Açık Mimarlık

Cenk Dereli ve Yağmur Yıldırım her ayın son haftası olduğu gibi bu hafta da mimarlık gündeminden gelişmeleri aktarıyor. Ekim ayının ilk pazartesi günü 1985 yılından beri Dünya Mimarlık Günü olarak kutlanıyor; bu yılın temasını Uluslararası Mimarlar Birliği “konut insan hakkıdır” olarak belirledi. Dünya Mimarlık Günü vesilesiyle Türkiye'nin pek çok şehrinde mimarlık haftası etkinlikleri düzenleniyor. Adana, Kayseri, Batman, İstanbul gibi farklı şehirlerden mimarlık etkinlikleri programlarının yanı sıra yeni sonuçlanan mimari proje yarışmalarını ve İstanbul'da bu hafta kapılarını açacak olan, Büyükşehir Belediyesi'nin kamusal kültür sanat mekanlarını konuşuyoruz.  

Yazar Nahid Sırrı Örik'in gazete yazılarındaki İstanbul görüşlerini, önerilerini, projelerini bu programda konuşmaya devam ediyoruz. 1930-1950'li yıllar arasında gazetelerde yayımlanmış bu yazılarda Örik kentin mevcut durumuna ve geleceğine ilişkin görüşlerini, kent yönetiminden beklentilerini, büyüyen kentin ihtiyaçlarını paylaşıyor, yer yer ilginç, hatta "radikal" proje önerilerini de kamuoyuna sunuyor: İstanbul'un turizm geleceği, belediye sınırları, şehir içi ulaşım, otel ve müze ihtiyaçları, koruma ve restorasyon önerileri, şehre yeni kanallar... 

Mimarlıkta Rahatsız Edici Sorular Yeditepe Üniversitesi Mimarlık Bölümü'nde gerçekleştirdikleri lisansüstü atölyeleri konu edinmeye devam ediyor. "Yaratıcılığın Ötesinde Mimarlık" üst başlığı altında bu defa yaratıcılık ideolojisinin kapitalist kökenini çalışma yaşamı, sınıf, iş, emek ve üretim süreçleri üzerinden tartışmaya açıyor. Tembellik hakkı ve çalışmanın reddi gibi kavramları, ayrıcalıklar ve zorunluluklar, çalışma yaşamındaki seçeneksizlik, özgürlük arzusu ile yabancılaşma arasındaki çelişkiler gibi sorunlarla ilişkilendirerek gündeme getiriyor. Nihal Evirgen'in moderatörlüğünde Hande İka ve Ekin Ayan tüm bu sorunlar karşısında rahatsızlıkların çoğaltılması ve kolektif reddin olasılıkları üzerine konuşuyor. Mimarlıkta Rahatsız Edici Sorular her ayın ikinci haftası Açık Mimarlık'ta. 

Nahid Sırrı Örik genellikle romanlarıyla tanınsa da pek çok gezi, izlenim ve görüş yazısı da kaleme almış biri. Bu programda kendisinin İstanbul'a dair görüş ve önerilerini paylaştığı, 1930'lu yıllardan 1950'li yıllara kadar gazetelerde yayımlanmış yazılarına yer veriyoruz. Kentin mevcut durumuna ve geleceğine ilişkin görüşlerini, kent yönetiminden beklentilerini, büyüyen kentin ihtiyaçlarını paylaşıp kamuoyu oluşturmak amacıyla yazdığı bu yazıların kimilerinde Örik ilginç, hatta "radikal" proje önerilerine de yer veriyor.

