Nuus

Die Kankervereniging van Namibië het aangekondig dat hy die land se Nasionale Kankerregister vir die jare 2020 tot 2024 finaliseer. Oor die volgende drie weke kan registerspanne sommige pasiënte of hul families kontak as deel van 'n vertroulike opvolgproses om rekords te verifieer. Die vereniging se uitvoerende hoof, Rolf Hansen, het aan Kosmos 94.1 Nuus gesê dat alle inligting streng privaat sal bly en dat die inisiatief daarop gemik is om nasionale kankerdata te versterk.

Die oorlog in die Midde-Ooste het oliemarkte deurmekaar met lande soos Botswana wat Vrydag afgekondig het dat hy net nege-dae van olie oor het vir die land. Die Straat van Hormuz is gesluit wat die vervoerketting van ru-olie erg ontwrig. Kosmos 94.1 Nuus het met die senior petroleum ekonoom, by die lynministerie, Abednego Ekandjo, gepraat. Hy verduidelik dat Namibië maatreëls in plek het om die prysverhoging vir olie te versag vir gebruikers en hy sê gebeurlikheidsplanne is in plek.

Die parlement het die werwing van 'n inligtingskommissaris en adjunk skielik opgeskort, wat die implementering van die Wet op Toegang tot Inligting verder vertraag. In 'n koerantkennisgewing vandeesweek is die staking bevestig. Kosmos 94.1 Nuus het met senior kommunikasie-dosent by Nust, dr. Rolf Santos gepraat.

Katar se premier vra vir 'n de-eskalasie in die konflik wat die Midde-Ooste verswelg. In ‘n onderhoud met Sky News, het Sheikh Mohammed bin Abdulrahman al Thani die aanvalle deur Iran op Golflande as 'n gevaarlike misberekening beskryf.

Die Springbok-sewes se afrigter, Philip Snyman, sê hy is trots op die span se kliniese spel teen Spanje in die eindstryd van die Kanadese wêreldreekstoernooi in Vancouver. Suid-Afrika het ses drieë gedruk en Spanje 38-12 verpletter. Dit was die Blitsbokke se derde titel in vyf toernooie in die huidige seisoen. Snyman sê hy is tevrede met die span se volgehoue spelpeil en die groep se diepte:

Die Namibiese Rewolusionêre Vervoer- en Vervaardigingsvakbond, Naretu, het ‘n beroep op president Netumbo Nandi-Ndaitwah gedoen om by die staking by Namib Mills in te gryp. Sowat 1 000 werknemers by verskeie takke van Namib Mills staak reeds vir meer as agt weke terwyl die partye sukkel om ‘n loondispuut te besleg. Naretu se president, Petersen Kambinda, waarsku dat die voortgesette staking voedseltekorte kan veroorsaak en in ‘n nasionale krisis kan ontaard. Die stakers is ook reeds die afgelope twee maande sonder ‘n onkomste gestrand. Naretu-president Petersen Kambinda het Kosmos 94.1 Nuus op hoogte van sake gebring:

Die minister van Gesondheid, Aaron Motsoaledi, het Suid-Afrikaners verseker dat dit steeds veilig is om sanitêre doekies en broekievoerings te gebruik. Dit volg nadat 'n onlangse studie deur die Universiteit van die Vrystaat bevind het dat sekere sanitêre doekies en broekievoerings skadelike endokrien-ontwrigtende chemikalieë kan bevat. Motsoaledi het gister in 'n inligtingsessie met die media gesê die lae vlakke van endokrien-ontwrigtende chemikalieë wat in die produkte voorkom, is nie 'n nuwe bron van kommer nie en is nie skadelik nie:

Die onderwysaktivis Hendrick Makaneta erken die werk wat die Nasionale Finansiële Hulpskema vir Studente doen om studente se uitstaande probleme, insluitend probleme met verblyf, op te los. NSFAS se raadsvoorsitter, Mugwena Maluleke, het aangekondig die skema het 224 983 verblyfaansoeke vanaf studente regoor die land ontvang en 148 825 studente en verblyfverskaffers het getekende huurkontrakte ingedien. Makaneta vra NSFAS om vinnig op te tree en te verseker daar is algemene nakoming, veral vir studente in privaat studenteverblyf:

'n Sewende Amerikaanse Weermaglid is dood aan beserings wat hy in Iran se aanvanklike aanval in die Midde-Ooste opgedoen het toe 'n tydelike bedryfsentrum op die burgerlike hawe Shuaiba in Koeweit getref is. Die oorskot van ses ander soldate wat gesterf het, het die naweek op die Lugmagbasis Dover in Delaware aangekom. Die minister van Verdediging, Pete Hegseth, het aan CBS gesê die Amerikaanse sending in Iran is goed op dreef:

Die inflasiekoers het in 2025 tot ongeveer 3,5 persent afgekoel, maar huishoudings is steeds onder druk weens volgehoue prysstygings vir noodsaaklikhede. Die verouderde verbruikersprysindeksmandjie, gebaseer op 2009-bestedingspatrone, onderskat waarskynlik die ware lewenskostedruk waarmee Namibiërs te kampe het, wat nou meer geld aan basiese behoeftes soos voedsel toewys. Aanhoudende stygings in dienste soos huur en nutsdienste vererger die las, wat daarop dui dat 'n hergebaseerde mandjie hoër inflasie kan toon. Tannan Groenewald, ekonoom van Cirrus Capital.

Dan Bradbury van Engeland het sy tweede Johannesburg Ope met een hou gewen en 'n derde DP World-toertitel by die Houghton Gholfklub verower. Die 26-jarige was vyf houe agter, maar het ingehaal om die titel op 17 onder baansyfer op 65 te verower. Casey Jarvis van Suid-Afrika, wat wou aansluit by die elitegroep met drie agtereenvolgende DP World-toeroorwinnings, het gelykop tweede saam met Brandon Robinson-Thompson van Engeland geëindig. Bradbury sê hy het nie verwag het om te wen nie:

Die Israelies-Amerikaanse oorlog teen Iran het oliepryse die hoogte laat inskiet en dis nou die eerste keer sedert 2022 bo 100 dollar per vat. Die oorlog beteken dat minder olietenkskepe deur die Seestraat van Hormuz kan vaar, wat 'n vyfde van die wêreld se olievoorraad en groot hoeveelhede gas vervoer. Die Amerikaanse minister van Energie, Chris Wright, sê die styging kan moontlik 'n paar weke duur, maar nie maande nie:

Die Oos-Kaapse LUR vir Landelike Ontwikkeling en Landbouhervorming, Nonceba Kontsiwe, sê die provinsie het meer as 63 000 beeste binne een week teen die uitbreking van bek-en-klouseer ingeënt. Sy sê dit nadat die eerste 150 000 dosisse Argentynse bek-en-klouseer-entstof verlede week in die provinsie aangekom het. Kontsiwe sê die departement het 'n bestelling vir 1 050 000 entstowwe by die Onderstepoort Biologiese Produkte geplaas, na die noodbefondsing van 55 miljoen Suid-Afrikaanse rand wat verlede maand deur die provinsiale tesourie toegeken is:

Die Namibiese Universiteit van Wetenskap en Tegnologie, Nust, het amptelik sy Nanosatelliet-data-ontvangsgrondstasie bekendgestel, wat 'n belangrike mylpaal in die land se groeiende ruimtewetenskap-kapasiteit aandui. Die grondstasie vul Namibië se breër satelliet-infrastruktuurontwikkeling aan, insluitend die Satelliet-gronddata-ontvangsstasie wat verlede maand bekendgestel is. Nust-woordvoerder Cindy van Wyk het met Kosmos 94.1 Nuus gepraat:

‘n Reuse-skok wag op motoriste in April met onderverhalings in veral diesel wat in die buurland om meer as 4 Suid-Afrikaanse rand gerapporteer word. Brent ru-olie verhandel tans op 115 Amerikaanse dollar ‘n vat en het in sewe dae met meer as 31 persent gestyg en in die afgelope 24 uur, 22 persent. Dawie Klopper, Suid Afrikaanse ekonoom, verduidelik:

Die Hai||om-vereniging het regstappe teen die Namibiese regering van stapel gestuur om erkenning te eis vir voorvaderlike grondregte in die Etosha Nasionale Park en omliggende gebiede. Die groep sê die saak is daarop gemik om meer as 'n eeu van onteiening aan te spreek. Die Regshulpsentrum se prokureur, Corinna Van Wyk, het meer:

Die DA in Gauteng eis dat die provinsiale Departement van Gesondheid dringend die lugversorging in die Steve Biko Hospitaal in Pretoria moet laat regmaak. Die party sê pasiënte is hewig ontsteld omdat chirurgie vir meer as 'n maand vertraag is weens voortdurende probleme met die lugversorging in operasiesale. Talle angstige familielede van pasiënte het die DA-lid, Jack Bloom, gekontak omdat hul geliefdes erge pyn en ongemak ervaar terwyl hulle wag vir hul operasies:

Die Regterlike Dienskommissie het planne aangekondig om 'n beperkte aantal buitelandse regters te werf om in die siviele stroom van Namibië se hoërhof te dien. In 'n mediaverklaring sê die kommissie dié besluit volg op 'n volgehoue tekort aan geskikte gekwalifiseerde plaaslike kandidate en toenemende druk op die hof vanweë aftredes en 'n groeiende siviele saaklading. Kosmos 94.1 Nuus het met Vikitoria Hango, die woordvoerder van die kommissie, gepraat:

Visepresident Lucia Witbooi het ‘n beroep op die Raad van Kerke in Namibië gedoen om hul lede aan te spoor om meer aktief in hul gemeenskappe betrokke te raak. Witbooi het tydens die Wêreldbiddag vir Vroue in Windhoek gesê kerke speel ‘n belangrike rol om eenheid en transformasie in gemeenskap te bewerkstellig. As sulks is kerke belangrik in die bekamping van geweld.

Die minister van landbou, John Steenhuisen, sê grootskaalse bek-en-klouseer-inentings regoor die land sal help om die internasionale rooivleismarkte oop te stel. Hy het gepraat tydens 'n inentingsveldtog in Magagula Heights in Ekurhuleni. Die minister sê die 2025-bek-en-klouseer uitbreking het die uitvoerbedryf miljarde rande in verlore inkomste gekos weens 'n verbod wat lande soos China ingestel het:

Die oorlog in die Midde-Ooste is besig om globale ekonomiese gevolge te hê weens die stygende olieprys en, nader aan die huis, die Suid-Afrikaanse rand wat erg verswak het teen die Amerikaanse dollar. Kosmos 94.1 Nuus het met dr. Roelof Botha gepraat, ekonomiese adviseur vir die Optimum Groep, wat sê daar kan 'n positiewe uitkoms wees vir Namibiese uitvoere, maar daar is ook kommer.

Die DA in Johannesburg se burgemeesterskandidaat, Helen Zille, het ter voorbereiding van die komende plaaslike regeringsverkiesing, vyf beloftes aan die mense van Johannesburg bekendgestel. Zille sê die DA sal hande vat met die privaat sektor om Johannesburg se toekoms te bou, met die fokus op betroubare water en elektrisiteit, paaie wat reg is en 200 000 nuwe werksgeleenthede na Johannesburg lok. Sy voeg by die party sal korrupsie uitroei, openbare ruimtes beveilig en 'n professionele en moderne regering instel:

Vandag is Internasionale Vrouedag en die kwessie van vroueverteenwoordiging in openbare en private ruimtes word bespreek. Vanjaar se tema, “Gee om te wen”, is daarop gemik om geslagsgelykheid te bevorder deur oorvloedig te gee. Kosmos 94.1 Nuus het met Sister Namibia se nasionale koördineerder, Brigit Loots, gesels wat sê meer moeite is nodig om meer vroue in alle sektore van die land in te sluit.

Die waarnemende minister van polisie, Firoz Cachalia, beplan om 'n voorstel aan die minister van justisie en grondwetlike ontwikkeling, Mmamokolo Kubayi, te stuur oor die stigting van gespesialiseerde howe vir bendegeweld. Hy het in Westbury, Johannesburg, gepraat tydens die besoek aan die families wie se geliefdes Woensdag in 'n massaskietery dood is. Die minister sê die voortdurende massamoorde in die land is 'n bron van kommer vir die regering en polisie:

Die Wes-Kaapse LUR vir landbou, ekonomiese ontwikkeling en toerisme, Ivan Meyer, het die gewelddadige aanval op Hugo Louw veroordeel, wat onlangs op die R-365 naby die plaas Waa Drift in die Porterville-distrik plaasgevind het. Drie verdagtes is met die hulp van plaaslike plaaswagte en naburige boere aangekeer. Meyer het die ernstige uitwerking beklemtoon wat geweldsmisdaad en veediefstal op boerderygemeenskappe, voedselsekerheid en landelike ekonomiese bestendigheid het:

Die DA sê die minister van verdediging en militêre veterane, Angie Motshekga, het geweier om te bevestig of president Cyril Ramaphosa Iran se deelname aan die Suid-Afrikaanse Nasionale Weermag se oefening, Will for Peace, goedgekeur het. Die parlementêre opmerking kom te midde van diplomatieke en veiligheidskommer oor Iranse vlootvaartuie wat aan die oefening deelgeneem het. Chris Hattingh van die DA sê Motshekga se stilswye laat ernstige vrae ontstaan oor burgerlike toesig oor die weermag en aanspreeklikheid binne die SANW:

Die Hai||om Vereniging, wat in 2024 gestig is om die inheemse Hai||om bevolking te verteenwoordig in die nastrewing van hul historiese grond- en verwante regte, het 'n reuse-regsgeding teen die regering aanhangig gemaak. Die Hai||om, die grootste San-groepering in Namibië, eis vergoeding van 2,8 triljoen Namibiese dollar vir voorvaderlike grond wat hulle verloor het en wat vandag die Etosha Nasionale Park is. Bandu Komob en Johny Aib wys op die belangrikheid van hul grondregte.

Die Walvisbaai-korridorgroep sê 700 SAOG-vragmotorbestuurders is gedwing om alternatiewe roetes na die Demokratiese Republiek van die Kongo te neem nadat swaar reën 'n belangrike brug by die Kasumbalesa-grenspos in Zambië vernietig het. Die brug se ineenstorting het die vervoer van mynbou-insette, brandstof, mineraaluitvoere en handel in die streek vertraag. Kosmos 94.1 Nuus het met die Groep se woordvoerder Maria Paulus gepraat:

Die eerste been van die Enduro-nasionale motorfietskampioenskappe is in volle swang by Yellowstone Trails in Windhoek, waar 63 jaers met hul vernuf op hul ysterperde spog. Kosmos 94.1 se Francois Lottering is op die toneel en het met die verdedigende kampioen, Quinton Z van Rooyen, gepraat:

Yellowstone Trails in Windhoek is ‘n miernes van bedrywighede met die eerste been van die Enduro-nasionale motorfietskampioenskappe wat vanoggend begin het. Altesaam 63 deelnemers gaan sake uitspook, met die Enduro-2025-kampioen, Quinton Z van Rooyen, wat sy titel verdedig. Kosmos 94.1 se Francois Lottering monitor die aksie en doen verslag:

Alle motorsportliefhebbers se oë is vandag op die Killarney-renbaan in Kaapstad waar Namibië se Slamet-legendes in die tweede ronde van die Power-reeks deelneem. Veral Richard Slamet junior se terugkeer na Kaapstad ná 13 jaar wek belangstelling. Francois Lottering van Kosmos 94.1 het meer:

Windhoekers het Vrydagaand in hul spoor getrap met Copps 94.1 en die Namibiese polisie wat ‘n wakende oog oor die hoofstad gehou het. Met die naglewe onder beheer, het die Copps 94.1-span ‘n draai by die Otjimuise-informele mark gaan maak, waar die lot van vroue wat laatnag spook om ‘n inkomste vir hul gesinne te probeer verseker, ‘n seerpunt bly. Francois Lottering van Kosmos 94.1 doen verslag:

Kry die nuus soos dit breek.

FNB Namibië is erken as die land se voorste bank vir die fasilitering van naatlose oorgrenshandel en internasionale finansiële vloei vir invoerders, uitvoerders, beleggers en individue. Die bank is aangewys as die Beste Buitelandse Valutabank in Namibië in Global Finance-tydskrif se 26ste Jaarlikse Wêreld se Beste Buitelandse Valutabanke-toekennings. FNB-woordvoerder Kirsty Watermeyer:

Die minister van Landbou, John Steenhuisen, het bevestig die regering het 1,4-miljard Suid-Afrikaanse rand voorsien om bek-en-klouseer te beveg, terwyl bykomende befondsing versoek is. Die regering betaal die inentings ten volle as deel van 'n nasionale veldtog. Steenhuisen sê entstowwe wat vanaf Argentinië en Turkye verkry is, word reeds oor provinsies versprei. Hy het aan Newzroom Afrika gesê die land beoog om teen Desember ongeveer 80-persent van vee in te ent:

Die Auas Hills Aftreeoord hou Saterdag hul jaarlikse markdag. Die aftreeoord bied ook versoringsdienste vir verswakte bejaardes. Rita van Vuuren van die beplanningskomitee nooi die publiek uit om die markdag by te woon wat ook versorging van pasiënte sal ondersteun. Van Vuuren het met Kosmos 94.1 Nuus gepraat.

Die parlement ondersoek wat hy beskryf as die groeiende oorheersing van die Nederlandse oliereus Vitol Group in Namibië se stroomaf brandstofmark. IPC-parlementslid Rodney Cloete het kommer uitgespreek dat die maatskappy, deur middel van filiale en gesamentlike ondernemings tussen 75 en 95 persent van die land se brandstofvoorraad kan beheer. Cloete is aan die woord.

Reaksie word ontvang op Onafhanklikheidsdag op 21 Maart wat vanjaar amptelik in al 14 streke gevier sal word, en altesaam 3,5 miljoen Namibiese dollar gaan kos. Met gebeure in die Midde-Ooste wat die wêreldekonomie op die agtervoet het, voel opposisie-partye dat die land se prioriteite nie reg is nie. LPM-woordvoerder Lifalaza Simataa sê die regering kan nie net aangaan asof niks gebeur het nie. Hy het meer.

Iran het die Straat van Hormuz gesluit vir skeepvaart, en volgens berigte begin skepe ook die Suez-kanaal en Rooisee vermy weens die oorlog in die Midde-Ooste. Verskepingsmaatskappye het reeds begin om hul skepe vanaf die Ooste na Europa en Suid-Amerika om die Kaap die Goeie Hoop te herlei. Dit beteken die Walvisbaai-hawe, wat hoër op die wêreldranglys is as Suid-Afrikaanse hawens, kan hieruit voordeel trek. In 2023 toe die Suez-kanaal gesluit was, het Walvisbaai 'n 32 persent jaar-op-jaar styging in vasmerings aangeteken. Kosmos 94.1 Nuus het aangeklop by Elias Mwenyo, uitvoerende bestuurder van Namport, wat bevestig hulle verwag meer skepe en is gereed daarvoor.

Die landbou-organisasie TLU SA is bekommerd oor die huidige tempo en rigting waarin die regering die bek-en-klouseer-uitbreking bestuur. Die organisasie is deel van die Bek-en-Klouseer-bedryfskoördineringsraad wat die landbouminister, John Steenhuisen, gestig het vir 'n gekoördineerde poging ter ondersteuning van die gefaseerde instel van die strategie. Woordvoerder Caria van der Merwe sê die land het nie die nodige vermoë om die uitbreking doeltreffend te hanteer nie:

Die sentrale bank van Namibië het sy aansoek in die hoërhof vir die likwidasie van voormalige Trustco Bank, 'n filiaal van die Trustco-groep, teruggetrek. Quinton van Rooyen Jnr, die besturende direkteur van die groep, het met Kosmos 94.1 Nuus gepraat. Hy sê dis bewys dat die bank wel solvent is.

Die sentrale bank van Namibië het sy aansoek in die hoërhof vir die likwidasie van voormalige Trustco Bank, 'n filiaal van die Trustco-groep, teruggetrek. Quinton van Rooyen Jnr, die besturende direkteur van die groep, het met Kosmos 94.1 Nuus gepraat. Hy sê dis bewys dat die bank wel solvent is.

Finansminister Enoch Godongwana waarsku hoër oliepryse weens die Midde-Oosterse oorlog kan Suid-Afrika se inflasie laat styg en ekonomiese vooruitsigte raak. Die prys van Brent ru-olie het dié week met byna 16-persent gestyg omdat skeepsvervoer tot stilstand gekom het in die Straat van Hormuz, waardeur 'n vyfde van die wêreld se olie vervoer word. Godongwana het aan Bloomberg Television gesê Suid-Afrika kan die uitwerking van die oorlog weerstaan:

Die DA sê die agterstand by die Gautengse Drankraad plaas werksgeleenthede in gevaar. Die party voer aan dat vertragings in die uitreiking en hernuwing van lisensies sommige besighede dwing om te sluit of onwettig handel te dryf, terwyl onlangse tariefverhogings en oorvol kantore sake vererger. Mike Moriarty van die DA sê 'n voltooide verslag deur die kommissie van ondersoek na beweerde korrupsie en administratiewe mislukkings, korrupsie en wanbestuur by die raad is nog nie vrygestel nie:

Reuters berig ekslusief dat weermagbronne aan hom bevestig het dat dit voor wil kom asof die VSA wel verantwoordelik is vir die aanval op die meisieskool in Iran op die eerste dag van die konflik. Meer as 170 kinders is in die aanval dood. Die ondersoek deur Amerikaanse owerhede is nog nie voltooi nie. Tydens ‘n perskonferensie by die Withuis het perssekretaris Karoline Leavitt vroeër die week so geantwoord.

Namibië staar 'n toenemende uitdaging van elektroniese afval, of e-afval en plastiekbesoedeling in die gesig. Namate tegnologie vinnig vorder en verbruikersvraag na elektroniese toestelle groei, neem die volume weggegooide elektronika wat gevaarlike stowwe bevat wat beide die omgewing en openbare gesondheid bedreig, toe. Cran het die dringendheid van hierdie kwessie erken en saam met Hulina Offshore Energy 'n nasionale bewusmakingsveldtog van stapel gestuur. Cran-woordvoerder Mufaro Nesongano...

Kry die nuus soos dit breek.

Reaksie word steeds ontvang oor Nudo LP Vetaruhe Kandorozu wat vir adjunk-onderwysminister Dino Balotti in die parlement gesê het hy moet teruggaan na Italië en dat Namibiërs nie so lyk nie. Hierdie keer het Kosmos 94.1 Nuus direk met Nudo gepraat. Volgens Nudo-lid Barry Rukoro stem hy saam dat Kandorozu se opmerking ongevraagd was. Die party kan egter niks daaraan doen nie want dit is in wanorde.