Nuus

Die minister in die Presidensie, Khumbudzo Ntshavheni, sê die vraagstuk van vreemdelingehaat en onwettige immigrasie moet beslissend hanteer word. Veldtogte van groepe wat teen onwettige immigrasie en misdaad gekant is, het die afgelope paar maande in felheid toegeneem. Verskeie politieke partye en burgerlike organisasies, soos March and March, het Woensdag 'n betoging teen ongedokumenteerde buitelanders gelei in Pinetown, KwaZulu-Natal. Ntshavheni sê owerhede tree strenger op teen onwettige immigrante:

NAVO se sekretaris-generaal, Mark Rutte, sê Amerika se vermindering van soldate in Europa sal georden wees en nie verdediging benadeel nie. Dit volg op die Amerikaanse president, Donald Trump, se jongste aanval op die alliansie, aangevuur deur kritiek van die Duitse kanselier, Friedrich Merz, oor die Amerikaans-Israelse oorlog in Iran. Rutte sê Trump se voorgestelde onttrekking van vier- tot vyf-duisend soldate sal geen uitwerking op NAVO se verdedigingsplanne hê nie:

Die vakbond Giwusa vra die Suid-Afrikaanse Reserwebank se Monetêre Beleidskomitee om volgende week die rentekoers te verlaag, al toon Statistiek Suid-Afrika se jongste inflasiesyfers dat dit verlede maand van 3,1 tot vier persent verhoog het. Giwusa se president, Mametlwe Sebei, sê brandstofprys-skokke het die energie-deel van inflasie baie hoër laat styg en daarom is prysbeheer nodig:

Die Namibiese Statistiek-agentskap en die Nasionale Statistiekinstituut van Angola het 'n ooreenkoms onderteken na 'n werksbesoek. Woordvoerder van die Statistiek-agentskap, Mirjam Shihepo, sê die ooreenkoms is daarop gemik om idees uit te ruil op die gebied van bestuur, nasionale beplanning en die evaluering van openbare beleide, deur die produksie en verspreiding van relevante, betroubare en tydige statistieke. Sy het meer.

Die minister van Finansies, Enoch Godongwana, voer aan hy is geregtig om die brandstofheffing na sy goeddunke en in openbare belang aan te pas, soos die Doeane- en Aksynswet bepaal. Die Wes-Kaapse Hooggeregshof het uitspraak voorbehou in die EFF se aansoek waarin hy die minister van Finansies se gesag om die brandstofheffing te bepaal en aan te pas, uitdaag. ʼn EFF-woordvoerder, Nazier Paulsen, sê die verhoging in brandstofheffing wat Godongwana in sy Februarie-begrotingsrede aangekondig het, moes vergoed vir die mislukte BTW-verhoging verlede jaar:

Die Amerikaanse president Donald Trump het Iran gewaarsku dat hy twee keuses het: sluit 'n ooreenkoms of Amerika "beëindig" die oorlog. Trump het Dinsdag op versoek van die bondgenote in die Golf, insluitend Katar en Saoedi-Arabië, hernieude aanvalle op Teheran afgelas. Iran het intussen gewaarsku 'n hervatting van die oorlog sal verrassings en bedreigings vir Amerika buite die streek beteken. Trump het aangedui hy is bereid om 'n paar dae te wag om die regte antwoord van Teheran te kry:

Kry die nuus soos dit breek.

Oor die afgelope twee weke het die prys van Brent-ruolie gedaal, van ongeveer 119 Amerikaanse dollar per vat vroeg in Mei tot rondom 106 dollar per vat Woensdagaand en nou net bo 104 dollar. Die Suid-Afrikaanse ekonoom Dawie Roodt sê aan Kosmos 94.1 Nuus dat hierdie tendens sal voortduur solank die situasie in die Midde-Ooste onopgelos bly. Hy sê die prys moet baie laer wees om op 'n stabiele vlak te bly.

