Podcasts about gaeltachta

An scéal is deireanaí ar maidin faoi chuairt an Taoisigh Micheál Martin chun na Síne.

Maraíodh fear os cionn trí scór bliain d'aois in ionsaí a rinneadh air i dteach cónaithe in Ard a Ratha maidin inné. Tá fear sna tríochadaí á cheistiú ag na Gardaí faoin ionsaí.

An scéal is deireanaí faoi chuairt an Taoisigh Micheál Martin chun na Síne.

An scéal is deireanaí faoi chúrsaí aimsire ó thuaidh.

Baill de lucht bainistíochta agus leanta na Gaeltachta agus Daingean Uí Chúis ag caint tar éis cluichí leath ceannais na hÉireann.

Maoiniú fógartha ag Aire na Gaeltachta go mbeidh Comhairle Contae Chiarraí in ann Teach Siamsa na Carraige a cheannach faoin Scéim Athnuachana Bailte agus Sráidbhailte.

Nuacht Mhall. Príomhscéalta na seachtaine, léite go mall.*Inniu an tríú lá de mhí Eanáir. Is mise Gwyneth Nic Aidicín Ní Loingsigh.Tharla tine uafásach ag cóisir chéiliúradh na hAthbhliana ag ionad sciála in Crans-Montana san Eilvéis. Maraíodh timpeall 40 duine agus gortaíodh breis is céad duine sa tine. Tá fiosrú maidir le cúis na tine fós ar siúl. Deir finnéithe go mb'fhéidir gur coinneal ar bharr buidéil seampéin a thosaigh an tine ach tá oifigí ag diúitiú aon ráiteas a dhéanamh ag an bpointe seo. Deirtear go dtógfaidh sé laethanta nó seachtainí fiú chun íospartaigh na tubaiste a aithint agus teaghlaigh agus cairde na n-íospartach ag fanacht le nuacht. Slua óg, idirnáisiúnta a bhí ag céilliúradh an óiche sin, tá daoine ón gceantar áitiúil agus oifigí ó thíortha na n-íospartach ag báiliú ag suíomh na tubaiste chun a meas a thaispeáint agus bláthanna agus coinnle a chur amach.Beidh Comóradh Céad Bliain de raidió Éireannach á chéilliúradh i rith 2026. Tar éis craoltaí trialacha a fhoilsiú an bhliain roimhe, ar an gcéad lá de mhí Eanáir 1926 sheol Dubhghlas de hÍde 2RN, réamhtheachtaí Raidió Éireann, agus Raidió Teilifís Éireann tar éis sin, leis an chéad aitheasc raidió poiblí i nGaeilge agus i mBéarla. Dúirt sé go raibh sé in am d'Éirinn a háit a thógáil le tíortha eile na hEorpa a raibh raidió náisiúnta acu cheana. Ar dtús bhí gearáin ó roinn den phobail, go raibh na craoltaí ag tógáil spás na gcraoltaí Sasanacha. Céad bliain ina dhiaidh sin, tá 33 cainéal náisiúnta, 21 cainéal áitiúla ar fáil agus beagnach 3.5 milliún duine ag éisteacht le raidió Éireannach gach lá den tseachtain. Beidh réimse craoltaí beo ó Ard-Oifig an Phoist ar an 15 Eanáir chun an ócáid a mharcáil, trasna Raidió na Gaeltachta, RTE 1 agus a thuilleadh. Tá nasc don chéad chraoladh a thug Dubhghlas de hÍde le fáil sa script: https://www.rte.ie/archives/exhibitions/681-history-of-rte/682-rte-1920s/289997-first-radio-/Thosaigh agóid in Tehran san Iaráin an tseachtain seo caite faoin mboilsciú agus faoin díluacháil tar éis titim an rial, airgeadra na hIaráine, go dtí an luach is ísle riamh. Spreagadh agóidí i gcathracha ar fud na tíre ó shin agus na póiliní ag iarraidh na hagóideoirí a scaipeadh, ag úsáid brú agus deoirgháis. Tuairiscíodh bás seisir Déardaoin, tar éis fhormhéadú na corraíola. Phóstáil Donald Trump, Uachtarán Stáit Aontaithe Mheiriceá, ar Truth Social Dé hAoine, go rachadh na Stáit Aontaithe isteach sa chás go maródh an Iaráin aon agóideoirí. Níl sé soiléir cén gníomh atá i gceist ag Trump leis an ráiteas seo ach deirtear go mbeidh cur isteach na Stát Aontaithe sa choimhlint dainséarach don réigiún. Léiríonn na hagóidí seo ní amháin míshásacht an phobail san Iaráin le stádas eacnamaíocht na tíre, ach leis an gcóras san iomlán.*Léirithe ag Conradh na Gaeilge i Londain. Tá an script ar fáil i d'aip phodchraolta.*GLUAISfiosrú - investigationíospartach - victimcraoltaí - broadcastsaitheasc - address (speech)boilsciú - inflationdíluacháil - devaluation

