Nuus

Kry die nuus soos dit breek.

Die sakeman Vusimuzi "Cat" Matlala het bevestig hy ken die voormalige polisie-generaal Kgomotso Phahlane, maar het hom nooit gunste gevra of enige vergoeding aangebied nie. Hy het voor die Madlanga-kommissie getuig hy het hom ontmoet toe hy nie meer in die polisie was nie. Matlala sê ook hy het die KwaZulu-Natalse polisiekommissaris, Nhlanhla Mkhwanazi, een keer ontmoet. Hy weier om dit te bespreek, want dit hou verband met die hangende Medicare24-tendersaak:

Petrus Nangolo, adjunk-uitvoerende direkteur by die landbouministerie, sê die fondse wat na verwagting vir die komende ploegseisoen aangewend sal word, sowat 8 miljoen Namibiese dollar beloop. Dit sal gebruik word vir die herstel van toerusting vir boere, die aankoop van onderdele en brandstof, asook vir reiskoste van ministeriepersoneel wat by die proses betrokke is. Die komende ploegseisoen strek van 1 Oktober vanjaar tot 31 Maart 2027, en die ministerie het die publiek aangemoedig om uit te kyk vir die kennisgewing waarin dienste aangevra word. Dit sal op 18 Augustus bekend gemaak word.

Die Swakopmund-munisipaliteit het onlangs amptelik die eerste landbou-tuinerwe oorhandig aan inwoners wat die uitdaging aangepak het om die dorp se landskap deur landbou te transformeer. Volgens die munisipaliteit se woordvoerder, Linda Mupupa, is die inisiatief geïnspireer deur inwoners wat reeds agterplaas-tuinmaak beoefen en 'n behoefte aan bykomende grond uitgespreek het om hul landbou-aktiwiteite uit te brei. Sy praat met Kosmos 94.1 Nuus:

Suid-Afrikaanse president Cyril Ramaphosa sê die versterking van landbou-waardekettings en die bou van klimaat-veerkragtige voedselstelsels moet voorkeur geniet om voedselsekerheid te verbeter en volhoubare ekonomiese groei te ondersteun. Hy het tydens die Suider-Afrikaanse Ontwikkelingsgemeenskaps-beraad in Durban gevra vir verhoogde landbouproduksie, sterker streeks-voedselreserwes en groter ondersteuning vir klein- en opkomende boere. Ramaphosa het lande ook aangemoedig om ten volle die geleenthede te benut wat die Afrika-vryhandelsgebied bied:

Parlementslid Iipumbu Shiimi het 'n ernstige nasionale krisis uitgelig en gesê dat oorweldigende skuld aan mikroleners sommige Namibiërs tot depressie en selfmoord dryf. As voorsitter van die Parlementêre Staande Komitee oor Ekonomie tydens openbare verhore in Oshakati, het Shiimi gewaarsku dat roof-uitleningspraktyke burgers, veral staatsamptenare, met byna geen netto salaris laat nie.

Die vierde Namibiese Olie- en Gaskonferensie open môre en duur tot Donderdag in Windhoek. Die geleentheid word gehou onder die tema “Van Besluit tot Dividend: Maak Namibië se Olie vir Namibiërs Werk”, en sal beleidmakers, bedryfsleiers, beleggers, innoveerders en belangrike belanghebbendes byeenroep. Kosmos 94.1 Nuus het met energieprokureur Shakwa Nyambe gepraat oor die belangrikheid van die geleentheid:

Die Nasionale Raad het amptelik sy tweede gewone sitting hervat, wat tot 28 Augustus sal duur. Met die opening van die sessie vanoggend het die voorsitter, Lukas Muha, lede van die raad se staande komitees versoek om partykleure opsy te sit wanneer hulle toesighoudende verantwoordelikhede uitvoer. Muha het lede ook aangespoor om te verseker dat verslae betyds aangebied en gedebatteer word.

