POPULARITY
Büyük Sorular'ın bu bölümünde Sinan Canan'la “öğrenmeyi öğrenmek” meselesini didik didik ediyoruz; hafızaya bilgi yığmakla, gerçekten öğrenmek (yani hayata geçirebilmek) arasındaki fark nerede başlıyor, nerede bitiyor konuşuyoruz.
Büyük Sorular'ın bu bölümünde Sinan Canan'la “zaman yönetimi” diye bildiğimiz kavramın gerçekten ne anlama geldiğini sorguluyoruz. Zamanı kontrol etmenin mümkün olup olmadığından, aslında yönetilmesi gerekenin zaman değil dikkat ve davranışlarımız olduğuna uzanan derin bir sohbet yapıyoruz.
Bu sohbette; hedeflerin çoğu zaman neden tutmadığından, “yeni yıl, yeni ben” motivasyonunun neden dışarıdan gelmeyeceğine; günlük küçük ritüellerin büyük dönüşümleri nasıl mümkün kıldığına kadar pratik ve zihinsel bir yol haritası çiziyoruz. Kitap sayısı, para biriktirme, spor gibi hedeflerin aslında “sonuç” değil “alışkanlık” üzerinden kurulması gerektiğini; kaotik bir dünyada uzun vadeli planlar yerine sürdürülebilir rutinlerin nasıl işe yaradığını detaylandırıyoruz.
Büyük Sorular'ın bu bölümünde Sinan Canan'la materyalizm kavramını tüm yönleriyle masaya yatırıyoruz. Materyalizm nedir, ne değildir; bir bilimsel yöntem mi, yoksa hayatın tamamını açıklamaya çalışan bir dünya görüşü mü?Bu derin sohbette; materyalizmin tarihsel kökenlerinden metodolojik natüralizme, bilimin sınırlarından metafizik ve inançla kurduğu ilişkiye kadar pek çok kritik başlığa değiniyoruz. Materyalizmin ne zaman faydalı bir araç olduğunu, ne zaman ideolojiye dönüşerek insanı dar bir çerçeveye hapsettiğini tartışıyoruz.Ayrıca insanın neden kendini her şeyin merkezine koyma eğiliminde olduğu, ideolojilerin ve “-izm”lerin neden zihinsel konfor alanları yarattığı, sosyal medyanın tüketim ve anlam algımızı nasıl şekillendirdiği gibi güncel ve düşündürücü sorulara da birlikte cevap arıyoruz.
Büyük Sorular'ın bu bölümünde Sinan Canan'la “anti hedefler” kavramını, fazlalıkları hayatımızdan çıkarmanın neden gerçek başarı için bu kadar kritik olduğunu ve sadeleşmenin zihnimizi nasıl özgürleştirdiğini konuşuyoruz. Seçenek çokluğunun bizi nasıl felç ettiğinden, “yapmayacaklar listesi”nin hayat stratejisi olarak kullanılmasına kadar uzanan bir sohbet bu.Bu kapsamlı sohbette; insanın yokluklar devri için tasarlanmış bir canlı olup bugün çokluklar çağında yaşamasının yarattığı zihinsel yükten, karar verirken seçenek azaltmanın nörobilimsel temelinden, sadelik ile basitlik arasındaki kritik farktan, “otantik hedef” kavramına ve başarıyı başkalarının dayattığı kalıplardan kurtarıp kendi iç pusulamıza göre tanımlamaya kadar birçok konuya değiniyoruz. Sinan Canan, kendi hayatından örneklerle minimal donanımla seyahat etmekten askerlikte yaşadığı sade düzen deneyimine, oradan da yeni kitabı İnsanın Manevi Ayarları'na uzanan bir çerçevede “azaltma” ilkesini anlatıyor.
Büyük Sorular'ın bu bölümünde Sinan Canan'la insanın neden korktuğunu, korkunun beynimizde nasıl çalıştığını ve bu duyguyla sağlıklı bir ilişki kurmanın yollarını konuşuyoruz. Korkunun hayatta kalmamız için neden vazgeçilmez olduğunu ve onsuz bir yaşamın gerçekten mümkün olup olmadığını masaya yatırıyoruz.Ayrıca Andrew Huberman'ın ortaya koyduğu “cesaret devresi”nden yola çıkarak; talamus, amigdala ve ön beyin arasındaki o kritik karar anını, korkunun beyni nasıl iki farklı yola sokabildiğini ve küçük cesaret antrenmanlarının zamanla karakterimizi nasıl dönüştürebildiğini konuşuyoruz. Korku filmleri, roller coaster'lar ve “parayla psikoz satın almak” dediğimiz eğlence biçimlerinin aslında duygularımızı nasıl eğittiğini de sinirbilim perspektifinden ele alıyoruz.
Barış Okan Belovacıklı moderasyonuyla Sapien'in yeni videocast serisi BOBCAST'in bu bölümünde konuğumuz Prof. Dr. Sinan Canan ve konumuz: Popüler KültürKalabalığın sevdiği şeyin neden bu kadar cazip geldiğinden, popüler kültürün “filtre” gibi çalışıp insanı seçim yapma zahmetinden nasıl azade ettiğine; algoritmaların zevkimizi nasıl şekillendirdiğinden, kültürel beslenmenin de tıpkı beslenme gibi özen istediğine kadar uzanan bir sohbet bu.
Büyük Sorular'ın bu bölümünde Sinan Canan'la yapay zeka ve tanrı tasavvuru arasındaki ilişkiyi, insanın güç ve irade arayışını ve “her şeyi bilen” bir varlık yaratma dürtümüzü konuşuyoruz. Yapay zekayı sadece teknik bir araç değil, modern çağın “dijital âlimi” ve otorite figürü olarak görme eğilimimizi masaya yatırıyoruz.Yapay zekaya tapınan tarikatların ortaya çıkma ihtimalinden, otoriteyi güce devretme alışkanlığımıza; Asimov'un robot yasalarından, insanlığın ortak değer üretememesinin yapay zeka etiğine etkisine kadar pek çok çarpıcı örnek üzerinden ilerliyoruz. Hayatın anlamını teknolojiden “hazır almak” ile kendi anlamını kendin inşa etmek arasındaki farkı da bu bölümde ele alıyoruz.
Büyük Sorular'in bu bölümünde Sinan Canan'la homeschooling yani evde eğitim konusunu masaya yatırıyor; okulun ne işe yaradığını, evin ne zaman “daha iyi” olduğunu ve çocuğun nasıl öğrendiğini konuşuyoruz.Bir yandan da özdisiplinin; içsel motivasyon, rutin ve rol modelle kurulduğunu konuşuyor; malumat obezliği, otomatik pilotta yaşam, ters yüz sınıf (flipped classroom) gibi kavramlar üzerinden eğitimin geleceğine bakıyoruz. Türkiye'de homeschooling'in hukuki zemini, regülasyon ihtiyacı ve sosyoekonomik eşitsizlikler de bölümün en kritik başlıklarından.
Büyük Sorular'ın bu bölümünde Sinan Canan'la “neden linç ediyoruz?” sorusunu masaya yatırıyoruz: linç kültürünün evrimsel köklerinden (şempanzelerde paylaşmayanın dışlanması) günümüzün dijital “cancel culture”ına, ayıp/ahlak normlarının kalıcılığından kalabalık psikolojisine ve algoritmaların linci nasıl büyüttüğüne uzanan geniş bir sohbet.
Büyük Sorular'ın bu bölümünde Sinan Canan'la modern hayatın görünmez salgını haline gelen tükenmişlik sendromunu konuşuyoruz. Beyaz yakalının hiç bitmeyen mesaisi, takdir görmeyen emekler, “neden hâlâ tatmin olamıyorum?” sorusu ve beynimizin buna verdiği tepkiyi enine boyuna masaya yatırıyoruz.
Büyük Sorular'ın bu bölümünde Sinan Canan'la “Aralıklı oruç gerçekten işe yarar mı?” sorusunu masaya yatırıyoruz. Açlığın bedenimizde ve beynimizde neleri değiştirdiğini, modern beslenme alışkanlıklarımızın bizi nasıl bağımlı hale getirdiğini ve fabrika ayarlarımıza daha yakın bir beslenme düzenine nasıl dönebileceğimizi konuşuyoruz.
Büyük Sorular'ın bu bölümünde Sinan Canan'la “hayatın sonu” temasını masaya yatırıyoruz: Ölüm gerçekten her şeyin sonu mu, yoksa hayatı anlamlı kılan bir çerçeve mi?Biyolojik pencereden homeostazisin kaybı olarak ölümü tanımlarken; insanın ölümlülük bilinci, ölümsüzlük arzusu ve “an”ın değeri üzerine derinleşiyoruz. Stoacılıktaki memento mori, İslami gelenekte “ölmeden önce ölünüz”, Mevlânâ'nın “ibret istersen ölüm yeter” sözü; hepsi günlük hayatta huzur–hazır bağlantısıyla birleşiyor. Beyaz yakalı rutinden çıkıp “şimdi ve burada” yaşamayı mümkün kılan pratikleri konuşuyoruz.Programda materyalizm–maneviyat tartışmasına, bilincin bedenle ilişkisine ve enformasyon kuramı/karadelik olay ufku analojilerine uzanıyoruz: “Televizyon bozuldu diye yayın biter mi?”, “Süre çok uzasa (100.000 yıl) bile sonuç değişir mi?” sorularının peşinden gidiyoruz. Ölümü konuşmanın panik değil, dinginlik ve işlevsellik ürettiği; “an ölümsüzdür” ilkesinin nasıl bir yaşam mühendisliğine dönüştüğü örneklerle ele alınıyor.
Büyük Sorular'ın bu bölümünde Sinan Canan'la dikkatimizi gerçekten toplamanın mümkün olup olmadığını konuşuyoruz.
Büyük Sorular'ın bu bölümünde Sinan Canan'la kişisel gelişimin anlamını, kendimizi nasıl geliştirebileceğimizi ve neden geliştirmemiz gerektiğini konuşuyoruz.Bu kapsamlı sohbette; otomatik pilotta yaşadığımız modern hayatı fark etmenin yollarından, bilinçli farkındalık ve metakognisyona, günlük rutinleri aşarak gelişim yolculuğuna çıkmanın anlamına kadar birçok konuya değiniyoruz.Ayrıca koçluk nedir, neden ihtiyaç duyuyoruz, koç ile psikolog arasındaki fark nedir gibi güncel ve kafa karıştıran sorulara da açıklık getiriyoruz.
Büyük Sorular'ın bu bölümünde Sinan Canan'la insanın toplumsal doğasını ve “yalnızlık” meselesini konuşuyoruz: İnsan gerçekten topluma muhtaç mı?Yalnızlık ile bir başınalık arasındaki fark nedir? Kalabalıklar içinde hissedilen yalnızlık, biyolojimizi ve psikolojimizi nasıl etkiler? Modern çağın sanal bağlantıları, gerçek sosyal ilişkilerin yerini tutabilir mi?Bu derin sohbette; insanın sosyal bağlara neden biyolojik olarak ihtiyaç duyduğundan, toplulukların özgürlükle ilişkisine; bireysellik ile toplumsallık arasında sağlıklı denge kurmanın yollarından, dijital çağda dostluk ve aidiyetin nasıl değiştiğine kadar pek çok konuyu ele alıyoruz.
Büyük Sorular'ın bu bölümünde Sinan Canan'la insan zihninin en tartışmalı meselesini masaya yatırıyoruz: “İnançsız yaşam gerçekten mümkün mü?”İnanç, ideoloji, kültür ve modern yaşam tarzları…Hepsi beynimizin ürettiği kaçınılmaz varsayımlar mı? Ateizm de bir inanç sistemi sayılır mı? New Age akımlar ve teknoloji çağı, insanın “inanma” ihtiyacını nasıl şekillendiriyor?
Büyük Sorular'ın bu bölümünde Sinan Canan ile “aile kutsal mıdır?” sorusunun peşine düşüyoruz.Aile bizi kısıtlayan bir yapı mı, yoksa varoluşsal gelişimimizin temel taşı mı? Modern toplumda aile hâlâ vazgeçilmez mi, yoksa işlevini yitirmeye mi başladı?Bu bölümde; insan beyninin sosyal ihtiyaçlarından, evrimsel gelişimimizde ailenin rolüne, kültürel kodlardan psikolojik bağlara kadar birçok noktaya temas ediyoruz. Aile bireyi şekillendirir mi yoksa bastırır mı? Roller nasıl aktarılır? Ailedeki davranış örüntüleri nasıl nesilden nesile taşınır?Sinan Canan, birey ve toplum ilişkisini aile ekseninde sorgularken; modern dünyada bu yapının neden hâlâ vazgeçilmez olduğunu, hangi koşullarda işlevsizleştiğini ve daha sağlıklı bir aile yapısının nasıl mümkün olabileceğini anlatıyor.
Büyük Sorular'ın bu bölümünde Sinan Canan'la insanın en kadim meselelerinden birini ele alıyoruz: İnsan kendini gerçekten yönetebilir mi?Bilinç, irade, öz denetim… Günümüz dünyasında dikkatimiz dağılmış, sosyal medya bildirimleriyle kuşatılmış ve sürekli dış etkilerle şekillenen bir birey olarak, hâlâ kendimize yön verebilir miyiz? Yoksa fark etmeden dijital çağın zombilerine mi dönüşüyoruz?Bu bölümde; öz kontrol, öz saygı ve öz disiplin kavramlarını masaya yatırıyor; bireyin kendi gündemini oluşturmasının, dış etkilerden bağımsız kararlar verebilmesinin yollarını tartışıyoruz. Satrançtan Matrix'e, pandemiden WhatsApp gruplarına uzanan bu derin sohbette, Sinan Canan bireysel farkındalığın gücüne dikkat çekiyor.
Büyük Sorular'ın bu bölümünde Sinan Canan'la insanın en eski tartışmalarından birini masaya yatırıyoruz: Kötülük gerçekten var mı? Varsa, yok edilebilir mi?Bu derin sohbette kötülük kavramının doğasını sorguluyoruz. Ceylanı avlayan aslanı kötü sayabilir miyiz? Hapishaneler kötülüğü önler mi? Neden bazı insanlar daha fazla kötülüğe eğilimli oluyor? Bilim, ahlak, kültür ve doğa üzerinden insanın ne olduğu ve ne olmadığı üzerine düşünmeye davet ediyoruz sizi.Sinan Canan'ın yaşamdaşlık kavramıyla tanıştırdığı bu bölümde; bireyden topluma, şehirlerden doğaya uzanan bir yolculuk yapıyoruz. Tabiatın içinde kötülüğün yerinin olmadığını, kötülüğün insanın şaşkınlığından doğduğunu ve bunun değiştirilebilir olduğunu tartışıyoruz.
Büyük Sorular'ın bu bölümünde Sinan Canan ile duyguların kökenini sorguluyoruz: Duygular biyolojik mi, yoksa sosyal bir inşa mı?İnsanın beyin sistemi nasıl çalışır? Duygular nasıl oluşur? Bizi harekete geçiren hisler ne kadar bize ait, ne kadarı öğrenilmiş? Terk edilince depresyona girmek, kazanınca mutlu olmak gerçekten doğamızda mı var?Bu derin sohbette; beynin bilinç-dışı karar alma süreçlerinden, inançlarımızın duygular üzerindeki etkisine, sanatsal deneyimlerin nörobiyolojik temellerinden yapay zekâya kadar birçok konuya dokunuyoruz.Sinan Canan'ın akıcı ve düşündürücü anlatımıyla, duyguların nörobilimsel altyapısını, inançlarla ilişkisini ve değiştirilebilir olup olmadığını konuşuyoruz. Sanatla ilgilenmenin insanı nasıl dönüştürebileceğini keşfetmek isteyenler için eşsiz bir bölüm.
Büyük Sorular'ın bu bölümünde Sinan Canan ile şu soruyu masaya yatırıyoruz: Bilgi gerçekten güç mü, yoksa sadece bir baş belası mı?Veri, malumat, bilgi ve bilgelik arasındaki farkları konuştuğumuz bu derin sohbette; zihinsel yorgunluk, sosyal medya çağında manipülasyon, bilgiyle gelen yalnızlık ve sorumluluk gibi konuları da ele alıyoruz. Sinan Canan'ın sade ama etkili anlatımıyla, bilginin neden her zaman dışarıdan alınamayacağını ve gerçek bilginin nasıl içsel bir üretim süreciyle oluştuğunu keşfediyoruz.
Bu bölümde, adaletin kökenini, evrimsel biyolojiden toplumsal yapıya, inanç sistemlerinden hukuk sistemine kadar pek çok açıdan konuştuk.
Bu özel 23 Nisan bölümünde Prof. Dr. Sinan Canan ile özgürlük, egemenlik, bağımsızlık ve irade gibi kavramları tüm boyutlarıyla konuşuyoruz.
Teknolojinin hayatımızı kolaylaştırdığı kadar bizi nasıl dönüştürdüğünü, bireysel özgürlüklerimizi nasıl etkilediğini ve sosyal medya ile büyük verinin yarattığı yeni dünyayı tüm boyutlarıyla konuştuk.
Bu bölümde kitapların hayatımıza etkisini, düşünce yapımızı nasıl şekillendirdiğini ve gerçekten bir kitabın hayatımızı değiştirip değiştiremeyeceğini tartışıyoruz. Kitaplar sadece bilgi mi sunar, yoksa dünyaya bakış açımızı tamamen değiştirme gücüne de sahip midir?
Ben Nasıl Büyük Adam Olucam'ın yeni bölümünde cinsiyetler arası eşitliği tartışıyoruz!
Eğitim sisteminde dinin yeri ne olmalı? Din eğitimi, bireyin gelişimini nasıl etkiliyor? Okullarda verilen din dersleri gerçekten kapsayıcı mı? Bu bölümde, okullarda din eğitimi konusunu tüm yönleriyle ele alıyoruz!
Mutluluk bir tercih mi yoksa öğrenilen bir beceri mi? Bu bölümde mutluluğun doğasını, acı ve mutsuzlukla olan ilişkisini, beklentilerin mutluluk üzerindeki etkisini ve mutluluğun bireysel mi yoksa toplumsal mı olduğu sorularını ele alıyoruz.
Stresin biyolojik kökenlerini, modern yaşamda nasıl şekillendiğini ve hayatımızdaki yerini sorguladığımız bu bölümde, strese dair doğru bilinen yanlışları ele alıyoruz!
Beyin, davranışlar ve nörobilim üzerine akıllardaki tüm sorulara cevap aradığımız bu bölümde, Sinan Canan ile birlikte zihnimizin sırlarını keşfe çıkıyoruz!
Türkler olarak uykuyu sevsek de, “uyku” denince akla gelen tembellik ve vakit kaybı algısını konuşuyoruz. Uyku sadece dinlenmek midir, yoksa beynin “bakım-onarım merkezi” mi?
Bu bölümde Sinan Canan hocamızla birlikte beslenme alışkanlıklarımızı masaya yatırdık ve “Yediğimiz her şey sağlıksız mı?” sorusuna yanıt aradık.
Bu bölümde Sapien ekibi olarak sınıflar ve toplumsal hiyerarşilerin derinliklerine iniyoruz: Her şey sınıfsal mıdır?
Bu bölümde, Sinan Canan'la devlet ve toplum arasındaki dengeyi tartışıyoruz.
Bu bölümde de yeni Büyük Sorular'a Sinan Canan'la cevap arıyoruz.
Prof. Dr. Sinan Canan ile Büyük Sorular'ın bu bölümünde ahlak, kötülük ve insan doğası üzerine derin bir tartışmaya dalıyoruz.
Büyük Sorular'ın bu bölümünde Sinan Canan bu sefer sizden gelen yorumları yanıtladı.
Yalnızlığın gerçekten ne anlama geldiğini hiç düşündünüz mü? Bu konuyu Profesör Doktor Sinan Canan ile Büyük Sorular'da derinlemesine ele aldık.
Başarının gerçekten ne anlama geldiğini hiç düşündünüz mü? Bu konuyu Profesör Doktor Sinan Canan ile Büyük Sorular'da detaylı bir şekilde ele aldık.
Bugün Sinan Canan ile Büyük Sorular'da önemli bir konuyu ele alıyoruz: Kilolu olmak sağlıksız ve çirkin midir? Zihnimizin bedenimiz üzerindeki etkisini anlamamızla kilo vermenin arasındaki bağlantıyı bu bölümde masaya yatırdır. Güzellik algımızla ilgili bir çok durum ve kilo gibi konuların aslında evrimsel ve zihinsel olduğunu ele aldık.
Bugün Sinan Canan ile Büyük Sorular'da hepimizin dikkatini çeken bir konuyu ele alıyoruz: Yapay Zeka
Bu konuyu Profesör Doktor Sinan Canan ile Büyük Sorular'da detaylı bir şekilde ele aldık.
Bayram yaklaşırken Sinan Canan ile Büyük Sorular'da bir diğer büyük konuyu ele alıyoruz: Gelenekler yaşatılmalı mı?
Sinan Canan ile Büyük Sorular'da büyük ve karmaşık bir konuyu ele alıyoruz: Irkçılık. "Irkçı mıyız?" sorusuna verilecek cevap aslında karmaşık bir tarihsel sürecin ve düşünsel alışkanlıkların bir sonucu olarak şekilleniyor. Bir Türk'ün genetiğinde "Türklük" dışında başka özellikler var mıdır? Kan grubu, ırk belirlemek için kullanılan bir ölçüt müdür? Milliyetçilik ve Irkçılık arasında birleştirici bir güç mevcut mu? Coğrafi koşullar belirleyici bir faktör mü? Bu konuyu Profesör Doktor Sinan Canan ile Büyük Sorular'da detaylı bir şekilde ele aldık.
Kültürümüzün de verdiği bir etkiyle, yaşlılara bu kadar hürmet etmek doğru bir davranış mı? Eski bilgileri anlamak mı yoksa yeni bilgileri takip etmek mi daha öncelikli olmalı? Akıl veya mantıklı düşünce insan vücudu yaşlandıkça mı ortaya çıkar yoksa gençlerin yönettiği bir dünya düzeni mümkün müdür? Prof. Dr. Sinan Canan'a soruyoruz, akıl yaşta mı başta mı?
Mantık evliliği mi yoksa aşk evliliği mi daha uzun süreli oluyor? Aşk ve tutku arasındaki fark neler? Salgıladığımız hormonlar evliliklerde ne gibi etkilerde bulunuyor? Aşk evliliği uzun sürer mi? Yoksa mantık evliliği veya görücü usulü evlilik daha kârlı bir anlaşma mı? Peki ya tutku ve arzular bu denklemin neresinde? Prof. Dr. Sinan Canan'a soruyoruz. İyi dinlemeler.
Oruç tutmak veya aralıklı oruç diyetini uygulamak vücudumuzda ne gibi etkiler yapıyor? Aç kalmak mı yoksa sık ama az yiyerek vücudumuzun aç kalmasını engellemek mi daha mantıklı? OMAD nedir? Biyolojik açıdan beynimizi güçlendirmek için hangi beslenme yöntemlerini uygulamalıyız? Kalori saymak doğru mu? Ketojenik diyeti kimler uygulayabilir? Tüm bu soruları ve daha fazlasını Prof. Dr. Sinan Canan'a sorduk.
Türkiye yine zorlu bir yerel seçime doğru ilerlerken aslında sonucu belli bir yolda mı? Demokrasi gerçekten en iyi yönetim şekli mi? Başka toplumlarda düzgün çalıştığı iddia edilen yönetim şekilleri Türkiye'de neden çalışmıyor? Prof. Dr. Sinan Canan'a sorduk; herkesin oyu bir midir? İyi dinlemeler.
Artıq üçüncü dəfədir ki, Sinan Canan-la podkast edirik. Bu dəfə öncəki podkastlarımızdan fərqli olaraq ona ayrı suallar verdik. Təbii ki, söhbət yaradılışdan, neyroelmdən yan keçə bilməzdi.Siz bu buraxılışımız haqqında nə düşünürsünüz? Fikirlərinizi şərhlərdə yazmağı, kanala abunə olmağı və videonu bölüşməyi unutmayın.Bu buraxılışın ərsəyə gəlməsindəki yardımlarına görə "İnsun Yaşam Mərkəzi"nə təşəkkür edirik