Nuair a smaoiníonn muid ar Ghaeltacht, is minic a thagann íomhá chugainn d'áit iargúlta, cois farraige, ar imeall na tíre. Ach le 100 bliana anuas, rinneadh iarrachtaí déanta le nua-Ghaeltachtaí a bhunú sna cathracha agus ar imeall na bailte móra. Amharcann Ursula Ní Shionainn siar ar roinnt de na hiarrachtaí seo. Cad chuige gur éirigh le ceann nó dhó ach gur theip ar an chuid is mó acu? Foclóir: Dlús: Density Athdháileadh: Redistribution Líonraí: Networks Riachtanais: Requirements Coilíneacht: Colony Léas: Lease Bardas: Municipality Treorach: Directive Tomhas: To gauge Lonnaíocht: Settlement Eiseamláir: Model Bagairt: Threat Ag snámh in aghaidh easa: Swimming against the stream Féiniúlacht: Identity Díchoilíniú: Decolonising Morálta: Moral See omnystudio.com/listener for privacy information.

Cúrsaí Polaitiochta an lae - deireadh leis an athbhreithniú breithiúnach a tugadh in aghaidh Metrolink.

Mná na Gaeltachta ag tnúth le imeachtaí na Nollag.

Tá an trálaer Francach an Fastnet a chuaigh suas ar na carraigeacha taobh le trá na Binne Báine i gcuan an Daingin fós sáinnithe ann. Tuigtear go bhfuil suas le 40,000 lítear díosail ar bord agus tá eagla ar mhuintir na háite faoin tionchar a bheadh aige ar an timpeallacht.

Inné a d'fhoilsigh An Coimisiúin Eorpach Plean Tithíochta Inacmhainne na hEorpa agus tá fáilte curtha ag an ngrúpa stocaireacht tithíochta Gaeltachta, Bánú roimh an gcáipéis.

Trathnóna aréir, pléadh an tuarascáil athbhreithnithe ar fheachtas Uachtaránachta Fhianna Fáil ag cruinniú den Pháirtí parlaiminte i dTeach Laighean aréir.

Bhí an tUachtarán in RTÉ Raidió na Gaeltachta inné.

Cúrsaí polaitiochta an lae - an t-airgead breise a chaithfear ar chúrsaí cosanta.

Tuairisc Tuismitheoirí na Gaeltachta faoi theaghlaigh ag tógáil a gclann le Gaeilge sa nGaeltacht.

Freagraí tugtha ag MARA ar cheisteanna a sheol RnaG ag an eagraíocht faoi bhaint feamainne.

Anailís atá déanta ag Tuismitheoirí na Gaeltachta ar daonáirimh na mblianta 2016 agus 2022 agus atá foilsithe inniu.

Dalta Idirbhliana i Meán Scoil an Leith-Tríúigh a bhí ar thaithí oibre i Raidio na Gaeltachta.

Ba 18% de theaghlaigh Ghaeltacht Thír Chonaill a bhí ag tógáil a gclann le Gaeilge, de réir iniúchadh a rinne Tuismitheoirí na Gaeltachta ar thorthaí daonáirimh ó 2016 go 2022. 471 teaghlach i nGaeltacht Thír Chonaill atá ag tógáil a gclann le Gaeilge.

Tá tuarascáil nua seolta ag Tuismitheoirí na Gaeltachta a léiríonn líon na dteaghlach atá ag tógáil clann le Gaeilge sna Gaeltachtaí. Tá figiúirí le haghaidh gach ceann den 26 Limistéar Pleanála Teanga (LPT) san áireamh sa tuarascáil. Níl ach 3 LPT sa Ghaeltacht ar féidir a rá go bhfuil os cionn 50% de theaghlaigh ag tógáil a gclann le Gaeilge iontu. Mar sin, cén fáth nach bhfuil níos mó daoine ag tabhairt a dteanga dúchais dá gcuid páistí? Ar Seachtain, labhair Sorcha Ní Chéilleachair, Ceannasaí Tuismitheoirí na Gaeltachta, faoi cad é a léiríonn an taighde nua seo dúinn. Is ball den trust project é Seachtain agus ba mhian linn go mbeidh muinín agaibhse ionainn. Is féidir ár mbeartas eitice a léamh ag independent.ie/ourjournalism Foclóir: Comhluadar: Companionship Lánúineacha: Couples Daonáireamh: Census Slat tomhais: A measuring-rod LPT: Limistéar Pleanála Teanga Abhainn: River Mórtas: Pride Seasmhach: Stable/Consistant Céatadán: Percentage Iniúchadh: Examination Rangú: Categorisation See omnystudio.com/listener for privacy information.

Cuairt Uachtarán na Comhairle Eorpaí ar Bhaile Átha Cliath.

Tá comhlacht nua, Innealtóireacht agus Déantúsaíocht Teo, le bunú san ionad céanna ina mbíodh comhlacht Innill Dóiteán Teoranta, nó IDT sa Spidéal.

Cúrsaí Polaitiochta an lae - ceisteanna á gcur ag an bhfeisire Barry Andrews faoina dróin a facthas os cionn Bhaile Átha Cliath.

Pacáiste ón ndeireadh seachtaine tar éis a d'éirigh le foirne na Gaeltachta agus Daingean Uí Chúis craobh na Mumhan a bhreith leo.

Glacadh le buiséad 2026 Chomhairle Contae Dhún na nGall tráthnóna inné. Don 8ú bliain as a chéile, ní bheidh ardú ar bith ar na rátaí gnó ar an bhliain seo chugainn.

Cruinniú na Comhairle don Bhreatain & Éireann atá ar bun inniu sa Bhreatain Bheag.

Cúrsaí Polaitiochta an lae - an plean do bhonneagar a d'fhoilsigh an rialtas.

Ba ionsaí é a bhain siar as pobal beag Gaeltachta i gCo. na Gaillimhe. I mí na Nollaig 1998, maraíodh déagóir óg, Siobhán Hynes, go brúidiúil agus í amuigh don oíche ar an gCeathrú Rua. Ní raibh ach seacht mbliana déag aici. Fuarthas a corp ar chladach beag, tuairim ar dhá mhíle go leith as sráidbhaile na Ceathrún Rua. Cúisíodh John McDonagh, fear áitiúil, as an dúnmharú, agus tá 24 bliana caite aige sa phriosún as Siobhan a mharú agus a éigniú. Shéan sé gach cúis ón tús agus anois tá sé ag éileamh ath-thástáil nua ar an bhfianaise a chualathas sa chás. Ar Seachtain, labhair Tessa Fleming leis an iriseoir Áine Ní Bhreisleáin Foclóir: Ionsaí: Attack Éigniú: Rape Lá arna mhárach: The next day Fíochmhar: Vicious Tacht: Choke Báigh: Drown Fianaise: Evidence Slabhra: Chain Éadach: Clothing Snáithíní: Fibres Caomhnaithe: Preserved Machnamh: Deliberation Maígh: Claim or allege Athbhreithniú: Review Appeal: Achomharc Saineolaí: Expert An Chúirt Achomhairc: The Court of Appeal Ag séanadh: Denying Ath-thástáil: Retest Is iomaí: Many See omnystudio.com/listener for privacy information.