Inligtingminister Emma Theofelus het 'n konsultatiewe vergadering tussen die ministerie en verteenwoordigers van die Aksie Namibië-koalisie byeengeroep om die operasionalisering van die Toegang tot Inligtingswet te bespreek. Moontlike samewerkingsareas is ook ondersoek om die implementering daarvan te ondersteun. Kosmos 94.1 Nuus het met die Graham Hopwood, direkteur van die Instituut vir Openbare Beleidsnavorsing gepraat wat die vergadering bygewoon het.

Die nuut aangestelde uitvoerende hoof van die Kamer van Mynwese, Fabian Shaanika, sê Namibië se mynbousektor bly stabiel en op 'n groeitrajek, gedryf deur stygende wêreldwye vraag na kritieke minerale en sterk eksplorasiebeleggings oor die afgelope vyf jaar. Shaanika vertel egter aan Kosmos 94.1 Nuus dat regulatoriese onsekerheid, energie- en infrastruktuurbottelnekke, wisselvallige kommoditeitspryse en finansieringsbeperkings die bedryf steeds uitdaag.

Meer inligting is bekend oor die Amerikaanse regering wat die voormalige Kubaanse president, Raúl Castro, en vyf ander aangekla het. Dit hou verband met die 94-jarige Castro se vermeende aandeel in die bevel om in 1996 twee burgerlike vliegtuie van die Kubaans-Amerikaanse groep, Brothers to the Rescue, af te skiet. Die waarnemende prokureur-generaal, Todd Blanche, sê nasies en hul leiers kan nie Amerikaners teiken sonder om verantwoording te doen nie:

Reën word oor meeste dele van die land verwag vandag. Kenners meen die winterreën is ‘n teken van die Super El Nino wat op pad is. Maar, meer daaroor in ‘n volgende bulletin. Vir nou hoor ons van Albertina Anderson van die Namibiese weerdiens.

Die plaaslike klerevervaardiger Dinapama sê die regering moet die openbare verkrygingstelsel verskerp om te verhoed dat individue regeringstenders vir persoonlike gewin misbruik. Besturende direkteur David Namalenga het die opmerkings gemaak tydens 'n besoek aan die maatskappy se Windhoek-fasiliteit deur IKT-minister Emma Theofelus, en gesê sommige Namibiese besighede buit die verkrygingsproses uit.

Aston Villa moes 30 jaar wag voordat hulle weer die trofee omhoog kon hou nadat hulle Freiburg met 3-0 geklop het om die Europa Liga in Istanboel te wen. Youri Tielemans en Emi Buendia se doele in die eerste helfte, gevolg deur Morgan Rogers se doel in die tweede helfte het Villa gehelp om die Europa Liga-beker te wen, 44 jaar na hul sege in 1982. Villa se afrigter, Unai Emery wat die Europa Liga nou vyf keer gewen het, sê hierdie kompetisie is spesiaal:

Botswana se president Duma Boko sê dis tydig en noodsaaklik dat sy land en Suid-Afrika voortgaan om samewerking in alle sektore te versterk. Hy het gisteraand ʼn staatsbanket aangebied ter ere van president Cyril Ramaphosa wat op ʼn tweedaagse staatsbesoek in Botswana is. Suid-Afrika is Botswana se grootste handelsvennoot en verantwoordelik vir meer as 50-persent van die land se invoere. Boko sê deur beter samewerking kan dié twee lande hulle posisioneer as enjins van streekshervorming en pilare van vooruitgang op die vasteland:

Reaksie word ontvang op die resultate van die StartupBlink Global Startup Ecosystem-indeks wat gemengde uitslae vir Namibië toon. Wêreldwyd het ons agt plekke teruggeval na 94ste toe. In Afrika het die land ook teruggesak uit die top-agt na tiende plek, en in die SAOG-streek het ons tweede plek behou. Terwyl die land se interne beginner besigheid-ekosisteem groei, het intense mededinging van vinniger groeiende globale eweknieë 'n effense daling in die algehele makro-ranglys veroorsaak. Kosmos 94.1 Nuus het met Catherine Shipushu van die Namibië Beleggingsbevordering en Ontwikkelingsraad gepraat.