Die sakeman Vusimuzi “Cat” Matlala weier om vrae te beantwoord voor die Madlanga-kommissie wat hom moontlik kan benadeel. Dit handel veral oor die Medicare24-kontrak, wat die onderwerp is van hangende strafregtelike aanklagte. Die Polisiediens het sy onderneming gekontrakteer om gesondheids- en risikoverwante dienste te lewer, maar die tender is intussen beëindig. Matlala sê die gebruik van sy swygreg beteken nie hy is onwillig om met die kommissie saam te werk nie:

Vakbondaktivis Joseph Makanga het personeelagentskappe veroordeel en hulle blameer vir die voortsetting van armoede deur tot 30 persent van werkers se salarisse af te trek. In 'n toespraak voor die parlement se Staande Komitee oor Armoede-uitwissing, Arbeid en Industriële Verhoudinge het Makanga dringende wetgewende hervormings versoek om uitbuitende arbeidsmakelaars te verbied, aftree-ouderdomsgrense aan te pas en billike skeidingsbetalings vir werkers te verseker.

Build One SA sê die land se ekonomie berus op hulpbronontginning en is gebou om die verkoop van steenkool, platinum en ander minerale aan die res van die wêreld te fasiliteer. Suid-Afrika is een van die wêreld se grootste produsente van platinum, goud en chroom. Graham Charters van BOSA sê ekonomieë wat op hulpbronontginning berus het twee fundamentele uitdagings. Hulle vererger ongelykheid, en maak nie voorsiening vir langtermyn volhoubare groei nie. Hy sê die ekonomie kan nie vir ewig op myne staatmaak nie en moet daarom toenemend na konstruktief beweeg: Graham Charters Maandag

Die adjunkminister van Internasionale Betrekkinge en Samewerking, Thandi Moraka, het die media gevra om ʼn meer ingeligte begrip van migrasie en streeksverhoudings te help bevorder. Sy het mense wat Suid-Afrika binnekom aangemoedig om immigrasiewette en -regulasies na te kom voor vandag se 46ste algemene vergadering van die Suider-Afrikaanse Ontwikkelingsgemeenskap in Durban. Moraka sê migrasie is ʼn wêreldwye verskynsel, want mense beweeg oor grense weens onder meer ekonomiese geleenthede en akademiese ontwikkeling:

Die uitvoerende direkteur van die Namibiese Burgerlugvaartowerheid, Toska Sem, het die belangrikheid beklemtoon van die versterking van lugvaartveiligheidstoesig en die bou van 'n proaktiewe veiligheidskultuur namate Namibië sy Nasionale Lugvaartveiligheidsplan ontwikkel. Sy het gepraat by die opening van 'n vyfdaagse werkswinkel van die Internasionale Burgerlugvaartorganisasie in Windhoek wat daarop gemik is om die lugvaartveiligheidsplan te ontwikkel.

Landboukundige Wallie Roux sê die regering en alle belanghebbendes in die landbousektor moet die bedryf se huidige ekonomiese uitdagings in ag neem en 'n loonooreenkoms bereik wat billik en volhoubaar is vir beide werkgewers en plaaswerkers. Sy opmerkings volg op kommer wat deur landbou-unies geopper is oor die verpligte loon- en rantsoenbepalings, met die kontantkomponent van plaaswerkers se lone wat vanaf Januarie 2027 met 29 persent tot 18 Namibiese dollar per uur sal styg. Roux het met Kosmos 94.1 Nuus gepraat:

Namibië stel sy visier op 'n groot verskuiwing na elektriese en hibriede voertuie, met byna die helfte van alle nuwe voertuiginvoere wat teen 2030 elektries of hibried sal wees. Die voorgestelde teiken vorm deel van die konsep Nasionaal Bepaalde Bydrae, en kan meer as 13 miljard Namibiese dollar kos om te implementeer. Kosmos 94.1 Nuus het met Jens Denk van Electric Vehicles Namibia gepraat, wat sê die pad na die verwelkoming van elektriese mobiliteit sal nie maklik wees nie, maar Namibië moet die reis nou begin.

Die onderwysminister, dr. Sanet Steenkamp, het beklemtoon dat die standaardprosedures vir Covid-19 onveranderd bly soos wat dit destyds deur die lynministerie uitgereik is. Haar kommentaar volg op die bevestiging van 'n geval van die virus by die Delta-skoolkoshuis in Windhoek verlede week. Steenkamp het bevestig dat die skool en sy koshuis tydelik gesluit is; die gesondheidsministerie het reeds siftingstoetse vir leerders en onderwysers uitgevoer, en die skool sal na verwagting vandeesweek ontsmet word. Steenkamp het met Kosmos 94.1 Nuus gepraat:

Teen middel 2026 het ten minste 33 individuele lande geteikende sanksies ingestel teen gewelddadige Israeliese setlaars, ekstremistiese buiteposte en geassosieerde finansiële netwerke in die besette Wesoewer. Met hernude geweld bly die kwessie in die nuus en die Israeliese weermag ondersteun die setlaars in die gebied. Die VN se spesiale rapporteur oor die besette Palestynse gebiede Francesca Albanese het met Al Jazeera gepraat.

Die vakverbond Saftu sê meer as drie dekades na apartheid word reusedele van Suid-Afrika se minerale rykdom steeds beheer volgens die logika van private verkryging. Asive Dyani van Saftu sê mynbougemeenskappe bly dikwels arm terwyl rykdom wat onder hul voete gemyn word, na korporasies, aandeelhouers en finansiële markte vloei. Sy sê Suid-Afrika kan nie 'n ekonomie bly wat minerale myn, dit rou of sonder voordeel vir die gemeenskap uitvoer en dan vervaardigde goedere teen reusekoste invoer nie:

Die Soil of Africa-burgerlike beweging sê die onlangse uitspraak deur die hof in Pretoria oor die bestuur en administrasie van die Nasionale Finansiële Hulpskema vir Studente is baie belangrik. Die hof het die aanstelling van die Nsfas-administrateur, Hlengani Mathebula, opgeskort en die ontbinde Nsfas-raad herstel. Die beweging se woordvoerder, Luzuko Sofute, sê daar mag geen viktimisasie van studente of instellings wees weens die bestuurs- en leierskapgeskille nie:

Die Goethe-instituut het amptelik 'n nuwe hoofstuk geopen en ingetrek in sy nuwe tuiste by 6 Simeon Shixungilenistraat, hoek van Dr. W. Külzstraat. Die direkteur van die instituut, Dennis Schroeder, sê dit bied nuwe geleenthede vir die instituut om sy werk in taal, onderwys, letterkunde, kultuur en gemeenskapsbetrokkenheid uit te brei. Hy het aan Kosmos 94.1 Nuus gesê dat die instituut sal voortgaan om Duitse taalkursusse vir kinders, tieners en volwassenes aan te bied, ter ondersteuning van leerders wat studie, werk, reis of persoonlike ontwikkeling volg.

Die Nasionale Gesamentlike Operasionele en Intelligensiestruktuur sê drie mense wat probeer het om ongemagtigde toegang tot die 46ste beraad van die Suider-Afrikaanse Ontwikkelingsgemeenskap in Durban te verkry, is in hegtenis geneem. Twee Kongolese burgers is Saterdag in hegtenis geneem nadat hulle probeer het om toegang tot die lokaal te verkry met akkreditasie wat nie aan hulle uitgereik is nie. Verlede week is 'n Zimbabwiese burger ook in hegtenis geneem nadat hy na bewering probeer het om akkreditasie te bekom onder die dekmantel van 'n uitvoerende kunstenaar. Nasionale polisiewoordvoerder, Athlenda Mathe, sê ontwrigting sal nie geduld word nie:

Die Britse professor Jason Arday is op die ouderdom van 41 oorlede. Arday het in 2023 geskiedenis gemaak as die jongste swart persoon wat tot 'n professoraat aan die Universiteit van Cambridge aangestel is. Sy dood Vrydag in Suid-Londen volg op sy onlangse bedanking van die universiteit te midde van intense media-ondersoek rondom bewerings van akademiese plagiaat. Dit kom nadat sy PhD-tesis deur die Liverpool John Moores Universiteit goedgekeur is, waar hy dit in 2015 voltooi het. Sy vriend Mike Freeman het met Sky News gepraat.

AfriForum het 'n aansoek vir minagting van die hof teen die EFF en sy leier, Julius Malema, by die Hooggeregshof in Pretoria ingedien. Die organisasie se uitvoerende hoof, Kallie Kriel, sê die aansoek kom ná die EFF en Malema se hernieude oproepe tot onwettige grondbesetting, ten spyte van 'n hofbevel wat AfriForum in 2017 verkry het wat hulle verbied om sulke uitlatings te maak. Hy sê tydens 'n openbare EFF-lesing by die Universiteit van Limpopo verlede maand het Malema verwys na jongmense wat eendag 'n plaas in Stellenbosch sal betree en beset:

Pendapala Nakathingo, sekretaris-generaal van die Namibia Bus and Taxi Association, Nabta, het kwessies soos tariewe, regulasies, veiligheid en die toekoms van openbare vervoer uitgelig as uitdagings waarmee die bedryf te kampe het. Hy het gepraat terwyl hy alle bus- en taxieienaars en -bestuurders oproep tot 'n konsultasievergadering by die Laerskool Van Rhyn in Windhoek. Hy het meer:

Kameroen het die nuwelinge Malawi met 3-0 verslaan en daarmee hul heel eerste Afrikabeker-titel vir vroue in Rabat, Marokko, verower. In 'n uitstekende vertoning in die eerste helfte het Marie Ngah twee doele aangeteken, met 'n derde deur Naomi Ndjoah Eto in ekstra tyd van die eerste helfte. Kameroen is die vierde onderskeie land om Wafcon te wen en sluit nou aan by Nigerië, Ekwatoriaal-Guinee en Suid-Afrika. Kameroen se doelwagter Michaely Kyria Bihia sê die span het alles gegee om te wen:

Die Departement van Bosbou, Visserye en die Omgewing sê laboratoriumtoetse het bevestig dat genetiese materiaal van die sardynherpesvirus teenwoordig is in getoetste sardyne. Janet Coetzee van die departement sê die virus is gevind in dooie sardyne en op laer vlakke ook in sommige oënskynlik gesonde sardyne wat aan die Weskus versamel is. Sy sê die virus is nog nooit voorheen in Suid-Afrikaanse sardyne aangemeld nie. Sy sê dit word geassosieer met twee grootskaalse sardynvrektes in Australasië gedurende die 1990's:

Stad Windhoek het te kampe met voortdurende vullisstorting en die stad is oor die algemeen vuil. Die stad se burgemeester, Sakarias Uunona, het sy skoonmaakveldtog by die Green Mountain-sokkerveld in die Samora Machel-kiesafdeling gelei onder die tema "Gaan Groen, Slaan die Plastiek Oor", met die klem op gemeenskapsbestuur en die vermindering van enkelgebruikplastiek om 'n volhoubare stad te bou. Hy het inwoners daaraan herinner dat netheid verder strek as basiese munisipale dienste, aangesien dit aktiewe omgewingsverantwoordelikheid van alle inwoners vereis.

Reaksie word ontvang op die beplande permanente sluiting van Farmers Meat Market se Mariental-slagpale, Namibië se enigste uitvoergoedgekeurde skaapabattoir. Die maatskappy sê ondanks heropening in November 2022 en groot beleggings om doeltreffendheid en markte te verbeter, het die fasiliteit opgehoopte verliese van 92 miljoen Namibiese dollar. Simonis Storm het onlangs die stilstand gekoppel aan die verlies van die Noorse uitvoerkwota en versadigde streeksmarkte. Ekonoom dr. Omu Kakujaha-Matundu sê aan Kosmos 94.1 Nuus dat regeringsingryping nodig is om dié strategies belangrike besigheid te red.

Bestuursdeskundige Pius Dunaiski sê die stigting van die Openbare Batebestuursagentskap, of Pama, moes reeds lankal plaasgevind het. Hy sê Namibië se meer as 179 miljard dollar in openbare bates het jare lank gely onder swak bestuur, verwaarlosing, misbruik en diefstal. Dunaiski spreek egter kommer uit oor die spoed waarteen die minister van werke, Veikko Nekundi, die agentskap vorentoe dryf. Hy sê die parlement moes eers die geleentheid gehad het om die wetgewing wat Pama stig, te debatteer. Hy het met Kosmos 94.1 Nuus gepraat:

Die Nasionale Dobbelraad vra die regering om dringend aandag te skenk aan die krisis van jongmense wat steeds uitermate swaar deur ekonomiese uitsluiting getref word. Die raad se waarnemende uitvoerende hoof, Lungile Dukwana, moedig jong Suid-Afrikaners aan om nie sportweddenskappe en ander vorme van dobbelary as 'n alternatief vir 'n inkomste te beskou nie. Hy sê die organisasie se studie oor die sosio-ekonomiese uitwerking van dobbelary in Suid-Afrika in 2023/24 beklemtoon die noodsaaklikheid van groter bewusmaking onder jonger Suid-Afrikaners.

Die landbouministerie het begin met voorbereidings vir Namibië se 2026/27-ploegseisoen, wat van 1 Oktober tot 31 Maart strek, om 508 trekkers en landbou-implemente landwyd te diens en te herstel teen 'n koste van ongeveer 8 miljoen Namibiese dollar. Kosmos 94.1 Nuus het met die ministerie se woordvoerder, Romeo Muyunda, gepraat, wat sê die inisiatief is ook daarop gemik om geleenthede te skep vir 15 gegradueerde ambagslui en 45 beroepsopleidingsopleiers, terwyl boere se toegang tot gesubsidieerde masjinerie, insluitend saailingplanters, steeksaaimasjiene, looptrekkers en onkruidverwyderingsmasjiene, verbeter word.

Nuwe regulasies versterk beskerming vir Namibiërs wat weens agterstallige huisleningskuld die risiko loop om hul wonings te verloor. Die hervormings verhinder nie banke om op huise beslag te lê nie, maar bring groter geregtelike toesig voordat 'n primêre woning verkoop kan word. Deon Gous, ontleder by Cirrus Capital, het met KosmosKapitaal gepraat:

Die voorsitter van die Hardap-streekraad, Simon Kooper, het jongmense in die streek versoek om regeringsekonomiese inisiatiewe, sake-inkubasie en befondsing soos die Nasionale Jeugontwikkelingsfonds te gebruik om werkloosheid aan te pak. Hy sê hierdie inisiatiewe is daarop gemik om jeugwerkloosheid aan te spreek, plaaslike ondernemings te versterk en volhoubare landelike ekonomiese ontwikkeling te bevorder.

Hy sê dat Angolese wat al geslagte lank in die land is, kla dat hulle nog nie Namibiese burgerskap ontvang het nie. Angolese burgers wat in die 1970's na Namibië gekom het, kwalifiseer kragtens die Kabinet se vereistes vir burgerskap.

Die Omuthiya-raadslid Erastus Nekomba het in 'n terugblik op die eerste agt maande in sy amp gesê dat 'n gebrek aan nasionale dokumente onder sommige inwoners, insluitend pensioenarisse, steeds een van die uitdagings is waarmee die kiesafdeling te kampe het.

Die DA het die uitspraak van die Hooggeregshof in Pretoria verwelkom waarvolgens sleutelaspekte van Okosa se verkiesingsuitsaairegulasies ongrondwetlik en onwettig verklaar is. Ashor Sarupen van die DA sê die hof het verligting toegestaan deur 'n dringende meganisme te skep vir geskille oor politieke advertensies en partyverkiesingsuitsendings wat afgekeur is. Hy sê daar is ook bevind dit is onwettig en ongrondwetlik om lede van die publiek en openbare belange-organisasies uit te sluit om politieke uitsendings uit te daag of af te keur: 

Die African Unite Borders Bus Trucks Association doen 'n beroep op Afrika-leiers om in te gryp na die Karibameer-veerboottragedie in Zimbabwe. Vier-en-veertig mense is dood toe 'n oorlaaide veerboot Dinsdag naby Long Island omgeslaan het, met baie mense wat steeds vermis word. Die voorsitter van die vereniging, Mukhwathi Phumudzo, sê dit was 'n ou boot en Afrika-leiers moet belê in die bou van nuwe infrastruktuur:

Hy het bygevoeg dat dit na die Hooggeregshof geneem moet word om relevante ministeries aanspreeklik te hou en hulle te dwing om daarna te kyk.

Voormalige ombudsman John Walters sê die voortdurende versuim om gevangenes betyds van volledige maaltye te voorsien, is 'n herhaalde menseregteskending wat die regering jare gelede belowe het om op te los. In reaksie op onlangse klagtes van gevangenes en bevindinge van die Ombudsman se Kantoor, het Walters bevestig dat vorige amptelike ondersoeke bewys het dat hierdie oortredings plaasvind, maar owerhede bly kwesbare gevangenes in die steek laat. Hy praat met Kosmos 94.1 Nuus:

Die minister van internasionale betrekkinge en samewerking, Ronald Lamola, het die Suider-Afrikaanse Ontwikkelingsgemeenskap gevra om die stryd teen honger te versterk. Die minister het in sy afsluitingsrede tydens die vergadering van die SAOG-ministersraad in Durban, KwaZulu-Natal, die vordering geloof wat Tanzanië, Zambië, Zimbabwe en Namibië gemaak het in hul pogings om honger te bekamp. Lamola sê 58 miljoen mense in die streek leef egter steeds met die onsekerheid of daar kos op die tafel gaan wees:

Rugbynuus word oorheers deur vandag se wedstryd tussen die Blou Bulle en die All Blacks op Loftus Versfeld in Pretoria. Dit is die derde wedstryd in die All Blacks se Suid-Afrikaanse “Rugby's Greatest Rivalry”-toer, en dien as 'n opwarming voordat Nieu-Seeland teen die Springbokke speel. Die Bulle se hoofafrigter, Johan Ackermann, het met Kosmos 94.1 Nuus gesels:

Voormalige Suid-Afrikaanse ambassadeur in Namibië, dr. Riaan Eksteen, het beklemtoon dat die Amerikaanse president Donald Trump se benadering tot buitelandse beleid nie negatief vir Namibië is nie. Dit is tensy Namibië beleide volg en aksies neem wat teen die VSA se nasionale belang sou wees, veral met betrekking tot Kuba en Iran. Dit kom terwyl Trump se buitelandse beleid teenoor Namibië fokus op 'n "Amerika Eerste" benadering wat kritieke minerale, energiesekuriteit en voorsieningsketting-veerkragtigheid prioritiseer.

Kry die nuus soos dit breek.

Die DA in die Wes-Kaap doen 'n beroep op die leier van die Patriotic Alliance, Gayton McKenzie, om saam te werk met 'n voortgesette ondersoek na sowat drie-miljoen Suid-Afrikaanse rand wat vir Sentraal-Karoo-projekte ingesamel is tydens sy termyn as burgemeester. Dave Bryant van die party sê die provinsiale regering probeer steeds om vas te stel of die geld in die munisipaliteit se rekeninge inbetaal is en vir die beoogde doel aangewend is:

Amerikaanse president Donald Trump het Vrydag tydens 'n saamtrek in New York beloof om die Straat van Hormuz as Amerikaanse grondgebied te verklaar, terwyl Iran en die VSA bots oor beheer oor die sleutelwaterweg. Ontleders sê dit moet met 'n knippie sout geneem word, want die seestraat is 'n internasionale waterweg. Die straat word ook op sy smalste punt verdeel tussen Iranse en Omaanse gebiedswaters. Luister na Trump:

Die Stad Kaapstad sê sy mariene-eenheid het die afgelope jaar groot suksesse behaal, insluitend 'n byna 500-persent toename in die herwinning van gestroopte mariene hulpbronne. Herwonne goedere het gestyg van ongeveer 2 500 tot bykans 15 000 items. Wetstoepassers het ook 953 onwettige sjebiens gesluit. Die burgemeesterskomiteelid vir Veiligheid en Sekuriteit, JP Smith, sê hierdie resultate toon 'n sterker fokus op verordeningstoepassing en misdaadvoorkoming:

Die groeiende Amerikaanse belangstelling in Namibië se kritieke minerale en energiesektor laat vrae ontstaan oor die aard van die verhouding tussen die twee lande. Die Amerikaanse ambassadeur John Giordano is reeds gekritiseer oor wat sommige beskou as aggressiewe druk vir Amerikaanse toegang tot hierdie hulpbronne. In 'n onderhoud met Kosmos 94.1 Nuus sê die veteraan Amerikaanse diplomaat en politieke ontleder Brooks Spector dat beide kante nou moet bepaal hoe 'n wedersyds voordelige vennootskap moet lyk. Dit kom terwyl Namibië se belangrikheid as 'n produsent van kritieke minerale steeds groei.

Oud-president Nangolo Mbumba verjaar vandag, en die voormalige eerste minister en stigtersminister van onderwys, Nahas Angula, het hom gelukgewens en hom geprys dat hy die leisels soomloos oorgeneem het ná die afsterwe van president Hage Geingob. Mbumba het as die tweede vise-president onder Geingob gedien van 2018 tot sy aanvaarding van die presidentskap in 2024. Angula het met Kosmos 94.1 Nuus gepraat: