The101.world

วิเคราะห์การเมืองไทยกันแบบสดๆ กับ ‘คอการเมือง' ใบตองแห้ง-อธึกกิต แสวงสุข และ สมคิด พุทธศรี บรรณาธิการอำนวยการ The101.world . ชวนคุยโดย ศุภาวรรณ คงสุวรรณ์ รองบรรณาธิการบริหาร The101.world . ทุกวันพุธ เวลา 18.00 น. ทาง ‘วันโอวัน' The101.world

ทางตอนใต้ของฟิลิปปินส์ หรือบริเวณหมู่เกาะมินดาเนา คือพื้นที่ที่จมอยู่ในความขัดแย้งระหว่างกลุ่มติดอาวุธชาวมุสลิมโมโรหลายกลุ่มกับรัฐบาลฟิลิปปินส์มาร่วมหลายทศวรรษ แต่ที่สุดแล้วการเจรจาสันติภาพก็บรรลุผล และยังก้าวหน้าไปสู่การลงประชามติตั้งเขตปกครองตนเองบังซาโมโรในมุสลิมมินดาเนา (BARMM) ปี 2019 และเพิ่งมีการเลือกตั้งรัฐสภากันครั้งแรกเมื่อกลางเดือนกันยายน 2026 ที่ผ่านมานี้เอง . กว่าบังซาโมโรจะมาถึงจุดนี้ได้ เส้นทางขลุกขลักแค่ไหน อะไรที่ทำให้การเจรจาสันติภาพและเขตปกครองตนเองเกิดขึ้นได้ และอนาคตของพื้นที่แห่งนี้จะสดใสและปลอดความขัดแย้งจริงไหม? ชวนฟังใน ASEAN บ่มีไกด์ ตอนล่าสุด กับ แขกรับเชิญพิเศษ ผศ.ดร.มาโนชญ์ อารีย์ จากภาควิชารัฐศาสตร์ คณะสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ ที่เคยเดินทางไปสังเกตการณ์ในพื้นที่ช่วงที่มีการเปลี่ยนผ่านสำคัญ .

สุดสัปดาห์ที่ผ่านมา ฝนตกสะสมกว่า 300 มิลลิเมตร ทำให้กรุงเทพฯ จมน้ำอีกครั้ง ถนนหลายสายกลายเป็นคลอง การเดินทางหยุดชะงัก น้ำเอ่อท่วมบ้านเรือน สร้างความเสียหายจำนวนมาก . ด้านหนึ่ง ความแปรปรวนของสภาพภูมิอากาศเป็นบริบทที่ไม่อาจมองข้าม และต้องยอมรับว่าอาจมีฝนบางระลอกที่หนักเกินกว่าระบบจะรับไหว แต่อีกด้านหนึ่ง ‘ฝนหนัก' ก็ไม่ควรเป็นคำตอบสุดท้ายที่ทำให้การบริหารเมืองพ้นไปจากการตรวจสอบ การจมน้ำรอบใหม่จึงบังคับให้เราตั้งคำถามต่อกรุงเทพฯ ให้ลึกกว่าเดิม . กรุงเทพฯ ไม่ใช่เมืองที่ปลอดภัยจากน้ำ ทุกคนรู้ดีว่าโครงสร้างเมืองทั้งระบบ ตั้งแต่การใช้ที่ดิน การจัดการคลอง และการขยายตัวของเมือง ไปจนถึงตาข่ายความปลอดภัยทางสังคมยังมีช่องว่างสำคัญ แต่กรุงเทพฯ ก็เป็นเมืองที่ลงทุนมหาศาลกับระบบน้ำและได้รับการปกป้องอย่างสูงจากทุกระดับ น้ำท่วมกรุงเทพจึงบอกอะไรเสมอ โดยเฉพาะความเหลื่อมล้ำและความไม่เป็นธรรมในสังคม . วันโอวัน ชวน อนรรฆ พิทักษ์ธานิน ผู้อำนวยการศูนย์แม่โขงศึกษา สถาบันเอเชียศึกษา จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย และนักวิจัยผู้ทำงานเรื่องคนจนเมือง คนไร้บ้าน และกลุ่มเปราะบาง มองกรุงเทพฯ และชีวิตของผู้คนผ่านน้ำท่วมรอบล่าสุด สำรวจสิ่งที่ภัยพิบัติครั้งนี้เปิดเผยเกี่ยวกับโครงสร้างเมือง ระบบสวัสดิการ และความสามารถของรัฐในการดูแลประชาชน พร้อมตั้งคำถามว่ากรุงเทพฯ ต้องเปลี่ยนอะไร จึงจะช่วยให้ทุกคนรับมือและฟื้นตัวจากวิกฤตได้อย่างเป็นธรรมกว่าเดิม .

ปี 2001 โบ๊ต-สมพจน์ ชิตเกษรพงศ์ คว้ารางวัลแฟนพันธุ์แท้ตอน วอลต์ ดิสนีย์ . ปี 2026 ‘9 วัด สู่สวรรค์' (2026) หนังยาวลำดับล่าสุด -และเป็นหนังฟิกชันเรื่องแรก- ของสมพจน์ ได้รับเลือกให้เป็นตัวแทนภาพยนตร์ไทยเข้าชิงรางวัลออสการ์ ตัวหนังเล่าถึงการเดินทางไปทำบุญเก้าวัด เพื่อต่ออายุผู้ใหญ่ในบ้านของครอบครัวหนึ่ง และไม่ว่าจะอย่างไร ดูเหมือนมันจะฉายภาพขนาดย่อมของสังคมและวัฒนธรรมแบบไทยไว้ด้วย . Holy-Flick เอพิโซดนี้ เราชวน โบ๊ต-สมพจน์ มาคุยถึงสองทศวรรษอันเป็นรอยต่อ ของการเป็นแฟนพันธุ์แท้วอลต์ ดิสนีย์ กับการเป็นคนทำหนังที่เพิ่งได้รับเลือกให้เป็นตัวแทนหนังไทยไปเข้าชิงออสการ์ . ตั้งแต่สายตาการทำหนังในฐานะคนที่เรียนสถาปัตย์, อิทธิพลการทำหนังของ เจมส์ เบนนิง และเจ้ย-อภิชาติพงศ์ วีระเศรษฐกุล ไปจนถึงขั้นตอนการหาทุนทำหนัง ที่ว่าไปแล้วอาจจะกินเวลานานยิ่งกว่าการทำหนังเองเสียอีก! .

คุณยายคนหนึ่งซึ่งเข้าสู่ช่วงวัยที่ต้องการการดูแลจากคนอื่น แต่กลับกลายเป็นฝ่ายต้องดูแลพี่สาวที่ป่วยเป็นโรคพาร์กินสัน และต้องเจอกับอารมณ์หงุดหงิดโมโหร้ายของผู้ป่วย . หญิงโสดต้องดูแลพ่อแม่ที่ป่วยติดเตียงจนเสียชีวิต และต่อมาต้องดูแลน้องชายที่ป่วยติดเตียงต่อ จนทำให้หลานสาวตั้งคำถามว่า นี่คือหน้าที่ของคนเป็นผู้หญิงใช่หรือไม่ . ผู้ดูแลในบ้านที่ต้องทำงานไม่ต่ำกว่าวันละ 15 ชั่วโมง พร้อมทำงานตลอดเวลา และพ่วงงานบ้านเข้าไปด้วย โดยแทบไม่มีวันหยุด ฯลฯ . เหล่านี้เป็นเพียงเรื่องราวส่วนหนึ่งจาก ‘ผู้ดูแล' ทั้งผู้ดูแลที่ทำงานเป็นอาชีพ และผู้ดูแลที่เป็นสมาชิกในครอบครัวเดียวกัน ปัญหาที่พวกเขาเจอไม่ได้มีเพียงความเหน็ดเหนื่อยทางกายและทางใจเท่านั้น แต่ยังมีความโดดเดี่ยว เพราะไร้การช่วยเหลือ การคุ้มครองจากหน่วยงานหรือรัฐใดๆ จำนวนไม่น้อยยังถูกกดทับจากค่านิยมของสังคมในฐานะ ‘ลูกสาว' ‘หลานสาว' ที่ควรแสดงความกตัญญูต่อผู้อาวุโส . 101 In Focus สัปดาห์นี้ ชวนสำรวจชีวิตของผู้ดูแล ภายใต้ระบบที่ไม่มีการดูแลพวกเขา ภายใต้วาทกรรมและอคติทางเพศที่มองว่างานดูแลเป็นภาระหน้าที่ของผู้หญิง และภายใต้ช่องว่างของระบบการดูแลของรัฐที่ยังต้องเติมเต็มเพื่อให้กลายเป็นหลักประกันชีวิตบั้นปลายของทุกคนได้จริง .

