Podcasts about reaksie

Reaksie kom in op Sauma wat groot kommer geopper het oor die verslag van die Staande Komitee oor Natuurlike Hulpbronne, wat aanbeveel dat Headspring Investments en Uranium One met in-situ uraan-eksplorasie in die Omaheke-streek voortgaan. Dit is om tot 'n wetenskaplike gevolgtrekking te kom oor die weg vorentoe. Volgens die verslag is in-situ-herwinningstegnologie vir meer as 50 jaar vervolmaak en maak nou 50 persent van wêreldwye uraanmynbou uit. Uranium One het vir ongeveer 20 jaar agt sulke uraanmyne regoor die wêreld bedryf, veral in die VSA en Kazakstan. Kosmos 94.1 Nuus het met die voorsitter van die komitee dr. Tobie Aupindi gepraat, wat sê die besluit moet nie op emosie en opinies gebaseer word nie.

Reaksie word steeds ontvang oor Nudo LP Vetaruhe Kandorozu wat vir adjunk-onderwysminister Dino Balotti in die parlement gesê het hy moet teruggaan na Italië en dat Namibiërs nie so lyk nie. Hierdie keer het Kosmos 94.1 Nuus direk met Nudo gepraat. Volgens Nudo-lid Barry Rukoro stem hy saam dat Kandorozu se opmerking ongevraagd was. Die party kan egter niks daaraan doen nie want dit is in wanorde.

Reaksie word ontvang op Onafhanklikheidsdag op 21 Maart wat vanjaar amptelik in al 14 streke gevier sal word, en altesaam 3,5 miljoen Namibiese dollar gaan kos. Met gebeure in die Midde-Ooste wat die wêreldekonomie op die agtervoet het, voel opposisie-partye dat die land se prioriteite nie reg is nie. LPM-woordvoerder Lifalaza Simataa sê die regering kan nie net aangaan asof niks gebeur het nie. Hy het meer.

Reaksie is ontvang op berigte uit die VSA dat die Withuis sê president Donald Trump het ‘n gevoel gehad Iran sal ‘n aanval uitvoer en daarom het hy opdrag gegee dat Operasie Epic Fury uitgevoer moet word. Die kongreslid en afgetrede Amerikaanse kolonel Eugene Vindman sê jy begin nie ‘n oorlog op ‘n gevoel of hoop nie. Hy het met CNN gepraat.

Reaksie word ontvang op die rassistiese aanmerkings wat Woensdag deur Nudo LP Vetaruhe Kandorozu teen die adjunk-sportminister Dino Ballotti. Kandorozu het vir hom gesê om terug te gaan na Italië en dat Namibiërs nie so lyk nie. 'n Bohaai het losgebars en ‘n hoogs ontstoke onderwysminister Sanet Steenkamp het Kandorozu aan die bek reruk. Oud-speaker professor Peter Katjavivi sê aan Kosmos 94.1 dit was heeltemal onaanvaarbaar.

Reaksie word ontvang op 'n video wat op sosiale media sirkuleer van 'n pa van Swakopmund wat sy agtjarige seun met sy vuiste aanrand. Hy het die kind ook aan die nek en arms gegryp. Die 36-jarige verdagte sal na verwagting vandag in die dorp se landdroshof verskyn. Hy staar aanklagte ingevolge die Wet op Kindersorg en Beskerming, asook aanranding met die doel om ernstig te beseer in die gesig. Kosmos 94.1 Nuus het reaksie gekry by die direkteur van Civic 264, Ethne Mudge.

Reaksie word ontvang oor die 2025 Globale Geestesgesondheidsverslag deur Sapien Labs wat bevind het dat jongmense in hoë-inkomstelande meer met hul geesteswelstand sukkel as die jeug in baie ontwikkelende streke. Faktore sluit in vroeër toegang tot slimfone, diëte wat baie ultra-verwerkte voedsel bevat, spiritualiteit en gesinsbande. Kosmos 94.1 Nuus het gesels met die kliniese sielkundige Shaun Whittaker, wat sê dat 'n welgestelde lewe ook gevare inhou, met gesinsbande wat dikwels nie heg is nie en digitale inhoud wat op 'n ongesonde manier verbruik word. Hy het raad oor hoe om geesteswelstand te ondersteun.

