POPULARITY
Sigls spectaculars giu d'ina schanza da 55 meters cun rotaziuns ch'ins vegn be sturn da guardar – quai è stà il final dal Big Air als gieus olimpics a Livigno, paucs kilometers davent da la Svizra. E là ha il reporter Claudio Spescha vulì esser da la partida en il public. Ma co fan ins quai ina sonda il favrer, cura che blers van en vacanzas da skis – e ch'igl ha gia bler traffic senza gieus olimpics? Claudio Spescha è ì tuttina. Tanschi per esser ad uras a Livigno e sfunsar en l'atmosfera olimpica – u datti in caos da traffic sin las vias grischunas? Tenor il concept dal chantun Grischun èsi da quintar cun fin 4000 visitadras e visitaders supplementars en confrunt cun il traffic normal da la stagiun auta. Il chantun Grischun ha mess en pe in concept da traffic per 5,5 milliuns francs per pudair transportar las persunas che vulan ir a Livigno – Livigno ch'è accessibel l'enviern be tras il tunnel da Munt la Schera cun unicamain in vial. Ins ha installà: quatter areals da park & ride cun tut il persunal necessari, curs supplementars da la Viafier retica tras il tunnel dal Vereina, ina colliaziun spessa d'autos da posta tranter Zernez/Müstair e Livigno che basegna 30 manischunzs d'autos da posta supplementars. Tge portan quels gieus olimpics al Grischun, auter che traffic e custs per manischar quel – senza avair la garanzia che l'Italia sa participeschia lura propi a quels custs? Ed insumma: n'èn gieus olimpics fin ussa betg stads per regla ina show bombastica cun in lung barbagiat da custs starmentus per ils pajataglias ed ina massa indrizs che daventan ruinas? L'Italia ha vulì impedir quai cun far gieus decentrals en plirs lieus – insatge che la Svizra vul forsa era far il 2038. Perquai èn ils gieus olimpics 2026 a Livigno, Milaun, Cortina ed auters lieus er in test per la Svizra. Ma funcziuna quai propi – senza ruinas e custs stravagads? Era quai fatschenta Claudio Spescha sin ses viadi a Livigno. -------------------------------------------------------------------------------------------- Spektakuläre Sprünge von einer 55 Meter hohen Schanze, mit Rotationen, bei denen einem schwindelig wird – das war das Finale des Big Air bei den Olympischen Spielen in Livigno, wenige Kilometer von der Schweiz entfernt. Und dort wollte Reporter Claudio Spescha im Publikum mit dabei sein. Doch wie macht man das an einem Samstag im Februar, wenn viele in den Skiurlaub fahren – und es ohnehin schon viel Verkehr hat, ohne Olympische Spiele? Claudio Spescha ist trotzdem gefahren. Ob es wohl reicht, um pünktlich in Livigno zu sein und in die olympische Atmosphäre einzutauchen – oder gibt es ein Verkehrschaos auf den Bündner Strassen? Gemäss dem Konzept des Kantons Graubünden ist mit bis zu 4000 zusätzlichen Besucherinnen und Besuchern zum normalen Hochsaisonverkehr zu rechnen. Um den erwarteten Ansturm zu bewältigen, hat der Kanton Graubünden für 5,5 Millionen Franken ein Verkehrskonzept auf die Beine gestellt: vier Park & Ride-Areale, inklusive des notwendigen Personals, zusätzliche Kurse der Rhätischen Bahn durch den Vereinatunnel und eine dichte Postautoverbindung zwischen Zernez/Müstair und Livigno, die 30 zusätzliche Chauffeure benötigt. Was bringen diese Olympischen Spiele Graubünden, ausser Verkehr und Kosten für dessen Bewältigung und der Ungewissheit, ob sich Italien dann auch wirklich adäquat an diesen Kosten beteiligt? Waren Olympische Spiele bisher nicht in der Regel eine kurze bombastische Show, gefolgt von einem langen Rattenschwanz an enormen Kosten für die Steuerzahler und einer Menge Einrichtungen, die zu Ruinen geworden sind? Italien wollte dies verhindern, indem es dezentrale Spiele an mehreren Orten veranstaltete – etwas, das die Schweiz 2038 auch tun möchte. Deshalb sind die Olympischen Spiele 2026 in Livigno, Mailand, Cortina und anderen Orten auch ein Test für die Schweiz. Doch funktioniert das wirklich? Auch das beschäftigt Claudio Spescha auf seiner Reise nach Livigno.
