Dit is de dag

De chaos is groot in Ceuta nadat tienduizenden migranten vanuit Marokko de Spaanse stad bestormden. Politici vanuit heel Europa reageren. De Italianen en Finnen willen zelfs dat Spanje tijdelijk uit de Schengenzone wordt gezet, omdat ze volgens hun de Europese buitengrens niet goed beschermen. Kan dat zomaar? En is dat een goede oplossing? Joram Kaat gaat erover in gesprek met: - Robert van Asten, Tweede Kamerlid voor D66 - Diederik Boomsma, Tweede Kamerlid voor JA21 - Don Ceder, Tweede Kamerlid voor de ChristenUni

'Het gevecht tegen nieuwe vormen van slavernij is beslissend'. Dat zei Paus Leo XIV in zijn encycliek - dat is een belangrijke pauselijke brief - over AI. Hij wijst op de nieuwe vormen van uitbuiting die ten grondslag liggen aan de grote AI-modellen die we allemaal gebruiken, en hij benadrukt de noodzaak om je daartegen te verzetten. Maar hebben we die mogelijkheid eigenlijk wel als het over AI gaat?  Een gesprek met: * Ilyaz Nasrullah, digitaal strateeg en schrijver van het binnenkort te verschijnen boek Dit is AI * Tekstschrijver Theanne Boer * Sjoerd van der Maaden, betrokken bij het AI-annotatielab van Auticon

Er zijn weinig dingen waar politiek Den Haag het zo over eens is als dit: de regeldruk is te hoog en dat moet veranderen. Toch concludeert consultancybedrijf PWC vandaag in een omvangrijk rapport dat bijna 8 procent van alle banen draait inmiddels om het naleven van regels en dat kost de samenleving bijna 17 miljard euro per jaar. Maar is er een goede manier om die regeldruk te verminderen? Presentator Jan Willem Wesselink bespreekt het met: * Barbara Baarsma, hoogleraar economie aan de UvA, hoofdeconoom van PWC en auteur van dit rapport * Kees Kraaijeveld van denktank De Argumentenfabriek * Paul Schenderling, econoom en oprichter van Postgroei Nederland

'Onverschilligheid omtrent de waarheid leidt langzaam maar zeker tot totalitarisme,' schrijft Paus Leo de XIVe in zijn pauselijke brief over kunstmatige intelligentie. Zijn deze grote woorden terecht? Moeten we ons zorgen maken over hoe AI onze democratie kan beïnvloeden, of kan AI de democratie ook juist versterken? En: zou AI ons zelfs kunnen vertegenwoordigen in de Tweede Kamer?

De voetbalwereld schudt op haar grondvesten, want FIFA-baas Gianni Infantino heeft plannen gepresenteerd om de organisatie van het WK voetbal onder te brengen bij een apart bedrijf. De UEFA is boos en dreigt met een boycot. Wat houdt het plan in? En wat kan de UEFA nu het beste doen? Jan Willem Wesselink gaat erover in gesprek met:  - Edwin Schoon, onderzoeksjournalist - Arnout Geeraert, FIFA-deskundige en universitair docent

De AI-revolutie is in volle gang. Wie dat óók gemerkt heeft is Paus Leo de XIV. Hij schreef zelfs een belangrijke pauselijke brief, een encycliek, over hoe kunstmatige intelligentie alle facetten van ons leven kan raken. Dus vragen wij ons deze week samen met de paus af, is AI een vloek - of een zegen? Vandaag bespreken we wat kunstmatige intelligentie betekent voor het onderwijs. Kunnen we scholieren gerust met AI laten experimenteren, of ontnemen we ze dan het vermogen om zélf te leren denken? Iedereen weet dat leerlingen volop AI gebruiken voor hun schoolwerk. Wat moet het onderwijs met kunstmatige intelligentie? In gesprek met Martin Bakker, Aardrijkskundedocent op een havo/vwo in Den Haag, aan Remco Pijpers, strategisch adviseur ethiek bij Kennisnet en aan Geerten Schoonderbeek hij is bestuurslid bij scholierenorganisatie LAKS. 

Vandaag precies 75 jaar geleden zette een groep van 12 landen - waaronder Nederland - de handtekening onder het VN Vluchtelingenverdrag. Inmiddels hebben bijna 150 landen ingestemd met dat verdrag, dat als doel heeft om vluchtelingen te beschermen. Moeten we dit vluchtelingenverdrag blijven koesteren of is het tijd voor aanpassingen? In gesprek met Sofie Croonenberg van Stichting Vluchteling en Diederik Boomsma, Tweede Kamerlid bij Ja21.

De AI-revolutie is in volle gang, dat begint u vast ook te merken in uw dagelijks leven. Wie dat óók gemerkt heeft is Paus Leo de XIV. Hij schreef zelfs een belangrijke pauselijke brief, een encycliek, over hoe kunstmatige intelligentie alle facetten van ons leven kan raken. Dus vragen wij ons deze week samen met de paus af, is AI een vloek - of een zegen? Vandaag bespreken we wat kunstmatige intelligentie betekent voor ons werk. Worden we vervangen? In gesprek met Marjolein ten Hoonte, directeur arbeidsmarkt van Randstad, Bas van der Veldt, directeur bij softwarebedrijf AFAS en met André Kramer bestuurder financiële sector bij vakbond CNV. 

AI op het slagveld is al een feit en Nederland trekt de kar om tot wereldwijde afspraken te komen over ethische inzet van die techniek. Maar bestaat er zoiets als ethische AI in oorlogen? En op welke manier beïnvloedt AI nu al de oorlogen van vandaag? Een gesprek met defensie-expert van Clingendael Bart van den Berg, met Roos Boer van PAX en met Marc Derksen oprichter van drone-softwarebouwer Intelic.

Spanje roept de noodtoestand uit, en Frankrijk vraagt andere EU-landen om hulp bij het blussen van bosbranden. In totaal is er nu in Europa al meer hectare in vlammen op gegaan dan normaal gesproken in een heel jaar. En Nederland verwacht volgende week al de vierde regionale hittegolf van dit jaar. Volgens wetenschappers voelen we nu 'onmiskenbaar de gevolgen van een veranderend klimaat. Tegelijk zwakte de Europese Unie vorige week haar klimaatbeleid af. Kunnen we ons dat veroorloven? Een gesprek met twee europarlementariërs: Gerben Jan Gerbrandy van D66 en Dirk Gotink van NSC.

Volgens sommige historici moet komende zondag, 26 juli een nationale feestdag worden. Onze eigen onafhankelijkheidsdag. Zoals Independence Day in de VS. Op 26 juli 1581 werd namelijk het Plakkaat van Verlatinghe ondertekend en maakte de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden zich los van de Spaanse overheersing. Moeten we dat gaan vieren? En waarom nu ineens? Een gesprek met: * Greg Shapiro, Amerikaans-Nederlands acteur en comedian * Geerten Waling, historicus verbonden aan de Stichting Nederlandse Onafhankelijkheid * Luc Panhuysen, historicus

In attractiepark de Efteling kan je onbeperkt frisdrank drinken voor 17 euro per dag. Gezondheidsorganisaties maken zich zorgen, want dit zou slecht zijn de gezondheid. Ze willen dat de parken ermee stoppen. Is dat nodig? Te gast zijn: * Kinderarts in het Erasmus MC, Erica van den Akker * Directeur van de Club van Elf, Karin Kuiper

Over precies één week is de jaarlijkse holocaust herdenking bij loods 24 in Rotterdam. De plek waar op die dag in 1942 de deportaties van joodse inwoners uit de havenstad begon. Dit jaar stuit de herdenking op veel weerstand omdat verschillende partijen de uitnodiging van de Israelische ambassadeur niet gepast vinden. In gesprek met Serkan Soytekin gemeenteraadslid in Rotterdam voor DENK en Chris Den Hoedt voorzitter van de joodse gemeente in Rotterdam.

Het gebeurt steeds vaker dat automobilisten de weg op gaan, terwijl ze geen geldig rijbewijs hebben. De politie heeft volgens RTL Nieuws het afgelopen jaar meer dan tienduizend keer iemand aangehouden die achter het stuur zat, terwijl die niet had mogen rijden. Dat kan leiden tot ernstige ongelukken. Moet er een wetsvoorstel komen dat bestuurders direct de gevangenis in moeten als ze zonder rijbewijs achter het stuur zitten? Te gast zijn: Verkeersrechtadvocaat Bert Kabel Verkeerspsycholoog Bert Kabel Jurist bij Fonds Slachtofferhulp Marijke Brouwer

Nijpende tekorten in de kraamzorg en een flinke babyboom in de zomer zorgen ervoor dat steeds meer kraamhotels hun deuren openen. Deze zomer zijn wel veertien van die geboortecentra actief. Is dit een noodoplossing of de toekomst voor de kraamzorg? Een discussie met: * Marlies Kregel,verloskundige van Zuxx geboortezorg * Feli Escarabajal, bestuurder van FNV Zorg en Welzijn.

In 45 minuten gaat een lesuur op een middelbare school voorbij, wordt een halve voetbalwedstrijd gespeeld of je kunt in 45 minuten een ovenschotel afbakken. Familierechters moeten in een zitting die vaak maar 45 minuten duurt beslissen over ouderlijk gezag, omgangsregelingen met kinderen en echtscheidingen. Hoe doe je dan je werk goed en voor welke dilemma's kom je dan te staan? In gesprek met Annette Olland, familierechter voor de rechtbank Den Haag.

Kippen in de pluimveesector mogen vanaf 1 januari volgend jaar niet meer aan hun poten gevangen worden. Die traditionele vangmethode was nu onder bepaalde voorwaarden nog toegestaan, maar gisteren is er een uitspraak gedaan dat optillen aan de poten niet meer mag. Is dat terecht? Jan Willem Wesselink gaat erover in gesprek met: - Anne Hilhorst, directeur bij Wakker Dier - Dick Schieven, van de Nederlandse Vakbond Pluimveehouders

Als eerste land in de Europese Unie gaat Frankrijk een social media-verbod invoeren voor kinderen tot 15 jaar. De regering wil met de wet kinderen beter beschermen tegen de schadelijke effecten van sociale media. Gaat zo'n verbod daarbij helpen? Psychiater Esther van Fenema Pedagoog Ingeborg Dijkstra En Ai en privacy-advocaat Martijn Poulus (spreek uit als Paulus)

Anderhalf uur omrijden voor een ritje dat normaal twintig minuten duurt. Dat is de realiteit voor vrachtwagenchauffeurs die langs de Merwedebrug moeten. Transportbedrijven overwegen nu om juridische stappen te ondernemen tegen de staat. Presentator Jan Willem Wesselink gaat erover in gesprek met: * Elisabeth Post van Transport en Logistiek Nederland * Thomas Reitsma van brancheorganisatie Evofenedex * Bert van Wee, hoogleraar vervoersbeleid aan de TU Delft

Opperrabbijn Binyomin Jacobs maakt zich zorgen over het antisemitisme in de maatschappij, dat volgens hem nooit weg is geweest maar wel is toegenomen sinds 7 oktober 2023. Presentator Jan Willem Wesselink gaat er met hem over in gesprek.

De benzineprijs nadert de hoogste prijs ooit. Vandaag kwam er weer bijna 2 cent bovenop. Tegelijk onderzocht de ACM deze week dat de bedrijven die olie produceren sinds de prijsstijgingen flink profiteren, want zij maken forse extra winsten. Is dat logisch, of zouden we daar iets aan moeten doen? Jan Willem Wesselink gaat erover in gesrek met: - Ronald de Zoete, olie- en gas-expert - Sjoerd Boerdijk, onderzoeker bij CE Delft

Wat als jouw boerenbedrijf in een zone ligt waar de stikstofuitstoot drastisch omlaag moet? Kun je dan door met wat veranderingen? Moet je je bedrijf verplaatsen, of rest er niets anders dan stoppen? Voor zo'n 4000 boeren is dat nu de vraag na de nieuwe stikstofplannen van dit kabinet. We spreken er drie: melkveehouders Theo Huisjes, Peter Oosterhof en Jacob van Emst.

Het WK voetbal is voorbij. Spanje won gisteravond de finale van het grootste WK ooit. Het ging natuurlijk over de prestaties op het veld, maar het was ook het WK van Trump, van FIFA-baas Infantino, van 'hydration breaks' en van de halftime-show. Hoe kijken we terug op dit toernooi? En wat was de maatschappelijke en culturele impact van dit WK? Jan Willem Wesselink gaat erover in gesprek met: - Xander van der Wulp, hoofdredacteur van NOS Sport - Matthijs van Dam, sportjournalist bij Trouw - Willem Vissers, sportjournalist bij de Volkskrant.

De zomervakantie is begonnen, voor alle regio's. Maar is zes weken vaste zomervakantie wel wenselijk? Ongeveer 25 scholen doen mee aan een proef met flexibele vakanties. Met die proef kunnen kinderen bijvoorbeeld zeven dagen in het jaar vrij krijgen zonder die te hoeven inhalen, omdat de school niet aan studiedagen doet. Een andere optie is: tien vakantiedagen plannen buiten de zomer plannen, om ze in de zomervakantie in te halen. Wordt deze manier van flexibele schoolvakanties het nieuwe normaal?   Een gesprek met Jan Willem Goedhart, directeur van de Helcherseeschool in Scharendijke, met Loes Voogsgeerd, locatiemanager van Basisschool La Res in Enschede, met Mare van Hooijdonk, zij was leerkracht en is nu onderzoeker en docent bij de academische lerarenopleiding van de Radboud Universiteit en met Koen van der Ven, hij is onderzoeker bij SEO Economisch Onderzoek. Hij onderzoekt voor het ministerie van onderwijs scholen die experimenteren met dit soort flexibele vakanties.

Nog iets meer dan een maand is Fransesco Veenstra Rijksbouwmeester. Daarna geeft hij na 5 jaar het stokje door. In die 5 jaar was hij verantwoordelijk voor de architectuur van Rijksgebouwen, maar gaf hij ook gevraagd en ongevraagd advies over alles wat in Nederland met de ruimtelijke indeling te maken heeft.  Vooral dat laatste deed Veenstra graag. We moeten 'voorbij de ik-samenleving denken' als we in de toekomst allemaal op een fijne manier een dak boven ons hoofd willen hebben, zegt hij bijvoorbeeld. Wat bedoelt hij daarmee? En wat is zijn advies aan zijn opvolger?

In gesprek met Bart Groothuis, Europarlementarier van de VVD, over de strijd tussen Amerika en Iran, over zijn katholieke roots, en over AI - want zelfs de paus wil weten wat Bart Groothuis daarvan vindt. 

Even checken waar het kroost uithangt: dat kan steeds makkelijker in de huidige tijd met gps-trackers en online apps. En veel ouders maken daar gebruik van. Twee derde van de ouders checkt weleens de locatie van hun kind, blijkt uit onderzoek van het RTL Nieuwspanel. Geeft dat veiligheid of is het een voorbeeld van doorgeschoten controledrang? Presentator Hans van der Steeg gaat erover in gesprek met: * Zeina Bassa, consultant kinderveiligheid bij VeiligheidNL * Directeur van Bureau jeugd en media Freek Zwanenberg * John van den Oever oprichter en eigenaar van One2Track

De VS opent de aanval op het Internationaal Strafhof in Den Haag. De Amerikaanse Minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio wil het ICC steen voor steen gaan afbreken, mocht dat nodig zijn. Heeft het internationale tribunaal nog een toekomst? Jan Willem Wesselink gaat erover in gesprek met advocaat Geert-Jan Knoops, die al jaren verbonden is aan het ICC.

Bert Maalderink was meer dan 30 jaar verslaggever bij de NOS, bij het schaatsen en voetbal. Bij de Olympische Winterspelen dit voorjaar nam hij afscheid. Noodgedwongen, vanwege ziekte.  Jan Willem Wesselink gaat met hem in gesprek over zijn ziekte, zijn afscheid en het WK voetbal.

Nog nooit stroomde er in juli zo weinig water door de Rijn als om half 4 vanochtend, en dat terwijl de zomer nog twee maanden duurt. Er wordt al gesproken van een ware droogte crisis. In gesprek met boeren, schippers en natuurbeschermers. Hoe gaan ze om met deze droogte? En wat voor oplossingen zien ze? * Jan Verkade, Hydrometeoroloog bij Deltares en Rijkswaterstaat, lid van het team dat de voorspellingen van de afvoeren en waterstanden van de grote rivieren maakt. * Hendrik Jan Ten Cate, bestuurder bij ZLTO (Zuidelijke Land- en Tuinbouworganisatie), portefeuille houder bodem en water en boer. * Leny van Toorenburg van de branchevereniging voor de binnenvaart. * Peter Kampen, terreinbeheerder bij Geldersch Landschap & Kasteelen. * Erik de Ridder, watergraaf bij waterschap De Dommel.

Een kwart van de studenten die geslaagd is op havo en vwo kiest ervoor om nadat ze hun diploma hebben gekregen, een tussenjaar te nemen. De een gaat reizen, de ander werken weer een ander is gewoon blij met de vrije tijd. Het is dus populair, maar is dat een goede ontwikkeling? Te gast zijn opvoedkundige en puber-expert Marina van der Wal en pedagoog Ingeborg Dijkstra

Ziekenhuizen doen een proef met late abortussen tussen 22 en 24 weken zwangerschap. Een kleine groep vrouwen moet voor deze ingreep uitwijken naar het buitenland omdat deze optie nog niet goed is geregeld in alle ziekenhuizen. Ook als er geen medische reden is, zouden ziekenhuizen voortaan deze late abortussen moeten uitvoeren. Dat willen de beroepsverenigingen van abortusartsen en gynaecologen. Zij hebben daarvoor een proef in gang gezet en dat zorgt voor (kritische) reacties.  Anneke van Soest, abortusarts en bestuurslid NGvA Stef Groenewoud, medisch ethicus Nicki Pouw-Verweij, oud-politica en arts

Het Humanistisch Verbond viert feest, want de vereniging bestaat dit jaar 80 jaar. En waar de vereniging werd opgericht in een christelijk Nederland ten tijde van de verzuiling, waarschuwt directeur Robbert Bodegraven na 8 decennia secularisatie nu voor een zingevingscrisis in Nederland, die onze jongeren in de armen van de manosphere drijft.

Vandaag is het 599 dagen geleden dat er een dienst begon in de kerk Open Hof in Kampen. En deze kerkdienst is tot op de dag van vandaag nog steeds bezig. Dat allemaal om te voorkomen dat het Oezbeekse gezin Babayants uitgezet kan worden. Predikant Kasper Jager zei bijna 600 dagen geleden 'ja' toen hij de vraag kreeg of hij kerkasiel voor dit gezin wilde opzetten in zijn kerk. Waarom zei hij ja? En hoe zijn de afgelopen anderhalf jaar geweest met een gezin in zijn kerk?

Langs de grens met Finland en de Baltische Staten worden steeds meer Russische militairen gestationeerd, terwijl de Amerikaanse en Scandinavische inlichtingendiensten zouden beschikken over ‘verontrustende' inlichtingen. Hoe groot is de kans dat Rusland nog een wanhoopsaanval richting Europa opent? Is die vrees terecht? In gesprek met oud-commandant der Landstrijdkrachten Mart de Kruif, geopolitiek analist Alex Krijger en hoogleraar Oorlogsstudies Frans Osinga.

Het WK in Amerika, Mexico en Canada met 48 deelnemende landen is nog druk bezig. Maar FIFA-baas Gianni Infantino denkt alvast na over het WK van 2030. Hij wil gaan onderzoeken of hij dat toernooi met 64 landen kan organiseren. Is dat een goed idee?

De Vlaamse, Brusselse en Waalse regering zijn het er over eens: Er komt een tolvignet in België. Vanaf 2027 is het voor iedereen die door het land van onze zuiderburen rijdt de realiteit. Wat houdt dat tolvignet in? Worden de zuidelijke provincies ontzien? En mag dit juridisch wel? Vragen voor de minister van Financiën Ben Weyts van Vlaanderen, de aanjager van dit plan. 

Asielminister Bart van en Brink (CDA) voert de druk flink op door deze gemeenten op het matje te roepen omdat ze achterlopen met de spreidingswet. Volgens de minister vangen ze onvoldoende asielzoekers op. Maar hoe landt dit dreigement van de minister in deze gemeenten? En: zijn het wel weigergemeenten? Met: * Joop Wikkerink, wethouder in Aalten * John Witkamp, van de Lokale Politieke Federatie in Westland * IJme van Kammen van de Frysk Nasjonale Partij in Achtkarspelen

Het was ooit Duitslands trots: Volkswagen. Helaas gaat het vandaag de dag wat minder goed met het Duitse bedrijf. Het wil de komende jaren het aantal automodellen flink terugbrengen en de productiecapaciteit verlagen. Er gaan geruchten dat dat betekent dat Volkswagen in Duitsland 4 fabrieken sluit en er 100.000 banen op de tocht staan.  Is dit het definitieve teken dat de Europese auto-industrie de concurrentie met China verliest? Een gesprek met Marieke Kuijpers, sectormanager mobiliteit bij de Rabobank, en met D66-Europarlementarier Gerben Jan Gerbrandy.

Er staat een nieuwe groep charismatische gelovigen op in Nederland. Hoogleraar Antropologie van Religie Miranda Klaver doet er onderzoek naar. Deze gelovigen zijn op zoek naar rijkdom, genezing en zoeken de confrontatie met de overheid.

Het regeringsvliegtuig is nog maar zeven jaar oud, maar toch wil het kabinet-Jetten de Boeing inwisselen voor een nieuwe Airbus van de KLM. Reisorganisaties TUI en Corendon zeggen nu: laat ons het maar doen, dat kunnen we veel goedkoper!  Te gast zijn: * Steven van der Heijden, oud-baas van Corendon * Robbert Gijsbertse, piloot bij TUI * Yteke de Jong, luchtvaarjournalist bij De Telegraaf * Menno Swart, luchtvaartjournalist

Een bijzondere dag vandaag. Tata Steel in IJmuiden rijgt al jaren de megaboetes aaneen, maar vandaag gaat het OM een stap verder door de staalgigant ook strafrechtelijk te gaan vervolgen. Het bedrijf zou ‘ópzettelijk' schadelijke stoffen uitstoten. Staat hiermee ook de toekomst van het bedrijf in Nederland op de tocht? Jan Willem Wesselink gaat erover in gesprek met: - Benedicte Ficq, advocaat - Ines Kostic, Tweede Kamerlid voor de Partij voor de Dieren - Henk Volberda, hoogleraar strategisch management en innovatie