Tá deis a thabhairt ó thús na seachtaine seo d'fhostóirí clárú leis an scéim nua pinsin Mo Chiste Don Todhchaí, "My Future Fund".

Cuairt Volodymr Zelensky ar Éirinn.

Plean na Ceathrún Rua - tuairimí an phobail a lorg don Phlean Lár Baile.

Michael Leainde, Comhairleoir Contae, Michael Ó Conghaile & David Mac Donnacha, coiste páirc An Canal, & Donal Ó Braonáin, cumann rugbaí na Gaeltachta. Dífhibrileoir nua ag an Canal i Ros a'Mhíl.

Bhí eagraíochtaí as Dún na nGall i measc na mbuaiteoirí ag Gradaim Náisiúnta Údarás na Gaeltachta a bronnadh ag ócáid in Óstán Chois Fharraige sna Forbacha aréir, b'iad Coiste Forbartha Éadan Fhionn Fraoich buaiteoirí móra na hoíche nuair a bronnadh an príomhdhuais agus Gradam Phádraig Uí Aoláin orthu agus tá Brídín Uí Ghallachóir linn anois.

Tá asc nua á chruthú idir muintir na Gaeltachta agus Talamh an Éisc – bhí cónaí ar bhean Bhéal Átha an Ghaorthaidh ann ar feadh dhá bhliain.

D'fhógair Áras Éanna in Inis Oírr go bhfuil siad, i gcomhpháirtíocht le hEalaín na Gaeltachta, ag glacadh le hiarratais anois don scéim nua cónaitheachta LÁNÚ.

Theip ar Chomhairleoirí Contae Dhún na nGall glacadh le Dréacht Bhuiséid do 2026 ag cruinniú Dé hAoine. Déanfar an Buiséad a phlé arís ar an 3ú lá de Nollaig.

Polaitíocht an lae.

Tá Údarás na Gaeltachta ag reáchtáil an comórtas “Gradaim na Gaeltachta” do thograí pobalbhunaithe le haird an phobail a tharraingt ar an obair mhór atáá dhéanamh ag eagraíochtaí forbartha pobail sa Ghaeltacht agus is iad Coiste Forbartha An Éadain Fhionn Fraoch buaiteoir an chéad dhuais.

Polaitíocht an lae.

Seán Ó Coisdealbha, Ceannasaí an Iarthair Údarás na Gaeltachta & Aisling Bhreathnach, Cathaoirleach Choiste Forbartha Chorr na Móna ag labhairt faoi Ghradaim na Gaeltachta.

Bainisteoir Údarás na Gaeltachta sa Mhumhan le cur síos ar Chomórtas na gCoistí Pobail, Gradaim na Gaeltachta i dteannta le buaiteoir ó Chumann Léirithe Bhéal Átha na Ghaorthaidh.

Cúrsaí polaitíochta an lae - fiosrúchán le bunú faoi chúram leighis pháistí le scólóis & Spina Bifida..

Eolas nua faighte aige ón Roinn Tithíochta faoi na treoirlínte/ Ráiteas Pleanála Gaeltachta.

Tá ceist na hOllscolaíochta thrí Ghaeilge,le plé ag Comhchoiste na Gaeilge, na Gaeltachta agus Phobal Labhartha na Gaeilge i dTithe an Oireachtais inniu.

Ceara Conway, Áisitheoir Ealaíne do Ghaeltacht Chonnacht & Co. na Mí agus ball den bhord idirnáisiúnta de NASC. Tá scolaireachtaí á chur ar fáil ag Ealaín na Gaeltachta d'amhránaithe Gaeilge le freastal ar NASC.

Tá Fondúireacht Ospíse Mhaigh Eo agus Ros Comáin leis an gcéad Ospís Leanaí in Iarthar na hÉireann a thógáil.

Cursaí tithíochta san nGaeltacht agus ról Údarás na Gaeltachta anois.

Cúrsaí polaitíochta an lae - an méid atá á rá ag an bhfreasúra faoin bPlean Tithíochta.

An cóisir stáit don Uachtarán Catherine Connolly inné agus na cruinniú rialtais inniu.