین رئیسی، حقوقدان و استاد دانشگاه ساکن کانادا، به این پرسش پاسخ داده است.