Goidelic language spoken in Ireland and by Irish people
POPULARITY
Categories
Tháinig Máire Aoibhinn Ní Ógáin, Risteárd Ó hAodha agus Tomás Ó Riada isteach chugainn díreach ón seoladh don seod chulturtha seo! Fios Feasa le Rossa Ó Sioradáin – clár Gaeilge faoi chultúr agus na healaíona ar Raidió na Life, ó Luan go hAoine ag 20:00.
Comhrá le Cóilín Duffy de chuid an nuachtáin Gaeilge 'an Páipéar' faoi roinnt scéalta in eagrán na seachtaine seo - beo ar Eadra Tuilleadh: https://anpáipéar.ie/
Chuaigh Diarmuid de Faoite ar bhóithrín na smaointe le Rossa Ó Sioradáin ar Fios Feasa, ag céilúradh 30 bliain don raidió pobail i Ros na Rún agus sraith 30 ag teacht chun críoch! Fios Feasa le Rossa Ó Sioradáin – clár Gaeilge faoi chultúr agus na healaíona ar Raidió na Life, ó Luan go hAoine ag 20:00.
Ag caint ar dtús ar na léirsithe atá ar siúl i gcathair Bhéal Feirste ón Mháirt, áit a bhfuil cónaí ar féin, agus ar an ócáid atá eagraithe ag Conradh na Gaeilge anseo i nGaoth Dobhair san oíche amárach dírithe ar an téama Éire Aontaithe.
A recent campaign set up in Castlebar in Mayo is calling for the introduction of an All-Irish speaking secondary school to cater for primary school students seeking to further their education as Gaeilge.Four towns in Mayo have primary schools as Gaeilge, yet nowhere to continue their secondary level education in Irish. This means that students are at risk of losing their love and interest in the Irish language…Is this a regular problem across the country as a whole, and do we need more Irish speaking secondary schools?Joining Andrea to discuss is Frainc Ó Clochartaigh, a member of this campaign, Claire Spanaic Services Manager with Gaeloideachas, Director of Aonad Loch Gile, Debrah Ni Cheallaigh and Principal of Gaelscoil Chnoc na Ré, Liz Nic Searraigh.
Labhair Róisín Ní Mhaoláin le Cara faoi chamchuairt dhomhanda Ariana Grande; Curepedia – The Story of The Cure in Amharclann an Pavilion; agus bás Anthony Head agus Trevor Dietz. Eadra le Cara Nic Giolla Chomhaill – clár nuachta Gaeilge ar Raidió na Life 106.4 FM, ó Luan go hAoine ag 10:00, le nuacht agus anailís.
Cómhrá le Hugh Carr agus é ag caint le Rossa faoin sraith nua ar TG4, Croí na Féile Fios Feasa le Rossa Ó Sioradáin – clár Gaeilge faoi chultúr agus na healaíona ar Raidió na Life, ó Luan go hAoine ag 20:00.
Tá ceithre chluiche an deireadh seachtaine seo i ngrúpa 2A agus bhí Rónán Ó Beoláin linn agus muid ag breathnú chun cinn ar na mórscéalta ar fad. An Spota Dubh le Cárthach Bán Breathnach agus Cian Ó Griallais – clár spóirt Gaeilge ar Raidió na Life le hanailís agus agallaimh.
Tá an baol air go mbeidh scoláire meánscoile amháin as chuile cúigear ag lorg díolúine ó fhoghlaim na Gaeilge faoin mbliain 2030, a deir an tOllamh.
Tá RTÉ ag ceiliúradh 100 bliain do chraoltóireacht seirbhisí poiblí in Éirinn agus mar chuid den cheiliúradh atá ar bun faoi láthair tá Dónall Mac Ruairí ar an chlár, Cóisir Cheoil sa tóir ar an tríocha amhrán Gaeilge is ansa lena Gaeil.
Róisín Ní Mhaoláin i mbun comhrá le Judy-Meg Ní Chinnéide sa stiúideo le hachoimre ar nuachtáin na maidine agus ar an spórt. Eadra le Cara Nic Giolla Chomhaill – clár nuachta Gaeilge ar Raidió na Life 106.4 FM, ó Luan go hAoine ag 10:00, le nuacht agus anailís.
Maggie Breen ag caint le Rossa Ó Sioradáin faoin dul chun cinn atá déanta ag an Dingle Film Festival. Fios Feasa le Rossa Ó Sioradáin – clár Gaeilge faoi chultúr agus na healaíona ar Raidió na Life, ó Luan go hAoine ag 20:00.
Coirnéal Seán Ó Fátharta, An Ard Mionoifigeach Seosamh Ó Coisdealbha agus leifteanant Conor McGuire agus Clodagh McConnell ag labhairt faoi champa Gaeilge a bhí acu ar an gCeathrú Rua le gairid.
Bhí Dónal O`Shea ag caint le Cárthach faoin cluiche mór ar an Sathairn idir Gaillimh agus Áth Cliath . Clár spóirt Gaeilge ar Raidió na Life le Cárthach Bán Breathnach agus Cian Ó Griallais, le hagallaimh, anailís agus plé ar an GAA agus ar phríomhscéalta spóirt na seachtaine.
Clár Gaeilge á chur i láthair ag Bernadette Watson. Agallamh agus ceol beo leis an gceoltóir agus amhránaí Linda Ní Mháille atá ag obair le Comharchumann Oirthear an Chláir (East Clare Co-op) mar Events Organiser.
Bhí Mark Foley ag caint le Cárthach faoi Luimneach agus Corcaigh ag imirt sa Chluiche Ceannais ar an Domhnach. Clár spóirt Gaeilge ar Raidió na Life le Cárthach Bán Breathnach agus Cian Ó Griallais, le hagallaimh, anailís agus plé ar an GAA agus ar phríomhscéalta spóirt na seachtaine.