Aino, Alvar ve Elissa Aalto'nun eserleri Temmuz 2026'da UNESCO Dünya Mirası Listesi'ne dahil edildi. Listede 1928-1988 yılları arasında yapılmış ve Finlandiya'nın farklı şehirlerinde yer alan 13 farklı yapı bulunuyor: Aalto Evi, Paimio Sanatoryumu, Finlandia Hall, Villa Mairea, Jyväskylä Üniversitesi, Studio Aalto, Säynätsalo Belediye Binası, Seinäjoki Kent Merkezi bunlardan bazıları. UNESCO Komitesi, bu eserlerin Dünya Mirası Listesi'ne dahil edilme gerekçesini Fin tasarım geleneklerini küresel modernist fikirlerle birleştirmeleri, insan ve yer odaklı yaklaşımlar taşımaları ve bu yaklaşımlarıyla dünya çapında tasarım anlayışlarını etkilemeleri olarak açıkladı. Bu haber vesilesiyle Cenk Dereli ile her ayın son haftasında gerçekleştirdiğimiz ve mimarlık gündemini değerlendirdiğimiz programların sonuncusunu Aalto'ların mimarlık mirasına ayırdık. 

Müzik festivalleri nasıl tasarlanır? Festivallerde geçici mekanlar, izleyici deneyimi, servis ve sirkülasyon akışı kurgulanırken neler öncelenir, nelere dikkat edilir? Dünyadaki farklı festivaller nasıl farklı yaklaşımlar taşıyor ve düzenlendikleri kentlerle nasıl ilişkileniyor? İstanbul Caz Festivali direktörü Harun İzer ile konuşuyoruz. 

Mimarlıkta Rahatsız Edici Sorular bu ay Yeditepe Üniversitesi Mimarlık Bölümü'nde gerçekleştirdikleri lisansüstü atölyeleri konu ediniyor. "Yaratıcılığın Ötesinde Mimarlık" üst başlığı altında mimarlıkta bilgi üretimi, epistemoloji, entelektüel emek, lisansüstü eğitim ve akademik koşullar hakkında tartışmaları gündeme getiriyor. Elif Bek'in moderatörlüğünde Şafak Cudi İnce, Önder Aras ve Nihal Evirgen aynı zamanda güç haritalama yöntemiyle ele aldıkları "yaratıcı" mimari üretimlerin arkasındaki güç ilişkilerini açığa çıkarıyor. 

Adıyaman'da Haziran 2025'te düzenlenen Perre Çocuk ve Kent Bienali, Uluslararası Mimarlar Birliği (UIA) Altın Küp Jüri Özel Ödülü'nü kazandı. Şehir Dedektifi‘nin Adıyaman Belediyesi ile beraber yürüttüğü proje, İKSV'nin AB desteğiyle hayata geçirdiği Ortaklaşa: Kültür, Diyalog ve Destek Programı kapsamında desteklenmişti. ​​​​​​​Barselona'da gerçekleşen UIA 2026 Dünya Mimarlar Kongresi'nde açıklanan ve ilk kez verilen bu uluslararası ödül, kriz coğrafyalarında yürütülen adalet ve müşterekler temelli projelere veriliyor. Deprem sonrası Adıyaman'da çocuk ve kent bienali gerçekleştirme sürecini konuştuğumuz programda konuklarımız Şehir Dedektifi ekibinden Gizem Kıygı, İpek Kay ve İsmet Elif Kılıç. 

Her ayın son haftasında olduğu gibi, bu programda Cenk Dereli ile mimarlık ve kent gündemimizi konuşuyoruz. Büyük ölçekli müzik festivalleri "yer" ile nasıl ilişkilenir, nasıl deneyimlenir? Sıcak dalgasında Seine Nehri kenarı nasıl Parislilerin kamusal alanına döndü? Paris'teki Cafe et Jardin Turc'ün serüveni ne? Yeni Parti'nin ilk toplantısını Anadolu Kulübü'nde yapmasının sembolik anlamı ne ve burası genç Cumhuriyet için neden önemliydi?

