euroradiofm

КДБ супраць месячных — Еўразум за 17 верасня | Новости Беларуси за 17 сентября by Euroradio

Вызваленне насуперак чаканым некалькім сотням усяго 25 палітвязняў выклікала спрэчкі пра тое, што і хто магло стаць прычынай “правалу” перамоў Джона Коўла з Лукашэнкам. Не, вядома, казаць пра менавіта “правал” не даводзіцца, бо людзі на волі, але насцярожанасць прысутнічае: ці не азначае такі вынік, што перамоўны трэк паўшоў на спад?.. І ці не дэмсілы ў тым вінаватыя, бо не заклікаюць Еўропу памяняць сваю пазіцыю і палітыку адносна рэжыму Лукашэнкі і далучыцца да амерыканскіх высілкаў па вызваленні людзей з турмаў. Як вынік перамоў ацэньваюць у Офісе Ціханоўскай і ці чакалі вызвалення такой колькасці палітвязняў? Ці варта спадзявацца, што гэта сапраўды паўза ў дыялогу паміж ЗША і Лукашэнкам, а не заканчэнне перамоўнага працэсу? Якія чаканні ад Форуму Астрожскіх і чаму ў Кіеў не едзе Ціханоўская? Пра гэта і шмат што іншае мы і разважаем у жывым эфіры Еўрарадыё з першым дарадцам Святланы Ціханоўскай Франакам Вячоркам

Пачаўшы са слоў “а зараз да галоўнай тэмы”, Лукашэнка нечакана не проста вярнуўся да сваёй старой песні пра адсутнасць у Беларусі палітвязняў з прычыны адсутнасці ў Крымінальным кодэксе адпаведных артыкулаў “за палітыку”, але пачаў гэта даводзіць Джону Коўлу на падвышаных тонах. Ледзь не да істэрыкі. З якой прычыны, не зусім зразумела, але прысутнасць побач з Коўлам колішняга супрацоўніка амбасады ЗША ў Мінску Крыстафера Паніка наводзіць на пэўныя думкі. Як і прысутнасць побач з Лукашэнкам прэм'ера Турчына. Чаму спакойная размова на “галоўную тэму” перарасла ў істэрычныя заявы пра адсутнасць палітвязняў? Ці варта спадзявацца, што гэта сапраўды паўза, а не заканчэнне перамоўнага працэсу? Якое значэнне мае прысутнасць у складзе перамоўных груп Крыстафера Паніка і Турчына? На гэтыя ды іншыя пытанні ў эфіры Еўрарадыё адказвае лідар спіса “Каманда Латушкі і рух “За свабоду”, кіраўнік Народнага антыкрызіснага ўпраўлення і намеснік кіраўніцы Аб'яднанага пераходнага кабінета Павел Латушка

Перамовы спецпасланніка прэзідэнта ЗША Джона Коўла з Лукашэнкам скончыліся “прамежкавым” вынікам — вызваленнем (і дэпартацыяй) 25 палітвязняў і зняццем санкцый з лідскай “Лакафарбы” і канцэрна “Беллеспаперпрам”. Па словах Коўла, перамовы працягнуцца, і калі “будуць новыя вызваленне, будзе і зняцце іншых санкцый”. Але калі чакаць гэтага працягу, не паведамляецца. Чаму перамовы забуксавалі і не былі дасягнуты нейкія канчатковыя дамоўленасці? Ці здолеюць амерыканцы ў выніку даць Лукашэнку тое, чаго ён ад іх жадае? Што для рэжыму азначае прыход у “беларускі перамоўны трэк” дыпламата Крыстафера Паніка? На гэтыя ды іншыя пытанні ў эфіры Еўрарадыё адказвае амерыканіст, палітычны аглядальнік Антон Пянькоўскі

25 палітвязняў на волі — Еўразум за 16верасня | Новости Беларуси за 16 сентября by Euroradio

Падчас сённяшняга вызвалення палітвязняў на волю мусілі выйсці мінімум 200 чалавек. Такую інфармацыю маюць у праваабарончым цэнтры "Вясна". 20-25 з іх улады меркавалі вывезці з Беларусі, а астатніх — вызваліць і дазволіць застацца ў краіне. Пра гэта ў эфіры Еўрарадыё расказаў праваабаронца і экс-палітвязень Уладзь Лабковіч. "Але мы бачым на волі толькі першую групу. Тыя людзі, якія павінныя быць вызваленыя ўнутры Беларусі, на волю не выйшлі. Маё меркаванне: перамовы [паміж Коўлам і Лукашэнкам] былі вельмі цяжкія і скончыліся нічым. Бачна, што ўлады рыхтаваліся да значна большага вызвалення, але была дадзеная адмашка вызваліць толькі людзей, якіх выдварылі з Беларусі". Як паведамлялася раней, спецпасланнік прэзідэнта ЗША па Беларусі назваў сённяшнюю дамову прамежкавай і анансаваў працяг перамоваў і далейшае вызваленне палітвязняў.

У Літве ўпершыню збілі дрон, нашпігаваны выбухоўкай. Польшча накіравала да мяжы з Украінай вайсковыя сапёрныя падраздзяленні. У якасці тлумачэння — словы пра пагрозу з боку Расіі для ўсёй Еўропы. Эксперты папярэджваюць пра магчымыя атакі расійскіх войскаў цяпер не толькі на краіны Балтыі і Польшчу, але і на Малдову. Тэракты ў краінах ЕС, за якімі стаяць расійскія спецслужбы. Усё гэта становіцца будзённым у нашым рэгіёне. А ў гэты час у Мінску прадстаўнік Трампа па Беларусі Джон Коўл вядзе перамовы з Лукашэнкам пра вызваленне палітвязняў. За прэферэнцыі і выгоды — але ж людзі выходзяць. Што праўда, рэпрэсіі не спыняюцца. А! Іх жа і няма, як эмацыйна даводзіць спецпасланніку Трампа (і яшчэ аднаму вельмі цікаваму чалавеку з амерыканскай дэлегацыі) Лукашэнка. Той самы, які ніколі не хлусіць і слова сваё трымае. Нібыта… Чым адметная як апошняя фаза перамоў паміж Мінскам і Вашынгтонам, так і падзеі, на фоне якіх яны адбываліся? Ці варта чакаць працягу “перамоўнага трэка” і ў якім выглядзе? Пра што кажа прысутнасць у складзе дэлегацыі Крыстафера Паніка? Пра гэта і шмат што іншае мы і разважаем у штотыднёвым жывым эфіры Еўрарадыё з дацэнткай, кандыдаткай гістарычных навук, эксперткай па міжнароднай палітыцы Розай Турарбекавай

