Podcasts about feirste

Tá an t-oileán beag seo ag athrú ar go leor, leor bealaí - ó thaobh na polaitíochta de, ó thaobh an chultúir de agus ó thaobh ár bhféiniúlachta de. Agus leis na hathruithe sin, tá díospóireacht ag teacht chun cinn arís is arís eile, is é sin, reifreann faoin teorainn agus faoi Éire Aontaithe. Ach cé comh réadúil is atá an fís sin maidir le hÉire Aontaithe? Ag Ard Fheis Chonradh na Gaeilge i mBéal Feirste ar na mallaibh, ghlac an eagraíocht le rún ar son ghníomhú i dtreo “Éire Aontaithe ar leas na Gaeilge agus na Gaeltachta”. Ach le conspóid agus le teannas go minic ina scáil ar aon díospóireacht pholaitiúil faoin nGaeilge – go háirithe ó thuaidh - an bhfuil baol an go dtiocfadh ísliú stádais ar an teanga in Éire Ath-Aontaithe? Agus í ag taifeadadh beo ag an Ard Feis, phléigh Áine Ní Bhreisleáin taighde úr ar thodhchaí na Gaeilge agus na Gaeltachta in Éirinn Aontaithe leis an údar Róisín Nic Liam (scoláire dochtúireachta PhD in Ollscoil na Banríona), agus le hUachtarán Chonradh na Gaeilge, Ciarán Mac Giolla Bhéin. Foclóir: Ag bailiú nirt: Gaining momentum Dlús: Accerlate or to hasten Is mithid dúinn: It's time for us Claochlaitheach: Transformative Ionchur: Input Claonadh: Bias Ag amharc go cúng: Looking narrowly Rúin: Motions Críochdheighilt: Partition Ualach: Burden Deis chneasaithe: Opportunity for healing Uirlis dheighilte: A tool of separation Dlínse: Jurisdiction Fréamhaithe: Rooted Toil: Desire or will Ionchas: Expectation Creatlach: Framework Idirbheartaíocht: Negotiation Rinneadh muid talamh slán daofa: We took them for granted Samhail: Model Am-scála: Time frame Aineolach: Uninformed or ignorant Géilleadh: Surrender Soiléireacht: Clarity An cheist a chíoradh: To discuss the issue Beidh seo ar leas..: This will benefit.. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Bhí Ard-Fheis Chonradh na Gaeilge ar siúl in Óstán an Europa i mBéal Feirste ag an deireadh seachtaine,

Ag caitheamh súil siar ar Ardfheis Chonradh na Gaeilge a bhí ar siúl i mBéal Feirste ag an deireadh seachtaine, plé fosta ar chearta teanga agus seirbhísí i nGaeilge atá ar fáil do phobal na Gaeilge agus na Gaeltachtaí ó eagraisí agus comhlachtaí poiblí.

Mír taifeadta ag Ard-Fheis Chonradh na Gaeilge 2026 i mBéal Feirste ag an deireadh seachtaine. Ghlac an Ard-Fheis le rún chun gníomhú i dtreo Éire aontaithe ar leas na Gaeilge agus na Gaeltachta. Agallaimh le Ciarán Mac Giolla Bhéin, Uachtarán Chonradh na Gaeilge, Annie Nic Mháinis de chuid Áras Uí Chonghaile, agus Frances Hand de chuid Gaelchúrsaí.

Mír grinn na seachtaine seo le Mary Aggie, tá caitheamh aimsire úr ag Mary Aggie agus í anois ag péintéireacht ach chur sé iontas uirthi faoin mhainicín a bhí acu sa rang agus an mhéid a bhí a chaitheamh nó nach raibh a chaitheamh aige.

Ar cur síos ar an chéad acadaimh traenalá gruaige, áilleachta agus bearbóireachta lán Ghaelach in Éirinn a bheas a sheoladh ar Bhóthar na bhFál i mBéal Feirste ar an Luan.

Tá Comhairle Contae Dhún na nGall ag lorg Gardaí Tarrthála san am i láthair le hoibriú ar thránna na contae a bhfuil stádas an bhrait ghoirm bainte amach acu.

Tugadh le fios don teaghlach an tseachtain seo go bhfuil Daithí anois ar liosta éigeandála le croí úr a fháil ó dheontóir fóirsteanach. Déanann Máirtín cur síos ar caidé mar atá Daithí faoi láthair agus caidé mar a mhothaíonn siad faoin scéala seo.

Chuaigh Michelle chun cainte le grúpa de dhaoine óga ó Scoil Náisiúnta Rann na Feirste agus ansin thug sí aghaidh ar Ionad Lae Anagaire go bhfeicfeadh sí cad é an tuairim atá ag daoine rud beag níos sine faoin Charghas.

Tá díomá léirithe ag an gCumann Gaelach in Ollscoil na Banríona, Béal Feirste nach bhfuil tagairt ar bith don Ghaeilge sa dréacht-stráitéis comhionannais, éagsúlacht agus ionchuimsiú atá foilsithe le déanaí ag an Ollscoil.

Mír grinn seachtainiúil le Mary Aggie. Inniu bhí sí ag caint ar chúramóirí baile agus cúrsaí sláinte agus sábháilteachta.

I mí an Mheithimh 2020, baineadh siar as daoine ar fud na tíre nuair a chualathas faoi bhás neamhchoitianta buachalla óig i dtuaisceart Bhéal Feirste. Tháinig na póilíní ar chorp Noah Donohoe, a bhí sna luath-dhéaga, i ndraein stoirme i dtuaisceart na cathrach, i bhfad óna theach féin, sé lá tar éis dó imeacht ar iarraidh. Tá go leor ceisteanna ann go fóill faoina bhás agus osclaíodh ionchoisne trí seachtaine ó shin chun iarracht a dhéanamh cuid de na ceisteanna sin a fhreagairt. Ar Seachtain, labhair an t-iriseoir Liam Tunney faoi na bomaití is suntasaí san ionchoisne go dtí seo. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Thug an tUachtarán Connolly cuairt ar Champas Ollscoil Ulaidh i mBéal Feirste, áit ar bhuail sí le rannpháirtithe Fleadh Cheoil 2026 chomh maith le mic léinn i nDámh an Dlí. Thug an tUachtarán príomhoráid do 200 aoi ón dámh, ó mhic léinn agus ó pháirtithe leasmhara pobail. President Connolly visited Ulster University Campus in Belfast where she met with participants in the 2026 Fleadh Cheoil, as well as students in the Faculty of Law. The President delivered a keynote address to 200 invited guests from the faculty, student body and community stakeholders.

Tá Nóra ag eagrú ócáid ilchultúrtha ar an Fhál Carrach an deireadh seachtaine seo le daoine ó chúlraí éagsúla a bhfuil cónaí orthu sa cheantar seo le tamall anuas, a thabhairt le chéile agus ceiliúradh agus aithne a fháil ar chultúr a chéile.

D'fhógair Roinn na Gaeltachta an tseachtain a chuaigh thart go raibh maoiniú a chur ar fáil acu le hobair chóirithe agus sábháilteachta a dhéanamh ar Choláiste Bhríde Rann na Feirste.

Mír grinn seachtainiúil le Mary Aggie. Bhí Mary Aggie ag cúrsa garchabhair an tseachtain seo.