วิเคราะห์การเมืองไทยกันแบบสดๆ กับ ใบตองแห้ง-อธึกกิต แสวงสุข และ ประทีป คงสิบ สองคอการเมือง สื่อมวลชนรุ่นเก๋าที่คร่ำหวอดในสนามข่าวมาหลายทศวรรษ . ชวนคุยโดย สมคิด พุทธศรี บรรณาธิการอำนวยการ The101.world . ทุกวันพุธ เวลา 18.00 น. ทาง ‘วันโอวัน' The101.world

Description: งาน Gastech 2026 จบลงไป พร้อมด้วยดีลธุรกิจพลังงานมูลค่ารวมกันหลักล้านล้านบาท แต่อีกด้านก็มีข้อสังเกตจากภาคประชาสังคมว่านี่คือสัญญาณของการขยายการพึ่งพาพลังงานฟอสซิล ที่ส่งผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมและสังคมหลายด้าน ทั้งยังเป็นอุปสรรคต่อการเปลี่ยนผ่านสู่พลังงานสะอาด และอาจขัดขวางเป้าหมายของไทยที่จะปล่อยก๊าซเรือนกระจกสุทธิเป็นศูนย์ (Net Zero) ภายในปี 2050 . วันโอวัน ชวน มนูญ วงษ์มะเซาะห์ นักรณรงค์ด้านสภาพอากาศและการเปลี่ยนผ่านพลังงาน กรีนพีซ ประเทศไทย มาพิจารณาข้อสรุปจากงาน Gastech 2026 พร้อมชำแหละร่างแผนพัฒนากำลังผลิตไฟฟ้าของประเทศไทย (PDP) 2026 ว่าจะช่วยให้เราเปลี่ยนผ่านจากพลังงานฟอสซิลสู่พลังงานสะอาดได้จริงหรือไม่ .

เมื่อสำนักงาน ก.พ. มีมติยกเลิกการกำหนดตำแหน่ง ‘บรรณารักษ์' ในบางสายงานราชการ เหตุการณ์นี้ไม่ได้เพียงสร้างความกังวลต่ออนาคตของคนทำงานในวิชาชีพเท่านั้น แต่ยังนำไปสู่คำถามที่ใหญ่กว่านั้นว่าในวันที่ผู้คนสามารถค้นหาข้อมูลได้ด้วยตัวเองผ่านอินเทอร์เน็ต หรือแม้แต่ AI เราจำเป็นต้องมี ‘บรรณารักษ์' อยู่อีกหรือไม่? . นอกจากนี้ คำถามดังกล่าวยังชวนให้ย้อนกลับไปมองถึงบทบาทของ ‘ห้องสมุด' และการเรียนการสอนด้าน ‘บรรณารักษศาสตร์' ว่าในโลกที่วิธีการเข้าถึงและจัดการความรู้เปลี่ยนแปลงไปอย่างรวดเร็ว ศาสตร์ที่ว่าด้วยการจัดระบบ คัดเลือก และเชื่อมโยงผู้คนเข้ากับข้อมูลและความรู้ ยังมีความสำคัญอย่างไร และต้องปรับตัวไปในทิศทางไหน . 101 In Focus ชวนสำรวจถึงบทบาทของ ‘บรรณารักษ์' ว่าทำอะไรมากกว่าการจัดหนังสือบนชั้นหรือไม่ เหตุใดโลกที่ข้อมูลมีอยู่มหาศาลอาจยิ่งต้องการคนที่ช่วยจัดการและนำทางข้อมูล และหากวันหนึ่งตำแหน่งบรรณารักษ์ค่อยๆ หายไป สิ่งที่หายไปพร้อมกันอาจมีอะไรมากกว่าที่เราคิด .

วิเคราะห์การเมืองไทยกันแบบสดๆ กับ ใบตองแห้ง-อธึกกิต แสวงสุข และ สุภลักษณ์ กาญจนขุนดี สองคอการเมือง สื่อมวลชนรุ่นเก๋าที่คร่ำหวอดในสนามข่าวมาหลายทศวรรษ . ชวนคุยโดย ศุภาวรรณ คงสุวรรณ์ รองบรรณาธิการบริหาร The101.world . ทุกวันพุธ เวลา 18.00 น. ทาง ‘วันโอวัน' The101.world

เราตกหลุมรัก วิเวียน-ทิพากร ไชยประสิทธิ์ ตั้งแต่อ่านบทสัมภาษณ์เธอในค่ายฝึกเขียนสารคดีที่น่าน . เธอมีอารมณ์ขัน ช่างคิด และมีหัวจิตหัวใจ . ไม่นานหลังจากนั้น เธอรับบทเล็กๆ ใน ‘เพื่อน(ไม่)สนิท' (2023) ก่อนจะขโมยซีนสุดๆ ในฐานะพนักงานสาวชาวใต้ที่ต้องรับมือกับเรื่องชวนสติแตกตลอดเวลาใน 'สงคราม ส่งด่วน' (2025) ที่ทำให้คนสนใจเธอเป็นวงกว้าง พร้อมกันนี้ เธอก็ทำช่อง TikTok เล่าถึงหนังที่เธอรัก หนังสือที่เธออ่าน รวมทั้งเหลี่ยมมุมในการสำรวจเรื่องราวเหล่านั้นผ่านเลนส์สังคม การเมือง . และไม่น่าแปลกใจที่จะเห็นเธอเป็นหนึ่งในทีมงานสำคัญเบื้องหลังโปรเจ็กต์ ‘ปากุมแภด' แคมเปญรณรงค์ให้ประชาชนออกมาใช้สิทธิลงคะแนนประชามติ ในจัดทำรัฐธรรมนูญฉบับใหม่เมื่อเดือนกุมภาพันธ์ที่ผ่านมา . ในโอกาสที่ผลงานลำดับล่าสุดของวิเวียนอย่าง HENRY's First Dates ‘จีบซ้ำซ้ำ เฮนรี่จำไม่ได้' (2026) กำลังจะลงโรงฉาย รายการ Holy-Flick เอพิโซดนี้ จึงชวน วิเวียน-ทิพากร มาคุยถึงหนังที่เธอรัก ลากยาวไปจนถึงประวัติศาสตร์ของการลืมและไม่ลืมในสังคมไทยด้วย .

ปีนี้ที่ไหนจะท่วมก่อน? รัฐเสียเงินแก้ปัญหาแสนล้านต่อปี แต่เข้าฤดูฝนเมื่อไหร่ ปัญหาน้ำท่วมก็วนมากลับมาอีก ไหนจะยิ่งรุนแรงขึ้นจากภาวะโลกร้อน! การลงทุนโครงสร้างพื้นฐานแบบเดิมต่อไปอาจไม่เวิร์ก ต่างประเทศปรับตัวอย่างไร? ต้องลงทุนแบบไหนที่แก้ปัญหาน้ำท่วมได้จริง? ชวนหาคำตอบในรายการ Policy What! . เปลี่ยนนโยบายอะไรวะ เป็นนโยบายสาธารณะที่คุณเข้าใจได้! .