AfriForum sê die Gautengse Departement van Onderwys blameer skole verkeerdelik vir die provinsie se munisipale skuldkrisis. Die burgerregte-organisasie sê die departement ignoreer sy eie rol in onbetaalde munisipale rekeninge, insluitend 'n gerapporteerde skuld van 583 miljoen Suid-Afrikaanse rand, asook vertraagde oorbetalings aan skole. Alana Bailey van AfriForum waarsku planne om gedesentraliseerde skoolbestuur te hersien, kan skole wat goed bestuur word ondermyn en die situasie vererger in plaas van om administratiewe probleme op te los:

Die Wêreldgesondheidsorganisasie waarsku dit kan tot nege maande duur voordat 'n entstof teen die Bundibugyo-virus, wat die Ebola-uitbreking in die Demokratiese Republiek die Kongo en Uganda veroorsaak, beskikbaar is. Daar is tot dusver 600 vermeende Ebola-gevalle en 139 vermeende sterftes aangemeld. Die direkteur-generaal van die WGO, Tedros Adhanom Ghebreyesus, sê die organisasie se noodkomitee het saamgestem dat die situasie nie 'n pandemie-noodgeval is nie:

Die premier van die Wes-Kaap, Alan Winde, sê dringende nasionale steun is nodig om hulp te versnel aan gemeenskappe wat deur gure weer in die provinsie geraak is. Dit volg na die klassifisering van 'n provinsiale ramp ná wydverspreide skade. Die woordvoerder van die premier, Regan Thaw, sê herstelpogings is aan die gang, met elektrisiteit wat reeds herstel is aan gebiede wat die ergste getref is, terwyl opruiming en herstelwerk voortduur:

Die ineenstorting van Wealth Management Systems onder besturende direkteur Hanjo Schlabitz, 'n finansiële adviesfirma in Windhoek wat geld namens beleggers in buitelandse valuta belê het, het vrese laat ontstaan dat die beleggers, wat pensioenarisse insluit, miljoene Namibiese dollar verloor het. Namfisa het 'n verklaring uitgereik oor die kwessie en Namfisa se korporatiewe kommunikasiepraktisyn, Joanette Eises, sê hulle is besig met hulle eie ondersoek.

Na twee agtereenvolgende maande van brandstofprys verhogings, vergader amptenare van die energieministerie volgende week om Junie se brandstofpryse te finaliseer. Kosmos 94.1 Nuus het met Abednego Ekandjo, die ministerie se hoofekonoom gepraat, wat sê die besluite sal geneem word op grond van huidige globale faktore.

Met die viering van Wêreld-byedag en uitlatings deur die president wat haar ondersteuning vir die werk wat deur plaaslike organisasies en byeboere gedoen word,uitgespreek het, het die leier van die AR-beweging, Job Amupanda die kwessie verpolitiseer. Op sosiale media sê hy, hy verstaan nie hoekom hierdie regering obsessief en besorg is oor wat hy as Europese onsin beskryf, nie. Kosmos 94.1 Nuus het reaksie gekry by die besturende direkteur van die Namibiese byeboerderyvereniging, Gretchen Burmeister.

Binnelandse sake-minister Lucia Iipumbu het openbare konsultasies oor die konsep-migrasiewetsontwerp van stapel gestuur en Namibiërs aangemoedig om aktief die wet te help vorm wat migrasie in die land sal beheer. Iipumbu het Woensdag by die Oshana-streekraadsouditorium in Oshakati gepraat en gesê die konsultasies is 'n sleutelstap in die modernisering van Namibië se migrasiebestuursraamwerk, om te verseker dat dit die huidige realiteite weerspieël. Sy het Namibiërs aangemoedig om by te dra tot die konsepwetsontwerp sodat dit die sienings van die mense weerspieël.

Amerikaanse president Donald Trump het Woensdag gesê onderhandelinge met Iran is “in die finale stadiums”, terwyl hy gewaarsku het teen verdere aanvalle, tensy Teheran tot 'n vredesooreenkoms instem. Maar ses weke sedert Trump Operasie Epic Fury onderbreek het vir 'n wapenstilstand, het samesprekings min vordering getoon. Teheran het Trump daarvan beskuldig dat hy beplan om die oorlog weer te begin, en dreig om enige aanvalle te wreek met sy eie aanvalle buite die Midde-Ooste. Trump het by die Amerikaanse Kuswag-akademie gepraat. Luister self.