Bu programda sizlere Ayvalık'tan, Cunda adasından sesleniyoruz. Kaydı stüdyolarında gerçekleştirdiğimiz Pür Cunda, deniz kenarında yer alan bir konaklamalı kayıt stüdyosu. SOUR Studio tasarımı olan yapıda zeminde ahşap ve taş bloklarda konaklama ve servis bölümleri ile rekreasyon alanları, deniz seviyesinin on metre altında ise beton plakalardan amorf bir kabukla örtülmüş ve her biri farklı özellikte beş kayıt stüdyosu bulunuyor. Müzik dinlemek, kaydetmek ve paylaşmak için yapılmış bu yapıyı işveren Erce Kaşlıoğlu ve Pür'ün müzik direktörü Pieter Snapper ile konuşuyoruz.  

7-8 Temmuz 2026 tarihlerinde Ankara'da düzenlenen 36. NATO zirvesi kapsamında alınan güvenlik önlemleri ve yapılan kentsel uygulamalar medyada ve kamuoyunda epey konuşuldu. Çok sayıda yol kapatıldı, havaalanından şehir merkezine gidiş güzergâhındaki binaların dış cepheleri boyandı, kimi alanlar ve yapıların önü paravanlarla örtüldü, taksi sürücülerine kıyafet kodu ve ikram kuralı getirildi, dükkânların teşhiri yasaklandı. Bu uygulama ve müdahaleleri, kent hakkı ve şehircilik odağında Doç. Dr. Bülent Batuman ile konuşuyoruz.

Cenk Dereli ve Yağmur Yıldırım mimarlık ve kent gündeminden gelişmeleri paylaşıyor. 

Çağlar Fidan ile 16. yüzyıldan 19. yüzyıla uzanıyor ve İstanbul kahvehanelerine, bu mekanlarda çalınan müziklere, zaman içinde kahvehanenin toplumsal anlamının nasıl dönüştüğüne kulak veriyoruz. Bu programda hem konuşuyor hem çalıyor hem söylüyoruz; Çağlar bize kanunuyla kahvehane müziklerinden örnekler de icra ediyor. Kendisinin yüksek lisans tezinden uyarladığı “Hep Beraber Çalalım Bir İstanbul Havası: Osmanlı İstanbulu'nda Kahvehanenin Müziği ve Sosyal Topografyası” İletişim'den yayımlandı.

Her ayın son haftası Cenk Dereli ve Yağmur Yıldırım gündemi değerlendiriyor.Bu ay konumuz güncel restorasyon/yeniden işlevlendirme projeleri ya da devirleri ile gündeme gelen Haydarpaşa Garı, Büyükada Rum Yetimhanesi, Metrohan, Yerebatan Sarnıcı, Karaköy Palas gibi tarihi yapılar.

Yalın Mimarlık'ın 20 yıldaki üretimleri üzerine Banu Uçak'ın yazdığı "Yalın Şeyler" kitabı YEM Yayın'dan çıktı. Kitap, Ömer Selçuk Baz ve Okan Bal ortaklığındaki Yalın Mimarlık'ın düşünce ve üretim süreçlerini farklı temalarla tartışıyor: Arketipler, Anlatılar, Örüntüler, Müşterekler, Doğa ile Diyalog, Tektonik Anlatılar ve İşbirliği: Yaparak Öğrenmek. Stüdyo konuklarımız Banu Uçak ve Ömer Selçuk Baz ile kitap projesinin nasıl başladığını, yazım sürecini, kurgusunu, mimarlık kitapları yapmayı konuşuyoruz. 

Mimarlıkta Rahatsız Edici Sorular bu ay programın ilk bölümünde Türk Serbest Mimarlar Derneği ve Ankara Aks ekibi tarafından düzenlenen Altı Üstü' 30 Ödülleri kapsamında "Etki" kategorisinde aldıkları ödülü ve ödül töreni atmosferini paylaşıyor ve eleştirel bir değerlendirmeye tabi tutuyor. Uyandırdıkları etki ile birlikte serbest mimarlık ortamına yönelik taktiksel bir araç olarak baktıkları bu ödülün başvuru sürecini ve içeriğini tartışıyor. Aynı zamanda "Mimarlar Ne Kadar Kazanıyor?" başlıklı işsizlik ve gelir şeffaflığı araştırmasına gelen yazılı yanıtları masaya yatıran ekip, sayısı oldukça yüksek bu yanıtlardaki öne çıkan umut, hayal kırıklığı, örgütlenme talebi gibi temaları gündeme alıyor. Utku Kan'ın moderatörlüğünde Tolga Almalı ve Nihal Evirgen kurumsal veya kolektif örgütlenme çabalarının günümüzdeki karşılığı ve çalışmaların sonuçlarına dair geniş bir değerlendirme sunuyor. 

Konuğumuz mimar ve akademisyen Boğaçhan Dündaralp ile Bir (Mimari) Tasarım Süreci Anatomisi kitabı üzerinden mimarlıkta tasarım süreçlerini, stüdyo kültürünü, araştırma yöntemlerini ve mimarın toplumsal rolünü konuşuyor; tasarımın yalnızca bir sonuç değil, düşünme, sorgulama ve iletişim pratiği olduğuna odaklanıyoruz.  

Cenk Dereli ile her ay olduğu gibi bu ayın son haftasında da mimarlık gündemi üzerine konuşmak için beraberiz. Dokuz günlük bayram tatili vesilesiyle bu ayki konumuz yolculuklar; Manisa'dan Çanakkale'ye hem antik hem güncel mimari yapıları ziyaret edebileceğiniz çeşitli seyahat rotalarını ve bu yapılardan izlenimlerimizi konuşuyoruz.

Venedik Bienali 61. Uluslararası Sanat Sergisi, "Minör Tonlarda" temasıyla 9 Mayıs'ta açıldı. Dünya gündemine koşut olarak kitlesel grevler ve protestolarla gündeme gelen bu yılki bienalden izlenimlerini Ümit Mesci ile konuşuyoruz. 

Mimarlıkta Rahatsız Edici Sorular bu ay "Mimarlar Ne Kadar Kazanıyor?" sorusunu ortaya atarak başlattıkları işsizlik ve gelir şeffaflığı araştırması kapsamında anket sonuçlarını paylaşıyor. Mimarlıkta çalışarak kazanılan gelirin yaşam maliyetlerini karşılamak için yeterli olup olmadığını anlamak üzere yola çıkan anketin çarpıcı sonuçları, çalışma sözleşmelerinde bile gizlenmesi gerektiği söylenen maaşların şeffaf bir şekilde konuşulması gerektiğini ortaya koyuyor. Genç mimarlar arasında özellikle işsizlik oranının da çok yüksek olduğunu gösteren veriler, deneyim, şehir, cinsiyet ve çalışılan alan değişse de güvencesizlik ve gelecek kaygısının değişmediğini ortaya koyuyor. Duygu Gören'in moderatörlüğünde, Utku Kan ve Onur Ördek, araştırmanın sonuç raporundan somut verilerle bu acımasız tablo karşısında ortak hak talebi ve mücadele olanaklarını tartışmaya açıyor.

Dünyada onlarca şehirde düzenlenen Open House festivalinin İstanbul ayağı ilk kez 7-10 Mayıs tarihleri arasında gerçekleşiyor, kentin çeşitli mekanlarını ücretsiz olarak deneyimleme imkanı sunuyor. Festival kapsamında kamuya açık olmayan ya da yarı kamusal kimi tarihi yapılar deneyimlenebiliyor, uzmanlar eşliğinde rehberli turlar, seminerler, sergiler gibi çeşitli etkinlikler de düzenleniyor. Ekipten Aleyna Alan, Begüm Bayraktar ve Melda Osmanoğlu konuklarımız.

Her ayın son programında Cenk Dereli ve Yağmur Yıldırım mimarlık gündeminden notlarını konuşuyor.

Konuklarımız Müge Cengizkan ve Ali Cengizkan ile “Bir Şehir Kurmak: Ankara (1923–1933)" sergisini konuşuyoruz. Ankara'nın ardından İstanbul'u ziyaret eden sergi, cumhuriyetin yeni başkentinin ilk on yılına ilişkin yeni bulunan belgeler, bugün var olmayan bölgelerin ilk kez yapılan üç boyutlu dijital modellemeleri, maketler, çeşitli görsel ve yazılı malzemelerle çok kapsamlı bir araştırma sunuyor.

48. Yapı Fuarı-Turkeybuild Istanbul 27-30 Nisan tarihleri arasında gerçekleşecek. Bu yıl da fuar kapsamında farklı temalarda etkinlikler ve paneller düzenleniyor. Akif Yağız Saraçlar, Burak Katmer ve Özge Meriç yayın konuklarımız; "Cesaretle Tasarlamak: Kriz Çağında Mimarlık ve Kentler" ve "Yeni Ekonominin Malzemeleri: Değer, Verim ve Cesaret" panellerinden hareketle dönüşen mimarlık pratiklerini ve değer algılarını konuşuyoruz.

Konuklarımız Mario Magnarelli ve Paolo Girardelli ile yeni çıkan "Diplomasinin İzleri: Türkiye'de İtalyan Temsilcilik Yapıları" kitabı vesilesiyle İstanbul'daki İtalyan mirasını ve yüzyıllar süren diplomatik ilişkilerin ürünü mimari yapıları konuşuyoruz. İtalyan Büyükelçiliği'nin girişimiyle Ege Yayınları'ndan çıkan ve Mario Magnarelli ile Luca Orlandi editörlüğündeki kitapta, Tomtom'daki Venedik Sarayı, Tarabya'daki yazlık konut, Cihangir'deki İtalyan Hastanesi, Ankara'daki İtalyan Büyükelçiliği Binası'nın da dahil olduğu pek çok yapının ayrıntılı belgelemeleri bulunuyor ve bu yapıların geleceğine ilişkin öneriler sunuluyor. Ayrıca Cristiana Pallini, Sedat Bornovalı, Paolo Girardelli, Silvia Pedone ve Hatice Adıgüzel'in makaleleri ile bu yapılar tarihsel bağlamlarında tartışılıyor.

Her ayın son haftasında Cenk Dereli ile mimarlık gündemine bakıyoruz; bu hafta odağımızda mimarlık ödülleri ve yarışmalar var. Pritzker Vakfı'nın Jeffrey Epstein ile ilişkilerinin ortaya çıkması, bunun ardından Pritzker Ödülü'nün ertelenmesi, fakat birkaç hafta sonra Smiljan Radić Clarke'ın ödülü kazandığının duyurulması, Türkiye'de 20. Ulusal Mimarlık Ödülleri'nin büyük ödüllerinin ve başarı ödülü adaylarının açıklanması, İzmir'de depremde hasar gördüğü gerekçesiyle yıkılan belediye binası yerine açılan mimari proje yarışması ve yeni yönetimin bu yarışma ile elde edilen projeler yerine başka bir projeyi uygulamaya geçirmesi bugünkü konularımız. 

Kadıköy Rıhtımı'ndaki dolgu alanında yapılması planlanan ve cami, yeraltı otoparkı ve kültür merkezini içeren 33 bin metrekare inşaat alanlı proje, 2015 yılında başlayan uzun yargı süreci devam ederken yeniden gündeme geldi. İstanbul Bölge İdare Mahkemesi'nin iptal kararını bozmasının ardından geçtiğimiz günlerde alandaki otopark boşaltıldı. Projede neler öngörülüyor, dolgu alanlarında yapılaşma niçin riskli, yasal süreç nasıl ilerliyor? Kadıköy Caferağa muhtarı, mimar Hanife Dağıstanlı güncel durumla ilgili bilgilendiriyor.   

Mimarlıkta Rahatsız Edici Sorular bu ay Atina'da katıldıkları “Çalışan Mimar, Mühendis ve Teknik Elemanların Uluslararası Deneyimleri: Çalışma Koşulları, Haklar, Talepler, Mücadeleler” başlıklı etkinlikten yola çıkarak mimarlık alanında uluslararası çalışma koşullarını, emek gündemini ve örgütlü kolektif çabaları gündeme alıyor. Etkinlikte yer alan İtalya, İngiltere, Türkiye ve Yunanistan örnekleri üzerinden mimarlık işçilerinin bu ülkelerdeki en öne çıkan düşük ücretler, işsizlik, ücretsiz fazla çalışma gibi sorunlarını, mimarlığın üretildiği, ekonomik, sosyal ve politik bağlamı ve bir araya gelen bu kolektiflerin çalışmalarını değerlendiriyor. Nihal Evirgen'in moderatörlüğünde Dicle Kumaraslan ve İdil Elkıran mimarlık işçileri arasında artan talepler ve hak mücadelelerinin gelecek açısından önemini ve BIG, Snohetta gibi büyük ofislerdeki sendikalaşma girişimleri ile ABD'deki mimarlık yüksek lisansının profesyonel derece olmaktan çıkarılma kararları üzerinden tartışmaya açıyor.

Kenneth Frampton'ın kült metni "Modern Mimarlık: Eleştirel Bir Tarih" Türkçe'ye çevrilerek Arketon Yayınları'ndan yayımlandı. Kitabın çevirmeni Haluk Uluşan, editörleri Amber Eroyan ve Pınar Gökbayrak ile bu programda kitabın özenli çeviri ve hazırlık serüvenini, niçin çok önemli bir metin olduğunu, Frampton'un 1980 yılında yazdığı bu metinle mimarlık tarihine nasıl yeni kavrayışlar getirdiğini, Türkçe'ye de çevrilen 2007 baskısındaki katkıları konuşuyoruz.

Ömer Selçuk Baz ile Yalın Mimarlık'ın güncel sergisi, kitabı, öğrenci buluşmaları vesilesiyle bir araya geldik; farklı üretimleri ve paylaşımları üzerine konuştuk.

Mekan ve astrolojinin arasında nasıl ilişkiler kurabiliriz? Doğum haritaları nasıl hazırlanıyor, bu haritaların mekansallığını nasıl yorumlarız? Burçların coğrafi sembolizmleri ve mekanla ilişkileri neler? Astro kartografi nedir? Mimar ve akademisyen Ufuk Soyöz ile konuşuyoruz.

Mimarlıkta Rahatsız Edici Sorular ekibi bir yıldır her haftanın ikinci perşembesi Açık Mimarlık'ı devralıyor. Bu haftanın programında Nihal Evirgen, Eylül İnce ve Batuhan Yaşa ekibe öğrencilerin nasıl dahil olduklarını ve şimdiye kadar neler yaptıklarını, Mimarlıkta Rahatsız Edici Sorular'ın nasıl bir alternatif öğrenme ve paylaşım alanı kurduğunu, niçin bu tür alanlara ihtiyaç duyduklarını, toplumsal hareketlere dair öğrencilerin düşüncelerini konuşuyorlar. 

Apaçık Radyo'nun 63. yayın döneminin ilk programında Aslı Serbest, Merve Elveren, Meriç Öner, Metehan Özcan stüdyoda. Merve Elveren ve Meriç Öner'in küratörlüğünde YUNT'ta gerçekleşen ve farklı bölümler halinde bir yıla yayılan VarYok programının ikinci bölümü “VarYok: Halı Altı” 4 Şubat'ta başlıyor. Sergi, Metehan Özcan ile Mona Mahall ve Aslı Serbest'in uzun soluklu araştırmaları üzerinden geçmiş ve geleceğe alternatif bakışlar öneriyor.

Cenk Dereli mimarlık alanındaki araştırmaları da kapsayan güncel fon başvurusu çağrılarını paylaşıyor, 2026 Londra Serpentine Pavyonu'nu kimin yapacağının duyurulması üzerine önceki yıllardaki projelerden ve mimarlarından bahsediyor ve Nobel Merkezi'nin yıllardır devam eden tartışmalı sürecini değerlendiriyor. 

Mimarlık eğitimini de etkileyecek kökten değişiklikler hem Türkiye'de hem dünyada gündemde. ABD'de Trump yönetiminin "Big Beautiful Bill" torba yasa tasarısı, aralarında mimarlığın da olduğu kimi üniversite bölümlerinin profesyonel derece olmaktan çıkarılmasını öneriyor. Bu değişiklikle mimarlık bölümlerinin öğrenci kredi sistemleri değişecek ve mevcut vize güçlükleri ile öğrenci kaybeden mimarlık okullarında okumak daha da "masraflı" hale gelecek. Türkiye'de ise üniversitelerin üç yıla düşürülmesi planlanıyor. Oysa mimarlık eğitiminin 5 yıl olması gerektiğine dair UIA (Uluslararası Mimarlık Birliği) 2017 yılında görüş sunmuştu. Bu gelişmeleri yapay zekanın mesleki demografiye etkisi, ekonomik şartlar, sektör güdümlü eğitim, beşeri bilimlerin yaşadığı küresel sorunlarla beraber konuşuyoruz, Evren Uzer ve Cenk Dereli stüdyoda.

Evren Uzer ile beraber bu programda, New York The New School'da açılan "Making Space as Matrix" sergi ve sempozyumu vesilesiyle, konu ettiği feminist mimarlık pratiklerine bakıyoruz. Sergide arşivleri sunulan, 1980 yılında Londra'da kurulan Matrix Feminist Tasarım Kooperatifi'nin ve New Yorklu mimar Susana Torre'nin pratiklerinde sorguladığı konular bugün de güncelliğini koruyor. Mimarın rolü ve kimliği, öğrenerek yapmak, süreç odaklı ve açık uçlu tasarım, kolektiflik, mimarlığın dili ve temsili, mimarlık disiplininin politika ile ilişkisi gibi konulara dair feminist tavırlarını, güncel bağlamlarla beraber tartışıyoruz.

Mimarlıkta Rahatsız Edici Sorular ekibi bu ay çalışmalarının ikinci dönemine geçiş yapıyor ve 19 Mart süreci sonrasında bu defa üniversite dışına çıkarak düzenledikleri atölyeleri konu ediyor. Toplumsal ve politik hareketlerin içinden geçilen süreçte üniversite gençliğinin rolü, Ankara'da kamusal mekanların toplumsal hareketlere nasıl sahne olduğu ve üniversite kampüslerinin önemi gibi çok sayıda husus bir bütünlük içinde ele alınıyor. Gençlerin politize olmasının arkasında yatan geleceksizlik ve güvencesizlik konusunu karamsar bir tespit olmanın ötesinde kendi geleceğine sahip çıkma iradesi üzerinden okuyan ekip, kendi çalışmalarını da bu kapsamda yeniden tartışmaya açıyor. Nihal Evirgen'in moderatörlüğünde, E. Merve Nalçakar ve İpek Bengisu Kumaş, kamusal mekan ve toplumsal hareketleri aynı zamanda mimarlık, planlama ve üniversite eğitimi ile de ilişkilendirerek değerlendiriyor. 

2026 yılının ilk gününde Cenk Dereli ile beraber geçtiğimiz yılın mimarlık gündemini konuşmaya devam ediyoruz. Yıl boyunca okuduklarımız, izlediklerimiz, dinlediklerimiz, paylaştıklarımız, şaşırdıklarımız ve şaşırmadıklarımız...  

Cenk Dereli ile beraber her ayın son programında mimarlık gündemi konuşurken aralık ayını 2025 yılı değerlendirmesine ayırıyoruz. Geçirdiğimiz yılda olanları, yeni yıldan beklentilerimizi, ve geçtiğimiz günlerde kaybettiğimiz Frank Gehry'yi konuşuyoruz.  

Mekanda Adalet Derneği, konut kooperatifçiliğinin potansiyelleri üzerine iki önemli çalışma yayımladı. "Türkiye'de Konut Kooperatifçiliği: Sınırlar, İmkanlar, Öneriler" başlıklı raporu Emrah Altınok yazdı; bu rapor Türkiye'nin mevcut hukuki ve kentsel koşullarında ihtiyaca yönelik alternatif çözüm önerileri geliştirilmesi için kooperatif temelli politika önerileri sunuyor. Beyond İstanbul süreli yayının son sayısı da "Mekanda Adalet ve Konut Kooperatifçiliği" temasıyla yayımlandı. Hüseyincan Eryılmaz ve Ulus Atayurt'un konuk editörlüğündeki sayıda Türkiye tarihinden ve dünyadan örnekler aktarılıyor ve bugünün koşullarındaki potansiyelleri tartışılıyor. Bahar Bayhan, Emrah Altınok, Hüseyincan Eryılmaz ile bir araya geldik; konut kooperatifçiliğinin güncel barınma krizine nasıl bir çözüm olabileceğini, bu örgütlenme modelinin ortaya çıkışını ve bugün nasıl uygulanabileceğini konuşuyoruz.

Mimarlıkta Rahatsız Edici Sorular ekibi bu ay mimarlıkta örgütlenme temasını gündemine alıyor ve Mimarlar Odası'na odaklanıyor. Oda seçimlerinin yaklaşması nedeniyle yaptıkları örgütlenme ve odaya üyelik çağrısı çerçevesinde mimarları meslek örgütlerinde bir araya gelmeye davet ediyor. Odanın tarihsel ve güncel durumunu ele alarak sınırlılıklarını ve potansiyellerini değerlendiren ekip, mimarlık işçilerinin mevcut sorunlarına ortak çözümler arayabilmesi için odanın nasıl bir zemin olabileceğini tartışmaya açıyor. Berk Bulut'un moderatörlüğünde Nihal Evirgen ve İdil Elkıran emek ve meslek ekseninde Odalarda başlayacak örgütlenmenin sendikal ve politik örgütlülüklere dönüşme imkanları ve kentsel ortaklıkların oluşturulması için stratejiler gibi çok sayıda konuyu ele alıyor.

Konuğumuz Gürbey Hiz ile doktora çalışmasının konusu olan, Servet-i Fünun dergisindeki kent anlatıları üzerine konuşuyoruz. 1891-1944 yılları arasında yayımlanan Servet-i Fünun, pek çok önemli edebiyatçıyı tanınır ettiğinden öncelikle edebiyatı akla getirse de aslında döneminin bilimsel gelişmelerini halkın anlayabileceği bir dille aktarmak amacıyla kurulmuş bir resimli dergi. Bu nedenle hem dönemi için çok üstün teknolojilerle yüksek kalitede üretilmiş bol görsel içeriyor hem de modern kentlere dair pek çok yeniliğe sık sık yer veriyor. Böyle bir ilgiyle Gürbey Hiz, doktora çalışmasında 1891-1910 yılları arasında yayımlanan sayılardan kent anlatılarını sahne, panayır, sergi gibi farklı temalar üzerinden inceledi, sonrasında bu araştırma genişleyerek Manifold'da "A'dan Z'ye Servet-i Fünun Manzaraları" başlıklı bir yazı dizisine dönüştü. Araştırmadan yola çıkarak ürettiği işler YUNT'ta 11 Ekim tarihinde açılan VarYok sergisinde yer alıyor; sergi 16 Ağustos 2026 tarihine kadar ziyaret edilebilir.