Magic Wood: nagina enclegientscha co finanziar l'infrastructura – Viafier retica cun onn da records ma cun sfidas en l'avegnir.
Dal biro sin ils binaris: Pervia da la mancanza da locomotivists tar la Viafier retica gida persunal da biro – Era locomotivists da Berna gidan ora tar la Retica – Impressiuns ed emoziuns dal Maraton da skis engiadinais
Fascinaziun per trens da modell: Quest'emna avain nus visità ina gruppa d'uffants ch'èn fascinads da trens da modell da la Viafier retica. Plinavant fain nus in viadi tras il temp e dain in sguard sin l'istorgia dal passlung.
Critica or dal Cussegl grond envers ils plans da la Viafier retica – Golf sin il Lai da San Murezzan schelà
Fabian Kolb ha fatg l'emprendissadi da constructur da maschinas tar la Viafier retica. Ussa cusseglia el cun ses agen biro firmas ed impressaris e di ch'ins pudess evitar blers problems cun reagir pli baud. Impurtant saja per el da cussegliar la branscha ch'el enconuscha. Quai saja er il motiv, pertge ch'el saja anc adina en la branscha da maschinas. L'atgna firma da construcziun ha el vendì avant in pèr onns. Ussa s'engascha el er en il cussegl dal fatg da Grischun digital. Quai saja ina gronda sfida, ma era fitg interessant e captivant, di il Surmiran ch'abitescha a Lachen SZ, ma che passenta bler temp en patria sin il glatsch cun ils Ela Eagles u era sin e dasper pista cun skis e snowboard.
180 meters en il grip va Walter Battaglia, l'allrounder da las Ovras electricas Rain Posteriur, tras galarias stgiras che mainan uschiglio aua cun pressiuns enormas. 53 meters sur terra penda il rampignader industrial Otti Flepp vi da las sugas e fora rusnas en il viaduct da Castiel da la Viafier retica. 900 meters sut terra planisescha l'inschigner da tunnels da la Nagra, Linard Cantieni, da bajegiar las galarias per deponer il rument radioactiv. E 60 meters sur terra passenta il mainacrana Enio Castelli ses di da lavur e ballantscha il char da la crana che paisa 4 tonnas sur ils chaus dals lavurants sutvart. Casper Nicca ha accumpagnà ils lavurants sut e sur terra e mussa uschia, ensemen cun ils pilots da dronas da film che han era gia filmà per il Tatort, lur mintgadi cun purtrets spectaculars da quest mund da lavur zuppà.
En il magliacudeschs discurra Esther Krättli cun giasts davart cudeschs che dattan en egl. En la «Theatergeschichte der Drei Bünde» ha il scienzià da teater Manfred Veraguth perscrutà differentas furmas dad inscenaziuns teatralas tranter il 1500 ed il 1800. Sper teaters ambulants e tradiziuns da tschaiver vegnan descrits era process penals inscenads. Il roman «Cavardiras» da Guido I. Tomaschett raquinta dal temp nua che la nova lingia da la Viafier retica tranter Glion e Mustér è vegnida construida. Protagonist è il giuven Jeremia che ha vivì blers onns en America e che turna uss en Surselva per tschertgar sias ragischs. In viadi che daventa in crimi plain tensiun e misteris.
Ils 19 da favrer 2022 ha la Viafier retica transportà 4'225 vehichels tras il tunnel dal Vereina – in di da record. Per che tut funcziunia, han procurà quel di il schef dal transport d'autos al Vereina, Simon Rohner, cun 9 chargiaders da tren, 6 cassieras, 6 persunas da la Securitas e 7 cadettas e cadets da traffic, e quai als dus portals a Selfranga sper Claustra ed a Sagliains sper Lavin en l'Engiadina Bassa. E cunquai che tut è collià in cun l'auter, èn er anc ina dunsaina da maschinists e la centrala da gestiun a Landquart da la partida. Da l'emprim tren d'autos a las 05:05 fin a l'ultim la notg a las 00:40 han ils «Cuntrasts» documentà quest di da nar – tranter frains a maun stinads, management da colonnas, da quels cun e senza pazienza ed ina squadra ch'è campiunessa da «far il tischlen» --- «far il tischlen»? Guardai ils «Cuntrasts», «come on, come on!».
Temas da quest'emissun: - Tinizong duai daventar il center dal lain grischun - Er per la Viafier retica èsi stà in temp turbulent - Novitads - En il territori da skis Silvretta valan duas reglas - Meteo
Avant 30 onns è mort il cumponist jauer Fredy Oswald. L'Artg musical sa regorda d'ina da las impurtantas persunalitads dal chant e da la musica en Val Müstair. Ils 21 da settember èsi 30 onns dapi la mort d Alfred (Fredy) Oswald (1938-1991). Oriund da Müstair ha Fredy Oswald passentà la gronda part da sia vita a Samedan. Da professiun era el chau-tren tar la Viafier retica. Dasperas era el musicant cun corp ed olma (Engadiner Ländlerfründa), chantadur incharnà, dirigent bainvulent (musicas: Müstair, S-chanf, Susch e Zuoz; chor baselgia: Samedan e Puntraschigna) e cumponist talentà. Fredy Oswald ha scrit passa 50 ovras per chors, musica instrumentala e per furmaziun da ländlers. La pli enconuschenta: La perla zoppada, ina spezia imni da la Val Müstair. Redacziun: Giusep G. Decurtins
Felix Ulber: «Jau sun adina en moviment» Felix Ulber è fascinà da la mar. Ma betg mo. Trekkings ed expediziuns en il Nepal, l'America dal Sid u sin il Kilimandscharo ha el gia fatg. La bellezza da la natira vesa el dentant er en Grischun u en Svizra, cura ch'el va en muntogna. E sa chapescha ch'el è gia stà sin il pli aut piz svizzer – il Piz da Dufour. Sco manager da products da la Viafier retica ha el er professiunalmain da far cun viadis e vacanzas. Vacanzas ch'el è senza excepziuns adina sin viadi – a pe, cun velo, skis da passlung, tren u bartga. Star airi na datti betg per el.
Themen dieser Sendung: - Er en il Cussegl grond dat il luf da discutar - Novitads - Ils novs trens «Capricorn» da la Viafier retica - La relaziun cun in fragliun cun impediment - Meteo
Themen dieser Sendung: - Er en il Cussegl grond dat il luf da discutar - Novitads - Ils novs trens «Capricorn» da la Viafier retica - La relaziun cun in fragliun cun impediment - Meteo
La Viafier retica è per uschè dir gia en la ADN da la famiglia. Gia ses tat e ses bab han lavurà per la Retica e per il nair dad in'ungla fiss el schizunt naschì sin la lingia da l'Alvra. Gian Brüngger (72) è creschì si sper staziun a Samedan. Gia sco mat e giuvenil era el mintga minuta libra sper ils binaris. Pli tard ha el lura lavurà sin differentas staziuns en Grischun. Da l'entschatta davent ha el era ramassà documents, material e fotografias che han da far cun l'istorgia da la viafier en Grischun. El ha oz in archiv persunal cun passa 20'000 fotografias ed ha scrit cudeschs davart la lingia da l'Alvra e dal Bernina sco er davart vaguns e locomotivas istoricas. Gian Brüngger vala perquai sco enciclopedia sin duas chommas, sch'i va per l'istorgia da la Retica. La fin da sia carriera era el il responsabel per la planisaziun da la Viafier retica a Cuira ed ha uschia stuì guardar enavant, dentant di el: «Sche insatgi guarda mo enavant surves'ins ils sbagls ch'èn gia vegnids fatgs!»