Сустрэча Джона Коўла з Лукашэнкам доўжылася 3.5 гадзіны. Паводле інфармацыі, якая трапіла ў публічную прастору, гаварылі і пра грошы, і пра палітвязняў, і пра рэпрэсіі, але насамрэч падрабязнасцей было не тое каб шмат. Не было сказана ні пра тое, якія саступкі рэжыму робяць ЗША гэтым разам, апроч “размарожаных” грошай у “Сіцібанку”, ні пра колькасць вызваленых палітвязняў. Тым не менш, шмат што можна было зразумець як па тым, якія сустрэчы Коўл правёў па дарозе ў Мінск, так і па тым, хто быў у складзе перамоўных груп з абодвух бакоў. Што перашкаджае Мінску і Вашынгтону дамовіцца па прынцыпе “ўсе на ўсё”? Чым адметны візіт Анджэя Пачобута ў Беларусь — якія магчымасці стварае і якія пагрозы нараджае? Ці сапраўды Трамп ставіць, сярод іншага, за мэту адцягненне Лукашэнкі ад Пуціна? Пра гэта і шмат што іншае мы і разважаем у жывым эфіры Еўрарадыё з сябрам “Вольнай Беларусі”, кіраўніком варшаўскага Цэнтра палітычнага аналізу і прагнозу Паўлам Усавым

Коўл прыехаў у Мінск: першыя вынікі — Еўразум за 15 верасня | Новости Беларуси за 15 сентября by Euroradio

Адносіны паміж Кіевам і рэжымам Лукашэнкі ізноў сталі даволі моцна напружанымі. Нагода для такой напружанасці не новая — расійскія БПЛА. Кіраўнік Дзяржаўнай памежнай службы Украіны Андрэй Дземчанка кажа, што апошнія дронавыя ўдары Расіі па захадзе Украіны кіраваліся праз рэтранслятары на тэрыторыі Беларусі. Абвінавачванні ў бок Мінска прагучалі напярэдадні прыезду ў Беларусь спецпасланніка Трампа Джона Коўла. На шляху ў Мінск амерыканскі перамоўшчык сустрэўся з міністрам замежных спраў Літвы, які, сярод іншага, таксама казаў пра падтрымку рэжымам Лукашэнкі расійскай вайны ва Украіне. У гэты ж час Беларусь спакойна наведаў былы палітвязень Анджэй Пачобут, а ва Украіне неўзабаве пройдзе чарговы беларуска-ўкраінскі Форум Астрожскіх. Ці здолее Коўл дамовіцца з Лукашэнкам не толькі аб вызваленні новай групы палітвязняў, але і аб зніжэнні ўзроўню рэпрэсій? Чым адметны візіт Анджэя Пачобута ў Беларусь — якія магчымасці стварае і якія пагрозы нараджае? Якія чаканні ад сёлетняга Форуму Астрожскіх і ці будзе на ім прысутнічаць Ціханоўская? На гэтыя ды іншыя пытанні ў эфіры Еўрарадыё адказвае кіраўнік цэнтра “Еўрапейскі дыялог”, дарадца Святланы Ціханоўскай па парламенцкім супрацоўніцтве і канстытуцыйнай рэформе Анатоль Лябедзька

Коўл усё ж прыехаў у Мінск. І хоць пакуль невядома, што Лукашэнка захоча ад ЗША наўзамен палітвязняў, ужо відавочна, што разлічваць на так званую “вялікую здзелку” не даводзіцца. Увогуле застаецца пад пытаннем, ці ўбачыць Мінск Коўла яшчэ раз пасля цяперашняга візіту?.. Паралельна ідуць нейкія працэсы на польскім кірунку. З аднаго боку, Анджэй Пачобут бяспечна наведаў Беларусь, а з іншага — ідуць гульні вакол рэгістрацыі Саюза палякаў Беларусі. Ці варта чакаць вызвалення сапраўды вялікай колькасці палітвязняў і што Лукашэнка захоча наўзамен? Што за гульня ідзе паміж Варшавай і Беларуссю вакол Саюза палякаў Беларусі і Анджэя Пачобута? Якія наступствы можа мець паход Сяргея Ціханоўскага “за справядлівасцю” і супраць “клоўнаў”? На гэтыя ды іншыя пытанні ў эфіры Еўрарадыё адказвае палітычны аналітык інфармацыйнага агенцтва “Позірк” Аляксандр Класкоўскі

Сваё матэрыяльнае становішча ацэньваюць як добрае 82.2% беларусаў. Такія звесткі даюць сацапытанні, праведзеныя ў Беларусі праўладнымі інстытуцыямі. І падставы, здавалася б, для такіх ацэнак у людзей ёсць: заробкі і ЗВР растуць, працы хапае, інфляцыя пад кантролем, дарогі добрыя, а неба — мірнае. Амаль мірнае, але гэта нюансы. Затое з амерыканцамі сяброўства наладжваецца, санкцыі здымаюцца, а калій пачынае адгружацца ў ЗША. Чым адметная сітуацыя з нібыта адгрузкай беларускага калію пакупнікам з ЗША? Ці мусяць у Беларусі насцярожыцца з нагоды ўкраінскіх удараў па Ямале? Што цікавага ў сацапытанні, праведзеным у Беларусі, і ў колькасці задаволеных сваім матэрыяльным становішчам? На гэтыя ды іншыя пытанні ў эфіры Еўрарадыё адказвае аўтар і вядоўца праграмы “Оптымум” на канале “Беларусы і рынак”, эканамічны аглядальнік Андрэй Махоўскі

Спецпасланнік прэзідэнта ЗША Джон Коўл дабраўся да Мінска. І хоць пра сапраўды “вялікую здзелку” паміж Вашынгтонам і Мінскам ужо ніхто не кажа, але і працэс перамоў не спыняецца. А гэта ўжо нямала. Традыцыйна ў Беларусь Коўл ехаў праз Вільню, дзе напярэдадні сустрэчы з Лукашэнкам правёў сустрэчу з міністрам замежных спраў Літвы Кястутысам Будрысам. З якім гаварылі не толькі пра вызваленне палітвязняў, але і пра падтрымку Мінскам расійскай агрэсіі супраць Украіны, пра нелегальную міграцыю і знойдзеныя тунэлі пад літоўска-беларускай мяжой. Што, апроч палітвязняў, стане прадметам гандлю падчас сустрэчы Коўла і Лукашэнкі? Ці гатова Еўропа супрацьстаяць падвышэнню эскалацыі, якую правакуе Расія? Ці стане паездка Пачобута ў Беларусь пачаткам наладжвання дыялогу паміж Мінскам і Варшавай? На гэтыя ды іншыя пытанні ў эфіры Еўрарадыё адказвае дырэктар даследчых праграм па Расіі, Усходняй Еўропе і Еўразіі Фінскага інстытута міжнародных адносін Аркадзь Мошас

Небыліцы пра Еўропу і заробкі мігрантаў — Еўразум за 14 верасня | Новости Беларуси за 14 сентября by Euroradio

Беларускі калій ужо прадаецца ў ЗША. Як мінімум — першая партыя загружаецца ў порце Пецярбурга. Прынамсі, такую заяву днямі зрабіў Лукашэнка. Адзначым, што сказана гэта было напярэдадні прыезда ў Беларусь спецпрадстаўніка Трампа Джона Коўла. На перамовах якога з Лукашэнкам будзе, перакананы эксперты, узнімацца і “калійная тэма”. Пачынаючы ад магчымасці набыцця амерыканскімі інвестарамі аднаго з калійных прадпрыемстваў і да пытання транзіту калію праз краіны Балтыі. І тут, бываюць жа супадзенні, Лукашэнка пачынае выказвацца наконт пагрозы “абвальнай прыватызацыі”, а Латвія падвышае падаткі на транзіт праз сваю тэрыторыю зерня з Расіі і Беларусі. Не калію, але тым не менш… Ці стане першая партыя беларускага калію першай ластаўкай, якая праб'е санкцыйную заслону на Захад? Чаму Лукашэнка менавіта цяпер звярнуўся да тэмы прыватызацыі і хто ў Беларусі галоўны бенефіцыяр гэтых працэсаў? Ці стане паездка Пачобута ў Беларусь пачаткам калі не палітычнай, то гандлёвай адлігі паміж Польшчай і Беларуссю? Гэтыя ды іншыя эканамічныя тэмы абмяркоўваем у жывым эфіры Еўрарадыё з эксперткай у сферы дзяржаўнага кіравання і міжнароднага развіцця, прадстаўніцай па эканоміцы і фінансах Аб'яднанага пераходнага кабінета і дэлегаткай Каардынацыйнай рады ад спіса “Еўрапейскі выбар” Алісай Рыжычэнка.

Па дадзеных галоўнага статыстычнага ўпраўлення, на канец сакавіка ў Польшчы працавалі 1 152 700 замежных грамадзян — на 8% больш, чым год таму. З іх беларусаў — 121 тысяча. У гэты час у Беларусі не хапае работнікаў на большасці прадпрыемстваў. Рашэнне прапануе пенсіянер Мінабароны: стварае фірму-пасярэдніка “па аказанні турыстычных паслуг” і абяцае на заробак у 1500 беларускіх рублёў прывезці рабочых з Пакістана, Непала, Туніса, Марока ды іншых краін. Вяртаць тыя сотні тысяч беларусаў, якія па невядомых прычынах выехалі з краіны, рэжым не імкнецца. Наадварот, у чаканні Коўла і будучага новага вызвалення палітвязняў людзі разважаюць: колькі з вызваленых рэжым выкіне з краіны?.. Што адбываецца на рынку працы і ці сапраўды выключна праз прывабныя заробкі ў Беларусь імкнуцца працоўныя мігранты? Чаму Лукашэнка так баіцца прыватызацыі і чым адметныя яго дамоўленасці з расійскім алігархам Патаніным? Ці верне Трамп Лукашэнку заблакіраваныя ў ЗША 43 мільёны “калійных” долараў? Пра гэта і шмат што іншае мы і разважаем у жывым эфіры Еўрарадыё з рэдактаркай выдання “План Б”, эканамічнай і палітычнай аглядальніцай Вольгай Лойка

Адразу пасля вызвалення ў выніку “шпіёнскага абмену” Анджэй Пачобут распавёў, што атрымаў гарантыі з боку прадстаўнікоў рэжыму Лукашэнкі наконт магчымасці бяспечна наведваць Беларусь. Выехаў у Польшчу Анджэй, маючы на руках дзеючы беларускі пашпарт. Які, у адрозненне ад, напрыклад, Нобелеўскага лаўрэата Алеся Бяляцкага ці журналіста Ігара Карнея, Пачобуту не анулявалі праз пэўны час. Тым не менш, магчмымасць вярнуцца, кажа журналіст Gazeta Wyborcza Барташ Веліньскі, стала своеасаблівай праверкай беларускага боку — ці можа ён трымаць абяцанні. І, адпаведна, ці можна з Мінскам пра нешта далей Варшаве дамаўляцца. Што стаіць за самой сітуацыяй з бяспечнай паездкай Пачобута ў Беларусь — якую гульню вядуць Мінск і Варшава? Чаму Лукашэнка не спыняе антыпольскую і агулам антызаходнюю рыторыку, шукаючы паразумення з Захадам? Ці залежыць пазіцыя Лукашэнкі адносна наладжвання адносін з Польшчай ад стаўлення да Варшавы ў Маскве? На гэтыя ды іншыя пытанні ў эфіры Еўрарадыё адказвае палітолаг, старшы навуковы супрацоўнік Цэнтра ўсходніх даследаванняў у Варшаве Каміль Клысіньскі

Лукашэнка загаварыў пра мабілізацыю — з чаго б? — Еўразум за 11 верасня | Новости Беларуси за 11 сентября by Euroradio

У той час як Анджэй Пачобут насуперак усім перасцярогам паехаў у Беларусь, менавіта тэма бяспекі — як рэгіянальнай, так і асабістай — актыўна абмяркоўвалася на XXXV Эканамічным форуме ў Карпачы. Агулам форум быў маштабны: больш за 6000 гасцей з 53 краін свету, 500 панэльных дыскусій. Безумоўна, закраналася тэма Беларусі, гаварылі пра беларусаў і ад імя беларусаў. Бо беларуская дэлегацыя была прадстаўлена і палітыкамі, і экспертамі. На якія тэмы і праблемы найперш была скіравана ўвага ўдзельнікаў сёлетняга Форуму? Ці была Беларусь “у павестцы” і ў якім ключы ўзгадвалася? Чым каштоўны ўдзел у такіх сустрэчах і якую карысць беларускаму грамадству яны могуць прынесці? На гэтыя ды іншыя пытанні ў эфіры Еўрарадыё адказвае выканаўчы дырэктар аналітычнага цэнтра International Strategic Action Network for Security Улад Кобец

На выбарах у Германіі партыя “Альтэрнатыва для Германіі” атрымала перамогу. Так, гэта выбары не нацыянальныя, і размова пра адну федэральную зямлю, але гэта можа стаць пачаткам для прыходу правых і прарасійскіх сіл да ўлады. Таго, аб чым, як сцвярджаюць эксперты, мараць і Пуцін, і Лукашэнка. А тут яшчэ і паездка Анджэя Пачобута ў Беларусь, якая стала нагодай для размоў пра існаванне непублічнага перамоўнага трэку паміж Варшавай і Мінскам. І гэта без уліку анансаванага прыезду Коўла і чакання вялікага вызвалення ды магчымай “вялікай здзелкі” ў выніку. Ці варта ўспрымаць паездку Пачобута ў Беларусь як сведчанне таго, што рэжым Лукашэнкі гатовы да пачатку “адлігі”? Як перамога АдГ можа ў далейшым паўплываць на палітыку Германіі і Еўрасаюза агулам? Чым адметны анансаваны візіт Коўла ў Мінск? Пра гэта і шмат што іншае мы і разважаем у штотыднёвым жывым эфіры Еўрарадыё з палітычным аглядальнікам, гісторыкам Аляксандрам Фрыдманам

Галоўны дарадца прэзідэнта Літвы Дэйвідас Матулёніс на пачатку верасня заявіў, што літоўскія службы не маюць інфармацыі пра з'яўленне новых расійскіх ваенных часцей, якія маглі б непасрэдна пагражаць Літве, Латвіі або Польшчы. Адпаведна, Літва цяпер не бачыць росту ваеннай пагрозы з боку Беларусі. Гэта былі словы ў адказ на папярэджанні з боку Ціханоўскай, якая сказала, што “ў Беларусі будуецца новая ваенная інфраструктура, у тым ліку каля меж з ЕС”. А гэта, маўляў, можа сведчыць пра падрыхтоўку да магчымай эскалацыі. Фактычна на наступны дзень пра ваенную пагрозу з боку Беларусі заявіў і прадстаўнік спецслужбаў Украіны. Чаму ў Літве і Украіне не бачаць росту ваеннай пагрозы з боку Беларусі і ці адбываецца гэты рост насамрэч? Адкуль у Ціханоўскай інфармацыя, якую яна агучыла на сустрэчы ў Вільні? Што стаіць за мілітарызацыяй беларускай эканомікі і грамадства? Пра гэта і шмат што іншае мы і разважаем у жывым эфіры Еўрарадыё з прадстаўніком ініцыятывы BELPOL Уладзімірам Жыгарам

На апошняй нарадзе ў Лукашэнкі абмяркоўвалі не толькі ліцэнзаванне прыватнай адукацыі і медыцыны, але ўвогуле ўсё, што заўгодна. Ад дамафонаў да рэкламы казіно. А Лукашэнка, які любіць разважаць пра штучны інтэлект, вырашыў заступіцца за аналагавых чыноўнікаў свайго ўзросту, якія прызвычаіліся перакладаць паперкі... Абмяркоўваем гэта з блогерам Аляксандрам Кныровічам. Таксама зробім высновы з вынікаў "гульні Мацкевіча", пагаворым пра Акадэмію інтэлектуальных тэхналогій (з 2027 года ў Беларусі будзе і такая!) і "монстраў"-суседзяў Беларусі.

Тлумачым арыфметыку Джона Коўла — Еўразум за 10 верасня | Новости Беларуси за 10 сентября by Euroradio

Нягледзячы на саўдзел у расійскай агрэсіі супраць Украіны і татальнае знішчэнне грамадзянскіх свабод унутры краіны, рэжым Лукашэнкі здолеў дамагчыся частковага дыпламатычнага пацяплення ў адносінах з ЗША і зняцця часткі санкцый. У адказ рэжымам былі памілаваны звыш 500 палітвязняў. Аднак шмат хто з вызваленых быў дэпартаваны з краіны, іх пашпарты рэжым ануляваў, рэпрэсіі ў краіне працягваюцца і пераходзяць на транснацыянальны ўзровень. Гэта наводзіць на думку, што для дэмакратычных сіл і краін Захаду гэты гандаль выяўляецца стратэгічным пройгрышам. Чаму ва ўмовах адсутнасці гарантаваных эканамічных выгод і захавання жорсткага еўрапейскага эмбарга рэжым працягвае чапляцца за амерыканскі дыпламатычны трэк? Што на сёння з сябе ўяўляе “прэвентыўны аўтарытарызм” рэжыму Лукашэнкі? У чым галоўныя рызыкі для рэжыму і чаму беларусы імі не могуць скарыстацца? Пра гэта і шмат што іншае мы і разважаем у жывым эфіры Еўрарадыё са стыпендыятам даследчай праграмы імя Віталя Сіліцкага (2026) пры Цэнтры новых ідэй, студэнтам Карлава Універсітэта Глебам Фіцнерам

9 верасня ў эфіры Еўрарадыё — сябра Рады праваабарончага цэнтра “Вясна”, віцэ-прэзідэнт Міжнароднай федэрацыі за правы чалавека (FIDH) Валянцін Стэфановіч. Дзяржава павінна быць максімальна прыязнай да сваіх грамадзян. Гэта тычыцца і пытання законнасці, калі законы роўныя для ўсіх, і свабоды бізнесу, і правоў чалавека. І свабоды выбару мовы. Безумоўна, мы мусім папулярызаваць і прасоўваць беларускую мову, а ва ўмовах двухмоўя чыноўнік павінен валодаць дзвюма мовамі. Каб у выпадку, калі Лукашэнка на судзе захоча выступаць па-руску, суддзя вёў яго судовае пасяджэнне па-руску, перакананы Валянцін Стэфановіч. Пра тое, чаму тэма правоў чалавека такая важная для пабудовы нацыянальнай дзяржавы, ці магчыма дамагчыся перамогі выключна мірным супрацівам і ці мае народ права на супраціў сілавы, мы і разважаем у праграме “Ідэя Х” з Валянцінам Стэфановічам.

Коўл едзе ў Беларусь — чаго чакаць? — Еўразум за 9 верасня | Новости Беларуси за 9 сентября by Euroradio

Сітуацыя з правамі чалавека ў Беларусі па-ранейшаму ацэньваецца праваабаронцамі як крытычная. Рэпрэсіі даўно сталі сістэмнымі і не слабеюць: на канец жніўня 2026 года ў Беларусі ў месцах пазбаўлення волі знаходзіліся 889 палітычных вязняў, з якіх мінімум 185 — у асабліва ўразлівым становішчы праз свой стан здароўя, узрост або абставіны зняволення. А ёсць яшчэ транснацыянальныя рэпрэсіі, адвольнае прымяненне заканадаўства аб экстрэмізме і тэрарызме, пераслед арганізацый грамадзянскай супольнасці, а таксама наяўнасць рызык безграмадзянства і гэтак далей. У гэты ж час часцяком беларусы, якія былі вымушаны пакінуць краіну праз пераслед, чуюць, што “сітуацыя ў Беларусі палепшылася” і падстаў для надання ім абароны няма… Чаму беларусы апошнім часам усё часцей атрымліваюць адмову ў міжнароднай абароне на падставе “паляпшэння сітуацыі ў Беларусі”? Як пераламаць такія тэндэнцыі і давесці еўрапейскім палітыкам і чыноўнікам пра рэальны стан унутры нашай краіны? Ці могуць недзяржаўныя дабрачынныя ініцыятывы справіцца з тымі выклікамі, што паўстаюць перад беларусамі ў эміграцыі? На гэтыя ды іншыя пытанні ў эфіры Еўрарадыё адказвае паліталагіня, кіраўніца па пытаннях адвакацыі дабрачыннай ініцыятывы “Партызанка”, былая спецдакладчыца ААН па правах чалавека ў Беларусі Анаіс Марэн

“Беларусбанк” прапануе крэдыт на жыллё пад 1% гадавых, а пасля наведвання Качанавай сельскіх крам там цяпер такі выбар прадуктаў, што зайздрасць бярэ. Праўда, чамусьці забудоўшчыкі нечакана падвысілі кошт квадратнага метра, а з вёсак людзі працягваюць з'язджаць, нягледзячы на багаты асартымент у сельскіх крамах. Ізноў жа, з доларам невядома што адбываецца, хоць, кажуць, беларусы фактычна адмовіліся ад яго і ад еўра — няма даверу да гэтых валют. Добра хоць заробкі ў беларускіх рублях стабільна працягваюць расці. Як і інфляцыя… Але гэта іншае. Што адбываецца на рынку жылля і што на гэты рынак найперш уплывае? Якім будзе курс долара бліжэйшым часам? Ці ратуюць пастаўкі паліва ў Расію паказчыкі па знешнім гандлі? На гэтыя ды іншыя пытанні ў эфіры Еўрарадыё адказвае старшая навуковая супрацоўніца BEROC, эканамістка Анастасія Лузгіна

Анджэй Пачобут выканаў сваё абяцанне і 8 верасня прыехаў у Беларусь, у свой родны горад Гродна. Мужнасць гэтага ўчынку, беручы пад увагу небяспеку з боку рэжыму, для якога існаванне ў парадыгме “часам не да законаў” працягваецца з 2020 года, прызнаюць усе. Тым не менш, варта ўлічваць, што паехаў Анджэй на радзіму напярэдадні візіту ў Мінск Джона Коўла. А гэта ўсё ж нейкая гарантыя. Хоць паўтараць учынак Анджэя іншым вымушаным мігрантам Алесь Бяляцкі настойліва не раіць. А вось Валер Кавалеўскі лічыць, што “смелы і патрыятычны крок Анджэя можа дапамагчы пракласці шлях да бяспечнага вяртання ўсім, хто гэтага жадае”. Учынак Пачобута “пракладае шлях да бяспечнага вяртання ўсім, хто гэтага жадае”, альбо стварае дадатковыя пагрозы для беларусаў у выгнанні? Ці варта разлічваць на паспяховасць місіі Уіткафа і Кушнера? Якой “саюзнай інтэграцыі” хоча Лукашэнка і на чым настойвае Расія? Пра гэта і шмат што іншае мы і разважаем у штотыднёвым жывым эфіры Еўрарадыё з дацэнткай, кандыдаткай гістарычных навук, эксперткай па міжнароднай палітыцы Розай Турарбекавай

Навошта да Лукашэнкі ездзяць расійскія алігархі? — Еўразум за 8 верасня | Новости Беларуси за 8 сентября by Euroradio

Адвакатаваць беларускае пытанне з кожным днём становіцца ўсё больш складана. І размова не толькі пра Офіс Ціханоўскай, але і пра намаганні іншых структур і асобных актывістаў. Краіны кіруюцца найперш сваімі нацыянальнымі інтарэсамі і настроямі ўласных выбаршчыкаў, якія ўсё больш негатыўна ставяцца да эмігрантаў. Любых. А тут яшчэ і пастаянныя канфлікты ў беларускай супольнасці, якія не застаюцца па-за ўвагай ні партнёраў, ні палітыкаў іншых краін. З якімі галоўнымі мэсэджамі выходзіць Офіс да заходніх партнёраў і ці сустракаюць яны разуменне ў суразмоўцаў? Як на іміджы Святланы Ціханоўскай і агулам на беларускай супольнасці адбіваецца канфлікт Сяргея Ціханоўскага са СМІ? Ці чакаць новага візіту Ціханоўскай ва Украіну і што яму можа перашкодзіць? На гэтыя ды іншыя пытанні ў эфіры Еўрарадыё адказвае дарадца Святланы Ціханоўскай па палітычных пытаннях Аляксандр Дабравольскі

Прэзідэнт Украіны паабяцаў, што неба над Расіяй для авіяпералётаў будзе “закрыта”. Як мінімум яно стане вельмі небяспечным для палётаў. Практычна для ўсіх авіяперавозчыкаў, якія расійскай паветранай прасторай карысталіся, гэта стане непрыемным, але вырашальным пытаннем. Хоць і фінансава стратным. Для ўсіх, апроч “Белавія”… Чым для “Белавія” стане закрыццё расійскага неба і чым пагражае банкруцтва нацыянальнага авіяперавозчыка? Як доўга і як шмат беларускія прадпрыемствы будуць зарабляць на вайне ва Украіне? Ці магчымая “калійная здзелка” з удзелам Украіны, а “зерневая” — Беларусі? На гэтыя ды іншыя пытанні ў эфіры Еўрарадыё адказвае эканаміст Яраслаў Раманчук

Гісторыя з так званым “крыжам Дагмар” і спрэчкі вакол яго месца ў беларускай гісторыі падзялілі прафесійных гісторыкаў і “папулярызатараў гісторыі”. У тым ліку па пытанні гістарычнай міфалогіі, яе значнасці, шляхах і падмурках для будавання міфаў. Але ж гісторыя з міфабудаўніцтвам вакол “крыжа Дагмар” — гэта, як высвятляецца, толькі вяршаліна айсберга. Бо ёсць яшчэ тэма міфаў у вайсковай спадчыне і тэма міфаў вакол палітычнага лідарства. Як ствараецца гістарычная міфалогія і ў чым яе важнасць альбо небяспека? Ці ёсць сярод беларускіх міфаў тыя, што тычацца нашай “вайсковай маралі”? Чаго больш у палітычным лідарстве палітыкаў сучаснасці — міфічнага ці рэальнага? Пра гэта і шмат што іншае мы і разважаем у жывым эфіры Еўрарадыё з кандыдатам гістарычных навук Яўгенам Красуліным

У Беларусі яны жывуць амаль на 10 гадоў менш за жанчын, а кароткі бацькоўскі адпачынак бярэ толькі каля 10 % мужчын. Але ва ўяўленні большасці мужчына павінен быць моцным, абараняць, цярпець і, калі трэба, працаваць за дваіх і за траіх. У новым “Гендар_гэпе” пагаворым пра білборды Міністэрства абароны “Будзь абаронцам. Мужчынам будзь”, парады прапагандыста Тура мужчынам больш працаваць замест догляду за дзіцём і палкоўніка-дэпутата Шкодзіна, які з пазіцыі “сапраўднага мужыка” здзекуецца з “яжмаці” і “яжнараджала”. І пра іншы бок той жа маскуліннасці: чаму Следчы камітэт можа выкарыстоўваць пагрозу сексуальнага гвалту над мужчынам як “жарт” і сродак запалохвання? На гэтыя ды іншыя пытанні ў эфіры Еўрарадыё адказвае доктарка навук у галіне камунікацыі, даследчыца медыя, улады і гендару, заснавальніца аналітычнай платформы “Кантрапункт” Ірына Сідорская

Што будзе, калі ў Беларусі застануцца адны пенсіянеры? — Еўразум за 7 верасня | Новости Беларуси за 7 сентября by Euroradio

За чатыры месяцы, якія прайшлі пасля інтрыгоўнай “гульні Мацкевіча”, пра яе практычна ўсё паспелі забыцца. Час ад часу толькі ў “глыбінях інтэрнэту” ці экспертнай супольнасці ўзнікала пытанне наконт вынікаў той гульні, якая сабрала 50 удзельнікаў на пяць дзён для абмеркавання стану беларускага грамадства і дэмсіл. Тады, збіраючы ўдзельнікаў, Мацкевіч папярэджваў асноўных актараў палітычнага, экспертнага і медыйнага поля: “Гуляй — інакш прайграеш”. І вось нарэшце Мацкевіч выклаў свой разбор вынікаў гульні. На 35 старонках. Чым была адметная гульня для самога Мацкевіча? Ці сапраўды асноўная песімістычная выснова ў тым, што ў нас “няма палітычнага суб'екта, здольнага распрацаваць і рэалізаваць стратэгію трансфармацыі Беларусі”? Ці, магчыма, гэтага асноўныя гульцы і не хочуць? Ці сапраўды тыя, хто ў гульні ўдзелу не ўзяў, у выніку прайгралі? На гэтыя ды іншыя пытанні ў эфіры Еўрарадыё адказвае былы палітвязень, філосаф і метадолаг Уладзімір Мацкевіч

Колькасць людзей, якім больш за 50, упершыню перавысіла колькасць дзяцей ва ўзросце да пяці гадоў. Здавалася б, нічога новага — пра “дэмаграфічны крызіс” і “старэнне нацыі” ў краінах Еўропы кажуць даўно. У Беларусі ў тым ліку. То-бок пытанне выплаты пенсій набывае ўсё большую актуальнасць. А працяглая міграцыя вырашэнню гэтага пытання не спрыяе. Як і актыўная праца беларускіх прадпрыемстваў на расійскую ваенку не асабліва ратуе бюджэт. І тую яго частку, з якой фінансуюцца сацыяльныя і пенсійныя праграмы. Як агульнае старэнне нацыі і дэмаграфічны крызіс уплываюць на Беларусь і ці ўратуе сітуацыю пенсійная рэформа? Наколькі моцна беларускія прадпрыемствы завязаны на супрацу з Расіяй? Як доўга будуць расці заробкі і курс долара? На гэтыя ды іншыя пытанні ў эфіры Еўрарадыё адказвае акадэмічны дырэктар даследчага цэнтра BEROC, доктар эканамічных навук Леў Львоўскі

Прызідэнт ЗША Дональд Трамп заявіў, што ў яго ёсць новая ідэя (як звычайна, “выдатная” і “прыгожая”) адносна магчымага мірнага пагаднення паміж Расіяй і Украінай. І адправіў сваіх спецпасланнікаў Стыва Уіткафа і Джарэда Кушнера гэтую ідэю данесці да Пуціна і Зяленскага. Уіткаф, як звычайна, сіяў у прысутнасці Пуціна і казаў, што на пенсіі будзе сустрэчы з ім прыгадваць як лепшае, што ў яго жыцці здарылася. Але што датычна вынікаў трохгадзінных перамоў з уладаром Крамля, — тут усё складана. Праўда, не менш складана ўсё ў сэнсе станоўчых вынікаў перамоў трампаўскіх пасланнікаў з Зяленскім. Ці рэальна сёння дзякуючы пасярэдніцтву Трампа выйсці на хоць нейкія мірныя пагадненні паміж Расіяй і Украінай? Як на пазіцыю Пуціна ўплывае пазіцыя краін — удзельнікаў саміту ШАС адносна вайны ва Украіне, і асабліва кіраўнікоў Індыі і Кітая? Як змянілася за апошні час стаўленне ўкраінскага грамадства і кіраўніцтва краіны да супрацы з беларускімі дэмсіламі, дачыненняў з рэжымам Лукашэнкі і агулам успрыманне беларусаў? На гэтыя ды іншыя пытанні ў эфіры Еўрарадыё адказвае палітолаг, дырэктар украінскага Інстытута сусветнай палітыкі, эксперт iSANS Яўген Магда

Калі ў Беларусі будзе нармальная іпатэка? — Еўразум за 4 верасня | Новости Беларуси за 4 сентября by Euroradio

Апошнім часам усё часцей з розных гарадоў у розных краінах ЕС прыходзяць навіны пра дыверсіі і тэракты. Краіны розныя, але аб'ядноўвае ўсе гэтыя ўдалыя і няўдалыя дыверсіі адно — яны накіраваны на аб'екты і прадпрыемствы, звязаныя з ваеннай прамысловасцю ці лагістыкай паставак ваеннай дапамогі Украіне. У шэрагу выпадкаў датычнасць да інцыдэнтаў Расіі даказана. Эксперты і ваенныя заклікаюць рыхтавацца да павелічэння колькасці тэрактаў. І гэта ў тым ліку тыя выклікі бяспецы, пра якія так шмат казалі падчас апошняга саміту ШАС. Ці гатова Еўропа да тых выклікаў, якія ёй рыхтуе Расія? Якое месца ў планах Масквы на ўзмацненне эскалацыі з ЕС адведзена рэжыму Лукашэнкі? Ці могуць краіны — члены ШАС паўплываць на сітуацыю з бяспекай у нашым рэгіёне? Ці не стане запланаваны на сярэдзіну верасня візіт Коўла ў Мінск кропкай у перамовах Вашынгтона з Мінскам? На гэтыя ды іншыя пытанні ў эфіры Еўрарадыё адказвае палітычны аналітык Віталь Цыганкоў

Пайшоў трэці месяц працы Каардынацыйнай рады, а пахваліцца дэлегатам гэтага нібыта протапарламента асабліва няма чым. Не, канешне, можна казаць пра фарміраванне розных камісій і кааліцый ды спрачацца пра бюджэт медыягрупы КР, можна нават пару рэзалюцый у падтрымку нечага ці некага прыняць, але для людзей па-за межамі КР, а тым больш — дэмсіл, гэта ні пра што. Кіраўніка сакратарыята нават ніяк не могуць прызначыць! Чаму Каардынацыйная рада да гэта часу не пачала дзейнічаць у працоўным фармаце, трэці месяц займаючыся вырашэннем арганізацыйных пытанняў? Калі чакаць рэформы КР і з чаго яна павінна пачацца? Як КР можа дапамагчы вырашэнню праблем беларускай дыяспары? На гэтыя ды іншыя пытанні ў эфіры Еўрарадыё адказваюць кіраўніца Міжнароднай камісіі Каардынацыйнай Рады Маргарыта Ворыхава і лідарка фракцыі “Наступ”Лізавета Пракопчык

Аляксандр Кныровіч. Калі кошты на нерухомасць у Мінску пойдуць уніз? І чаму яны звар'яцелі by Euroradio

“Белавія” паляціць у Варшаву — serio? — Еўразум за 3 верасня | Новости Беларуси за 3 сентября by Euroradio

Беларускі калій і амерыканскі Коўл — Еўразум за 2 верасня | Новости Беларуси за 2 сентября by Euroradio

Размовы пра непазбежнасць сутыкнення краін ЕС і НАТА з імперскімі амбіцыямі Расіі — у выглядзе альбо тэрарыстычных атак, альбо наўпроставага ваеннага ўварвання на тэрыторыю адной (ці некалькіх) краін — не сціхаюць апошнія колькі гадоў. Але ў апошнія месяцы яны набылі асабліва пагрозлівыя інтанацыі: чакаюць атак БПЛА альбо тэрарыстаў на аб'екты ваеннай і крытычнай інфраструктуры краін ЕС, нападу на адну з краін Балтыі, адкрыцця другога фронту з Украінай і гэтак далей. Варыянтаў шмат. А пакуль гэтага не здарылася, суседзям Беларусі даводзіцца супрацьстаяць нелегальнай міграцыі, кантрабандзе, агентам спецслужбаў і рэагаваць на затрыманне ў Беларусі сваіх грамадзян. Так, у канцы жніўня ў Беларусі быў затрыманы і асуджаны за “спрыянне экстрэмісцкай дзейнасці” 27-гадовы грамадзянін Літвы Дэйвідас Станулявічус (Deividas Stanulevičius). Ці толькі нелегальным мігрантам даюць дарогу на тэрыторыю Літвы праз падземныя тунэлі з Беларусі? Ці пойдзе Лукашэнка на саўдзел у расійскіх правакацыях у дачыненні да краін ЕС? Што можа прымусціь Літву змяніць сваю пазіцыю адносна санкцый на транзіт беларускага калію? На гэтыя ды іншыя пытанні ў жывым эфіры Еўрарадыё адказвае літоўскі палітычны філосаф, прафесар кафедры філасофіі Універсітэта Вітаўта Вялікага Гінтаўтас Мажэйкіс (Gintautas Mažeikis)

На юбілейным саміце ШАС, прысвечаным 25-годдзю гэтай арагнізацыі, шмат казалі пра пытанні і выклікі рэгіянальнай бяспекі. Але калі прэм'ер Індыі Модзі наўпрост заклікаў Пуціна спыніць вайну ва Украіне, то Лукашэнка казаў пра нейкія агульныя пагрозы, нейкія вялікія ваенныя канфлікты, развязаныя неназванымі гульцамі, і гэтак далей — у сваім звыклым стылі. А ў гэты час суседзі Беларусі разважаюць пра тое, як будуць супрацьстаяць расійскім правакацыям і агрэсіі з тэрыторыі Беларусі. Дзе чакаюць неўзабаве візіту спецпрадстаўніка прэзідэнта ЗША Джона Коўла. Ці здольная ШАС стаць гарантам рэгіянальнай бяспекі, у тым ліку і для нашага рэгіёна, і спыніць агрэсію Расіі супраць Украіны? Ці дапаможа Кітай Лукашэнку ўхіліцца ад саўдзелу ў расійскіх правакацыях у дачыненні да краін ЕС? Чаму Коўл так нервова рэагуе на допісы пра няспыннасць рэпрэсій у Беларусі? Пра гэта і шмат што іншае мы і разважаем у штотыднёвым жывым эфіры Еўрарадыё з дацэнткай, кандыдаткай гістарычных навук, эксперткай па міжнароднай палітыцы Розай Турарбекавай

Прэм'ер-міністр Польшчы Дональд Туск падчас сустрэчы ў “Кампусе Польшчы будучага” заявіў, што Расія рыхтуецца да эскалацыі ў рэгіёне. Па яго словах, “наступныя сем-восем месяцаў, безумоўна, будуць вырашальнымі — украінска-расійская вайна знаходзіцца на пераломным этапе”. Адначасова ваенныя і эксперты абмяркоўваюць пагрозу розных фарматаў тэрарыстычных атак на краіны Еўрасаюза з боку Расіі. У тым ліку — з выкарыстаннем тэрыторыі Беларусі. Ці сапраўды магчымасць тэрарыстычных атак альбо неканвенцыйных прагроз з тэрыторыі Беларусі павялічылася ў апошні час? Як краіны ЕС, і найперш Польшча ды Літва, рыхтуюцца да супрацьдзеяння пагрозам? Што атрымае ў выніку такога саўдзелу ў павышэнні ўзроўню экслацыі Расіі з Захадам рэжым Лукашэнкі? Пра гэта і шмат што іншае мы і разважаем з сябрам “Вольнай Беларусі”, кіраўніком варшаўскага Цэнтра палітычнага аналізу і прагнозу, доктарам палітычных навук Паўлам Усавым

Якая мяжа магчымасцяў у беларускіх НПЗ — Еўразум за 1 верасня | Новости Беларуси за 1 сентября by Euroradio

Пакуль адны кажуць пра неабходнасць размаўляць з рэжымам і як мінімум паспрабаваць знайсці кропкі ўзаемаразумення, гэты самы рэжым працягвае рэпрэсіі. І размова не толькі пра затрыманні, прысуды, дэпартацыю ды транснацыянальныя рэпрэсіі ў дачыненні да тых, хто пакінуў краіну, але і пра пазбаўленне на падставе “рашэння суда” маёмасці асуджаных. У тым ліку і святароў. Так, днямі на аўкцыён была выстаўлена машына, якая належала ксяндзу Акалатовічу. Ці з'яўляюцца рэпрэсіі супраць святароў і вернікаў працягам агульных рэпрэсій па краіне? Чым рэжыму не дагадзілі лютэране? Як звязаны рашэнні аб адмове на служэнне ў Беларусі ксяндзам і нібыта жаданне наладзіць добрыя стасункі Мінска з Варшавай? Што мяняецца ў стаўленні краін ЕС да Беларусі? Пра гэта і шмат што іншае мы і разважаем у жывым эфіры Еўрарадыё з тэалагіняй, эксперткай у галіне рэлігіі, палітыкі і абароны правоў Наталляй Васілевіч

Здавалася б, зусім нядаўна Лукашэнка, выступаючы на этнафестывалі “Покліч Палесся”, распавядаў пра Беларусь як мірную краіну, пра жаданне сябраваць з Украінай і ўкраінцамі. А праз колькі тыдняў, сустракаючыся ў Маскве з Пуціным, ізноў паўтарае мантры пра “адзін акоп”, абяцае забяспечыць расійскія ракеты і БПЛА неабходнай мікраэлектронікай і выказвае поўную падтрымку агрэсіўнай палітыцы Масквы. У тым ліку і адносна краін Еўрасаюза. Колькасць спроб нелегальнага пераходу мяжы ў краіны ЕС з тэрыторыі Беларусі таму сведчанне. І менавіта таму нашы суседзі даўно ўспрымаюць Беларусь не як “выспу стабільнасці”, а як “донара рэгіянальнай небяспекі”. Ці сапраўды Беларусь заходнімі краінамі сёння ўспрымаецца выключна як “донар небяспекі” і што найперш спрыяе замацаванню такога іміджу? Як гэта ўплывае на фарміраванне заходняй палітыкі адносна Мінска і ці не нараджае гэта жаданне залагодзіць Лукашэнку? Што рэальна можа зрабіць Лукашэнка, каб не быць уцягнутым канчаткова ў расійскую вайну ва Украіне і ў маскоўскую авантуру адносна краін ЕС і НАТА? На гэтыя ды іншыя пытанні ў эфіры Еўрарадыё адказвае палітычны аналітык, кіраўнік Інстытута даследаванняў бяспекі імя Касцюшкі Вадзім Мажэйка

Канец жніўня выдаўся багатым на розныя падзеі, здавалася б, паміж сабой не звязаныя. Так, 25 жніўня ў Маскву прылятаў дырэктар ЦРУ Рэткліф. Якія тэмы і з кім канкрэтна ён абмяркоўваў, дакладна не вядома, хоць інсайдаў хапае. А 27 жніўня з маскоўскага следчага ізалятара “Лефортава” “па стане здароўя” вызвалілі мільярдэра Ілью Трабера, у якога бізнес “ва ўсіх партах на паўночным захадзе Расіі”. А далей з'явілася інтэрв'ю Джона Коўла, у якім ён анансаваў візіт у Мінск у сярэдзіне верасня. Калі прыгадаць, што крыху раней за апісаныя падзеі Трамп распачаў чарговую гандлёвую вайну з Канадай, а кіраўніцтвы Літвы і Эстоніі ўпэўнілі, што ніякіх санкцыйных паслабленняў (у тым ліку на транзіт) рэжыму Лукашэнкі не будзе, то ўзнікае пытанне: ці не звязаны ўсе падзеі, сярод іншага, і “калійнай ніткай”?.. Ці сапраўды ЗША так зацікаўлены ў з'яўленні на заходнім рынку беларускага калію, што гатовы дзеля гэтага дамаўляцца з Расіяй? Калі на адным толькі МТЗ не хапае амаль 1500 працоўных — пра што гэта сведчыць? Што адбываецца з інфляцыяй і курсам долара ў Беларусі? На гэтыя ды іншыя пытанні ў эфіры Еўрарадыё адказвае аўтар і вядоўца праграмы "Оптымум" на канале “Беларусы і рынак”, эканамічны аглядальнік Андрэй Махоўскі