Reaksie word ontvang op die nasionale begroting van 105,9 miljard Namibiese dollar vir die 2026/27 finansiële jaar. Dit sluit 'n operasionele begroting van 81,3 miljard dollar in, asook 6,5 miljard dollar vir staatsbefondsde ontwikkelingsprojekte. Kosmos 94.1 Nuus het met Simonis Storm se ekonoom, Almandro Jansen, gepraat wat kommer uitgespreek het oor stygende openbare skuld.

Reaksie word ontvang op Meatco se operasionele wins van 106 miljoen Namibiese dollar in 2025, 'n beduidende verbetering op die vorige jaar se verlies van 150 miljoen dollar. Kritici voer aan dit word versterk deur boekinskrywings soos waardevermindering en die regering se droogtehulpprogram vir 2024-2025, wat die deurset kunsmatig opgeblaas het. Meatco se afhanklikheid van mediumtermyn-staatsbefondsing vir institusionele stabiliteit wek steeds kommer, het landboukenner Wallie Roux aan Kosmos 94.1 Nuus gesê.

Reaksie word ontvang op die nuus dat Amerikaanse president Donald Trump sê dat hy wêreldwye invoertariewe van 15 persent sal instel, nadat die Hooggeregshof sy vorige tariewe omvergewerp het. Daar is vandag bekendgemaak dat die nuwe tariewe môre in werking sal tree. Kosmos 94.1 Nuus het met landbou ekonoom dr. Kobus Laubscher gepraat oor wat Namibië te doen staan.

Reaksie word ontvang op berigte deur die Tender Bulletin dat die Maatskaplike Voorsorgkommissie moontlik die staat se mediese fonds, Psemas, sal oorneem en bestuur. Methealth bestuur die fonds sedert 2003. Die aankondiging kom te midde van ‘n herrie wat losgebars het met staatsamptenare wat vanaf 1 April staatsgesondheidsdienste moet gebruik en eise deur die staat sit. Die fonds se eise is ongeveer 3,9 miljard Namibiese dollar per jaar werd. Kosmos 94.1 Nuus het reaksie by politieke ontleder dr. Ndumba Kamwanyah gekry.

Namibië versterk sy kuberverdediging. Die Namibiese Kuberveiligheidsvoorvalreaksiespan het 'n vierdaagse Domeinnaamstelsel-veerkragtigheidsopleiding in Windhoek afgesluit wat daarop gemik was om die land se reaksie op groeiende aanlynbedreigings te versterk. Die program het gefokus op kwaadwillige aktiwiteite wat 'n beduidende bedreiging vir internet-integriteit in Suider-Afrika inhou. Cran se woordvoerder Mufaro Nesongano:

Reaksie word ontvang op die Januarie-bouplanne van Stad Windhoek. In Januarie is slegs een kommersiële en industriële bouplan goedgekeur, ter waarde van 350 000 Namibiese dollar. Ten spyte van die gedempte maandelikse uitkoms, het die kumulatiewe goedkeurings oor 12 maande altesaam 75 eenhede ter waarde van 938,1 miljoen dollar beloop, wat 'n robuuste 74,6 persent toename op ‘n jaargrondslag verteenwoordig. Kosmos 94.1 Nuus het met Bärbel Kirchner, uitvoerende hoof van die Konstruksie Industrie-federasie gepraat.

Reaksie word ontvang op die Internasionale Arbeidsorganisasie wat Namibië gevra het om eienaarskapswanbalanse en werksuitdagings in die mynbousektor aan te spreek. Buitelandse entiteite se myn-eienaarskap is onder andere op meer as 88 persent. Die Mynwerkersunie van Namibië sê hulle word nooit deur die regering geraadpleeg om insae te gee oor sulke kwessies nie. Kosmos 94.1 Nuus het met George Ampweya, die mynwerkersunie se sekretaris-generaal gepraat.

Reaksie word ontvang op landbouminister Inge Zamwaani se aankondiging dat 1,5 miljard Namibiese dollar benodig word vir voorkomingsmaatreëls teen bek-en-klouseer. Kosmos 94.1 Nuus het gepraat met die plaaslike ekonoom Salamo Hei van High Economic Intelligence, wat sê die land sal oor die langtermyn veel meer moet belê.

Reaksie word ontvang op Namibië wat sy swakste telling in meer as 20 jaar op Transparency International se jongste Korrupsiepersepsie-indeks behaal het. Die swak prestasie word onderstreep deur wetgewing soos die Wet op Toegang tot Inligting en die Fluitjieblaserbeskermingswet wat steeds nie geïmplementeer is nie. Kosmos 94.1 Nuus het met Graham Hopwood, die direkteur van die Instituut van Beleidsnavorsing gepraat.

Reaksie op die opskorting van dr. Danie Odendaal se deelname aan die ministeriële taakspan oor bek-en-klouseer. Is daar lesse uit die Mandela-era wat vandag nog geld? Ons praat met 'n politieke ontleder ter herdenking van sy vrylating, vandag 36 jaar gelede. Stormweer veroorsaak groot skade in die Jansenville omgewing in die Oos-Kaap. Betogende inwoners van verskeie dele van Johannesburg is goed keelvol na meer as 20 dae sonder water.

Reaksie word steeds ontvang op die African Export-Import Bank se besluit om sy kredietgraderingsverhouding met Fitch Ratings te beëindig. Dit het gekom tesame met die stigting van die Africa Credit Rating Agency wat daarop gemik is om die kredietwaardigheid van Afrika-maatskappye en -lande te evalueer om die risiko vir beleggers te bepaal. Kosmos 94.1 Nuus het met dr. Misheck Mutize, die hoofkenner van kredietgradering by die African Development Peer Mechanism Review gepraat.

Reaksie op die minister van landbou se plan om bek-en-klouseer teen 2036 uit te roei. Sal die Kwazulu-Natalse polisiehoof, Nhlanhla Mkhwanazi se kontrak hernu word? Ons praat met ‘n polisiekenner. Duisende matrieks het met universiteitsvrystelling geslaag, maar plek in universiteite is beperk.

Lede van KwaZuluNatal se eenheidsregering reageer op die NFP se onttrekking. Buitengewoon swaar reën word vir die volgende week vir die noordooste van die land voorspel. Reaksie op die VSA se onttrekking aan 66 multilaterale organisasies.

President Netumbo Nandi-Ndaitwah is aangewys as die 79ste mees magtige vrou in die wêreld op Forbes se jaarlikse lys van 100 magtige vroue, en die derde magtigste vrou in Afrika. Kosmos 94.1 Nuus het gepraat met Jonas Mbambo, die pressekretaris van die presidensie, wat reageer.

Reaksie word ontvang op NamWater se uitstaande skuld wat 2,8 miljard Namibiese dollar bereik het, met dorpsrade, munisipaliteite en regeringsinstansies wat vir die meeste daarvan verantwoordelik is. Kosmos 94.1 Nuus het met bestuurskenner, Pius Dunaiski gepraat, wat sê die land gaan agteruit.

Reaksie word ontvang op die hoërhof wat gelas het dat die kwessies wat onder die loep moet kom in die saak waar die Ganja Users of Namibia en ander aansoekers vra dat dagga gewettig word, beperk moet word. Die saak is intussen uitgestel tot 22 Januarie daarvoor. Kosmos 94.1 Nuus het met Borro Ndungula die Ganja Users of Namibia se sekretaris-generaal, gepraat. Hy sê dit is 'n apartheidswet wat bedoel was om swart mense te onderdruk.

Die eThekwini-munisipaliteit sê geen goedgekeurde bouplanne is ingedien vir die Verulam-tempelgebou wat in Durban, KwaZulu-Natal, ineengestort het nie. Twee mense is dood en drie ander is steeds vasgekeer. Reaksie-eenheid Suid-Afrika sê reddingspanne boor versigtig deur puin om oorlewendes op te spoor. Die gebou het na bewering ineengestort terwyl beton deur 'n mengvragmotor gegooi is. Burgemeester Cyril Xaba sê die voldoeningsregulasies sal nou ondersoek word:

Reaksie word ontvang oor gratis tersiêre onderwys wat uitgebrei word na private instellings. Daar is egter beperkings rakende watter studente kwalifiseer. Ouers moet 100 000 Namibiese dollar of minder per jaar verdien, af van 500 000 dollar. Kosmos 94.1 Nuus het kommentaar gekry van die woordvoerder van die Namibië Nasionale Studente-organisasie, Jessy Abraham.

Die uiters lae stempersentasie in verlede week se streeksraad- en plaaslike owerheidsverkiesings het dalk ‘n rol gespeel het in Swapo se goeie vertoning by die stembus. Die stempersentasie in die streeksraadverkiesing was 40,6 persent en 36,3 persent in die plaaslike owerheidsverkiesing. Swapo het 63,35 persent van die stemme in die streeksraadverkiesing gewen, en 52,4 in die plaaslike owerheidsverkiesing. Kosmos 94.1 Nuus het politieke ontleder Ndumba Kamwanyah om kommentaar genader:

Aan die einde van 2024 was die wêreld nader as ooit om Vigs as 'n openbare gesondheidsbedreiging teen 2030 te beëindig. Op daardie stadium was 31,6 miljoen van die 40,8 miljoen mense wat met MIV leef, op lewensreddende behandeling. MIV-voorkomings- en behandelingsdienste, en die fokus op die maatskaplike hindernisse wat mense 'n verhoogde risiko vir MIV plaas, het gelei tot 'n afname van 40 persent in die aantal nuwe infeksies en 'n afname van 54 persent in die aantal Vigs-verwante sterftes tussen 2010 en 2024. Na die afkondiging deur president Donald Trump dat USAid befondsing gestop sal word het verskeie programme gely daaronder. Dr. Jacques Kamangu van die gesondheidministerie sê die vasteland moet minder staatmaak op buitelandse hulp.

Reaksie word ontvang op Selcom Namibia wat sê dat hy goedkeuring gekry het van PayPal en Mastercard om digitale betalings in Namibië moontlik te maak, ‘n reuse hupstoot vir aanlynsake en die kreatiewe bedryf. Die Bank van Namibië moet egter nog bepaal hoe die diens geïmplementeer kan word onder bestaande regulasies en lisensiëringsvoorwaardes. Kosmos 94.1 Nuus het reaksie by die tegnologiekenner Nrupesh Soni gekry.

Reaksie kom in oor die Namibiese Groenwaterstofprogram wat op wankelrige voet is weens finansieringstekorte en geen bevestigde regeringsbevondsing nie. Dr. Chris Brown, die uitvoerende hoof van die Namibiese Kamer van die Omgewing, wat voorheen kritiek op die groenwaterstofbedryf uitgespreek het, het met Kosmos 94.1 Nuus gepraat. Hy sê ‘groen' projekte en bedrywe moenie biodiversiteit benadeel nie.

Reaksie word ontvang op die swak werk van die nuwe parlement, wat in agt maande net die begroting deurgevoer het, en niks anders nie. Dit was swakste vertoning sedert onafhanklikheid, van waar prestasie aanhoudend gedaal het. Die president het in Maart 11 wetsontwerpe belowe en blameer die opposisie vir vertragings. Kosmos 94.1 Nuus het reaksie gekry by die politieke ontleder, dr. Ndumba Kamwanyah.

Reaksie word van die publiek ontvang oor Bipa wat aan 'n Korporatiewe Wetsontwerp werk om 'n meer bemagtigende sake-omgewing te skep. Dit sal twee belangrike sakewette, die Maatskappyewet en die Wet op Beslote Korporasies, hersien en vervang. Lede van die publiek sê dit sal meeste van die bevoegdheid in Bipa setel. Kosmos 94.1 Nuus het gepraat met Romancia Shoongo, Bipa se ontwikkelingsbestuurder.

Reaksie word ontvang op die opsporing van meer as 559 000 kuberkwesbaarhede tussen Julie en September, 'n toename van die vorige kwartaal, terwyl aangemelde kubergebeure skerp met 52 persent gedaal het. Tegnologiekenner Nrupesh Soni waarsku dat die laer voorvalsyfers moontlik onderrapportering weerspieël, nie veiliger stelsels nie. Hy het aan Kosmos 94.1 Nuus gesê die kwesbaarhede wat verband hou met verouderde en verkeerd gekonfigureerde dienste bly wydverspreid.

Reaksie kom in oor die myneministerie wat berigte dat die kabinet die verkryging van ‘n belang in De Beers wat 14,5 miljard Namibiese dollar sal kos, as onakkuraat afgemaak het. Dit is terwyl Angola en Botswana beding vir Anglo American se 85 persent aandele, wat hy wil verkoop. Kosmos 94.1 Nuus het gepraat met die regeringskenner Pius Dunaiski, wat sê Namibië moet so ver as moontlik van De Beers-aandele wegbly.

Reaksie word ontvang op die aankondiging deur die minister van stedelike ontwikkeling wat sê dat hy beplan om ten minste 10 000 erwe te diens en 10 000 bekostigbare behuisingseenhede elke jaar te bou onder NDP6 tot 2030. Die lynminister James Sankwasa sê die teiken is 50 000 huise teen 2030. Kosmos 94.1 Nuus het met RDP leier en voormalige Nasionale Behuisingsonderneming se uitvoerende hoof, Mike Kavekotora gepraat wat sê die minister moet weer probeer.

Reaksie word ontvang op die planne van die Nigeriese miljardêr Aliko Dangote wat 'n 2 000-kilometer-lange brandstofpyplyn van Walvisbaai deur Botswana, na Bulawayo in Zimbabwe wil bou. Dit kom na ‘n aankondiging dat hy ‘n brandstofbergingsfasiliteit van 2,4 miljard Namibiese dollar by Walvisbaai wil oprig. Kosmos 94.1 Nuus het met Knowledge Iipinge gepraat, die stigter van die Namibiese Vereniging vir Buitelandse Olie- en Gasdiensverskaffers, wat sê Dangote het uitbuitende neigings.

Die Namibiese afvaardiging by COP30 spreek tans uitdagings rakende klimaatsverandering in die land aan. Gesprekke is gevoer met die uitvoerende direkteur van die Fonds vir die Reaksie op Verlies en Skade Ibrahim Cheikh Diong, op die kantlyn van die beraad. Die woordvoerder van die Omgewingsbeleggingsfonds, Romeo Muyunda sê indringerbos en veldbrande het onder die loep gekom.

Reaksie word ontvang op die bekendstelling van ‘n Robbe-subsektor Tegniese Komitee. Dit het ten doel om 'n winsgewende, etiese en volhoubare robwaardeketting te bevorder. Hierdie inisiatief is ontwerp om werksgeleenthede te skep, innovasie aan te moedig en die bestuur van die land se mariene hulpbronne te verbeter. Kosmos 94.1 Nuus het gepraat met Naude Dreyer van Ocean Conservation Namibia, wat sê geen konsultasies is met belanghebbendes gehou nie.

Reaksie word ontvang op die nuus dat Namibië byna twee derdes van sy werkgewers in vyf jaar verloor het. Dit is volgens Robert McGregor, hoof van navorsing by Cirrus. Hy sê die aantal individue wat hulle as werkgewers identifiseer, het van ongeveer 45 000 in 2018 tot slegs 15 000 in 2023 gedaal, wat die verlies van ongeveer 30 000 besighede verteenwoordig. Die krimpende werkgewersbasis vorm die kern van Namibië se groeiende werkloosheidskrisis. Kosmos 94.1 Nuus het kommentaar by die sekretaris-generaal van die Nasionale Unie van Namibiese Werkers, Job Muniaro gekry.

Reaksie word ontvang op vervoerminister Veikko Nekundi se aankondiging dat die kabinet die naam vir die land se nuwe nasionale lugredery goedgekeur het. Dit sal as Namibia Air funksioneer en sal na verwagting in die volgende boekjaar vorm aanneem. Kosmos 94.1 Nuus het met 'n voormalige Air Namibia-vlieënier Vijay Jha gepraat, wat sy mening oor die verwikkelinge gee.

Reaksie word ontvang op die voorgestelde wysiging van die Petroleumwet wat beheer oor Namibië se olie- en gassektor te sentraliseer onder die president. Die stap is daarop gemik om besluite te versnel en 'n toegewyde regulatoriese eenheid vir die stroomop-bedryf in die Presidensie te vestig. Die eenheid sal ‘n direkteur-generaal hê en alle besluite sal berus by hom of haar. Kosmos 94.1 Nuus het met die direkteur van die Instituut vir Openbare Beleidsnavorsing gepraat, Graham Hopwood wat sê die tekens was daar dat sy dit sou doen. Hy sê verder hy glo president Netumbo Nandi-Ndaitwah se bedoeling is goed maar kan wel in die toekoms deur toekomstige presidente misbruik word.

Reaksie word ontvang van die regering se skuld wat in Oktober 143,7 miljard Namibiese dollar bereik het, 'n jaarlikse toename van 15,4 persent, met die totaal op 51,5 persent van BBP. Kosmos 94.1 Nuus het met die ekonoom dr. Omu Kakujaha-Matundu gepraat, wat kommentaar lewer.

Reaksie kom steeds in oor die regering se besluit om die vereistes vir aansoeke van die Nasionale Jeugontwikkelingsfonds te verslap. Arbeidsdeskundige Herbert Jauch sê die veranderinge toon 'n poging om sakebefondsing meer inklusief te maak. Hy het aan Kosmos 94.1 Nuus gesê dat die skrapping van die Bipa-registrasievereiste in die aansoekstadium kleiner, ongeregistreerde entrepreneurs sal help om deel te neem.

Reaksie word steeds ontvang op China se groeiende aptyt vir Namibiese beesvleis wat vraag tot 20 000 ton per maand kan laat styg, maar kenners waarsku dat produksie nie tred sal kan hou nie. Kosmos 94.1 Nuus het met Ian Collard gepraat die uitvoerende hoof van Savanna Beef wat die nommers in perspektief sit.

Reaksie is ontvang op die nuus dat 40 persent van die land se huishoudings, meer as 756 000, geen toilette het nie en steeds in die veld ontlas. Die situasie is die ergste in landelike gebiede en informele nedersettings. Kosmos 94.1 Nuus het gepraat met die LPM-woordvoerder Lifalaza Simataa, wat sê die regering doen min aan basiese menseregte en daar's nie koördinasie tussen ministeries en plaaslike owerhede nie.

Die Britse publiek is boos oor die nuus dat die seksoortreder, migrant Hadush Kebatu, 500 pond gegee is voor hy gedeporteer is. Kebatu is in die nuus in Brittanje omdat hy verkeerdelik vrygelaat is uit die gevangenis. Hy het tronkstraf uitgedien na hy ‘n 14-jarige dogtertjie in ‘n asielhotel aangerand het. Migrasieminister Mike Tapp sê dit was nodig.

Reaksie word ontvang op die nuus dat die vervoerministerie het die aankoop van 20 Toyota Land Cruiser Prado-voertuie ter waarde van meer as 24 miljoen Namibiese dollar vir openbare amptenare bevestig, maar nie almal is beïndruk nie. Die Republikeinse Party van Namibië het die skuif as verkwistende uitgawes bestempel. Partyleier Henk Mudge het aan Kosmos 94.1 Nuus gesê hy hoop president Netumbo Nandi-Ndaitwah sal ferm stappe doen om korrupsie te bekamp en sulke bestedingspraktyke uit te skakel.

Reaksie is ontvang oor president Netumbo Nandi-Ndaitwah se besluit om minister Natangwe Ithete af te dank. Die stap het grondwetlike debat ontketen. Bestuurskenner Pius Dunaiski het aan Kosmos 94.1 Nuus gesê dat hoewel Namibië se hibriede stelsel die president onder sekere omstandighede mag toelaat om 'n ministeriële rol te vervul, die stap ernstige kommer wek oor aanspreeklikheid en parlementêre toesig. Hy het gesê sulke besluite moet tydelik en in lyn wees met die gees van grondwetlike wigte en teenwigte.

Reaksie kom steeds in oor die vul van die meeste staatsdiensposte wat bevries is weens begrotingsbeperkings. Kosmos 94.1 Nuus het gepraat met Jessy Abraham van die Namibië Nasionale Studente-organisasie, Nanso, wat sê hulle is diep bekommerd oor waar graduandi nou werk gaan kry.

Dit is vandag presies ‘n week sedert ‘n brand in die suidwestelike deel van die Etosha Nasionale Park uitgebreek en 81 000 hektaar binne 24 uur verwoes het. Dit het sedertdien oral in die Etosha versprei en bykans ‘n miljoen hektaar, meer as ‘n derde van die park, het reeds afgebrand. Die omgewingsministerie het aanvanklik net parkbeamptes en ‘n weermaglede gebruik om die brand in bedwang te probeer bring. Eers teen Vrydag kon boere en ander vrywilligers toegang verkry om te gaan help. Sean Naude van Namibia Marshall Rangers sê die trae reaksie van die regering is betreurenswaardig:

Kry die nuus soos dit breek.