Tá 2024 thart, faoi dheiridh - cad é mar a bhí sé mar bhliain? Ní raibh easpa ceannlínte ann a bhain siar asainn, anseo in Éireann agus níos faide i gcéin. Bhog Donald Trump ar ais isteach sa Teach Bán i Washington, bhí toghchán Uachtaránachta dár gcuid féin againn anseo in Éireann, ciontaíodh an laoch spóirt DJ Carey as calaois a dhéanamh, agus tháinig deireadh leis an ruaille buaille sa Chumann Camógaíochta agus ligeadh d'imreoirí brístí gairide a chaitheadh. Ach cad iad na scéalta nuachta a sheas amach dár bpainéal cainte? I bpodchraoladh a taifeadadh ag Oireachtas na Samhna i mBéal Feirste, pléann Ciarán Dunbar, Áine Ní Bhreisleáin, Ursula Savage agus Caoimhe Ní Chathail, na buaiteoirí is na caillteoirí a roghnaigh siad féin sna catagóirí thíos: Teip nó Triumph na bliana An scéal nach bhfuair an aird cheart Social media moment na bliana Cheap Shot ar an Ghaeilge na bliana Unexpected Icon na bliana Foclóir: Taidhleoireacht: Diplomacy Aontaithe: United/agreed Dothuigthe: Incomprehensible Rogha: Choice Ciníoch: Racist Círéibeacha: Riots Mianta: Wishes Borradh: Surge Intleacht shaorga: Artificial intelligence Rathúil: Successful Neodrach: Neutral Maígh: Claim Oiliúint: Training Gairm: Career Amscaí: Awkward See omnystudio.com/listener for privacy information.

Ag cur síos ar eachtra gadaíochta a tharla nuair a goideadh a charr agus chathaoir rothaí a mhic Dáithí. D'éirigh le póilíní an carr a fháil ar ais.

Nuacht Mhall. Príomhscéalta na seachtaine, léite go mall.*Inniu an tríú lá déag de mhí na Nollag. Is mise Siubhán Nic Amhlaoibh.Tá teaghlach Patrick Rooney, an chéad leanbh a fuair bás sna Trioblóidí, le "cúiteamh suntasach" a fháil tar éis caingean dlí i gcoinne Sheirbhís Póilíní Thuaisceart Éireann as a dhúnmharú mídhleathach sa bhliain 1969. Lámhachadh Patrick, buachaill 9 mbliana d'aois, ina cheann ag Árasáin Dhuibhise i mBéal Feirste le linn oibríochta ag Constáblacht Ríoga Uladh (RUC), a scaoil suas le 200 babhta ó ghunnaí meaisín suite i bhfeithiclí. Bhí Patrick ina árasán lena theaghlach, ag lorg foscadh i seomra leapa, nuair a bhuail piléar é. Chuir an RUC bac ar imscrúduithe ina dhiaidh sin, agus fuair tuarascáil Ombudsman na bpóilíní in 2021 teipeanna suntasacha oibríochtúla agus imscrúdaitheacha. Mar thoradh ar an chaingean dlí, a ghlac máthair Patrick, Alice Rooney, thángthas ar shocrú lena n-áirítear leithscéal foirmiúil ón PSNI, ina n-aithneofar fulaingt an teaghlaigh. Tugann an socrú, tar éis 56 bliain, roinnt ceartais don teaghlach.Seoladh foclóir nua Gaeilge an tseachtain seo ag an iarsmalann EPIC i mBaile Átha Cliath. Is é an foclóir seo, a sheol an tUachtarán Catherine Connolly ag imeacht Dé Máirt, an chéad fhoclóir cuimsitheach aonteangach Gaeilge-Gaeilge. Dúirt an tUachtarán Connolly gur "acmhainn ríthábhachtach in aon teanga bheo é foclóir aonteangach nua-aimseartha, ina leagann pobal na teanga amach saibhreas agus uathúlacht na teanga ina cuid focal féin, seachas trí mhéan teanga eile". Cuireadh tús le hobair ar An Foclóir Nua Gaeilge i mí Mheán Fómhair 2022, agus bhí príomheagarthóir foclóir Fhoras na Gaeilge Pádraig Ó Mianáin agus clárbhainisteoir foclóra Cormac Breathnach i gceannas ar an tionscadal. Tá sciar tosaigh de 20,000 iontráil, ina bhfuil 40,000 ciall focail, beo ar Focloir.ie. Tá príomhchéim an tionscadail foclóra le bheith críochnaithe faoi Lúnasa 2027, agus faoin am sin beidh 30,000 iontráil agus 80,000 ciall ann.Tá balla ollmhór faoi uisce aimsithe ag seandálaithe mara na Fraince amach ó chósta na Briotáine, atá thart ar 7,000 bliain d'aois. Síltear gur ó shochaí na Clochaoise a d'fhéadfadh sé a bheith agus gurbh é a imeacht faoi na farraigí mar bhunús le finscéal faoi chathair áitiúil a chuaigh faoi uisce. Creideann na seandálaithe gur gaiste éisc nó claí a bhí sa bhalla 120 méadar (394 troigh) – an foirgneamh faoi uisce is mó a fuarthas riamh sa Fhrainc – chun cosaint a thabhairt i gcoinne leibhéil na farraige ag ardú. Nuair a tógadh é ar Île de Sein ag rinn thiar na Briotáine, bhí an balla ar an chladach, ach tá sé faoi naoi méadar uisce sa lá atá inniu ann. Tá an balla 20 méadar ar leithead agus dhá mhéadar ar airde ar an mheán. Fuair tumadóirí clocha móra eibhir – nó monailití – ag gobadh amach os cionn an bhalla i dhá líne chomhthreomhara. Más ceart an hipitéis faoin ghaiste éisc, is dócha go mbíodh líonra déanta as bataí agus craobhacha faoi chúram na monailítí ag gobadh amach chun iasc a ghabháil de réir mar a tharraing an taoide siar. Le mais iomlán de 3,300 tonna, is cinnte gur obair phobail shuntasach a bhí sa bhalla.*Léirithe ag Conradh na Gaeilge i Londain. Tá an script ar fáil i d'aip phodchraolta.*GLUAIScúiteamh - compensationcaingean dlí - action at lawacmhainn - resourceaonteangach - monolingualgaiste éisc - fish trapclocha móra eibhir - large granite stones

Mír grinn seachtainiúil le Mary Aggie.

Mír grinn seachtainiúil le Mary Aggie agus í ag caint ar mhaisiúcháin na Nollag agus bannaí ceoil.

Cuirfear tús le Scoil Gheimhridh Ghearóid Uí Chairealláin i mBéal Feirste amárach i gcuimhne ar an ghníomhaí teanga agus pobail, Gearóid Ó Cairealláin.

Beidh seoladh oifigúil Scoil Gheimhridh Ghaoth Dobhair ar siúl inniu beo ar an chlár Coisir Cheoil ó Thigh Mhadáin i mBéal Feirste.

Dhéanfar an gheamaireacht Luaithríona nó Cinderella a chur ar stáitse sa Chultúrlann i nBéal Feirste an tseachtain seo, 29ú Samhain agus ba é Conall a scríobh agus atá ag stiúradh na geamaireachta.

Mír grinn rialta le Mary Aggie ar chlár na hAoine.

Labhraíonn Seán Mac Risteaird agus Síobhra Aiken le Cuán faoi shiompósiam atá á reachtáil ar Fhoréigean Inscne i Litríocht na Gaeilge i mBéal Feirste.

Mír grinn seachtainiúil le Mary Aggie.

Pléifear ábhar atá íogair i dtaobh na fórsaí cosanta de ag an bhfiosrúchán faoi bhuamáil na hÓmaí i mBéal Feirste inniu.

Mír grinn seachtainiúil.

Cén chuma a bheadh ar "Ghaeltacht nua" na linne seo, agus cén dóigh a dtosaíodh duine ag tógáil a leithéid? Tá Jake MacSiacais agus Róisín Nic Liam ina gcuid de ‘Lios Loch Lao', grúpa atá ag forbairt tithe agus árasán do Ghaeilgeoirí i mBéal Feirste agus tá Caoimhín Ó Cadhla ina bhall de ‘Lonnaíochtaí Gaeilge Teo' atá ag iarraidh tearmann do chainteoirí Gaeilge a thógáil san ardchathair. Ar Seachtain, téann Áine Ní Bhreisleáin i mbun cainte leis an dá ghrúpa atá ag iarraidh an ollfhís seo a chur i gcrích. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Is iomaí uair a bhí Albert ag Oireachtas na Gaeilge agus bhí sé ina Uachtarán ar an Oireachtas i 1997 nuair a bhí sé i mBéal Feirste i go deireanach. Inniu ar mhír cartlainne na seachtaine seo, rachaidh muid siar go mí iúil na bliana 1991 nuair a labhair Albert Fry le hÁine Ní Churráin.

Muintir Chorca Dhuibhne a bhí páirteach i in Oireachtas na Samhna i mBéal Feirste.

Nuacht Mhall. Príomhscéalta na seachtaine, léite go mall.*Inniu an chéad lá de mhí na Samhna. Is mise Niall Ó Cuileagáin.Tá Spéirling Melissa tar éis scrios ollmhór a dhéanamh ar oileáin Mhuir Chairib an tseachtain seo, go háirithe in iardheisceart Iamáice. Bhí luas beagnach 300 ciliméadar san uair faoin ngála gaoithe nuair a tháinig sí i dtír agus í ina catagóir 5 ar dtús mar spéirling. Rinneadh go leor damáiste sa cheantar St Elizabeth agus anois tá cuid mhór den cheantar báite. Scriosadh tithe, botháin na mbocht go háirithe, agus ospidéil, agus tá níos mó ná leathmhilliún daoine gan cumhacht sa cheantar anois. Chuaigh an Spéirling ar aghaidh go Cúba agus Háítí ach ar an ndea-uair, tá neart na gaoithe laghdaithe anois. Fuair ceathrar bás in Iamáice le linn na stoirme agus tuairiscítear go bhfuil thart ar fiche duine marbh in Háítí mar gheall ar na tuilte.Maraíodh timpeall 100 duine agus gortaíodh 200 duine de bharr ionsaithe Iosrael in Gaza an tseachtain seo. Rinne fórsaí míleata Iosrael ionsaithe buamála ar Gaza Dé Máirt, in ainneoin an tsosa comhraic gur cheart a bheith i bhfeidhm sa cheantar le tríseachtaine anuas. De réir Rialtas Iosrael, sháraigh Hamas an sos comhraic nuair a maraíodh saighdiúir Iosraelach in ionsaí. D'éirigh le hUachtarán na Stát Aonaithe Donald Trump an plean síochána a chur le chéile cúpla seachtain ó shin nuair a chuir sé brú ar Netanyahu glacadh leis an bplean. Ach tá sé ráite aige anois go raibh an ceart ag na hIosraelaigh an ruathar aeir a dhéanamh an tseachtain seo agus nach raibh an sos comhraic i mbaol dá bharr. Is léir, áfach, nach bhfuil ach síocháin leochaileach i bhfeidhm sa Mheánoirthear go fóill.Tá Oireachtas na Samhna, an ócáid is mó i gcultúr na nGael, fé lán seoil i mBéal Feirste anois. Tá na himeachtaí siamsaíochta ar siúl ó Dé Céadaoin go dtí Dé Domhnaigh agus tarlóidh níos mó ná 200 ócáid éagsúla le linn na seachtaine, lena n-áirítearcomórtais taibhealaíona, cheoil agus liteartha. Tá go leor polaiteoirí i láthair: tá an seanpholaiteoir Éamon Ó Cuív ina Uachtarán ar an Oireachtais, d'oscail Aire na Gaeltachta Dara Calleary an t-imeacht go hoifigiúil Dé Céadaoin agus bhí laoch nua na huaire, Uachtarán tofa na hÉireann Catherine Connolly, i láthair freisin. Fuair Connolly moladh ón leas a bhain sí as an nGaeilge le linn an toghcháin agus bhí na céadta ag iarraidh grianghraf a fháil léi. Tá sé oiriúnach go bhfuil an tOireachtas agtarlú i mBéal Feirste toisc gurb as an gcathair é an Chéad Choiminisineir Gaeilge sa Tuaisceart, Pól Deeds, a ceapadh sa phost Dé Máirt. Is féidir an clár comórtais a fheiscint ar líne ar an suíomh antoireachtas.ie.*Léirithe ag Conradh na Gaeilge i Londain. Tá an script ar fáil i d'aip phodchraolta.*GLUAISspéirling - hurricaneMuir Chairib - the Carribean Seaionsaithe buamála - bombing attackssíocháin leochaileach - fragile peacetaibhealaíona - performing artsUachtarán tofa - President-elect

Na ceisteanna is mó a bhaineann leis an nGaeilge faoi láthair de réir na ceannasaithe ar na heagraíochtaí seo. Na hathruithe agus dúshláin a bhaineann leis an nGaeilge agus an Ghaeltacht, i bhfianaise an méid atá pléite ag Oireachtas na Samhna i mBéal Feirste.

I láthair ag Oireachtas na Samhna i mBéal Feirste.

Clár cainte agus ceoil beo as Raidió Fáilte, Béal Feirste áit a bhfuil Oireachtas na Gaeilge 2025 ar siúl go dtín Domhnach, comhrá le roinnt do phobal Bhéal Feirste agus píosaí cainte ó imeachtaí a bhí ar siúl i mBéal Feirste inné agus aréir.

Iar-oifigeach le Turas in Oirthear Bhéal Feirste ag tnúth le Oireachtas na Samhna.

Táthar ag súil go mbeidh le suas le 15,000 duine ag freastal ar cheann de na himeachtaí is mó i saol na Gaeilge an tseachtain seo i mBéal Feirste – is é sin Oireachtas na Samhna.

Comhrá na seachtaine seo le Mary Aggie agus í ag caint ar an ghrúpa ceoil Clannad agus na cuimhní atá aici orthu.

Ag labhairt ar cheolchoirm a fógraíodh ar maidin inniu a bheas ar siúl i mBéal Feirste le linn an Oireachtais ar an tseachtain seo chugainn áit a mbeidh Móglaí Bap, DJ Próvaí agus Le Boom ar an ardán sa Beehive i mBéal Feirste.

Sa chlár seo, labhraímid faoi na scéalta móra atá i mbéal an phobail; rás don uachtaránacht, an agóid náisiúnta ar son na Gaeilge, (easpa) nasc idir uathachas agus Tylenol, agus (easpa) sos cogaidh i nGaza. Ar an taobh níos éadroime, tá muid ag súil le Cork Jazz Festival agus Oireachtas na Samhna i mBéal Feirste! I saol na healaíne, roinnimid ár gcuid moltaí le déanaí:Staidéar ar an gCailleach le Doireann Ní GhlacáinTraic úr ó Huartan (agus albam nua ar na bacáin)Daughters of Jerusalem Choir ag teacht go hÉirinn gan mhoill

Mír grinn seachtainiúil le Mary Aggie agus ba cúrsaí fíona a bhí faoi chaibidil aici inniu.

Beo ó chúirt Bhéal Feirste áit a bhfuil triail an tsaighdiúra F ar siúl agus é curtha ina leith gur dhúnmharaigh sé Jim Wray agus William McKinney ar Dhomhnach na Fola i 1972. Thug an breitheamh le fios sa chúirt ar maidin go dtig leanstan ar aghaidh leis an chás.

Labhair Pádraig faoin damáiste a rinneadh de chomharthaí sráide dátheangacha i mBéal Feirste ag an deireadh seachtaine agus phlé sé fosta an rún a bhí an DUP ag cur os comhair an tionóil inniu ag iarraidh go gcuirfí deireadh leis an pholasaí seo maidir le comharthaíocht dátheangach.

Mír grinn seachtainiúil Mhary Aggie agus a cuid smaointe ar an chluiche. 

Tá léirsiú ‘Seas Linn' le reáchtáil ag an Dream Dearg ag 12.30 inniu ag Halla na Cathrach i mBéal Feirste.

Tá deascéala ar maidin áit a bhfuil sos cogaidh aontaithe idir Iosrael agus Hamas, agus é aontaithe fosta gialla a scaoileadh saor.

Ag tuairisciú beo ó Halla na Cathrach i mBéal Feirste áit a mbeidh an léirsiú ‘Seas Linn: Béal Feirste do Chách' ar siúl ag an Dream Dearg inniu.

Tá imní mhór léirithe ag Ceannairí na bPáirtithe ar Chomhairle Cathrach Bhéal Feirste agus Conradh na Gaeilge.

The role of the Assembly and ExecutiveIf we were to listen to and accept at face value those in the media who criticise the Assembly and the Executive as ineffective, and who question their value or use, we would mothball both institutions and sack the MLAs.Yes, there is justifiable frustration at the failure of the institutions to address concerns on health and education and delivery on Casement Park, Saving Lough Neagh, building the A5, delivering for Gaeilgeoirí, tackling poverty and hate crimes and legacy issues alongside problems in our public services. But that is not the fault of the institutions. It lies with the political parties and others who are blocking progress.Yes, there are problems but it is wrong to tar all our politicians with the one brush and it would also be wrong to hand over responsibility for these issues to unelected civil servants and to the British government. That would be irresponsible and stupid.Does anyone really want another British Secretary of State running this place? There have been 25 British Secretaries of State, mostly mediocre and forgettable, including some who contributed enormously to the conflict.We also need to appreciate that the London government is adding to the difficulties faced by an Executive which doesn't have the financial resources to tackle some of the issues of greatest concern. All of this is an argument for the end of Westminster rule. We need to say that loudly and often. London has never ruled us in our best interests. We who call this place home are the only ones entitled or fit to do that. That includes our unionist neighbours and their representatives. The reality is that the Northern statelet was not and is not a normal society.  Partition was a unionist and British imposed response to the demand by the people of this island to independence and sovereignty. The unionist regime at Stormont immediately and successfully deepened political and sectarian discrimination and the inequalities that were part and parcel of colonisation. The Northern state was a place where non-unionists were to have no say in its running and where the institutions of the state were closed to us. After 78 years of ‘Northern Ireland' the Good Friday Agreement began a process of fundamentally changing that system. It is a process. The Agreement was and is a unique arrangement to facilitate conflicting political visions. Republicans decided to enter Stormont – a place that represented all that was wrong with the Orange State – because we believed that a space was needed in which we and unionism could moderate our differences. Other venues were considered but we believed that unionists would be comfortable within the Stormont setting. And we opted for that. However, did anyone seriously think that generations and centuries of colonisation and prejudice could be overturned quickly? That the deep rooted antipathy to all things progressive or rights based, never mind nationalist or republican, would disappear overnight or even in the short term?  Only the most naive or stupid among us would have thought the British State would acknowledge its wrong doing and embrace equality and democracy?  No dear readers.  It was always going to be a battle a day- a process that demanded and demands perseverance, doggedness, generosity, resolve and strategic focus. Especially strategic focus.Cearta Anios. In May 2022, 20,000 activists took to the streets of Béal Feirste to demand Irish language rights. This An Dream Dearg mass mobilisation of both young and old was highly symbolic, positive, cheerful and confident. Four days after this protest, the British government took the first step to introduce Irish-language legislation, paving the way for historic social change in the Northern state. This legislation provided for the repeal of the centuries old  penal-law ban on the use of I