In 1996, Ireland launched its first television channel broadcasting exclusively in the Irish language. Teilifís na Gaeilge, later renamed TG4, went on air on Halloween night. It aimed to appeal to both native and non-native speakers. The launch followed decades of campaigning for more Irish-language broadcasting in the country. Sinéad Ní Ghuidhir was the first presenter to speak on the new station. She speaks to Lorcan Clancy about the excitement of opening night.Eye-witness accounts brought to life by archive. Witness History is for those fascinated by and curious about the past. We take you to the events that have shaped our world through the eyes of the people who were there. For nine minutes every day, we take you back in time and all over the world, to examine wars, coups, scientific discoveries, cultural moments and much more. Recent episodes explore everything from how the Excel spreadsheet was developed, the creation of cartoon rabbit Miffy and how the sound barrier was broken.We look at the lives of some of the most famous leaders, artists, scientists and personalities in history, including: the moment Reagan and Gorbachev met in Geneva, Haitian singer Emerante de Pradines' life and Omar Sharif's legendary movie entrance in Lawrence of Arabia.You can learn all about fascinating and surprising stories, like the invention of a stent which has saved lives around the world; the birth of the G7; and the meeting of Maldives' ministers underwater. We cover everything from World War Two and Cold War stories to Black History Month and our journeys into space.(Photo: Broadcast from Teilifís na Gaeilge (TG4). Credit: TG4)
Ag labhairt faoin bhfeachtas 'An Tríocha AMhrán Gaeilge is ansa lena Gaeil'.
Labhair Róisín Ní Mhaoláin le Cara faoi Fhéile na Gealaí atá ag ceiliúradh deich mbliana ar an bhfód agus a bheas ar siúl ag an deireadh seachtaine. Eadra le Cara Nic Giolla Chomhaill – clár nuachta Gaeilge ar Raidió na Life 106.4 FM, ó Luan go hAoine ag 10:00, le nuacht agus anailís.
Julian de Spainn, Ard rúnaí Chonradh na Gaeilge, reacts to comments by the Education Minister suggesting no new Irish language secondary schools will be built over the next five years.
Nuacht Mhall. Príomhscéalta na seachtaine, léite go mall.*Inniu an tríochadú lá de mhí Bealtaine. Is mise Alanna Ní Ghallachóir.Tá tús curtha le triail iar-cheannaire an Pháirtí Aontachtaigh Dhaonlathaigh, Jeffrey Donaldson, agus a mhná céile, i ndiaidh do bheirt bhan líomhaintí a dhéanamh go ndearna sé mí-úsáid ghnéis orthu agus iad ina bpáistí. D'inis abhcóide an ionchúisimh, Rosie Walsh KC, don ghiúire de chúigear ban agus seachtar fear ag Cúirt Chórónach an Iúir, go ndúirt duine de na gearánaigh gur thosaigh an mhí-úsáid agus í fós sa bhunscoil, agus gur leanadh ar aghaidh leis ar feadh roinnt blianta. Dúirt an gearánach eile gur chreid sí gur tharla na teagmhais bainte léi féin thart fán aois chéanna. Agus é i mbun agallamh le póilíní tar éis á ghabhála i Mí an Mhárta 2024, dúirt Donaldson gur rud “dochreidte” a bhí sa chúiseamh éignithe ina aghaidh agus shéan sé na cúisimh a bhí curtha ina leith. Phléadáil iar-cheannaire an DUP neamhchiontach do 18 gcúiseamh agus shéan Bean Donaldson cúig chúiseamh. Deirtear gur tharla na teagmhais idir na blianta 1985 agus 2008Dé Céadaoin, sáraíodh an churiarracht teochta um mí na Bealtaine in Éirinn ag Aerfort na Sionainne, nuair a bhain an mearcair 30.6C amach. Lean sé seo curiarracht eile ní ba luaithe sa lá ag stáisiún aimsire Páirc na Darach, taobh amuigh de bhaile Cheatharlach, inar taifeadadh teocht 29.7C. Agus sa Phortaingéil, taifeadadh an lá is teo i mí na Bealtaine ag 40.3C sa bhaile lárnach Mora, agus tíortha in iarthar na hEorpa ag streachailt leo san aimsir mharfach leáiteach. Sna tríocha bliain a chuaigh thart, tá ardú teochta 0.56C tagtha ar an Eoraip achan deich mbliana, de réir na Seirbhíse Aeráide Copernicus - neart leis na teochtaí as cuimse a dhéanamh níos coitianta. Déardaoin, dúirt na Náisiúin Aontaithe go bhfuil seans maith ann go ndéanfaidh na meánteochtaí domhanda na hardteochtaí as cuimse níos géire. Tháinig clú agus cáil ar bhuabhall ailbíneach neamhchoitianta a bhfuil gruaig fhada fhionn air sa Bhangladéis, agus an fhéile Eid al-Adha ag bualadh linn, agus é ag tarraingt na sluaite cuairteoirí fiosracha a deir go bhfuil an-chosúlacht idir an t-ainmhí agus Uachtarán Stáit Aontaithe Mheiriceá, Donald Trump. Tógadh an buabhall, a bhfuil beagnach 700kg meáchain ann, ar fheirm i gceantar in aice leis an phríomhchathair, Dhaka, agus tugadh an leasainm Donald Trump air mar gheall ar an dos gruaige bán thar a bhaitheas. Is Moslamaigh iad formhór na mBangladéiseach, náisiún san Áise Theas a bhfuil 170 milliún duine ann, a bhí ag céiliúradh Eid al-Adha, féile na híobairte le linn na seachtaine. Bhí sléacht le déanamh ar an bhuabhall leis an fhéile a chomóradh ach, sna huaireanta sular cuireadh é chun báis, ghníomhaigh an rialtas leis an t-ainmhí a shabháil. Dúirt coiméadaí an Zú Náisiúnta um Bangladéis, Atiqur Rahman, go dtabharfaí cúram maith don ainmhí, agus bóthán áirithe tugtha don bhuabhall in éineacht le cúramóir, agus go mbeidh sé ar coraintín le haghaidh coicíse. *Léirithe ag Conradh na Gaeilge i Londain. Tá an script ar fáil i d'aip phodchraolta.*GLUAISgearánach - complainantcúiseamh éignithe - accusation of rapeleáiteach - meltingmeánteochtaí - average temperaturesbuabhall ailbíneach - albino buffalodos gruaige - tuft of hair
Ó Choláiste na hOllscoile, Corcaigh, áit a atá comóradh 175 de bhlianta teagaisc agus labhairt na Gaeilge san Ollscoil.
Deimhníodh ag cruinniú de Chomhairle Contae Mhuineacháin le gairid go gceapfar Oifigeach Gaeilge lán-aimseartha i mbliana mar chuid de phlean straitéiseach na comhairle.
Beidh Comóradh 175 de bhlianta teagaisc agus labhairt na Gaeilge san Ollscoil ar an gCéadaoin nuair a bheidh Uachtarán na hÉireann, Catherine Connolly i láthair.
Nuacht Mhall. Príomhscéalta na seachtaine, léite go mall.*Inniú an ceathrú lá is fiche de mhi Bealtaine, Is mise Gwyneth Nic Aidicín Ni LoinsighThascar Iosrael an Cabhlachán Domhanda Sumud in uiscí idirnáisiúnta arís i rith na seachtaine. Bhí 50 bád agus níos mó ná 400 gníomhaí páirteach sa chabhlachán, ag déanamh iarracht nua cúnamh a thabhairt go Gaza tar éis tascartha ó Israel ar an misean roimhe seo. Bhí ar a laghad dháréag saoránach Éireannach páirteach sa chabhlacán, an Dochtúir Margaret Connolly, deirfiúir le hUachtarán na hÉireann Catherine Connolly san áireamh. Cuireadh físeán ar líne a thaispeáin na coinníollacha uafásacha ina bhfuil na gníomhaí á gcoimeád. San fhíseán, tá Aire Slándálal Náisiúnta Iosrael, Itamar Ben-Gvir, le feiceáil, agus é ag déanamh trasnáil agus magadh orthu, rud a tharraing cáineadh ó oifigigh agus cinn stáit timpeall an domhain. Luaigh ionadaí ón gcabhlachán go bhfuil na coinníollacha céanna, agus níos measa fiú, á bhfulaingt ag na Pailistínigh agus gur chóir rialtais an domhain bearta níos láidre a thógáil i gcoinne Iosrael.Thug an tUachtarán Catherine Connolly an chéad chuairt oifigiúil ar an Ríocht Aontaithe i ról an Uachtaráin i rith na seachtaine. Thosaigh sí le cuairt ar an Irish Cultural Centre in Hammersmith, áit ar bhuail sí le polaiteoirí agus ionadaithe cultúir agus ealaíne de chuid na hÉireann i Londain, baill de Chonradh na Gaeilge i Londain san áireamh. Labhair sí faoin imirce stairiúil ó Éirinn go Sasana, agus an tionchar leathan ag daoine Éireannacha ar thionscal agus ar chultúr na Breataine. Luaigh sí cúiseanna eacnamaíocha agus an géarchéim tithíochta mar phríomhchúis leis an ardú is déanaí ar an imirce idir an dá thír le blianta beaga anuas. Ag céilliúradh cultúr Gaelach, dúirt sí freisin gur chóir d'Éireannaigh a bheith bródúil as cultúir eile a chuimsiú agus gan iad a fheiceáil mar bhagairt. Thug sí cuairt ar Phálas Buckingham ina dhiaidh sin agus thug sí cuireadh don Rí Séarlas cuairt a thabhairt ar Éirinn an bhliain seo chugainn. Lean an turas le stop ag Seó na mBláthanna in Chelsea agus cuairt ar an London Irish Centre i gCeamdain. Ansin, thaistil sí go Leeds le haghaidh cuairt ar Ollscoil Leeds agus an Leeds Irish Centre chun críoch a chur leis an turas.Bhuaigh Arsenal Príomhshraith Shasana Dé Máirt, den chéad uair ó bhí 2004 ann. Tháinig an bua nuair a chríochnaigh cluiche idir Manchester City agus Bournemouth ar comhscór. Bhí Manchester city sa dara háit sa tsraith ó thaobh pointí de agus bhí orthu bua a bhaint amach sa chluiche sin le bheith ábalta an ceann is fearr a fháil ar Arsenal sa bhabhta deireanach den tsraith. Níor bhain agus bhuaigh Arsenal an tsraith gan an cluiche deireanach a imirt. Bhí céilliúradh ar siúl trasna Londan ar an oíche, sa Tuaisceart go háirithe, áit dúchais na Gunners. Is í an Phríomhshraith an duais is airde i sacar Sasanach agus seo an ceathrú uair déag go bhfuil sé buaite ag Arsenal riamh. Beidh Arsenal ag iarraidh a rath a leanúint le bua i Sraith na Seaimpíní ag deireadh na míosa, den chéad uair i stair an chlub. Tarlóidh cluiche ceannais Shraith na Seaimpíní i gcoinne Paris Saint-Germain in Budapest ar an tríochadú lá de Mhí na Bealtaine.*Léirithe ag Conradh na Gaeilge i Londain. Tá an script ar fáil i d'aip phodchraolta.*GLUAIS
Tá comhdháil á eagrú ag Cumann Barra na Gaeilge i gConamara.
Labhraíonn Eoin Ó Catháin le Cuán faoi scéalta móra na seachtaine - Gaeilge agus 'slíbhín' sa Dáil; intleacht shaorga; RTÉ; costas maireachtála; leabhair agus go leor eile.
Ag labhairt faoi Ghradaim Náisiúnta Dea-Chúiseanna an Chrannchuir Náisiúnta agus ócáid bhronnta Ghradaim Sheosaimh Uí Ógartaigh.
Inniu ar Chartlann na Céadaoine téann muid siar go dtí'n bhliain 1993 nuair a labhair Máire Mhic Niallais le Timlín Ó Cearnaigh faoi bhunú lárionad sealbhaithe agus buanaithe na Gaeilge anseo i nGaoth Dobhair, An Chrannóg mar atá sé inniu.
Lunchtime Live's Reasons to be Happy looks at some of the news stories that you might have missed that will leave you feeling more optimistic.98FM's Cathal O'Sullivan joined Anna Daly in the studio to put a smile on your faces…Image: BBC
Beidh vótálaithe i nGaillimh agus Baile Átha Cliath ag caitheamh vóta i bhfothoghcháin Dé hAoine beag seo. Ghéill Paschal Donohoe a shuíochán Dála i mBaile Átha Cliath Láir i mí na Samhna seo caite chun a dhul ag obair sa Bhanc Domhanda. Chomh maith leis, tá suíochán an Uachtaráin nua Catherine Connolly le líonadh i nGaillimh Thiar. Tá 31 iarrthóir san iomlán ag rith sa dá thoghcheantar. Is iomaí ceist atá i mbéal an phobail agus an toghchán ag teannadh linn. Tá cúrsaí tithíochta, an costas maireachtála, an inimirce ag croílár an fheachtais sa dá chontae. Ach cé hiad na hiarrthóirí atá chun cinn go dtí seo? An buntáiste í líofacht na Gaeilge, go háirithe do mhuintir Chonamara? Agus cén tionchar a bheidh ag torthaí na dtoghchán seo ar na páirtithe móra agus ar chúrsaí polaitíochta na tíre i gcoitinne? Ar Seachtain, labhair Ciarán Dunbar le John Downing, tráchtaire polaitíochta leis an Irish Independent agus Máirín Ní Ghadhra, tráchtaire polaitíochta agus láithreoir TG4. Foclóir: Fothoghchán: By-election Breithiúnas cúirte: Court judgement Moill: Delay Stocaireacht: Campaigning Codarsnacht: Contrast Toghcheantar/dáilcheantar: Constituency Bruachbhaile: Suburb Áibhéil: Exaggeration Pobalbhreith: Opinion poll An dallamullóg a chur ar dhuine: To pull the wool over someone's eyes Cuarbhóthar: Ring road Tachta: Choked Tráth dá raibh: Back in the day Vóta aistrithe: Transfers Frithbhunaíochta: Anti-establishment Teip: Failure Rogha na coitiantachta: The favourite Cinniúnach: Decisive Eachtrannaigh: Foreigners Iallach a chur ar: To force Comhaireamh: Count See omnystudio.com/listener for privacy information.
In this episode of Season 2 of The Language Question ~ Ceist na Teangan, host Finghin Mac Cárthaigh (Flor McCarthy) sits down with Molly Nic Céile, Irish language teacher, content creator, author, and founder of Gaeilge i mo Chroí / Irish in my Heart: A Guide to Loving and Living the Irish Language.Together, they explore how learning Irish (Gaeilge) can go far beyond grammar and vocabulary, opening powerful pathways into identity, heritage, and belonging.Thanks for your interest in The Language Question ~ Ceist na Teangan! Subscribe for free to receive priority notification on future episodes and to access valuable Irish language learning resources.Throughout the conversation, they reflect on the emotional power of Irish — from family connections and memory to the deep cultural meanings embedded within words.Molly shares her personal journey from learning Irish in an English-medium school in Donegal to building a global Irish-language community online through YouTube, Instagram, teaching, writing, and podcasting. Through her work, she is helping thousands of learners rediscover Irish not as a school subject, but as a living language connected to joy, creativity, identity, and community.This episode reminds us that Irish is not simply something to learn — it is something to experience, feel, and live.This Episode Celebrates:* The role of storytelling and media in learning Irish* The importance of conversation and community in language revival* The emotional connection between language, identity, and heritage* Breaking perfectionism and fear around speaking Irish* Making Irish accessible through creativity, technology, and modern mediaIf you've ever felt disconnected from Irish — or unsure where to begin — this episode will inspire you to start again.Thanks for reading The Language Question ~ Ceist na Teangan! Subscribe for free to receive priority notification on future episodes and to receive valuable resources.Podcast NotesRediscovering Irish Beyond the ClassroomMolly reflects on her experience learning Irish through the Irish education system and how, despite enjoying the language at school, she still left feeling unable to truly speak it conversationally.She and Finghin discuss the limitations of exam-focused language teaching, particularly the emphasis on rote learning and artificial oral exam structures, and how this can disconnect learners from the living reality of the language.The conversation highlights an important truth: many people already carry more Irish than they realise — they simply need confidence, encouragement, and opportunities to use it naturally.Building an Irish Language Community OnlineAfter studying media production, Molly began creating Irish-language content online in 2019 through her YouTube channel Gaeilge i mo chroí.What began as simple videos teaching basic phrases gradually grew into a global online Irish-language community. Molly speaks about the surprise and excitement of hearing from learners around the world — from Ireland to Australia to the United States — all reconnecting with Gaeilge online.Through YouTube, Instagram, podcasts, and conversation circles, Molly discovered that Irish could become part of everyday life outside traditional educational structures.Today, her work helps thousands of learners around the world build confidence speaking Irish through accessible, encouraging, and community-driven learning.Thanks for reading The Language Question ~ Ceist na Teangan! Subscribe for free to receive priority notification on future episodes and to receive valuable resources.Gaeilge i mo Chroí: Irish in the HeartMolly discusses the inspiration behind her award-winning book Gaeilge i mo Chroí: Your Guide to Loving and Living the Irish Language, which won Lifestyle Book of the Year at the Irish Book Awards 2024.The book explores:* The emotional relationship many Irish people have with Gaeilge* Common myths about the language* Language shame and perfectionism* The importance of bilingual learning approaches* How Irish can become a natural part of modern lifeThroughout the episode, Molly speaks passionately about creating spaces where learners feel safe to use whatever Irish they have — even imperfectly.As she explains, Irish does not belong only to fluent speakers or classrooms. It belongs to everyone who wishes to reconnect with it.Buy Gaeilge i mo Chroí / Irish in my HeartIrish, Identity and BelongingOne of the strongest themes throughout the conversation is the emotional and cultural significance of the Irish language.Molly reflects on discovering that her own great-grandfather was a native Irish speaker from Mayo, and how close the language still remains within living memory for many Irish families.She speaks about the growing visibility of Irish in modern culture — from online communities and podcasts to films like An Cailín Ciúin and the wider revival happening among younger generations.For Molly, learning and speaking Irish is not about perfection — it is about connection: connection to identity, to heritage, to community, and to one another.The Future of Irish: A Living LanguageMolly shares her optimism about the future of Gaeilge and the growing momentum surrounding the language, both in Ireland and internationally.Now living in New York, she describes the thriving Irish-language community there — including pop-up Gaeltachtaí, conversation groups, Irish classes, and friendships formed entirely through Gaeilge.She also discusses her work teaching Irish online and at the Irish Arts Center in Manhattan, as well as her plans for a second book exploring the Irish language from a new perspective.Her central message throughout the episode is simple but powerful:Irish survives when people use it, enjoy it, and allow it to become part of everyday life.Free Irish Learning ResourcesIf you enjoyed this episode of The Language Question ~ Ceist na Teangan and want to continue your Irish language journey:Access free Irish learning resources, stay updated on upcoming episodes, and receive exclusive content.Sign up here:Free ResourcesThe Language Question ~ Ceist na Teangan Free ResourcesYou can also follow my writing on Substack:Thanks for reading The Language Question ~ Ceist na Teangan! Subscribe for free to receive priority notification on future episodes and to receive valuable learning resources.A newsletter and community for anyone learning the Irish language as an adultSlán tamall,Finghin Mac CárthaighHost – The Language Question ~ Ceist na TeanganMore on Molly Nic CéileMolly Nic CéileMolly Nic Céile is an Irish language teacher, content creator, author, and founder of Gaeilge i mo Chroí, an online platform dedicated to helping people learn and live the Irish language in an accessible and joyful way.Originally from Letterkenny, County Donegal, Molly launched her YouTube channel in 2019 to share her love of Gaeilge through videos, conversation, storytelling, and community learning. Today, her content has reached learners all over the world.She teaches Irish online internationally and at the Irish Arts Center in Manhattan, New York. In 2024, her first book, Gaeilge i mo Chroí: Your Guide to Loving and Living the Irish Language, won Lifestyle Book of the Year at the Irish Book Awards.Molly is currently writing her second book while continuing to create spaces where people can reconnect with Irish through conversation, creativity, and community.Learn more:WebsiteYouTubeInstagram This is a public episode. If you would like to discuss this with other subscribers or get access to bonus episodes, visit finghinmac.substack.com
Beidh Comhchoiste na Gaeilge na Gaeltachta agus Phobal Labhartha na Gaeilge ag plé an plean náisiúnta um Sheirbhísí Poiblí Gaeilge i dTithe an Oireachtais inniu.
“Ní chun leas na teanga ná na heagraíochta é go mbeadh Conradh na Gaeilge ag ‘gníomhú i dtreo Éireann Aontaithe” - a dhearcadh ar sheasamh Chonradh na Gaeilge ar an gceist.
Tá ócáid á heagrú ag Grúpa Faire na Míolta Móra agus Deilfeanna i nGaillimh an deireadh seachtaine.
Nuacht Mhall. Príomhscéalta na seachtaine, léite go mall.*Inniu an séú lá déag de mhí na Bealtaine. Is mise Eoin Ó Seachnasaigh.Tá Príomh-Aire na Ríochta Aontaithe Keir Starmer faoi bhrú i ndiaidh seachtain dhramatiúil inar éirigh roinnt airí as an gcomh-aireacht in Westminster, iad ag rá nach bhfuil muinín acu as. Bhí sé i gcruachás mar thoradh ar na toghcháin áitiúla i Sasana inar chaill Páirtí an Lucht Oibre beagnach 1,500 comhairleoir ar fud na tíre, níos mó ná 450 i Londain amháin. D'admhaigh Starmer gur ndearnadh botúin le linn a théarma go dtí seo, ach go leanfadh sé ar aghaidh mar cheannaire an pháirtí agus mar Phríomh-Aire mar sin féin, cé gurb iad Reform an páirtí is mó anois agus Nigel Farage faoi lán seoil go Sráid Downing, de réir cosúlachtaí. Ba é Wes Streeting an chéad iomaitheoir mór le héirí as Dé Céadaoin, agus d'fhógair an iar-Leas-Phriomh-Aire Angela Rayner Déardaoin go bhfuil a cuid fadhbanna cánach réitithe. Ceaptar go seasfaidh sí do cheannaireacht an pháirtí mura féidir le Méara Mhanchain Andy Burnham dul san iomaíocht. Níl cead ag éinne an cheannaireacht a bhaint amach gan a bheith ina fheisire ach dúirt Josh Simons tráthnóna Déardaoin go n-éireodh sé as a shuíochán le deis a thabhairt do Burnham i bhfothoghchán. Ainm eile a luaitear leis an bpost ná iar-cheannaire an pháirtí Ed Miliband, ach tá an chuma ar an scéal nach seasfaidh sé.Go cúrsaí ceoil anois, le píosa nuachta a bheidh spéisiúil do lucht éisteachta an amhránaí as Contae Lú, David Keenan. Tar éis taispeantáis rathúla ar fud na cruinne, ag féilte scannáin ó Krakow go Chicago, tá an clár faisnéise David Keenan: Focla ar Chanbhás le feiceáil faoi dheireadh ar Sheinnteoir TG4. Paddy Hayes a stiúr é, ainm atá ceangailte le hearnáil craoltóireachta na hÉireann le blianta fada, i measc a chuid saothar bhí an tsraith iriseoireachta Corp agus Anam. Leanann an clár nua seo David ar feadh caoga lá, le fócas ar leith ar an bpróiseas cruthaitheach a bhí aige agus é i mbun taifeadta. Chomh maith leis sin, pléann sé an streachailt phearsanta fanacht glan ó bhrú na meán sóisialta agus a scéal féin á insint. Dá bhrí sin, is féidir a bheith ag súil le léargas fileata ar dhuine dár gcumadóirí comhaimseartha is cumhachtaí, agus ar a thírdreach inmheánach shaibhir.Bhí breis is míle paisinéir sáinnithe ar long chrúsála amach ó chósta Bordeaux i rith na seachtaine tar éis ráig gaistreintrítis. Cé nár bhuail an tinneas ach caoga duine, b'éigean do gach duine acu fanacht ar bord nuair a bhásaigh turasóir amháin agus léirigh roinnt de na daoine eile comharthaí an ghalair. Rinneadh iniúchadh go sciobtha agus fuair na híospartaigh cúram éigeandála ó dhochtúir na loinge sular cuireadh i gcoraintín iad. D'fhág an long darb ainm ‘Ambition' Oileáin Shealtainn ar an 6ú lá de mhí na Bealtaine agus stop sí ar dtús i mBéal Feirste agus ansin i Learpholl sular shroich sí Bordeaux. Agus muid ag taifeadadh, bhí na húdaráis fós ag bailiú samplaí ó na paisinéirí ionas go bhfeadfaí iniúchadh níos iomláine a dhéanamh. Deirtear nach bhfuil aon bhaint ag an eachtra seo leis an ráig hantaivíris a tharla ar long chrúsála de chuid na hÍsiltíre, an MV Hondius, le déanaí, ach pé scéal é, bígí cúramach má théann sibh amach ar muir!*Léirithe ag Conradh na Gaeilge i Londain. Tá an script ar fáil i d'aip phodchraolta.*GLUAIScomh-aireacht - cabinet (politics)feisire - MPearnáil craoltóireachta - broadcasting sectorléargas - insightcúram éigeandála - emergency careiniúchadh - investigation
Bhí ceardlann ar bun ag An Chomhairle um Oideachas Gaeltachta agus Gaelscolaíochta nó COGG in Óstán Chois Fharraige inné, áit ar tugadh múinteoirí Rang a 6 agus múinteoirí Gaeilge ó mheánscoileanna le chéile le plé a dhéanamh ar fhorbairt na Gaeilge agus ar an aistriú ón mbunscoil go dtí an mheánscoil.
Dearcadh mná tí ar an méid atá fógartha ag Aire na Gaeltachta Dara Calleary go mbeidh ardú €1.50 in aghaidh na hoíche á íoc le teaghlaigh Ghaeltachta atá ag cur lóistín ar fáil do scoláirí Gaeilge an samhradh seo.
Labhair Niall Ó Ceallaigh ar rang nua Gaeilge a bhéas ag toiseacht tráthnóna inniu, Seanchas sa Sauna, sé sin, beidh an rang ar siúl sa Sauna.
The Disunited KingdomAt the time of writing this week's column Keir Starmer is still the Leader of the British Labour Party and Prime Minister. On Monday he delivered a ‘Save Keir Starmer' speech which may or may not work for him. Can he survive the voices of opposition within Labour? That is a matter for his party.The reality is that his leadership of Labour and its success in the 2024 general election had little to do with Starmer and more to do with voters' deep antipathy toward the Conservative party. With a landslide victory and a massive majority of 174., Starmer was given a mandate to right the wrongs of a decade of Tory mismanagement and corruption, and of the Brexit debacle.Instead and in just 23 months Starmer has lost the confidence of the vast majority of the electorate in Britain. His funding of public services in the North is disgraceful; his government's abject failure to tackle the cost of living crisis; or his bizarre and stupid appointment of Peter Mandelson to the post of Ambassador to the USA, have cost Labour dearly. Allied to these has been his shameful support for Israel's genocidal war against the Palestinian people. Consequently, Starmer is now reputedly the most unpopular British Prime Minister since opinion polling began decades ago.The Irish Language and Irish UnityWell done to Conradh na Gaeilge on the publication of its report – ‘A United Ireland: A Transformative Opportunity for the Irish language and Gaeltacht.' The report, written by Roisin Nic Liam, a researcher at Queens University, is an insightful examination of how the Irish Language has been traditionally viewed in the context of Irish Unity and its place in the growing conversation now taking place on unity. It accepts that “comprehensive planning is required in order to clarify what a united Ireland might look like. Such clarity would ensure that the people of Ireland are able to make an informed decision about the future of the country. Central to this discussion is the question of the Irish language.”Marwan Barghouti – A Resolute Defender of FreedomAfter 24 years the continued imprisonment of Palestinian Leader Marwan Barghouti is more than a punitive act of judicial oppression by Israel. It is a calculated strategic decision to prevent the emergence of a united Palestinian leadership. Barghouti is widely recognised among Palestinians as the leader who can unite the various Palestinian groups and provide a united, coherent political strategy to challenge Israel's occupation of the Palestinian territories and its genocidal policy in Gaza.For more than 50 years Marwan Barghouti has been part of the struggle against Israel's apartheid regime, its brutality and occupation of Palestine. He was born in 1959 in the west Bank. When he was eight years old the 1967 war resulted in Israel occupying the west Bank, East Jerusalem and the Gaza Strip. It was under this military occupation that Marwan grew up.
Tá Gréasán Gaeilge na hEarnála Poiblí ag tarraingt ar Dhún na nGall don chéad uair. Tá an imeacht seo á reáchtáil le deis a thabhairt d'fhostaithe san Earnáil Phoiblí bualadh le chéile agus aithne a chur ar a chéile.
Marcus Ó Conaire, Oifigeach Gaeilge Chomhairle Cathrach na Gaillimhe. Féile Ionspioráide Aeráid na Gaillimhe.
Talk the Talk - a podcast about linguistics, the science of language.
Wherever Irish speakers in the world get together, you can have a "pop-up Gaeltacht"! And we're having one on this episode. We've got author and TG4 presenter Laura Pakenham taking us through the history and orthography of this great and resilient language. Laura is the author of Irish: History and Culture Through Language. Timestamps 00:00 Start 00:24 Introducing Laura Pakenham 10:12 About Laura: Getting the gig 15:01 Navigating "correct" usage v. common usage 21:05 Different Irish voices on TG4 21:56 Getting feedback from Gaeilge speakers 24:33 Gaeilge as it is today 30:15 Irish is fun and cool, not so much a duty anymore 37:55 On coming to Irish as a learner 41:30 Related or Not: Theme 42:49 Related or Not: JIG, GIGUE, and JOG 49:51 Related or Not: HEATH, HEATHER, and HEATHEN 56:31 Related or Not: SCRAP and SCRUPLES 01:01:10 Gaeilge orthography and phonology 01:08:37 Gaeilge words and idioms 01:13:36 Why are things often referred to as "she"? 01:15:43 Favourite Irish words? 01:17:40 Irish diaspora and its linguistic impact 01:21:30 Advice for language advocates 01:23:59 The reads
Seolfaidh an tAire Dara Calleary an togra nua náisiúnta fiontraíochta Gaeilge ‘Todhchaí' go hoifigiúil i mBaile Átha Cliath inniu.
Tuairim Aontachtach ar an tuarascáil ó Chonradh na Gaeilge a foilsíodh ar an tseachtain seo caite a deir nár cheart an Ghaeilge a úsáid mar ghléas margaidh chun aontachtaithe a mhealladh i dtreo Éire aontaithe.
Nuacht Mhall. Príomhscéalta na seachtaine, léite go mall.*Inniu an naoú lá de mhí na Bealtaine. Is mise Niall Ó Siadhail.Tá triúr marbh agus roinnt eile an-tinn i ndiaidh ráig den hantaivíreas ar long Ísiltíreach san Aigéan Atlantach. D'imigh an long ó dheisceart na hAirgintíne ar an chéad lá de mhí Aibreáin agus beagnach céad go leith duine ar bord, and d'fhág bean amháin in éineacht le corp a fir chéile an long i San Héilin. Fuair sí féin bás fosta. Fuair paisinéir eile bás seachtain ó shin, agus bhí amhras ann an mbeadh cead ag an long teacht isteach sna hOileáin Chanáracha, mar gheall ar an víreas. De ghnáth, baineann an hantaivíreas le creimirí amhail luchóga agus francaigh, ach tagann sé ar dhaoine ó am go ham. Dúirt an Eagraíocht Dhomhanda Sláinte Déardaoin nach bhfuil siad ag súil le heipidéim mar gheall ar an ráig.Tá maoiniú do Thionscadal Logainmneacha Thuaisceart Éireann sábháilte i ndiaidh fógra an tseachtain seo go mbeadh deireadh ag teacht le tacaíocht an rialtais don tionscadal, atá ar an fhód le beagnach daichead bliain. Bunaíodh é in Ollscoil na Banríona, Béal Feirste, in 1987, le taighde a dhéanamh ar bhunús agus brí logainmneacha ar fud na Sé Chontae, ach d'fhógair an tAire Pobal Gordon Lyons, atá ina bhall den Pháirtí Daonlathach Aontachtach, nach mbeadh an maoiniú ar fáil a thuilleadh. Meastar gur £90,000 sa bhliain atá i gceist. Tháinig cor eile sa scéal, áfach, nuair a d'fhógair an tAire Geilleagair Caoimhe Archibald go gcuirfeadh a Roinn féin an maoiniú ar fáil. Shéan an tAire Lyons go raibh dearcadh frith-Éireannach aige.Bhain an craoltóir cáiliúil David Attenborough céad bliain amach inné. Rugadh é sa bhliain 1926 agus bhí suim aige sa dúlra ó bhí sé ina bhuachaill óg. Thosaigh sé ag obair leis an BBC ag tús na gcaogaidí agus bhí sé ina rialtóir ar an chainéal nua BBC2 sna seascaidí. Chruthaigh sé an clár faisnéise Life on Earth in 1979, agus ba sa tsraith seo go raibh cruinniú cáiliúil aige le grúpa goraillí i Ruanda. Chuaigh sé i bhfeidhm go mór ar an lucht féachana nuair a labhair sé leis an cheamara faoi éirim agus tuiscint na ngoraillí, agus ón am sin, bhí na milliún daoine timpeall an domhain tógtha lena chuid clár faisnéise agus go háirithe lena ghuth séimh. Tá go leor de na cláir sin le feiceáil ar shuíomh an BBC faoi láthair, agus tá neart imeachtaí eile ar siúl lena bhreithlá a cheiliúradh.*Léirithe ag Conradh na Gaeilge i Londain. Tá an script ar fáil i d'aip phodchraolta.*GLUAISráig - outbreakcreimirí - rodentsan Eagraíocht Dhomhanda Sláinte - the World Health Organisationmaoiniú - fundinglogainmneacha - placenamesfrith-Éireannach - anti-Irishcraoltóir - broadcasterrialtóir - controller
Foilsiú na tráchtaireachta a rinne an Coimisinéir Teanga ar obair an Choiste Comhairligh um Sheirbhísí Gaeilge.
Tionscnaimh nua de chuid Comhairle Cathrach na Gaillimhe chun ceiliúradh a dhéanamh ar oidhreacht ailtireachta na Gaillimhe.
In this episode of Season 2 of The Language Question ~ Ceist na Teangan, host Finghin Mac Cárthaigh (Flor McCarthy) sits down with Alan Titley, renowned author, scholar, translator, and Professor Emeritus of Modern Irish.Together, they explore how learning Irish (Gaeilge) can go far beyond grammar and vocabulary, opening powerful pathways into identity, heritage, and belonging.Thanks for your interest in The Language Question ~ Ceist na Teangan! Subscribe for free to receive priority notification on future episodes and to access valuable Irish language learning resources.In this conversation, they explore the emotional strength of Irish — from family ties and memory to the profound cultural significance embedded in words. Alan shares insights from his extraordinary career, discussing the evolution of Irish-language literature, the importance of translation, and the enduring relevance of Gaeilge in a globalised world.This episode reminds us that Irish is not simply something to learn — it is something to experience, feel, and live.This Episode Celebrates:* The role of storytelling in learning Irish* The power of etymology to unlock meaning* The emotional connection between language, identity, and heritage* The importance of accessibility and community in language revivalIf you've ever felt disconnected from Irish — or unsure where to begin — this episode will inspire you to start again.Thanks for reading The Language Question ~ Ceist na Teangan! Subscribe for free to receive priority notification on future episodes and to receive valuable resources.Podcast NotesA Lifetime Dedicated to the Irish LanguageAlan Titley reflects on his early education in Cork and the formative experiences that shaped his lifelong passion for Gaeilge, leading to a distinguished career as a writer, academic, and cultural advocate.A Prolific Voice in Irish LiteratureAs the author of numerous novels, plays, poetry collections, and short stories, Alan has made an extraordinary contribution to modern Irish literature, including An Bhean Feasa, the longest poem in modern Irish.#Thanks for reading The Language Question ~ Ceist na Teangan! Subscribe for free to receive priority notification on future episodes and to receive valuable resources.The Art and Power of TranslationAlan discusses his acclaimed translation of Máirtín Ó Cadhain's Cré na Cille, published as The Dirty Dust, highlighting the creative challenges and cultural significance of translating Irish-language works for global audiences.Irish as a Global and Indigenous LanguageDrawing on his experiences in Nigeria and his engagement with global literary traditions, Alan explores the parallels between Irish and other indigenous languages, emphasising their role in cultural identity, intellectual life, and decolonisation.Free Irish Learning ResourcesIf you enjoyed this episode of The Language Question ~ Ceist na Teangan and want to continue your Irish language journey:Access free Irish learning resources, stay updated on upcoming episodes, and receive exclusive content.Sign up here:Free ResourcesThe Language Question ~ Ceist na Teangan Free ResourcesYou can also follow my writing on Substack:Thanks for reading The Language Question ~ Ceist na Teangan! Subscribe for free to receive priority notification on future episodes and to receive valuable learning resources.A newsletter and community for anyone learning the Irish language as an adultSlán tamall,Finghin Mac CárthaighHost – The Language Question ~ Ceist na TeanganMore on Alan TitleyAlan TitleyAlan Titley is an acclaimed author, scholar, playwright, poet, and translator. He has made an extraordinary contribution to Irish literature and language over several decades.His celebrated translation of Máirtín Ó Cadhain's Cré na Cille, published as The Dirty Dust by Yale University Press in 2015, brought one of the most important works of Irish-language literature to international acclaim. His literary achievements have earned numerous honours, including the Children's Books Ireland Éilís Dillon Award.Alan is Emeritus Professor of Modern Irish at University College Cork and a distinguished member of the Royal Irish Academy. He has also played a significant role in Irish-language broadcasting, including presenting Scéal na Gaeilge on TG4.Since 2003, he has contributed a regular weekly column to The Irish Times, often writing under the pen name Crobhingne, where he offers insightful commentary on language, culture, politics, and contemporary society.Learn more:The Irish Times This is a public episode. If you would like to discuss this with other subscribers or get access to bonus episodes, visit finghinmac.substack.com
Idir bheith ar chamchuairt lena sheó fuirseoireachta, ag foghlaim na Gaeilge and cleaning his helix piercing, Vittorio Angelone is a busy man, ach táimid delighted go raibh an t-am aige bualadh isteach chuig stiúideo HTG (arís!) le labhairt linn le déanaí. We chat about his approach towards tricky topics in his shows, his background in music, and why he doesn't get nudes in his DMs. Agus gan amhras, bhí orainn a go-to i gcomhair sing-song a fhiosrú. Ár mbuíochas le Fáilte Ireland as tacaíocht leis an bpodchraoladh seo. Find yourself on a short break – téigh chuig DiscoverIreland.ie le do thuras a phleanáil. HOW TO GAEL: LE GEALAÍ Baile Átha Cliath: https://www.ticketmaster.ie/how-to-gael-dublin-05-04-2026/event/1800638AD058E413 Bí i dteagmháil linn! Ríomhphost: howtogael@gmail.com Suíomh: https://www.howtogael.com/ Instagram: https://www.instagram.com/howtogael/ TikTok: https://www.tiktok.com/@howtogael Learn more about your ad choices. Visit podcastchoices.com/adchoices