เมื่อวานนี้ (14 ก.ย. 69) กกต. มีมติสั่งฟ้อง 77 ผู้เกี่ยวข้องกับคดีโกง สว. ประกอบด้วย สว. ปัจจุบัน สว. สำรอง ผู้มีสิทธิเลือก สว. และอื่นๆ โดยไม่สั่งฟ้องกรรมการบริหารพรรคภูมิใจไทยแม้แต่คนเดียว . มติดังกล่าวสร้างความเคลือบแคลงสงสัยให้กับสังคม เนื่องจากขัดกับ ‘หลักฐานอันควรเชื่อได้ว่า' จำนวนมากที่หลายฝ่ายพยายามนำเสนอมาตลอด เพื่อชี้ให้เห็นว่ามีความไม่ปกติเกิดขึ้นจริงในการเลือก สว. . นอกจากนั้น กกต. ยังไม่ได้อธิบายเหตุผลของการลงมติ ‘ฟ้อง' หรือ ‘ไม่ฟ้อง' ผู้ต้องสงสัยคนใด รวมถึงไม่ได้เปิดเผยมติเสียงข้างมาก-น้อย ทำให้สังคมไม่สามารถรู้ได้ว่ามติของ กกต. สมเหตุสมผลหรือไม่ . อย่างไรก็ตาม การลงมติของ กกต. เป็นเพียงจุดเริ่มต้น ไม่ใช่จุดจบของกระบวนการตรวจสอบทุจริตในกรณีนี้ ขั้นตอนต่อไปจะเป็นอย่างไร มีวิธีเอาผิดกับคดีโกง สว. ด้วยช่องทางอื่นอีกหรือไม่ กกต. ได้ทำหน้าที่ของตนเองตามกฎหมายแล้วหรือยัง แล้วหากประชาชนต้องการตรวจสอบ กกต. จะทำอย่างไรได้บ้าง . วันโอวัน ชวนคุยกับ รศ.ดร.มุนินทร์ พงศาปาน คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ และ ผศ.ดร.เข็มทอง ต้นสกุลรุ่งเรือง คณะรัฐศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย .

ในช่วงเวลาที่ระเบียบเศรษฐกิจการค้าโลกกำลังผันผวนและอาจถึงขั้นเปลี่ยนโฉมหน้าไปอย่างไม่มีวันหวนกลับ แต่ละประเทศจึงต่างต้องปรับยุทธศาสตร์การค้ากันยกใหญ่ แน่นอนว่ารวมถึงประเทศไทย ซึ่งหนึ่งในความพยายามนั้นคือการเร่งเจรจาและปิดดีลการค้ากับประเทศต่างๆ เพื่อจะขยายช่องทางตลาดใหม่ หลีกหนีจากการพึ่งพาตลาดเดิมๆ แต่ภายใต้ความจำเป็นต้องหาโอกาสเศรษฐกิจการค้าทางเลือกใหม่ๆ นี้ ก็มีเสียงกังวลว่ามันอาจมีต้นทุนบางด้านที่ต้องจ่าย ซึ่งคนที่ต้องแบกรับอาจเป็นกลุ่มธุรกิจขนาดย่อมและประชาชนธรรมดา . ในภาพที่ใหญ่กว่านั้น ยังมีคำถามว่าแนวโน้มทิศทางระเบียบเศรษฐกิจการค้าโลกที่เรากำลังมุ่งหน้าไปอาจยิ่งนำไปสู่ความไม่เท่าเทียมในพลังอำนาจการต่อรองทางเศรษฐกิจระหว่างชาติเล็ก-ชาติใหญ่ หรือไม่ ดีหรือไม่ดีต่อประเทศกำลังพัฒนาอย่างเราอย่างไร และประเทศไทยจะวางโจทย์การค้าระหว่างประเทศอย่างไรในบริบทที่กำลังเปลี่ยนไปนี้ . 101 Policy Forum ชวนเปิดบทสนทนาในเรื่องนี้ กับ .

Data Center กำลังกลายเป็นโครงสร้างพื้นฐานสำคัญของโลกยุค AI เมื่อทุกครั้งที่เราใช้ Cloud โซเชียลมีเดีย หรือ AI เบื้องหลังล้วนต้องอาศัย Data Center ในการประมวลผล จัดเก็บ และรับส่งข้อมูล แต่เบื้องหลังโลกดิจิทัลที่ดูเหมือนไร้ตัวตน Data Center กลับต้องใช้ทรัพยากรจริง ทั้งไฟฟ้า น้ำ และที่ดิน รวมถึงสร้างความร้อนจากการประมวลผลที่เพิ่มขึ้นตามการเติบโตของ AI . 101 In Focus จึงชวนมาทำความเข้าใจว่า Data Center ใช้ทรัพยากรมากแค่ไหน ประเทศไทยจะได้อะไรจากการดึงดูดการลงทุน Data Center เข้ามา และเงินลงทุน งาน รวมถึงธุรกิจที่เกิดขึ้นนั้นจะสร้างประโยชน์ให้คนไทยได้มากน้อยเพียงใด พร้อมชวนดูตัวอย่างจากต่างประเทศ ตั้งแต่สิงคโปร์ที่ต้องออกแบบการเติบโตของ Data Center ให้สอดคล้องกับข้อจำกัดด้านพลังงานและที่ดิน ไปจนถึงรัฐเวสต์เวอร์จิเนียในสหรัฐฯ ที่ต้องกลับมาวางแผนระบบไฟฟ้าเพื่อรองรับความต้องการที่เพิ่มขึ้น .

วิเคราะห์การเมืองไทยกันแบบสดๆ กับ ใบตองแห้ง-อธึกกิต แสวงสุข และ สุภลักษณ์ กาญจนขุนดี สองคอการเมือง สื่อมวลชนรุ่นเก๋าที่คร่ำหวอดในสนามข่าวมาหลายทศวรรษ . ชวนคุยโดย สมคิด พุทธศรี บรรณาธิการอำนวยการ The101.world . ทุกวันพุธ เวลา 18.00 น. ทาง ‘วันโอวัน' The101.world

ปัญหายาเสพติดในเยาวชนเป็นปัญหาที่มีมายาวนาน ในขณะที่วันนี้สังคมไทยอาจหันไปสนใจสถานการณ์ปัญหาใหม่ๆ แต่ก็ยังคงปฏิเสธไม่ได้ว่าปัญหายาเสพติดนี้ยังคงรุนแรงและสร้างต้นทุนทางสังคมมหาศาล . ทิศทางสถานการณ์ปัญหายาเสพติดในเยาวชนวันนี้ไปถึงไหน มีรูปแบบต่างจากเดิมอย่างไร และเราควรมาทำความเข้าใจปัญหานี้กันใหม่อย่างไร? . วันโอวัน ชวน นเรศ สงเคราะห์สุข รองหัวหน้าโครงการหนุนเสริมทางวิชาการและการจัดการความรู้สำหรับการพัฒนาเด็กนอกระบบการศึกษา กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.) มาคุยกันเรื่องนี้ .

14 กันยายน คือวันที่สังคมเฝ้าจับตา กกต. ว่าจะมีมติอย่างไรในคดีฮั้ว สว. และหากว่า กกต. ไม่ทำหน้าที่ของตนตามที่กฎหมายกำหนด กระบวนการตรวจสอบทุจริตนี้จะยังเดินหน้าต่อได้ไหม แล้วจะเอาผิด กกต. ได้อย่างไร . ชวนคิดชวนคุยในรายการ 101 POSTSCRIPT คุยข่าวนอกสคริปต์ผ่านมุมมองโลกวิชาการและสื่อสารมวลชนแบบ ‘วันโอวัน' . ร่วมคุยโดย วิสุทธิ์ คมวัชรพงศ์ | สิริพรรณ นกสวน สวัสดี | อินทร์แก้ว โอภานุเคราะห์กุล

การโจมตีในพื้นที่สามจังหวัดชายแดนใต้ช่วงปลายเดือนสิงหาคมที่ผ่านมาชวนให้สังคมไทยต้องกลับมาพูดคุยถึงทิศทางการจัดการปัญหาชายแดนใต้ของภาครัฐไทย . เหตุการณ์ครั้งนี้เป็นการก่อเหตุพร้อมกันหลายแห่งที่เน้นปริมาณในลักษณะการแสดงออกเชิงสัญลักษณ์ จนถึงมีข้อสังเกตที่ว่าบีอาร์เอ็นกำลังมีคนรุ่นใหม่เข้ามาร่วมขบวนการ . 101 In focus จึงชวนมาทบทวนความขัดแย้งชายแดนใต้ สองทศวรรษที่ผ่านมามีอะไรเปลี่ยนแปลงไป แนวทางความมั่นคงที่ใช้ทหารนำตอบโจทย์ปัญหาที่มีแค่ไหน และกระบวนการเจรจาสันติภาพยังเป็นคำตอบหรือไม่ .

เมื่ออุตสาหกรรมสแกมเมอร์กำลังถูกกดดันและรุกไล่หนักขึ้นทั้งในเมียนมา ลาว กัมพูชา และฟิลิปปินส์ กลุ่มอาชญากรรมข้ามชาติเหล่านี้จึงเริ่มมองหาพื้นที่ปฏิบัติการใหม่ และแล้วหวยก็ไปตกอยู่ที่ ‘ติมอร์-เลสเต' ประเทศสมาชิกใหม่ของอาเซียนหมาดๆ . อะไรทำให้ติมอร์-เลสเตดึงดูดแก๊งสแกมเมอร์ให้เข้าไปตั้งรกราก สถานการณ์ตอนนี้เลวร้ายขั้นไหน และเบื้องหลังของเครือข่ายอาชญากรรมข้ามชาติที่ยักย้ายเข้าไปที่นี่ คือใครกันแน่? ชวนฟังใน ASEAN บ่มีไกด์ .

วิเคราะห์การเมืองไทยกันแบบสดๆ กับ ใบตองแห้ง-อธึกกิต แสวงสุข และ ประทีป คงสิบ สองคอการเมือง สื่อมวลชนรุ่นเก๋าที่คร่ำหวอดในสนามข่าวมาหลายทศวรรษ . ชวนคุยโดย สมคิด พุทธศรี บรรณาธิการอำนวยการ The101.world . ทุกวันพุธ เวลา 18.00 น. ทาง ‘วันโอวัน' The101.world

หลังการทำงานอย่างเข้มข้นในชั้นกรรมาธิการเป็นเวลากว่า 3 เดือน ในที่สุดร่าง พ.ร.บ.งบประมาณรายจ่ายประจำปีงบประมาณ 2570 ก็มีกำหนดเข้าสู่สภาในช่วงเดือนกันยายน ตลอดกระบวนการนี้ สังคมไทยเริ่มเห็นแล้วว่ารัฐไทยกำลังเผชิญวิกฤตงบประมาณในหลายมิติพร้อมกัน . กระนั้น ปัญหางบประมาณไม่ใช่แค่เรื่องเชิงเทคนิค หากสะท้อนวิกฤต ‘รัฐ' ไทยอย่างมีนัยสำคัญ คำถามคือ เราเห็นปัญหานี้ชัดแค่ไหน และเข้าใจมันอย่างไร . วันโอวัน ชวน เพียงพนอ บุญกล่ำ ที่ปรึกษาผู้นำฝ่ายค้านและกรรมาธิการวิสามัญพิจารณาร่าง พ.ร.บ.งบประมาณรายจ่ายประจำปีฯ มาสังเคราะห์ปัญหางบประมาณ เพื่อทำความเข้าใจปัญหาใหญ่ของประเทศ .

บทแรงงานชายชาวไทยที่รับจ้างดูแลผู้ป่วยติดเตียงใน Mongrel (2024) ถือเป็นไพ่ใบสุดท้ายที่ อุ้ม-วัลลภ รุ่งกำจัด ตัดสินใจวางไว้ในโลกการแสดง ก่อนจะเตรียมตัวออกเดินทางไปเป็นเชฟในอีกซีกโลก . ใครจะไปรู้ ไพ่ใบที่ว่าทำให้เขาคว้ารางวัลนำชายยอดเยี่ยมจากเทศกาลภาพยนตร์ไทเป โดยถือเป็นนักแสดงชายที่ไม่ได้เป็นคนไต้หวันคนแรกที่คว้ารางวัลนี้ และยังถือเป็นคนไทยคนแรกที่ถูกเสนอชื่อเข้าชิงนำชายของเวที Golden Horse Awards ด้วย . และล่าสุด เขายังปรากฏตัวในบท ครอง ชายปริศนาจาก ‘ผีใช้ได้ค่ะ' (2025) ที่ส่งเขาเข้าชิงรางวัลนักแสดงสมทบชายยอดเยี่ยมเวทีสุพรรณหงส์ ที่คล้ายเป็นการย้ำเตือนว่า ไพ่ใบสุดท้ายที่เขาทิ้งมานั้นไม่สูญเปล่า และอย่าเพิ่งถอดใจจากการแสดง . Holy-Flick เอพิโซดนี้สนทนากับ อุ้ม-วัลลภ ถึงการเดินทางทางการแสดงของเขา, โปรแกรมหนัง Five Films With Wanlop Rungkumjad ที่จัดขึ้นที่ไต้หวันและได้รับการตอบรับจากคนดูระดับปรากฏการณ์ รวมทั้งหนังลำดับล่าสุดของเขาอย่าง ‘อรุณกาล' (2024) ที่เขาได้กลับมาร่วมงานกับ กานต์- ศิวโรจณ์ คงสกุล ผู้กำกับที่เขาเคยร่วมงานมาแล้วจาก ‘ที่รัก' (2010) .

‘ข้อมูลเปิด' หรือ Open Data คือหนึ่งในเครื่องมือสำคัญที่ช่วยแก้ไขปัญหาเรื้อรังของสังคมไทย อย่างการทุจริตคอร์รัปชัน การกระจายทรัพยากรที่เหลื่อมล้ำ และความไม่เป็นธรรม ตลอดจนนำไปสู่การสร้าง ‘รัฐเปิด' หรือ Open Government ที่ประชาชนสามารถเข้าถึงข้อมูลต่างๆ ตรวจสอบการใช้อำนาจ และสร้างความรับผิดรับชอบของรัฐได้ . แต่ถึงแม้เราจะเห็นความพยายามของภาครัฐในการเปิดเผยข้อมูลมากขึ้นจากในอดีต ก็ไม่อาจปฏิเสธได้ว่าการทำงานของหลายหน่วยงานยังคงยึดหลัก ‘ปกปิดเป็นหลัก เปิดเผยเป็นข้อยกเว้น' ทั้งยังปราศจากมาตรฐานกลางในการเปิดเผยข้อมูลเพื่อให้นำไปใช้ประโยชน์ได้จริง การขาดความรู้ความเข้าใจของผู้ปฏิบัติงาน บรรยากาศความกลัวและกังวลของคนในระบบราชการ ตลอดจนความล้าหลังของกฎหมายข้อมูลข่าวสารที่บังคับใช้ในปัจจุบัน . หนทางการเปิดข้อมูลภาครัฐไทยยังอีกยาวไกล 101 In Focus สัปดาห์นี้ จึงรวบรวมความเห็นและเรื่องเล่าจากฝั่งภาครัฐที่ทำงานด้านการเปิดเผยข้อมูลโดยตรง มุมมองเจาะลึกด้านกฎหมายจากฝั่งวิชาการ และปัญหาที่ผู้ใช้งานจริงอย่างสื่อมวลชนประสบพบเจอ ในชุดผลงาน Spotlight ‘Open data, Unlock power: เปิดข้อมูล ปลดล็อกอำนาจ' มาเล่าสู่กันฟัง .

วิเคราะห์การเมืองไทยกันแบบสดๆ กับ ใบตองแห้ง-อธึกกิต แสวงสุข และ ประทีป คงสิบ สองคอการเมือง สื่อมวลชนรุ่นเก๋าที่คร่ำหวอดในสนามข่าวมาหลายทศวรรษ . ชวนคุยโดย สมคิด พุทธศรี บรรณาธิการอำนวยการ The101.world . ทุกวันพุธ เวลา 18.00 น. ทาง ‘วันโอวัน' The101.world

ทุกคนก็รู้ว่าการไปเสี่ยงดวงกับพนันไม่น่าทำให้ใครรวยได้ แต่ทำไมยังมีคนยังไปเล่นไปติดพนันอยู่อีกละ หรือเป็นเพราะว่าเว็บพนันมีทริคที่ดึงดูดให้คนที่มาลองเล่น เล่นแล้วติด ติดตามได้ใน Policy What! ซีรีส์พิเศษ ‘เสพติดวิทยา' โดยความร่วมมือระหว่าง สสส. และ 101 PUB . [ สสส. x 101 PUB ]

ชั่วโมงนี้ คดีโกง สว. หรือ ‘ฮั้ว สว.' กำลังเข้าสู่ช่วงหัวเลี้ยวหัวต่อก่อนถึงจุดชี้ขาด เมื่อ กกต. ใกล้ต้องเคาะคำตอบครั้งสำคัญว่าจะรับมือกับขบวนการนี้อย่างไร . วันโอวัน ชวน เป๋า-ยิ่งชีพ อัชฌานนท์ ผู้อำนวยการบริหาร iLaw และ อู๋-นันทวัฒน์ ศักดิ์สกุลคุณากร นักกิจกรรมเครือข่าย CONFORALL และ Community Journalist จาก Daybreaker Network มาร่วมขมวดปมความผิดปกติ หลังข้อมูลหลักฐานทยอยออกมาให้ประชาชนได้รับรู้ .

หลังเกิดคดีฆาตกรรมสะเทือนขวัญ 5 ศพในจังหวัดชลบุรีช่วงปลายเดือนกรกฎาคม 2569 กระแสเรียกร้องโทษประหารกลับมาเป็นประเด็นถกเถียงในสังคมอีกครั้ง โดยผู้ต้องหาหลักในคดีเพิ่งพ้นโทษออกจากเรือนจำได้ประมาณ 2 เดือน . เมื่อเกิดเหตุรุนแรง การลงโทษผู้กระทำผิดมักเป็นสิ่งแรกที่สังคมหันมาพูดถึง ขณะที่ความปลอดภัยของสังคมยังเกี่ยวข้องกับสิ่งที่เกิดขึ้นก่อนและหลังการพ้นโทษ ทั้งการฟื้นฟู การประเมินความเสี่ยง และการดูแลต่อเนื่องเมื่อกลับเข้าสู่สังคม . 101 In Focus จึงชวนสำรวจแนวทางป้องกันการกระทำผิดซ้ำ ตั้งแต่ระบบติดตามผู้พ้นโทษ แนวคิด Safety Period ไปจนถึงบทบาทของกำไล EM พร้อมชวนคิดว่า ไม่ว่าจะเลือกโทษประหารหรือไม่ เราจะทำอย่างไรเพื่อไม่ให้เกิดเหยื่อรายต่อไป .

แม้จะมีข้อวิจารณ์เรื่องความโปร่งใสและความคุ้มค่าของโครงการ แต่ในที่สุด TH-AI Passport โครงการระดับ(ลูก)เทพก็เปิดให้ลงทะเบียนแล้ว ท่ามกลางความกังวลเรื่องความปลอดภัยของข้อมูล เช่น รัฐจะทำข้อมูลส่วนบุคคลของประชาชนรั่วอีกหรือไม่ จะมีการสอดแนมการใช้ AI ของประชาชนหรือเปล่า . ชวนคิดชวนคุยในรายการ 101 POSTSCRIPT คุยข่าวนอกสคริปต์ผ่านมุมมองโลกวิชาการและสื่อสารมวลชนแบบ ‘วันโอวัน' . ร่วมคุยโดย วิสุทธิ์ คมวัชรพงศ์ | เข็มทอง ต้นสกุลรุ่งเรือง | อินทร์แก้ว โอภานุเคราะห์กุล

วิเคราะห์การเมืองไทยกันแบบสดๆ กับ ใบตองแห้ง-อธึกกิต แสวงสุข และ สุภลักษณ์ กาญจนขุนดี สองคอการเมือง สื่อมวลชนรุ่นเก๋าที่คร่ำหวอดในสนามข่าวมาหลายทศวรรษ . ชวนคุยโดย สมคิด พุทธศรี บรรณาธิการอำนวยการ The101.world . ทุกวันพุธ เวลา 18.00 น. ทาง ‘วันโอวัน' The101.world

โฆษณาเว็บพนันกลายเป็นสิ่งที่เห็นได้ทั่วไปแล้วในทุกวัน หลายคนอาจจะสงสัยว่าไอ้คนที่อยู่เบื้องหลัง เป็นมือทำการตลาดให้เว็บพนันเนี่ย มันมีวิธีคิด มีกลยุทธ์ มีแนวทางยังไง ที่ทำให้พนันออนไลน์มันแพร่หลายได้ขนาดนี้ ชวนทุกท่านมาติดตามได้ใน Policy What! ซีรีส์พิเศษ ‘เสพติดวิทยา' โดยความร่วมมือระหว่าง สสส. และ 101 PUB . [ สสส. x 101 PUB ]

โครงการเขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออก (EEC) ริเริ่มขึ้นอย่างเป็นรูปธรรมจากคำสั่งของคณะรักษาความมั่นคงแห่งชาติ (คสช.) ในปี 2560 ภายใต้ความมุ่งหมายที่จะต่อยอดการพัฒนาพื้นที่บริเวณภาคตะวันออก รวมทั้งเพื่อยกระดับอุตสาหกรรม เทคโนโลยี และเพิ่มขีดความสามารถทางการแข่งขันของประเทศไทย . แต่ในเหรียญอีกด้านของการพัฒนานั้น พื้นที่จังหวัดที่อยู่ใน EEC และพื้นที่ใกล้เคียง กลับต้องประสบปัญหามากมาย ดังสถานการณ์ข่าวที่แทบเห็นได้รายวันในปัจจุบัน โดยเฉพาะปัญหามลพิษและกากของเสียที่มาจากโรงงาน ปัญหาสิ่งแวดล้อมอื่นๆ ไปจนถึงความท้าทายใหม่อย่างการเกิดขึ้นของดาต้าเซนเตอร์ ที่สร้างความกังวลว่าจะแย่งชิงทรัพยากรน้ำและไฟฟ้ามหาศาล โดยยังขาดกฎระเบียบควบคุมจากรัฐ และยังไม่มีกลไกให้ประชาชนได้รับรู้หรือมีส่วนร่วม . วันโอวันชวนมองบทเรียนของการพัฒนาภายใต้ EEC ตลอดช่วงราวทศวรรษที่ผ่านมา กับ สมนึก จงมีวศิน ผู้อำนวยการฝ่ายวิจัยจากกลุ่ม EEC Watch .

วันที่ 7 สิงหาคม 2569 เกิดเหตุความรุนแรงขึ้นภายในโรงเรียนแห่งหนึ่งในจังหวัดนนทบุรี ส่งผลให้มีผู้บาดเจ็บและเสียชีวิต พร้อมสร้างความสะเทือนใจให้กับสังคมอย่างกว้างขวาง อย่างไรก็ตาม เหตุความรุนแรงในลักษณะนี้ไม่ใช่ครั้งแรกที่เกิดขึ้นในประเทศไทย เพราะย้อนกลับไปเมื่อเดือนตุลาคม 2565 สังคมไทยเคยเผชิญกับโศกนาฏกรรมที่สร้างความสูญเสียครั้งใหญ่ในจังหวัดหนองบัวลำภูมาแล้ว . ทว่า ผลกระทบจากความรุนแรงอาจไม่ได้สิ้นสุดลงพร้อมกับเหตุการณ์ และยังทิ้งบาดแผลไว้กับผู้รอดชีวิต ครอบครัวของผู้สูญเสีย ตลอดจนผู้คนและชุมชนที่ต้องใช้ชีวิตอยู่กับความทรงจำเหล่านั้นต่อไป 101 In Focus จึงอยากชวนสำรวจผลกระทบจากเหตุความรุนแรงที่หลายคนอาจมองไม่เห็น และชวนตั้งคำถามว่าหลังโศกนาฏกรรมผ่านพ้นไป ผู้คนที่อยู่เบื้องหลังความสูญเสียเหล่านี้ต้องเผชิญและใช้ชีวิตต่อไปอย่างไร .

วิเคราะห์การเมืองไทยกันแบบสดๆ กับ ใบตองแห้ง-อธึกกิต แสวงสุข และ สุภลักษณ์ กาญจนขุนดี สองคอการเมือง สื่อมวลชนรุ่นเก๋าที่คร่ำหวอดในสนามข่าวมาหลายทศวรรษ . ชวนคุยโดย สมคิด พุทธศรี บรรณาธิการอำนวยการ The101.world . ทุกวันพุธ เวลา 18.00 น. ทาง ‘วันโอวัน' The101.world

กฎหมายผลิตเหล้าในไทย ในที่สุดก็แก้ให้ผลิตได้สักที แถมผ่านครั้งนี้ผ่านแบบเอกฉันท์เลย ถ้าดูง่ายขนาดนี้ แล้วทำไมที่ผ่านมาประเทศไทยถึงใช้เวลาตั้งนานกว่าจะแก้ได้สักทีล่ะ ติดตามใน Policy What! ซีรีส์พิเศษ ‘เสพติดวิทยา' โดยความร่วมมือระหว่าง สสส. และ 101 PUB . [ สสส. x 101 PUB ]

การเดินทางเยือนไทยของพลเอกอาวุโส มิน อ่อง หล่าย เมื่อวันที่ 6-7 สิงหาคม 2569 ถือเป็นการเยือนอย่างเป็นทางการครั้งแรกหลังรัฐประหารเมียนมาปี 2564 และนับว่ามีนัยสำคัญอย่างยิ่ง ไม่ใช่แค่ในเรื่องความสัมพันธ์และระหว่างไทยกับเมียนมาเท่านั้น แต่ยังมีนัยต่อความพยายามของรัฐบาลเผด็จการทหารเมียนมาในการแสวงหาความชอบธรรมเพื่อกลับคืนสู่เวทีนานาชาติอีกด้วย . วันโอวัน ชวน ลลิตา หาญวงษ์ อาจารย์ภาควิชาประวัติศาสตร์ คณะสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ มาพูดคุยกันหลังผ่านพ้นการเยือนไทยของมิน อ่อง หล่าย เพื่ออ่านเกมการหาความชอบธรรมของฝั่งรัฐบาลทหารเมียนมา การดำเนินนโยบายต่างประเทศของรัฐบาลไทยต่อเมียนมา ไปจนถึงนัยที่มีต่ออาเซียนในภาพใหญ่ .

เมื่อรัฐทำข้อมูลส่วนบุคคลรั่ว (อีกแล้ว) โดยที่ครั้งนี้รัฐมนตรีบอกว่าระบบไม่ได้ถูกแฮ็ก แต่เกิดจากรหัสผ่านรั่วไหล — คำถามสำคัญคือ ใครต้องรับผิดชอบ และรัฐจะแก้ไขปัญหานี้ไม่ให้เกิดซ้ำได้อย่างไร . ในขณะที่ความคืบหน้าของกรณีฮั้ว สว. ยังคงถูกจับจ้องจากสังคม ว่าภายในเดือนสิงหาคมนี้ กกต. จะสั่งฟ้องหรือไม่ และผลที่ตามมาจะเป็นเช่นไร . ชวนคิดชวนคุยในรายการ 101 POSTSCRIPT คุยข่าวนอกสคริปต์ผ่านมุมมองโลกวิชาการและสื่อสารมวลชนแบบ ‘วันโอวัน' . ร่วมคุยโดย วิสุทธิ์ คมวัชรพงศ์ | สิริพรรณ นกสวน สวัสดี | อินทร์แก้ว โอภานุเคราะห์กุล

จากข้อกล่าวหาเรื่อง ‘โกงเลือก สว.' ที่มีการเปิดหลักฐานเส้นทางการเงิน การลงคะแนนเป็นชุดซ้ำกันอย่างผิดปกติ จนถึงเครือข่ายเชื่อมโยงนักการเมืองพรรคใหญ่ ทั้งหมดนี้เป็นภาพสะท้อนความผิดเพี้ยนของระบบเลือก สว. ที่ไม่ยึดโยงกับประชาชน . ขณะที่ในโลกนี้มีรูปแบบการเลือกตั้งได้หลากหลาย ทำไมประเทศไทยจึงใช้วิธีเลือกกันเองอันสุดแสนอลหม่านและเอื้อให้มีการฮั้วเช่นนี้ 101 In Focus ชวนกันไปมองความผิดปกติในระบบเลือก สว. ขุดรากความคิดตั้งต้นความพิสดารในรัฐธรรมนูญ และค้นหาเหตุผลของการมี ‘สภาสูง' .

วิเคราะห์การเมืองไทยกันแบบสดๆ กับ ใบตองแห้ง-อธึกกิต แสวงสุข และ ประทีป คงสิบ สองคอการเมือง สื่อมวลชนรุ่นเก๋าที่คร่ำหวอดในสนามข่าวมาหลายทศวรรษ . ชวนคุยโดย สมคิด พุทธศรี บรรณาธิการอำนวยการ The101.world . ทุกวันพุธ เวลา 18.00 น. ทาง ‘วันโอวัน' The101.world

สุราคือเครื่องดื่มแห่งการเข้าสังคมของมนุษยชาติ แต่บางคนกลับเลือกจะดื่มคนเดียว ปรากฏการณ์ดื่มเดียวดายของคนเมืองเกิดจากอะไร การดื่มเงียบๆ ลำพังที่ดูจะสงบปลอดภัย ทำไมถึงกลายเป็นความเสี่ยงใหม่ของการดื่มขึ้นมาได้ ติดตามใน Policy What! ซีรีส์พิเศษ ‘เสพติดวิทยา' โดยความร่วมมือระหว่าง สสส. และ 101 PUB . [ สสส. x 101 PUB ]

สองปีหลังการเลือก สว. 2567 ยังไม่มีใครรู้ว่าคดี ‘โกงเลือก สว.' ในมือของ กกต. จะมีผลสรุปอย่างไร แต่สิ่งที่ปรากฏให้เห็นกลับเป็นการที่ภาคประชาชนถูกฟ้อง หลังออกมาแสดงข้อมูลพยานหลักฐาน . ปรากฏการณ์นี้ชวนตั้งคำถามย้อนกลับไปไกลกว่าตัวคดี . เหตุใดการที่ประชาชนออกมาเปิดเผยหลักฐาน จึงถูกโต้กลับด้วยการฟ้องหมิ่นประมาททันที หรือนี่คือการฟ้องเพื่อปิดปาก . เหตุใดระบบเลือกไขว้กลุ่มอาชีพที่ออกแบบมาเพื่อให้ได้ สว. ที่เป็นอิสระจากอำนาจการเมือง จึงกลายเป็นสนามที่ตรวจสอบได้ยาก จนปัญหานี้ลากยาวมาถึงวันนี้ . และความไม่โปร่งใสที่ยืดเยื้อมาสองปีโดยไม่มีบทสรุป สะท้อนอะไรเกี่ยวกับกลไกได้มาซึ่ง สว. ตามรัฐธรรมนูญ 2560 . วันโอวัน ชวน เทวฤทธิ์ มณีฉาย สว. ที่นั่งอยู่ในสภาแห่งนี้มาสองปี คุยตรงจากมุมคนใน มองไปข้างหน้าว่าคดีนี้จะไปจบที่ไหน และการฟ้องร้องภาคประชาชนสะท้อนอะไรต่อการเมืองวันนี้บ้าง .

อุดมการณ์ทางการเมืองในหนังคืออะไร หนังจำเป็นต้องมีอุดมการณ์ทางการเมืองทุกเรื่องไหม . ถ้าเป็นหนังรักที่เราแค่อยากให้ตัวละครได้รักกันอย่างราบรื่นล่ะ แปลว่าเรากำลังมองหนังผ่านสายตาความรักแบบโรแมนติกอยู่หรือเปล่า . Fight Club (1999) ถือเป็นหนังรักผ่านเลนส์ทุนนิยมได้ไหม Finding Nemo (2003) สามารถจะเป็นหนังที่ว่าด้วยจักรวรรดินิยมของสหรัฐฯ ในยุค จอร์จ บุช ได้หรือเปล่า แล้วหนังรักในดวงใจเราอย่าง Notting Hill (1999) ล่ะ บอกอะไรเราเรื่องอำนาจของความสัมพันธ์บ้าง . Holy-Flick ชวนสำรวจ ‘อุดมการณ์ทางการเมือง' ในหนัง ทั้งอุดมการณ์แบบฝั่งขวา สายตาแบบฝั่งซ้าย อำนาจของทุนนิยมที่กล้ำกรายเข้ามาในความสัมพันธ์ ฯลฯ กับ สรวิศ ชัยนาม อาจารย์ประจำภาควิชาความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ คณะรัฐศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย .

“โหดที่สุดที่ผมเคยเจอคือเขาทะเลาะกันแล้วยิงคนทิ้งลงน้ำ” “หลังจากที่เราไปทำงานด้านสิทธิของแรงงานข้ามชาติในอุตสาหกรรมประมงครั้งแรกๆ ก็เจอกับเหตุการณ์ที่ไต๋เรือชักปืนขึ้นมาไล่เราแล้วขู่ว่า ‘ไปๆ พวกคุณไม่ต้องมาคุยเลย' ทำให้เรารู้เลยว่ายังมีสิ่งที่ท้าทายรอพวกเราอยู่อีกเยอะ” “ตอนเราถ่ายภาพยนตร์ (ทนายปีศาจ) ก็มีการใช้อำนาจ ขู่ฟ้อง ทำให้เราถ่ายทำได้ยาก ต้องเลื่อนถ่าย ถ่ายเสร็จแล้วโละฉากทิ้ง บางท่าเรือติดต่อขอถ่ายได้แล้ว ตอนหลังเขาบอกว่าไม่ให้แล้ว” . หลังจากซีรีส์ ‘ทนายปีศาจ' (2026) ออกฉายได้ก่อให้เกิดบทสนทนาถึงประเด็นเรื่องการบังคับใช้แรงงานและการค้ามนุษย์ โดยเฉพาะในกลุ่มแรงงานข้ามชาติ ซึ่งน่าสนใจว่าปฏิกิริยาที่ตามมาคือสมาคมประมงแห่งประเทศไทยออกประกาศแจ้งเตือนให้ระมัดระวังการให้เช่าเรือประมงและท่าเรือเพื่อถ่ายทำภาพยนตร์ที่อาจกระทบต่อภาพลักษณ์อุตสาหกรรมประมงไทย . แม้ภายหลังที่ประเทศไทยโดนใบเหลืองจาก IUU ในปี 2558 รัฐบาลจะออกมาตรการและกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับภาคการประมงเพื่อคุ้มครองสิทธิแรงงานมากขึ้น แต่หลายปีที่ผ่านมา ดูเหมือนว่าปัญหาแรงงานถูกละเมิดสิทธิยังไม่หายไป 101 In Focus สัปดาห์นี้ เจาะลึกโลกสีเทาของภาคอุตสาหกรรมประมงที่เคยเกิดขึ้น ทั้งเรื่องราวการหนีเอาชีวิตรอดของลูกเรือผู้ตกเป็นเหยื่อบังคับใช้แรงงาน ภารกิจตามหาลูกเรือไทยข้ามประเทศ และการข่มขู่คุกคามคนทำงานด้านสิทธิแรงงานข้ามชาติ .

วิเคราะห์การเมืองไทยกันแบบสดๆ กับ ใบตองแห้ง-อธึกกิต แสวงสุข และ สุภลักษณ์ กาญจนขุนดี สองคอการเมือง สื่อมวลชนรุ่นเก๋าที่คร่ำหวอดในสนามข่าวมาหลายทศวรรษ . ชวนคุยโดย สมคิด พุทธศรี บรรณาธิการอำนวยการ The101.world . ทุกวันพุธ เวลา 18.00 น. ทาง ‘วันโอวัน' The101.world

ทำไมของบางอย่างเสพแล้วเฉยๆ แต่บางอย่างใช้แล้วติดเลย! ชวนไปทำความเข้าใจโลกของการเสพติดที่ลำพังการบำบัดและป้องกันพฤติกรรมเสี่ยงแบบเดิมๆ อาจไม่เพียงพออีกต่อไป แต่ต้องเจาะลึกลงไปให้ถึงปัจจัยสังคมกำหนดสุขภาพ (Social Determinants of Health) ที่มีอิทธิพลเหนือชีวิตของผู้ใช้ ใน Policy What! ซีรีส์พิเศษ ‘เสพติดวิทยา' โดยความร่วมมือระหว่าง สสส. และ 101 PUB . [ สสส. x 101 PUB ]

ที่ผ่านมา เมื่อพูดถึงการเมืองกรุงเทพฯ สายตาของสังคมมักจับจ้องไปที่ ‘ผู้ว่าฯ กทม.' เป็นหลัก แต่ในการเลือกตั้งครั้งล่าสุด บทบาทของ ‘สมาชิกสภากรุงเทพมหานคร' หรือ ส.ก. กลับได้รับความสนใจมากขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ . ปฏิเสธไม่ได้ว่า ความสนใจที่เพิ่มมากขึ้นมีส่วนสำคัญมาจากการที่พรรคประชาชนให้ความสำคัญกับสนามนี้ และกลายเป็นเสียงข้างมากในสภากรุงเทพมหานคร ท่ามกลางความท้าทายว่า ‘ส.ก. ส้ม' จะมีบทบาทในการเมืองเมืองหลวงอย่างไร และจะทำให้สภากรุงเทพฯ กลายเป็นสนามสำคัญของการตรวจสอบ ต่อรอง ผลักดันนโยบาย และกำหนดทิศทางอนาคตกรุงเทพฯ ได้อย่างมีพลังเพียงใด . วันโอวัน ชวน ภัทราภรณ์ เก่งรุ่งเรืองชัย ประธานสภากรุงเทพมหานคร และสมาชิกสภากรุงเทพมหานคร พรรคประชาชน สนทนาในวาระ ‘เปิดสภากรุงเทพฯ' เพื่อชวนทำความเข้าใจทิศทางของสภากรุงเทพฯ ในช่วงสี่ปีหลังจากนี้ .

อนุทินขู่ฟ้องหมิ่นประมาท ‘เป๋า iLaw' หลังยื่นข้อมูลให้ฝ่ายค้านช่วยตรวจสอบว่านายกรัฐมนตรีและนักการเมืองอีก 8 คน เกี่ยวข้องกับการฮั้ว สว. หรือไม่ นำมาสู่ข้อวิจารณ์ว่าการขู่ฟ้องของอนุทินอาจเข้าข่าย SLAPP แล้วคดีฮั้ว สว. จะดำเนินต่อไปอย่างไร . ชวนคิดชวนคุยในรายการ 101 POSTSCRIPT คุยข่าวนอกสคริปต์ผ่านมุมมองโลกวิชาการและสื่อสารมวลชนแบบ ‘วันโอวัน' . ร่วมคุยโดย วิสุทธิ์ คมวัชรพงศ์ | เข็มทอง ต้นสกุลรุ่งเรือง | อินทร์แก้ว โอภานุเคราะห์กุล

The Odyssey ไม่ได้เป็นเพียงภาพยนตร์ฟอร์มยักษ์แห่งปี แต่ยังกลายเป็นปรากฏการณ์ที่ทำให้ผู้คนจำนวนมากกลับไปหยิบวรรณกรรมอายุเกือบ 3,000 ปีขึ้นมาอ่านอีกครั้ง หลายคนเริ่มค้นหาฉบับแปล พูดคุยถึงโฮเมอร์ และหันกลับมาตั้งคำถามว่า อะไรทำให้เรื่องเล่าที่มีอายุนับพันปียังคงทรงพลังมาจนถึงทุกวันนี้ . ปรากฏการณ์นี้พาให้ย้อนนึกถึงบทความ ‘ยุคหลังการรู้หนังสือ' ของ โตมร ศุขปรีชา ที่ตั้งข้อสังเกตว่า แม้ผู้คนในปัจจุบันจะอ่านข้อความมากกว่าที่เคย เราอาจกำลังสูญเสีย ‘การอ่านลึก' (Deep Reading) ทักษะสำคัญที่ทำให้เราเข้าใจ ตีความ เชื่อมโยง และมองโลกได้ลึกซึ้งยิ่งขึ้น . 101 In Focus สัปดาห์นี้ ชวนสำรวจว่า ‘การอ่านลึก' คืออะไร เหตุใดเราจึงอาจกำลังสูญเสียทักษะสำคัญนี้ เทคโนโลยีและ AI กำลังเปลี่ยนวิธีที่เราอ่านอย่างไร และเพราะเหตุใดการอ่านลึกจึงไม่ใช่เพียงทักษะของการอ่านหนังสือ หากยังเป็นรากฐานของการคิด วิเคราะห์ และทำความเข้าใจโลกด้วย .

กลายเป็นปัญหาใหญ่ เมื่อโครงการบัตรสวัสดิการแห่งรัฐปรับเกณฑ์คัดกรองใหม่จนส่งผลให้มีผู้ถูกตัดสิทธิเป็นจำนวนมาก แม้ว่าด้านหนึ่งเกณฑ์คัดกรองใหม่อาจตั้งใจอุดรอยรั่วไม่ให้สิทธิไปสู่คนที่ไม่จนจริง ทว่าคนจนจริงก็อาจตกหล่นเป็นจำนวนมหาศาล . ดราม่าที่เกิดขึ้นสะท้อนปัญหาอะไรในโครงการบัตรสวัสดิการแห่งรัฐรอบใหม่ และในระยะยาว เรามีแนวทางที่จะปรับปรุงโครงการลักษณะนี้ให้ตรงเป้าหมายและตอบโจทย์ภาวะเศรษฐกิจได้อย่างไร? . วันโอวัน ชวน ดร.สมชัย จิตสุชน ผู้อำนวยการวิจัย ด้านการพัฒนาอย่างทั่วถึง สถาบันวิจัยเพื่อการพัฒนาประเทศไทย (TDRI) มาคุยกันในเรื่องนี้ .

วิเคราะห์การเมืองไทยกันแบบสดๆ กับ ใบตองแห้ง-อธึกกิต แสวงสุข และ สุภลักษณ์ กาญจนขุนดี สองคอการเมือง สื่อมวลชนรุ่นเก๋าที่คร่ำหวอดในสนามข่าวมาหลายทศวรรษ . ชวนคุยโดย สมคิด พุทธศรี บรรณาธิการอำนวยการ The101.world . ทุกวันพุธ เวลา 18.00 น. ทาง ‘วันโอวัน' The101.world

Dear You จดหมายรักถึงอาม่า กลายเป็นภาพยนตร์จีนแห่งปีที่ทำเงินทะลุ 5 พันล้านบาท โดยได้สร้างปรากฏการณ์ทั้งในจีนเองและในหลายประเทศ และหนึ่งในนั้นก็คือประเทศสิงคโปร์ . แต่ในสิงคโปร์นั้น การเข้ามาฉายของ Dear You ไม่เพียงแต่สร้างกระแสฟีเวอร์ แต่ยังจุดชนวนดราม่าใหญ่โต เพราะภาพยนตร์เรื่องนี้ที่ใช้ภาษาจีนแต้จิ๋วเป็นหลัก กลับถูกพากย์เสียงทับด้วยภาษาจีนกลางทั้งเรื่อง . แต่ Dear You ก็ไม่ใช่เรื่องเดียวที่โดนแบบนี้ เพราะนี่คือกฎระเบียบของทางการสิงคโปร์ ที่ไม่ต้องการให้มีภาษาจีนชาติพันธุ์ปรากฏในหนังและละคร . ทำไมสิงคโปร์ถึงมีนโยบายแบบนี้ แล้วคนสิงคโปร์คิดกันอย่างไร ชวนฟังใน ASEAN บ่มีไกด์ .

ในช่วงหนึ่ง เราจะเห็นว่า productivity กลายเป็นเทรนด์ที่หลายคนต่างขวนขวายทำงานให้มีผลิตภาพมากที่สุด จนบางครั้งการวิ่งตามความ ‘โปรดักทีฟ' ก็กลายเป็นความเหนื่อยล้าโดยไม่รู้ตัวว่าทำไปเพื่ออะไร . ในขณะเดียวกัน อีกเทรนด์ที่มาแรงไม่แพ้กันในทุกวันนี้คือ ‘quiet quitting' ซึ่งไม่ใช่การลาออกจากงานไปเงียบๆ แต่คือการเลือกที่จะไม่ทุ่มเทเกินภาระหน้าที่ ทำงานแค่พอผ่าน และถอยห่างจากความรู้สึกผูกพันกับงานที่ทำอยู่ . 101 In Focus สัปดาห์นี้ ชวนสำรวจโลกการทำงานว่าวัฒนธรรม productivity เกิดขึ้นได้อย่างไรและบั่นทอนเราอย่างไร? อะไรคือสาเหตุที่แท้จริงของ quiet quitting? และเพราะเหตุใดประเด็นเหล่านี้อาจเป็นเรื่องใหญ่ระดับโครงสร้างสังคมมากกว่าแค่ระดับพนักงานในองค์กร! .