Kry die nuus soos dit breek.

Openbare Rekeningekomitees van reg oor die Suider-Afrikaanse Ontwikkelingsgemeenskap vergader in Swakopmund om parlementêre toesig, deursigtigheid en openbare finansiële bestuur te versterk. Die voorsitter van die plaaslike komitee, Hendrik Gaobaeb, sê een van die grootste uitdagings waarmee parlementêre staande komitees te kampe het, is swak openbare betrokkenheid wat veroorsaak word deur 'n gebrek aan vertroue in openbare instellings.

Rugby: Engeland se afrigter, Steve Borthwick, het sy besluit verdedig om die Suid-Afrikaans-gebore senter Benhard Janse van Rensburg na sy oefenkamp vir die Nasiesbeker-kampioenskap te nooi. Die 29-jarige voormalige SA-20-speler voltooi op 8 Julie sy vyfjaar-tydperk om hom verkiesbaar te maak. Die Rugby-unie het Wêreldrugby oorreed om die datum van November af te vervroeg. Borthwick sê hy het 'n baie hoë dunk van Janse van Rensburg:

Terwyl net een uit elke 1 000 eksplorasieprojekte tot ‘n myn lei en uiters duur is, toon Namibië se mynbousektor 'n merkbare verlaging in prospekteeraktiwiteit. Nie-eksklusiewe prospekteerlisensies het skerp gedaal van 'n rekordpiek van 987 in 2023, na slegs 415 in 2025. Eksklusiewe prospekteerlisensies het eweneens gedaal, van 71 in 2024 na 56 in 2025. Teen hierdie agtergrond het Kosmos 94.1 Nuus dr. Roelof Botha, ekonomiese raadgewer van die Optimum-groep in Suid-Afrika, gepols oor hoe beleggers in die land behou kan word en watter stappe die regering kan neem om maatskappye aan te moedig om verder as blote eksplorasie te beweeg en sodoende groter waardetoevoeging tot die Namibiese ekonomie te lewer.

'n Debat het ontstaan oor die gaping tussen die salaris van die president en dié van uitvoerende hoofde van openbare entiteite, wat gereeld meer verdien. Lede van die publiek het kommer uitgespreek oor die gaping. Kosmos 94,1 Nuus het reaksie by bestuurskenner Pius Dunaiski gekry. Hy meen die kommer is nie soseer oor die salarisgaping nie.

Fabupharm-stigter Fanie Badenhorst sê die privaatsektor bly verbind tot die vervaardiging van plaaslike medisyne van gehalte. Badenhorst het tydens 'n hoëvlak-regeringsbesoek vandag gelei deur president Netumbo Nandi-Ndaitwah aan hul Otjiwarongo-aanleg, gesê die maatskappy gaan voort om te herbelê in die nuutste toerusting en stelsels om die naatlose voorsiening en sekuriteit van plaaslik vervaardigde medisyne te verseker.

Die Amerikaanse vise-president, JD Vance, sê hulle is slaggereed om Iran met mening aan te val indien hulle nie binnekort 'n vredeskikking bereik nie. President Donald Trump het Dinsdag gesê drie Golf-lande het hom versoek om die aanval op Teheran uit te stel, slegs 'n uur voordat hy dit sou magtig. Vance glo Amerika het beduidende vordering gemaak met onderhandelings en hou vol dat dit nie 'n ewigdurende oorlog is nie:

Verbruikersinflasie het verlede maand tot 4,0-persent gestyg vanaf 3,1-persent in Maart, hoofsaaklik aangevuur deur skerp stygings in brandstofpryse. Dit is die hoogste syfer sedert Augustus 2024. Brandstofkoste het maand-tot-maand met 18,2-persent gestyg, die hoogste in 18-jaar, met petrolpryse wat met 15,2-persent gestyg het en dieselpryse met 35,4-persent. Vervoerkoste het ook gestyg, veral vliegkaartjies. Statistieke SA se hoofdirekteur vir Prysstatistieke, Patrick Kelly, sê brandstof is steeds die vernaamste aandrywer van prysdruk:

Die finansministerie sê dat die regering nie befondsing vir infrastruktuurprojekte deur ongevraagde private tenders of individuele agente aanvaar nie. Dit volg op 'n onlangse toestroming van private beleggingsvoorstelle. Die ministerie beklemtoon dat alle openbare lenings streng by gevestigde nasionale wette moet hou. Ingevolge die Staatsfinansieswet en die Wet op Openbare Verkryging vereis amptelike kapitaalprojekte en befondsingsreëlings mededingende tenders of formele evaluerings. Jonathan Swartz, die ministerie se hoof kommunikasie beampte, verduidelik meer oor die wetlike bepalings.

Al hoe meer ontleders meen dat Amerikaanse president Donald Trump sy visier op Kuba het en moontlik daar ‘n inval in daardie land uitgevoer kan word. Kuba is op sy knieë as gevolg van die embargo, ook op olie, wat op die land deur die Amerikaanse regering geplaas is, veral na hy Venezolaanse olie, waarop Kuba staatgemaak het, oorgeneem het. Maar, Alina Fernández, die dogter van die ontslape leier van Kuba, Fidel Castro, wat in Miami woon, waarsku daarteen. Sy het met CNN gepraat.

Die bestuurder van die Vhungu Vhungu-groenskema in die Kavango Oos-streek, Floris Smith, sê hy sal na verwagting tussen 1 900 en 2 000 metrieke ton mielies gedurende die huidige seisoen oes, ten spyte van terugslae wat veroorsaak is deur uitdagings met elektrisiteitsvoorsiening en windstormskade aan mielies en twee besproeiingspilpunte verlede maand. Hy het met Nampa gepraat.

Die teen-apartheidsaktivis eerwaarde Frank Chikane sê hy moes baie verduur onder die hand van apartheidsera-veiligheidstakbeamptes. Hy het gister voor die Waarheids- en Versoeningskommissie-ondersoek getuig, wat vertragings in die vervolging van apartheidsera-misdade ondersoek. In 1989 het hy vergiftiging deur staatsagente oorleef terwyl hy as die hoofsekretaris van die Suid-Afrikaanse Raad van Kerke gedien het. Chikane het die marteling en poging tot vergiftiging wat hy oorleef het, herleef:

Beeldmateriaal van 'n ongeluk by die Langstrand-afdraai op die B2-pad waarin twee mense dood is doen tans die rondtes op sosiale media. Die Namibiese polisie se hoof van die verkeersdepartement, kommissaris Petrus Swartz, doen 'n beroep op Namibiërs om nie beeldmateriaal van ongelukstonele te versprei nie. Hy waarsku streng daarteen en sê dat dit eerder direk met die polisie gedeel moet word. Hy het met Kosmos 94.1 Nuus gepraat.

Kosmos 94.1 Nuus ontvang klagtes oor NamRA se ASYCUDA-stelsel. Nie by grense nie maar ook by die hawe in Walvisbaai. Volgens berigte is daar vertragings met die sisteem wat veroorsaak dat die vloei van vrag belemmer word. Skepe kan nie by die hawe aandoen vir aflaai nie weens die vertragings. Kosmos 94.1 Nuus het met Leodolf Swanepoel van die logistieke vereniging en uitvoerende hoof van FP du Toit Transport gepraat.

Kry die nuus soos dit breek.

Die omgewingsminister het die finale verslag ontvang van die Internasionale Atoomenergie-agentskap oor die beplande insitu-loging mynaktiwiteit deur Headspring Investments in die Stampriet-bekken. Kommer is deur lede van die publiek en die SAUMA-groep uitgespreek van die moontlike besoedeling van die kritieke waterbron. Kosmos 94.1 Nuus het met die woordvoerder van die ministerie, Vilho Hangula, gepraat. Die publiek sal eers later hoor wat die bevindings is.

Die Global Partnership-konferensie in Londen bring lande van oor die hele wêreld bymekaar om nuwe vennootskappe te bou terwyl die krisis in die Midde-Ooste steeds verwoesting saai op globale energie- en voedselsekerheid. Die Wêreldvoedselprogram beraam dat byna 45 miljoen meer mense in akute voedselonsekerheid kan verval as die konflik nie teen die middel van hierdie jaar eindig nie. Carl Skau, die uitvoerende direkteur van die Wêreldvoedselprogram sê honger het die hoogte ingeskiet, oor konflik.

Die minister van Sport, Kuns en Kultuur, Gayton McKenzie, sê die Patriotic Alliance sal nie stem om president Cyril Ramaphosa in ʼn staat van beskuldiging te plaas nie. Die Parlement het ʼn ampsklagkomitee van 31 lede aangestel om te bepaal of hy sy ampseed oortree het. Dit hou verband met die inbraak in 2020 by sy plaas, Phala Phala, in Limpopo waar buitelandse valuta gesteel is. McKenzie sê Ramaphosa neem nie die Artikel 89-paneel se verslag op hersiening om die Parlement te vermy nie:

Pogings om geslagsgeweld te bekamp duur plaaslik voort. Die One Economy-stigting het die #BeFreeBallers: Next Gen Men"-geleentheid in Windhoek aangebied om die Internasionale Dag van die Seun te vier. Plaaslike leiers, mentors en finansiële bestuurders het by die #BeFree Jeugkampus bymekaargekom om oop gesprekke met jong mans oor konstruktiewe manlikheid en geestesgesondheid te begin. Sleutelsprekers het hul persoonlike lewenstryd gedeel. Kosmos 94.1 Nuus het met die One Economy-stigting se woordvoerder Paulina Moses gepraat.

Die DA in Gauteng sê meer as 3 000 operasies is sedert Januarie verlede jaar by die Charlotte Maxeke Akademiese Hospitaal in Johannesburg gekanselleer. Volgens die party is een uit elke vier geskeduleerde operasies afgelas, wat pasiënte met lang vertragings en groeiende agterstande laat. Jack Bloom van die DA sê Ortopediese dienste het die grootste agterstand, met meer as 1 000 pasiënte wat tot 18 maande wag, terwyl byna 500 kinders ook steeds op die waglys is:

Die DA in die Wes-Kaap doen 'n beroep op gemeenskappe om waaksaam te bly en misdadigheid by skole aan te meld. Dit volg na 'n toename in vandalisme en diefstal by skole regoor die provinsie, insluitend 'n onlangse inbraak by Sir Lowry's Pass Laerskool, waar die diefstal van toerusting en ander skade van nagenoeg 72 000 Suid-Afrikaanse rand aangerig is. Peter Johnson van die DA sê herhaalde voorvalle kos skole honderde-duisende-rand en ontwrig onderrig en leer:

Terwyl Reuters berig dat China Rusland bystaan met die opleiding van soldate, meen kenners dat China ‘n fyn lyn stap om sy belange te balanseer – aan die een kant sy belangrike politieke vennoot Rusland, en sy ekonomiese belange in die Weste. Voormalige Britse ambassadeur in Rusland, sir Laurie Bristow, het sy mening so gelig aan Sky News.

Kuba se ekonomie is lamgelê weens 'n Amerikaanse embargo op olie en ander middels teen die land. Namibië en Kuba het sterk bande weens Kuba se hulp tydens die onafhanklikheidstryd, en die Nasionale Vergadering het vroeër aangekondig hulle is besig met 'n nasionale solidariteitsplan om Kuba te help. Kritiek begin opduik dat Namibië net mooi woorde het en nie regtig hulp kan verleen wanneer dit nodig is nie. Kosmos 94.1 Nuus het met parlementêre Speaker Saara Kuugongelwa-Amadhila gepraat.

Die polisie het die twee tieners wat betrokke was by die noodlottige skietvoorval by die Islamitiese sentrum van San Diego geïdentifiseer as die 17-jarige Cain Clark en 18-jarige Caleb Vasquez. Vyf mense, insluitend die twee aanvallers, is Maandag in die voorval dood. Die verdagtes is in ʼn voertuig naby die moskee aangetref waar hulle vermoedelik selfdood gepleeg het. San Diego se FBI-verteenwoordiger, Mark Remily, sê Clark en Vasquez het glo talle godsdienste en rassegroepe gehaat: