De Jortcast

Dit is de gehele uitzending van dr Kelder en Co waar Jort Kelder belt met Kamerlid Luciënne Boelsma over de regeldruk rondom de paasvuren. Te gast is prof. dr. Jan Rotmans over het grondstoffentekort vanwege de aanval op Iran. Hoe kan Nederland (en Europa) zelfstandig worden qua energievoorzieningen? De jonge dr. Ramon de Punder is econometrist en heeft een nieuwe formule ontwikkeld waarmee je beter kunt voorspellen. En Jort duikt vanwege het verschijnen van de documentaire van Louis Theroux over de 'manosphere' in de Griekse Oudheid waar mannen als Tate hun inspiratie uit halen. Dr. Koen Vacano is Oudheidkundige en legt uit of de influencers gelijk hebben over de Grieken en Romeinen. 

De start van Jetten I is lastig. Zo'n beetje alle grote voorstellen over bijv. het verhogen van de AOW-leeftijd  worden weggestemd of er worden verkeerde berekeningen ontdekt in de plannen. Hoe nu verder in deze spannende tijden waar, naast het zoeken naar meerderheden in de Kamer, ook nog eens door buitenlandse inmenging onze energieprijzen stijgen en binnenlands vooral de lokale partijen winnen over het AZC-vraagstuk? Jort Kelder gaat erover in gesprek tijdens de nazit met dr. Chris Aalberts, journalist en onderzoeker 'politieke communicatie'. Ook aan tafel zit prof. dr. Pieter de Wilde, gespecialiseerd in Europese politiek. 

Dat de EU niet altijd een harmonieuze eenheid is, werd snel duidelijk na de aanval van de VS en Israël op Iran. Waar Europese leiders het wel eens over lijken te worden: de oude wereldorde is weg en komt niet meer terug. Prof. dr. Pieter de Wilde, hoogleraar Europese Politiek en Maatschappij aan de Rijksuniversiteit Groningen, ziet hoe Europa zich de afgelopen tijd transformeert. Waar het verhaal van de EU altijd gebaseerd was op een liberaal progressief wereldbeeld, ontvouwt zich nu een nieuw verhaal: de EU moet zich beschermen tegen een niet vriendelijke wereld. Ook verandert de houding ten opzichte van Brussel van rechts-conservatieve Europeanen. Waar ze de macht van de EU eerst zagen als aanval op de nationale soevereiniteit, beginnen ze zich langzaam te realiseren dat de door hen zo gekoesterde cultuur verdedigd moet worden. Bedankt Trump! Artikel van Dieuwertje Kuijpers in FTM: https://www.ftm.nl/artikelen/zijn-bedrijf-wordt-verdacht-van-fraude-maar-toch-verdient-deze-taxibaas-miljoenen-bij-defensie (https://www.ftm.nl/artikelen/zijn-bedrijf-wordt-verdacht-van-fraude-maar-toch-verdient-deze-taxibaas-miljoenen-bij-defensie)

Forum voor Democratie doet bij de gemeenteraadsverkiezingen mee in 104 gemeenten, hoe staan ze er voor? En is het uitsluiten van de partij een ontmoediging, of juist een extra reden om woensdag het vakje van Forum rood te kleuren? Te gast over de populariteit van FvD is dr. Chris Aalberts, docent en onderzoeker Politieke Communicatie aan de Erasmus Universiteit. Ook schreef hij, naast vele andere boeken over politiek, 'De partij dat ben ik. De politieke beweging van Thierry Baudet'. Jort vraagt Aalberts ook waarom naar verwachting zo weinig mensen woensdag naar de stembus zullen gaan. Begrijpen mensen überhaupt wat de lokale politiek inhoudt? En als de landelijke politiek zo domineert, wat verklaart dan het succes van lokale partijen? Volg de journalistiek van Chris Aalberts via zijn eigen website:  https://chrisaalberts.nl/ Of via de socials:  https://x.com/ChrisIsErbij

Dit is de gehele uitzending van dr Kelder en Co waar Jort Kelder belt Kamerlid Ulysse Ellian (VVD) over wat minister Van Weel kan doen tegen de lange arm van Teheran. Te gast is dr. Chris Aalberts die de campagne van de gemeenteraadsverkiezingen in de gaten heeft gehouden. De jonge dr. Belle Beems heeft onderzoek gedaan naar hoe we het 'Nieuwe Goud', je persoonsgegevens, dat via Big Tech wordt verzameld beter kunnen beschermen. Ook is aangeschoven prof. dr. Pieter de Wilde over Europa in de nieuwe wereldorde. Wat wordt onze nieuwe positie en komt dat Europese leger er eindelijk? 

Hoe om te gaan met Donald Trump, een wereldleider en de machtigste man van deze planeet die zich niet aan internationale wetten houdt en een land bombardeert zonder blijkbaar een plan B? Wie heeft hier voordeel van? En wat komt er na Trump? Te gast zijn prof. dr. Janka Stoker, gespecialiseerd in leiderschap en gedeeltelijk ook werkzaam in Denemarken waar ze al maanden Trump in de nek voelen hijgen vanwege de mogelijke annexatie Groenland. Ook aan tafel zit prof. dr. Haroon Sheikh, senior wetenschapper bij de WRR en bijzonder hoogleraar Strategic Governance of Global Technologies. Hij heeft vorig jaar met verschillende (conservatieve) denktanks in de VS gesproken over Trump. 

Ministers zonder ego - dat is wat premier Jetten wil. Maar bestaan die? En als hij ze gevonden heeft: red je het in de politiek zónder ego? Prof. dr. Janka Stoker, hoogleraar Leiderschap aan de Rijksuniversiteit Groningen, plaatst vraagtekens bij de 'nieuwe politieke cultuur' van Kabinet-Jetten I. Samenwerken, positiviteit, sympathieke leuzen, het is allemaal geen substituut voor inhoud. De echte test komt wanneer er geen meerderheid gevonden wordt. Want wat is de visie van het nieuwe Kabinet? Zolang ze daar geen antwoord op kunnen formuleren zal een echte cultuurverandering in Nederland nog op zich laten wachten.

Bange influencers en cryptobeleggers: betekent dit het einde van Dubai? Een week na de aanvallen op Iran overheerst chaos in het Midden-Oosten. Iraanse raketten werden niet alleen gelanceerd op Israël maar ook op buurlanden die Amerikaanse legerbases huisvesten. Wat zijn de economische gevolgen voor de Golfstaten nu influencers, cryptotraders en vakantiegangers in de schuilkelders zitten? Prof. dr. Haroon Sheikh, bijzonder hoogleraar Strategic Governance of Global Technologies aan de VU, is te gast om te vertellen over de uiteenlopende belangen van deze staten. Van Oman dat altijd neutraal is gebleven tot Saoedi-Arabië dat de confrontatie met Iran juist opzoekt. Welke rol spelen de verschillende belangen van de Golfstaten in dit conflict? En de vraag die door ieders hoofd spookt: komt er een Derde Wereldoorlog? 

Dit is de gehele uitzending van dr Kelder en Co waar Jort Kelder belt met Kamerlid Pepijn van Houwelingen (FvD) over het terughalen van de Nederlandse goudvoorraad die in de VS ligt. Te gast is prof. dr. Haroon Sheikh (VU) over de oorlog in het Midden-Oosten en raketten die nu ook op de Golfstaten terecht komen. Wat betekent dat voor de toekomst van bijv. Dubai? De jonge dr. Evy van Weelden heeft onderzoek gedaan naar de hersenactiviteit tijdens de trainingen van piloten met een VR bril. En prof. dr. Janka Stoker (RuG) doet al jaren onderzoek naar leiderschap, maar hoe moet Nederland bestuurd worden met de door Jetten zo gewenste 'egoloze ministers'? 

Nu de aanval op Iran verder escaleert in de regio, stelt Jort Kelder de vraag in de nazit aan zijn gasten Middden-Oosten expert drs. Paul Aarts en defensiespecialist dr. Tim Sweijs (HCSS) hoe houdbaar is Israël? Netanyahu heeft optimaal gebruik gemaakt om de aardsvijand Iran en de ayatollah's uit te schakelen met hulp van de VS, maar neemt het aantal vijanden nu niet nog meer toe? Is er een toekomst voor de Joodse staat?   

Wat is er waar van de complottheorie dat de elite kinderen misbruikt nu we weten wat er in de vrijgeven Epstein files staan? Wat is er waar van 'Pizzagate' na de verhoren van Hillary Clinton afgelopen week? Wie zijn die complotdenkers? Ze zijn ook onder u, want één op de vijf Nederlanders gelooft er wel minstens één. Dus zo gek is het allemaal niet, dat denken dat de aarde plat is of dat er reptielen onder ons zijn, verkleed als politicus. Sceptisch denken hoort bij de mens. Waar het vandaan komt en hoe complotten zich verspreiden vertelt prof. dr. Jan-Willem van Prooijen. Van Proojen is is bijzonder hoogleraar radicalisering, extremisme, en complotdenken aan de Universiteit Maastricht. Ook heeft hij een aanstelling aan de afdeling Experimentele en Toegepaste Psychologie van de Vrije Universiteit Amsterdam en schrijver van het boek: “Hoax: Waarom mensen in complottheorieën geloven”. Ook aan tafel zit dr. Tim Sweijs (HCSS), hij doet onderzoek naar veiligheid en defensie. 

Epic Fury is van start, de aanval van Donald Trump en Bibi Netanyahu op het ayatollah-regime in Iran. Een paar dagen na het opnemen van deze podcast (dat was afgelopen zaterdag) is bekend dat de Ayatollah Khamenei dood is. Ook beperkt de onrust zich niet enkel tot Iran, maar staat de gehele Golfregio onder hoogspanning. Een analyse van de aanval, en haar mogelijke gevolgen met dr. Tim Sweijs, onderzoeksdirecteur bij het Haags Centrum voor Strategische Studies (HCSS) en Midden-Oosten expert drs. Paul Aarts. Kan er een regime-verandering plaatsvinden in Iran? En wat zullen de gevolgen voor de rest van de regio zijn?

Dit is de gehele uitzending van dr Kelder en Co waar Jort Kelder belt met Kamerlid Daniël van den Berg (JA21) over de penibele situatie van onze gasvoorraden, juist ook nu bij een aanval op Iran en of het toch niet verstandig is om onze gasvelden open te houden als noodvoorraad. Defensie-specialist dr. Tim Sweijs (HCSS) en Midden-Oosten expert drs. Paul Aarts zijn te gast over de aanval op Iran. En we hebben het over de complottheorieën met prof. dr. Jan-Willem van Prooijen (Universiteit Maastricht) nav het vrijkomen van de documenten van Epstein en de verhoren van de Clintons. Hadden de complotdenkers toch niet gelijk?

Gaan mannen anders met trauma's en emoties om en wat zegt dat over die paar mannen die nu aan de wereldtop staan? Trump en Musk hadden allebei geen gezellige vader. En ook Xi Jinping had geen gemakkelijke jeugd. Hoe werken de schrammen die je in je jeugd op je ziel hebt opgelopen door in je dagelijkse leven? Prof. dr. Christiaan Vinkers is psychiater en heeft net een boek geschreven getiteld 'Littekens uit je jeugd' waarin hij beschrijft hoe bepalend die jeugdtrauma's kunnen zijn.  De econoom prof. dr. Sweder van Wijnbergen zit ook aan tafel en luistert mee. 

Jong geleerd, oud gedaan. Hoe we opgevoed worden, vormt de persoon die we later worden. Toch herkennen we traumatische ervaringen in onze jeugd lang niet altijd. De vraag of je wel of niet geslagen werd, is snel beantwoord, maar of je genoeg liefde, ondersteuning en aandacht voelde? Tegelijkertijd lijkt het alsof we elke vervelende ervaring uit onze jeugd onderhand traumatisch noemen, van gescheiden ouders tot verhuizingen. Heeft Nederland meer getraumatiseerde mensen of meer aanstellers erbij gekregen? Hoogleraar en psychiater aan het AUMC prof. dr. Christiaan Vinkers schreef erover in zijn nieuwe boek 'Littekens uit je jeugd.' Wat is een jeugdtrauma en wat juist niet? Hoe ga je om met een traumatische jeugd? Hoe voorkom je die, als ouder? En, hoeveel kost het de maatschappij eigenlijk, als jeugdtrauma's onbehandeld blijven?

Veel doemdenken over onze economie: de doorrekening van het CPB/PBL van het coalitieakkoord voorspelt meer armoede en een daling van de koopkracht. Ook internationaal zijn er zorgen, onder meer door de gevolgen van Trumps importtarieven (ondanks de uitspraak van het Supreme Court). Daarom is deze week econoom prof. dr. Sweder van Wijnbergen (UvA) te gast bij Jort Kelder. Van Wijnbergen is minder somber over onze economie, maar als notoire dwarsdenker heeft hij wel andere ideeën over hoe we die groei kunnen bevorderen.

Dit is de gehele uitzending van dr Kelder en Co waar Jort Kelder belt met Jimmy Dijk (SP) over sancties tegen Iran én over het verhogen van het eigen risico door Jetten I. Prof. dr. Sweder van Wijnbergen reageert op de nieuwe heffingen van Trump en de doorrekening van het coalitieakkoord door het CPB en PBL. De jonge dr. Anne van Mourik heeft onderzoek gedaan naar het fenomeen 'honger' in Duitse schoolboeken (1914-2020) en hoe dat als propaganda is gebruikt.  Prof. dr. Christiaan Vinkers heeft een boek geschreven 'Littekens uit je jeugd' over jeugdtrauma's en hoe we die zouden kunnen voorkomen of genezen.   

Horen seks en macht bij elkaar, kijkend naar het nieuws van de afgelopen weken over de Epstein-files? De seksuologe en klinishc psychologe dr. Marieke Dewitte (Universiteit Maastricht) verklaart hoe die aantrekkingskracht van lelijke, maar machtige mannen werkt. En hoe functioneert die verschuivende macht in de nieuwe wereldorde? Dat legt prof. dr. Rob de Wijk, emeritus hoogleraar Internationale Betrekkingen en Veiligheid (Universiteit Leiden) en oprichter van HCSS, uit. Jort en Rob bespreken de belangrijkste vraag van dit moment: wanneer komt die aanval op Iran en wat zou dat veranderen aan de machtsverdeling ? 

Vrouwen zijn er klaar mee: ze doen alles in het huishouden, krijgen niet wat ze willen tussen de lakens en wanneer wordt er ooit een vraag aan hen gesteld? Te gast over het fatalisme van heteroseksuele relaties is seksuologe dr. Marieke Dewitte, klinisch psycholoog-seksuoloog aan de Universiteit Maatstricht. Bestaat er een onoverbrugbare kloof tussen mannen en vrouwen? Of is het de volgende hype die journalisten maar wat graag neerpennen? Volgens dr. Dewitte groeit er een vijandige sfeer die mannen de manosphere in duwt en vrouwen precies de andere kant op jaagt. 

Welke stappen kan Europa nemen nu Amerika met een sloopkogel de wereldorde opschudt? Kunnen we onze eigen weg inslaan? Of is Europa niks zonder de hulp van de VS? Jort Kelder vraagt het em. hoogleraar internationale betrekkingen prof. dr. Rob de Wijk (HCSS en Universiteit Leiden). Onze defensie was het onderwerp van gesprek op de veiligheidstop in München afgelopen weekend. Nog nooit waren er zo veel staatshoofden en regeringsleiders aanwezig als bij deze editie. De veiligheidstop van vorig jaar werd beschouwd als een 'nachtmerrie' qua internationale betrekkingen toen vicepremier JD Vance hard uithaalde naar Europa en voorzitter Wolfgang Ischinger bij de afsluiting in huilen uitbarstte. Dit jaar is de spanning niet minder; de mogelijke vrede in Oekraïne, de gespannen situatie in Iran en het verder verslechterde bondgenootschap tussen de NAVO-landen vanwege de Amerikaanse dreiging Groenland in te nemen. Hoe verliep deze top en kunnen we mogelijk zonder de VS verder? 

Dit is de gehele uitzending van dr Kelder en Co waar Jort Kelder belt met Barbara Kathmann (GL/PvdA) over onze digitale soevereiniteit. Te gast is em. prof. dr. Rob de Wijk (Leiden en HCSS) over de veiligheidstop in München en wat er over is van bondgenootschap met de VS. De jonge dr. Lieke Kuiper (Erasmus) heeft biomarkers onderzocht waarmee je kunt voorspellen hoe oud je wordt. Vanwege Valentijnsdag onderzoekt Jort de liefde met dr. Marieke Dewitte (Maastricht). Waarom groeit het aantal singles zo hard? Hebben we nog wel zin in een relatie?  

Steeds meer mensen in Europa stemmen uiterst rechts. Was dat in de jaren '90 nog 5%, inmiddels is dat aantal gestegen naar 25% . Het afzwakken van die stijgende lijn is nog niet in zicht. Verandert onze democratie en kunnen we parallelen trekken met het interbellum? Of begaat Jort Kelder hier een 'godwin'? Te gast in deze nazit zijn historicus prof. dr. Frank van Vree (voormalig directeur van het NIOD) en politicoloog prof. dr. Matthijs Rooduijn (onderzoekt o.a. populisme). 

De reductio ad Hitlerum‑argumenten vliegen weer rond nu ICE de straten van Minneapolis onveilig maakt. Maar hoeveel is er eigenlijk waar van de fascisme‑beschuldigingen aan het adres van Donald Trump? Prof. dr. Frank van Vree, emeritus hoogleraar Geschiedenis van Oorlog, Conflict en Herinnering aan de Universiteit van Amsterdam, legt uit waarom Amerika geen fascistische staat is zoals nazi‑Duitsland of Mussolini‑Italië. Volgens hem opereerden de fascisten van de jaren twintig en dertig in een specifiek tijdsgewricht, onder totaal andere omstandigheden. Om de ultraconservatieve en nationalistische agenda van politici zoals Orbán, Wilders en Trump beter te kunnen duiden is het concept illiberalisme volgens de professor passender. Artikel van Frank van Vree over illiberalisme: https://www.groene.nl/artikel/de-illiberalen-van-nu-zijn-niet-de-fascisten-van-toen (https://www.groene.nl/artikel/de-illiberalen-van-nu-zijn-niet-de-fascisten-van-toen) Het 'fascistische' affiche van Jort: https://www.adformatie.nl/marketing/merkstrategie/wel-knap-als-je-in-een-recalcitrante-groen-liberale-dandy-als-jort-kelder-een-bruin-gevaar-ziet (https://www.adformatie.nl/marketing/merkstrategie/wel-knap-als-je-in-een-recalcitrante-groen-liberale-dandy-als-jort-kelder-een-bruin-gevaar-ziet)

Dubieuze figuren op de kandidatenlijst, feestjes waar extreemrechtse gasten op afkomen: hoe gevaarlijk is Forum voor Democratie? Te gast erover is prof. dr. Matthijs Rooduijn, politicoloog en hoogleraar Transdisciplinaire Sociale Wetenschap aan de UvA. Rooduijn is gespecialiseerd in uiterst rechtse politieke partijen en ziet een versnipperd landschap. Gaan de vijf radicaal-rechtse partijen zich verenigen en het de kersverse ministers moeilijk maken? Of zijn de partijen JA21, BBB, PVV, FvD en Groep Markuszower onverenigbaar? En wat is de rol van de politieke beweging van FvD?  Lees hier meer over politiek op de site van de politicologen in Nederland: StukRoodVlees (https://stukroodvlees.nl/) Kijk hier naar de laatste tellingen over de populisten in Europa, een site van Rooduijn - The PopuList (https://popu-list.org/) Kijk hier de docu 'Wakker in Paraguay'  (https://npo.nl/start/serie/wakker-in-paraguay/afleveringen)

Dit is de gehele uitzending van dr Kelder en Co waar Jort Kelder belt met Don Ceder (CU) over de vraag waarom een kiesdrempel toch geen goed idee is. Te gast is politicoloog prof. dr. Matthijs Rooduijn (UvA) over de rechtse oppositie; hoe eensgezind zijn die en kunnen ze een blok vormen? De jonge dr. Kristell Penfornis (Universiteit Leiden) heeft een methode ontwikkeld om te stoppen met roken en heeft die onderzocht. En leven we nu weer in 1933 en ligt het fascisme op de loer, met prof. dr. Frank van Vree, emeritus hoogleraar Geschiedenis van Oorlog, Conflict en Herinnering. 

Wat gebeurt er als de onderhandelingen tussen de VS en Iran nergens op uitlopen en Trump de ayatollahs uit Iran verdrijft? Staat de zoon van de sjah dan klaar in de coulissen? Of zit het huidige regime ondanks protesten en (militaire) druk van Trump nog stevig in het zadel? Aan tafel bij Jort voor deze XL-aflevering zitten dr. Pooyan Tamimi Arab, universitair hoofddocent seculiere en religiewetenschappen aan de Universiteit Utrecht, en Midden-Oostenexpert Paul Aarts, gastdocent Internationale Betrekkingen aan de Universiteit van Amsterdam. 

Een nieuw kabinet en een nieuwe koers? Jort Kelder praat met filosoof en oud-Kamerlid prof. dr. Ronald van Raak en econoom prof. dr. Bas Jacobs over ons politieke systeem en de geluiden dat de staat harder moet ingrijpen om orde op zaken te stellen bij verschillende vastgelopen dossiers. Maar wat is er mis met dat 'neoliberalisme' dat alle kabinetten Rutte wordt verweten? Hoe kan het beter, zowel de woningbouw, de uitgaven voor defensie als het bankwezen?  

Het stoïcisme van Marcus Aurelius wordt omarmd door de manosphere. Op TikTok leggen jongens in korte filmpjes uit hoe je moet leven volgens de dagboeken van de Romeinse keizer. Hoe kijkt een hoogleraar Filosofie naar deze trend? Is het blasfemie van een tweeduizend jaar oude filosofische stroming? Prof. dr. Ronald van Raak is erover te gast in deze Jortcast. Ook heeft hij het over zijn nieuwe boek "Geen land van grote woorden", over de Nederlandse filosofische traditie. Hij vertelt over de invloed op de Newtoniaanse filosofie, Spinoza, Erasmus en Descartes. 

Terwijl in Den Haag op dit moment het coalitieakkoord van 'Jetten I' onder vuur ligt bij het eerste debat hierover met de oppositiepartijen, bladert Jort Kelder er nog eens doorheen met prof. dr. Bas Jacobs, hoogleraar overheidsfinanciën aan de VU. Hoe beoordeelt econoom Jacobs de plannen van ons toekomstige kabinet? Zetten we genoeg in op herstel van het toeslagenstelsel, investeren we genoeg in vergroening en de problemen met onze netcongestie? 

Dit is de gehele uitzending van dr Kelder en Co waar Jort Kelder belt met Tweede Kamerlid Silvio Erkens (VVD) over de regel in het coalitieakkoord dat we in Nederland ambtenaren met bijzondere kennis ook beter willen belonen, naar het model van Singapore. Dat betekent dus het einde van de Balkenende-norm. Te gast is econoom prof. dr. Bas Jacobs die kritisch heeft gekeken naar de plannen van het coalitieakkoord. Onze jonge dr. Paul van Vulpen (UU) is net gepromoveerd op een onderwerp dat ook in de plannen van Jetten I veelvuldig terugkomt: hoe worden we digitaal autonoom? Denk aan bijvoorbeeld het huidige dilemma rondom DigiD. En heeft Nederland grote denkers? Ja, zegt prof. dr. Ronald van Raak (hoogleraar Nederlandse filosofie aan de Erasmus Universiteit). Hij schreef een boek over onze filosofen getiteld "Geen land van grote woorden" dat volgende week verschijnt.  

Hoe verandert onze wereldorde en wat betekent dat voor ons leiderschap? Worden we geregeerd door narcisten of zijn 'we' simpelweg te volgzaam geworden doordat we overspoeld worden met AI gegenereerde doemscenario's? Welke rol speelt angst in leiderschap en politieke communicatie? Te gast in deze nazit zijn prof. dr. Claes de Vreese (UvA - politieke communicatie en de rol van AI hierin) en prof. dr. Mark van Vugt (VU - leiderschap). 

In Davos waren vorige week alle ogen gericht op de internationale elite. Macron paradeerde zelfverzekerd rond met een kek pilotenmontuurtje, Trump bulderde als vanouds richting zijn voormalige Europese bondgenoten en Rutte bewoog met zijn bekende joligheid tussen de groten der aarde, als ware het een doodgewone JOVD-borrel. Toch, zegt prof. dr. Mark van Vugt, doet het er allemaal minder toe dan we denken. Een opvallend geluid van iemand die aan de VU het zogeheten Leadership Lab leidt, maar hij legt graag uit waarom dat niet tegenstrijdig is. Zijn aandacht gaat ditmaal uit naar het peloton dat minzaam achter de koplopers aan fietst. Want wat is een leider zonder volgers? Waarom klinkt ‘volgzaam zijn' — volgens Van Vugt ten onrechte — als iets dat je beter kunt afleren? En wat zegt de evolutionaire psychologie over wie we volgen, en waarom? Artikel van Vugt in HP/De Tijd: https://www.hpdetijd.nl/columns-opinie/column/47689/volgers-maken-de-geschiedenis (https://www.hpdetijd.nl/columns-opinie/column/47689/volgers-maken-de-geschiedenis)

De Deense professor legt het ons nog één keer uit In het radeloze Nederland varen media en politici de laatste maanden nog maar op één man. In de volksmond schijnt hij ‘die dekselse Deen' genoemd te worden, bij de Jortcast kennen wij hem als prof. dr. Claes de Vreese. De communicatiedeskundige van de UvA doet onderzoek naar AI en desinformatie, maar is in Nederland inmiddels het geopolitiek orakel over alles wat Groenland raakt. Tussen de media-optredens door wordt hij veelvuldig ontboden naar Den Haag om het aanstaande minderheidskabinet van de nodige adviezen te voorzien, want ook dáár heeft hij als Deen verstand van. Kortom: de ideale gast om de actualiteiten van afgelopen week mee door te nemen. Over Groenland, de uiteenlopende politieke communicatiestijlen in Davos en hoe journalisten en Kamerleden zich moeten opstellen om een minderheidsregering te doen slagen. 

Dit is de gehele uitzending van dr Kelder en Co waar Jort Kelder belt met Gidi Markuszower, die samen met 6 anderen afgelopen week uit de PVV zijn gestapt. Aan tafel is prof. dr. Claes de Vreese (UvA) die afgelopen week ook in Den Haag was om de formerende partijen nog eens te adviseren over een minderheidskabinet. De Vreese is gespecialiseerd in politieke communicatie en weet, als Deen, ook hoe een minderheidskabinet goed kan functioneren. De jonge dr. Sandra Zuiker is gepromoveerd op het fenomeen 'excelleren' (Erasmus Universiteit). En prof. dr. Mark van Vugt (VU), hoogleraar evolutionaire psychologie heeft de volgers van o.a. politieke leiders onderzocht. Waarom klapt iedereen voor Trump, terwijl hij liegt en beledigt? 

In deze nazit ontmoet Star Wars de wetenschap. Wij maken ons hier druk over een eiland dat bedolven ligt onder het ijs (Groenland), maar in de ruimte woedt een veel grotere strijd.  Aangeschoven bij Jort Kelder zijn prof. dr. Ignas Snellen (hoogleraar Observationele Astrofysica aan de Universiteit Leiden en wetenschappelijk directeur van Sterrewacht Leiden) en dr. Tim Sweijs (wetenschappelijk directeur van HCSS). Snellen speurt naar exoplaneten en hoopt vergelijkbare planeten zoals de aarde te vinden met mogelijk leven. Dr. Tim Sweijs heeft meegeschreven aan het boek 'The Oxford Handbook of Space Security' (2024) waarin hij de vraagstukken bespreekt en concepten aandraagt voor de toekomst van ons heelal; van wie is deze ruimte en hoe houden we het militair veilig? Of zweeft er al van alles boven ons hoofd rond dat ons in luttele momenten volledig kan vernietigen?  Jort Kelder gaat met beiden het gesprek aan over de toekomst van ons heelal, de zoektocht naar buitenaards leven en de strijd om de kolonisatie van andere planeten (waar verschillende landen op dit moment hard mee bezig zijn). Welk effect hebben deze discussiepunten op het wetenschappelijk onderzoek? 

Tussen sciencefiction en wetenschap blijft één vraag hangen: gaan we buitenaards leven ontmoeten? Dat zou al binnen tientallen jaren kunnen gebeuren, meent prof. dr. Ignas Snellen, hoogleraar Observationele Astrofysica aan de Universiteit Leiden en Spinozaprijswinnaar in 2022. Hij onderzoekt exoplaneten ver buiten ons zonnestelsel. Terwijl hij en zijn collega's naar verre sterrenstelsels turen en proberen te ontdekken of planeten daar tekenen van leven vertonen, groeit boven ons hoofd echter de invloed van miljardairs en militaire organisaties. Snellen is kritisch over de groei van commerciële satellietconstellaties, deals van SpaceX met de Amerikaanse Space Force en de snelle expansie van de ruimte-economie. 

Europa heeft decennialang vertrouwd op de Verenigde Staten als grote beschermheer. Inmiddels lijkt Trump volgens defensiespecialist dr. Tim Sweijs meer op een feodale leenheer. Maar de gebeurtenissen rondom Groenland laten zien dat het bondgenootschap niet vanzelfsprekend is. De onderzoeksdirecteur van het Haags Centrum voor Strategische Studies, en schrijver van boeken zoals ‘Beyond Ukraine - Debating the Future of War' en ‘De oorlog van morgen', legt bij Dr Kelder en Co uit dat we ons als Europa moeten ontworstelen van de VS onder leiding van Trump. Wij zijn een satellietstaat geworden en moeten stoppen Trump als een keizer te behandelen. Het is de tijd van een nieuwe wereldorde, maar wie worden nu onze nieuwe bondgenoten?  

Dit is de gehele uitzending van dr Kelder en Co waar Jort Kelder belt met Tweede Kamerlid Nathalie van Berkel (D66) over de verplichting om cash geld te accepteren. Te gast is dr. Tim Sweijs (HCSS) over de toekomst van de NAVO en of we ook zonder de VS kunnen. De jonge dr. Willemijn van den Hout heeft onderzocht hoe huisartsen beter het gesprek in de spreekkamer kunnen openen over obesitas bij patiënten. En hoe speuren we naar buitenaards leven? Met prof. dr. Ignas Snellen (Sterrewacht Leiden) die onderzoek doet naar exoplaneten.  

Nederland stuurt één soldaat naar Groenland om de Denen te steunen. Maar wat heb je aan dit smeltende eiland? Hoe zinvol is het voor Trump om het voor miljarden te kopen als er ook gevaarlijke stoffen vrijkomen bij de opwarming en/of dat het een nog dikkere ijslaag krijgt door de verandering van de AMOC (de stroming van de Atlantische Oceaan)? Te gast is dr. Dieuwertje Kuijpers (onderzoeksjournalist, gespecialiseerd in defensie, lees haar stukken ook hier (https://www.dieuwsnieuws.nl/)), dr. Geerten Waling (historicus en kwam toevallig langs) en dr. René van Westen, klimaatwetenschapper aan de UU en gespecialiseerd in de AMOC. Zijn onderzoek over de gevolgen van de verandering van de zeestroom waardoor we in Nederland en de rest van Noord-Europa een nieuwe ijstijd krijgen, mogelijk al over 60 jaar, lees je hier. (https://dspace.library.uu.nl/bitstream/handle/1874/435891/sciadv.adk1189.pdf?sequence=1)   

Tot groot genoegen van menig klimaatontkenner werd Nederland deze week eindelijk weer eens gehuld in een witte donsdeken. Diezelfde types zullen vast en zeker smullen van het onderzoek van dr. René van Westen, oceanograaf aan de Universiteit Utrecht. Volgens zijn berekeningen zou Nederland als gevolg van haperende oceaanstromen wel eens te maken kunnen krijgen met een nieuwe ijstijd. Niets opwarming van de aarde dus, zou u denken, maar dit is slechts een deel van zijn conclusie. Krijgt het noordelijk halfrond met het stilvallen van de zogeheten AMOC namelijk te maken met dalende temperaturen, het zuidelijk deel van de wereld wordt dan juist geteisterd door een verzengde hitte. Of dat oprukkende ijs Nederland zal bereiken en wanneer legt Van Westen uit aan Jort Kelder

Met Donald Trump als president van de Verenigde Staten zijn onberekenbare tijden aangebroken. Wie had een ontvoering van Maduro of die serieuze dreiging van de annexatie van Groenland (dat onder bestuur van NAVO-land Denemarken valt) verwacht en dit allemaal in een week tijd? Wat betekent dit voor de toekomst van de NAVO en voor onze internationale rechtsorde? Te gast bij dr Kelder en Co is politicologe en journalist dr. Dieuwertje Kuijpers, die schrijft over veiligheid en defensie. Volgens haar is er een nieuwe wereldorde in de maak en zal Europa moeten reageren. Maar wie moet daar de leiding nemen? Frankrijk, Duitsland of toch het VK? En hoe de onvoorspelbare uitspraken van de Amerikaanse president te interpreteren? Dr. Dieuwertje beantwoordt al uw vragen.

Dit is de gehele uitzending van dr Kelder en Co waar Jort Kelder belt met hoogleraar politicologie prof. dr. Tom van der Meer (UvA) over de kans van slagen van dit minderheidskabinet. Ook belt hij met Tweede Kamerlid Laurens Dassen (VOLT) over de terugtrekking van Trump uit het belastingverdrag van de OESO-landen om te voorkomen dat bedrijven hun geld wegsluizen. Te gast is dr. Dieuwertje Kuijpers over de poging van Trump om zijn grondgebied via Venezuela en Groenland uit te breiden en het antwoord van Europa hierop. Dr. René van Westen (UU) doet onderzoek naar de AMOC, de stroming in de Atlantische Oceaan, die bij klimaatverandering zal stilvallen en daardoor krijgen we veel koudere winters.