Podcasts about grondwet

Die president van die ANC, Cyril Ramaphosa, sê Suid-Afrika se Grondwet laat slegs die President toe om ministers in sy kabinet aan te stel. Ramaphosa het kommentaar gelewer nadat die DA-leier, Geordin Hill-Lewis, aan hom geskryf en versoek het dat John Steenhuisen as minister van Landbou verwyder en deur Willem Aucamp vervang word. Ramaphosa het tydens die ANC se kieserregistrasieveldtog in KwaThema, Ekurhuleni gesê hy sal binnekort op die DA-voorstel reageer:

Adjunkpresident Paul Mashatile sê die regering stel tans ʼn omvattende benadering in om migrante te bestuur, wat gemik is op versterkte grens-sekuriteit, toepassing van immigrasiewette, aanspreek van korrupsie en om skuiwergate toe te stop. Dis deel van ʼn groter poging om onwettige immigrasie in Suid-Afrika te hanteer. Mashatile het gister vrae in die Nasionale Raad van Provinsies beantwoord. Hy het landsburgers gemaan om hul kommer op wettige maniere binne die grense van die Grondwet te lug, en gepeupelreg te verwerp:

Legal Aid South Africa gee die versekering sy dienste gaan vandag voort wanneer die vakbond Salawu met arbeidsoptrede begin. Woordvoerder Pateka Quwe sê hulle respekteer werknemers se grondwetlike reg om deel te neem aan die wettige, beskermde optrede soos voorsien word in die Grondwet en die Wet op Arbeidsbetrekkinge:

AR-leier Job Amupanda sê die land staar 'n ernstige grondwetlike krisis in die gesig oor pogings deur Swapo om 'n voorsitter van die Verkiesingskommissie van Namibië sonder 'n behoorlike proses in te stel. Amupanda beweer dat die proses beide die Grondwet en die Kieswet skend. Dit volg op Swapo se goedkeuring van die uitgaande kommissaris Gerson Sindano as die voorkeurkandidaat om die huidige voorsitter Elsie Nghikembua te vervang. Amupanda het in 'n video-plasing op X gepraat.

In deze uitzending van De Nieuwe Wereld bespreekt Andrea Speyerbach met rechtsfilosoof prof. dr. Paul Cliteur de spanning tussen de democratische rechtsstaat, de natiestaat en het concept van 'cultuurdefensie'. We analyseren de toenemende druk op de academische vrijheid en het vrije woord in Nederland.Waarom is het debat over demografie en nationale identiteit zo diep getaboeiseerd? Hoe verhoudt de politiserende ambtenarij zich tot onze Grondwet? Cliteur houdt een pleidooi voor het herstellen van het open debat en fileert de huidige guilt by association-cultuur en het morele vingerwijzen dat de politiek gijzelt.Steun DNWMaak het geluid van de Nieuwe Wereld mogelijk. Zonder uw steun geen DNW! Word lid of doneer:

Die minister van Menslike Nedersettings, Thembi Simelane, sê Suid-Afrika het beduidende vordering gemaak met die bevordering van volhoubare verstedeliking wat in die hoofbepalings van die Grondwet en die Nasionale Ontwikkelingsplan geanker is. Die minister het 'n toespraak op die 13de Wêreldverstedelikingsforum in Baku, Azerbeidjan, gelewer. Simelane sê nieteenstaande die geleenthede wat verstedeliking bied, dra dit ook by tot volgehoue ruimtelike ongelykheid, uitdagings in basiese dienslewering, infrastruktuur-agterstand en oorlaaide munisipale regeringstelsels:

Die Activists and Citizens Forum sê die ANC-lede in die Parlement het die waardes, beginsels en missie van die party versaak. Die woordvoerder, Dennis Bloem, sê die Konstitusionele Hof-uitspraak oor President Cyril Ramaphosa se Phala Phala-skandaal is weereens 'n bewys dat die ANC geen respek het vir die Grondwet van die land of Parlementêre prosesse nie:

Die Regshulpsentrum het die regering se bewerings oor LGBT-regte betwis en gesê dat internasionale reg reeds gelykheidsbeskerming ondersteun, 'n kwessie wat tydens Namibië se onlangse Verenigde Nasies menseregte-oorsig geopper is. Direkteur Toni Hancox het aan Kosmos 94.1 Nuus gesê dat howe en internasionale forums gelykheidsregte lank reeds geïnterpreteer het om seksuele oriëntasie in te sluit, ten spyte daarvan dat dit nie eksplisiet in die Grondwet gelys word nie. Sy sê daar is ander probleme wat aandag moet kry, nie hoe mense hul lewens wil lei nie.

Gerrit Schimmelpenninck kwam uit een chic geslacht van notabelen. Vanaf zijn vroegste jeugd zat hij maatschappelijk op de voorste rij. Letterlijk zelfs, op schoot bij Napoleon. Hij was de eerste minister-president van ons land en vertrouweling van de Oranjekoningen Willem I, II en III. Ondanks een rijkgeschakeerd leven tussen 1794 en 1863 is hij volkomen vergeten geraakt. Ten onrechte, laat De vergeten minister-president zien. Een onthullende biografie, geschreven door Hans Verbeek die er op gepromoveerd is. Hij verrichtte nauwgezet graafwerk in nimmer eerder geraadpleegde mappen, gevonden in de buitenplaats van de Schimmelpennincks, het Nijenhuis in Diepenheim. Een unieke collectie stukken, brieven, documenten en persoonlijke papieren en geheimen biedt een heel nieuw beeld van spannende gebeurtenissen in politiek, diplomatie, economie en machtsstrijd in de negentiende eeuw. *** Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt met donaties van luisteraars die we hiervoor hartelijk danken. Word ook vriend van de show! Hans Verbeek vertelt over zijn boek op zondag 10 mei 2026 in De Richel in Amsterdam Heb je belangstelling om in onze podcast te adverteren of ons te sponsoren? Zend ons een mailtje en wij zoeken contact *** Schimmelpenninck groeide op in het Parijs van de Jacobijnse terreur en Napoleon Bonaparte. Die maakte zijn vader Rutger Jan tot raadspensionaris – president - van de Bataafse Republiek. Zoon Gerrit was zodoende even een soort kroonprinsje en woonde zelfs op Huis ten Bosch. Maar de politieke omwentelingen in Europa bepaalden toen al zijn levenslot. Zijn vader werd afgezet, de Oranjes kwamen terug aan de macht en zelf maakte hij onder Willem I glansrijk carrière. Geen wonder dat hij nogal zelfverzekerd was en vond dat hij eigenlijk recht had op mooie titels, status, geld en banen van het hoogste niveau. Die achtergrond maakte dat hij als diplomaat aan de meest aristocratische en weelderige hoven van Europa zich als een vis in het water voelde. In Sint-Petersburg moest hij bij de tsaar - schoonfamilie van de Oranjes - de uitermate pijnlijke gevolgen van een societyschandaal wegpoetsen. Hij ondervond dat Nicolaas I - het rolmodel van Poetin! - veel beter op de hoogte was van Haagse perikelen dan hijzelf als gezant. In Londen was hij evenzeer een succes bij koningin Victoria's hof. Schimmelpenninck nam ook daar veel ambtelijke vrijheid; hij kocht journalisten om en bewerkte via oppositieleider Benjamin Disraeli het parlement tegen de regering-Palmerston. Politiek hoogteput van zijn loopbaan kwam in 1848. Hij kon de stuurloze en panische Willem II dicteren hoe hij hem zou bijstaan in de politieke crisis. Hij was bereid een Brits aandoende Grondwet op te stellen, maar wilde dan wel al meteen als 'prime minister' het heft in handen krijgen. De koning was een chaoot. Zo waren drie verschillende groepen tegelijk bezig aan een nieuwe, meer liberale Grondwet. De negenmannen rond Johan Rudolf Thorbecke, een onrustige Tweede Kamer en Schimmelpenninck zelf. Maar Schimmelpenninck was niet handig in het organiseren van draagvlak. Uit angst voor rellen en revolutie liet Willem II Schimmelpenninck weer vallen. Als ambassadeur in het Verenigd Koninkrijk raakte hij verstrikt in een volgende Oranjecrisis. Kroonprins Willem moest in Engeland afkoelen van slaande ruzie met zijn ouders. Het lukte Schimmelpenninck warempel diens ballingschap daar tot een groot succes te smeden. Toen plots het bericht kwam dat Willem II gestorven was moest de kroonprins - nu immers meteen koning Willem III - behendig naar Den Haag worden geloodst, naar de troon en de Grondwet die hij verafschuwde. Het kwam allemaal op zijn pootjes terecht, maar Schimmelpenninck hield er privé wel een uiterst cynisch blik op het Oranjehuis aan over. Niet minder heftig waren en bleven zijn gevoelens contra 'die Leidse professor, die theorist en Jacobijn Thorbecke. Verbeek analyseert dat deze wederzijdse vijandschap veel dieper zat dan tot nu toe was aangenomen. En dat ook Thorbecke niet vies was van schimmig lobbywerk en manipulaties contra Schimmelpenninck zoals die zelf in Londen had gepraktiseerd. Het ruïneerde zijn poging tot een politieke comeback in 1853. Het zijn dit soort onthullende momenten achter de schermen van de hoge diplomatie, het tsarenhof en de Haagse besognes die deze biografie een onverwacht tijdsbeeld maken. Dat geldt niet minder voor de realiteit die het boek laat zien van de bittere armoede in de dorpen van Twente, de uitbuiting van 'ons Indië' om in het land aan de Noordzee een staatsbankroet te voorkomen en de neergang van de lang vanzelfsprekende autoriteit van notabele families. De gegoede burgerij nam onder leiding van Thorbecke de politieke macht over en sloeg de weg in naar een modernisering van die lang ondenkbaar was. *** Verder luisteren 28- De relatie Nederland-Frankrijk 190 - Napoleon, 200 jaar na zijn dood: zijn betekenis voor Nederland en Europa 21 - Poetins rolmodel tsaar Nicolaas I 520 - De radicaaldemocratische erfenis van Pieter Vreede 274 - Thorbecke, denker en doener 115 - Thomas Paine en De Rechten van de mens 11 - Gerlacus Buma, soldaat van Napoleon, maar ook van Willem I 488 - Het Congres van Wenen (1814-1815) als briljant machtsspel 373 - Nederland en België: de scheiding die niemand wilde 305 - Andrea Wulf, Hoe rebelse genieën twee eeuwen later nog ons denken, cultuur en politiek beïnvloeden *** Tijdlijn 00:00:00 – Deel 1 00:32:54 – Deel 2 01:07:42 – Deel 3 01:27:46 – EindeSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Terwijl alle ogen gericht zijn op Oekraïne en het Midden-Oosten, groeit in de hoorn van Afrika een opkomende regionale macht. Ethiopië telt vandaag 138 miljoen inwoners en groeit door naar zo'n 370 miljoen in 2100, ligt pal bij de Bab al-Mandeb, waar onze handelsroute met Azië doorheen loopt, en vecht tegelijkertijd met Egypte over de Nijl, met Eritrea over de Rode Zee en intern met de Amhara.Kernpunten

In Suid-Afrika verwelkom DA-leier Geordin Hill-Lewis die vonnisoplegging in EFF-leier Julius Malema se vuurwapensaak en sê dit versterk die oppergesag van die reg, en bewys niemand bo die Grondwet verhewe is nie. Hy sê vuurwapen-geweld bly 'n ernstige probleem en onwettige vuurwapenmisdrywe moet sterk gevolge dra. Hill-Lewis voeg by die vonnis van vyf-jaar tronkstraf is 'n positiewe stap om aanspreeklikheid te versterk:

Die GOOD-party sê dis ʼn slim plan om ʼn wit Afrikaner-man wat bande gehad het met die apartheidsregering na Washington te stuur om president Donald Trump se regering te paai. Die party het gereageer op Roelf Meyer se aanstelling as Suid-Afrika se ambassadeur in Amerika. GOOD se sekretaris-generaal, Brett Herron, sê Meyer se ervaring as onderhandelaar van die land se politieke bestel en nuwe Grondwet, gee hom ʼn vaste grondslag om die leuens oor volksmoord verkeerd te bewys:

‘Waar kom je echt vandaan?' Voor de één een oprechte vraag, voor de ander een discriminerende vraag. Waarom ziet de één een opmerking als een feitelijk statement en de ander als een duidelijke vorm van discriminatie? In de Grondwet lijkt het eenvoudig: gelijke gevallen verdienen gelijke behandeling. Maar de praktijk is veel complexer. Luister naar socioloog Niels Spierings en wethouder Cilia Daemen over de verklaring van deze verschillende opvattingen, en de vraag of kennis hierover kan helpen om discriminatie tegen te gaan. Waarom de één discriminatie ziet en een ander niet | Lezing en gesprek met socioloog Niels Spierings, filosoof Hasan Erkan en wethouder inclusie Cilia Daemen Donderdag 26 maart 2026 | 20.00 - 21.30 uur | Collegezalencomplex, Radboud Universiteit | Radboud Reflects en Gemeente Nijmegen Bekijk de terugblik: https://www.ru.nl/diensten/sport-cultuur-en-ontspanning/radboud-reflects/nieuws/waarom-de-een-discriminatie-ziet-en-een-ander-niet-lezing-en-gesprek-met-socioloog-niels-spierings-wethouder-cilia-daemen-en-filosoof-hasan-erkan Bekijk de video: https://www.youtube.com/watch?v=n8kpR87FbYY&t=1s Like deze podcast en abonneer je op dit kanaal. Bekijk ook de agenda voor nog meer verdiepende lezingen: www.ru.nl/radboudreflects Wil je geen enkele verdiepende lezing missen? Schrijf je dan in voor de nieuwsbrief: www.ru.nl/rr/nieuwsbrief

Daar is meningsverskille en verwarring oor die twee weke lange wapenstilstandooreenkoms tussen die Verenigde State en Iran. Die Vryheidsfront Plus sê nee vir die MK-party se voorgestelde wysiging van artikel 235 van die Grondwet, wat selfbeskikking waarborg. Daar is 63 onopgeloste politieke moorde, dalk as gevolg van die afskaffing van die polisie se politieke moorde-taakspan.

In de Besluitvormende Raadsvergadering op 30 maart 2026 zijn de noodzakelijke documenten, de zogenaamde geloofsbrieven, onderzocht door een commissie bestaande uit drie raadsleden. De commissie heeft verslag uitgebracht aan de vergadering. De raad heeft vervolgens een besluit genomen over de toelating van de benoemde raadsleden. Voordat de raadsleden de werkzaamheden starten, dienen zij een eed of een belofte en verklaring af te leggen. De teksten luiden:Eed:"Ik zweer dat ik, om tot lid van de raad benoemd te worden, rechtstreeks noch middellijk, onder welke naam of welk voorwendsel ook, enige gift of gunst heb gegeven of beloofd.Ik zweer dat ik, om iets in dit ambt te doen of te laten, rechtstreeks noch middellijk enig geschenk of enige belofte heb aangenomen of zal aannemen.Ik zweer dat ik getrouw zal zijn aan de Grondwet, dat ik de wetten zal nakomen en dat ik mijn plichten als lid van de raad naar eer en geweten zal vervullen.Zo waarlijk helpe mij God Almachtig!"Belofte en verklaring:"Ik verklaar dat ik, om tot lid van de raad benoemd te worden, rechtstreeks noch middellijk, onder welke naam of welk voorwendsel ook, enige gift of gunst heb gegeven of beloofd.Ik verklaar en beloof dat ik, om iets in dit ambt te doen of te laten, rechtstreeks noch middellijk enig geschenk of enige belofte heb aangenomen of zal aannemen.Ik beloof dat ik getrouw zal zijn aan de Grondwet, dat ik de wetten zal nakomen en dat ik mijn plichten als lid van de raad naar eer en geweten zal vervullen.Dat verklaar en beloof ik!"Ook aan de fractieassistenten wordt gevraagd een eed of een belofte en verklaring af te leggen, voordat ze metde werkzaamheden starten.De teksten luiden:Eed:"Ik zweer dat ik, om tot fractie-assistent benoemd te worden, rechtstreeks noch middellijk, onder welke naam of welk voorwendsel ook, enige gift of gunst heb gegeven of beloofd.Ik zweer dat ik, om iets in de hoedanigheid van fractie-assistent te doen of te laten, rechtstreeks noch middellijk enig geschenk of enige belofte heb aangenomen of zal aannemen.Ik zweer dat ik getrouw zal zijn aan de Grondwet, dat ik de wetten zal nakomen en dat ik mijn plichten als fractie-assistent naar eer en geweten zal vervullen.Zo waarlijk helpe mij God Almachtig!"Belofte en verklaring:"Ik verklaar dat ik, om tot fractie-assistent benoemd te worden, rechtstreeks noch middellijk, onder welke naam of welk voorwendsel ook, enige gift of gunst heb gegeven of beloofd.Ik verklaar en beloof dat ik, om iets in de hoedanigheid van fractie-assistent te doen of te laten, rechtstreeks noch middellijk enig geschenk of enige belofte heb aangenomen of zal aannemen.Ik beloof dat ik getrouw zal zijn aan de Grondwet, dat ik de wetten zal nakomen en dat ik mijn plichten als fractie-assistent naar eer en geweten zal vervullen.Dat verklaar en beloof ik!"

President Cyril Ramaphosa sê die oorhandiging van titelaktes wat 18 000 hektaar grond dek, dui op vordering in die herstel van waardigheid en geregtigheid. Ramaphosa het tydens die geleentheid in Umzimkhulu, KwaZulu-Natal, gesê die 2 800 begunstigdes, insluitend honderde huishoudings met vroue as hoof, besit nou voorvaderlike grond. Ramaphosa het grondhervorming met ekonomiese groei, werkskepping en die vermindering van armoede verbind. Hy sê pogings tot vergoeding onder die Grondwet duur voort, terwyl die regering werk om historiese grondonteiening reg te stel:

Die Kubermisdaad-wetsontwerp is onder bespreking en bevindinge toon dat dit teenstrydig is met die Grondwet sowel as internasionale wetgewing rakende vryheid van spraak. Volgens kenners, moet die konsepwetsontwerp verdere hervormings ondergaan. Die prosedurele en substantiewe bevoegdhede in Namibië se kubermisdaadwetsontwerp moet onderhewig wees aan duidelike beskermings vir privaatheid, vryheid van spraak en ander menseregte. Kosmos 94.1 Nuus het met Frederico Links, navorser by die Instituut vir Openbare Beleidsnavorsing gepraat. Hy verduidelik die gevare.

Namibië se Grondwet is vandag 36 jaar oud. Opgestel deur die grondwetgewende vergadering onder voorsitterskap van wyle president Hage Geingob, lê dié dokument die grondslag vir demokrasie, eenheid en fundamentele menseregte en word dit as een van die mees progressiewe grondwette in Afrika gereken. Kosmos 94.1 Nuus het met professor Peter Katjavivi, voormalige speaker van die parlement, oor die belangrikheid van die grondwet gepraat:

Oudpresident van Botswana, Mokgweetsi Masisi, het Namibië geprys vir die skep van 'n robuuste Grondwet wat vryhede waarborg en ontwikkeling bevorder, 35 jaar na die aanvaarding daarvan. Masisi het vanoggend tydens 'n boekbekendstelling in Windhoek gesê dat hoewel Namibië en Botswana se grondwette onder verskillende omstandighede gevorm is, hulle duidelike ooreenkomste deel.

Adjunkpresident Paul Mashatile beloof in sy Kersboodskap dat ekonomiese herstel in 2026 ‘n regeringsprioriteit sal wees. Gee die kabinet werklik uitvoering aan die Grondwet se opdrag om die lewensgehalte van alle burgers te verbeter? UNISA kap terug ná bewerings dat die universiteit se raad gekaap is.

Owerhede is bekommerd oor motoriste se swak padgedrag. Gee Suid-Afrika se 77 lede van die nasionale uitvoerende gesag werklik uitvoering aan die Grondwet se bepalings om die lewensgehalte van alle burgers te verbeter? Ons praat met die FW de Klerk-stigting hieroor. Hoe moontlik is 'n vredesooreenkoms tussen Rusland en Oekraïne werklik?

Later vandaag doet het Hof van Justitie van de Europese Unie uitspraak in het hoger beroep over twee arresten waarin de Poolse grondwet boven de Europese wetgeving werd geplaatst. Het Hof moet bepalen of Polen daarmee het EU-recht heeft geschonden. Volgens de Europese Commissie ondermijnen de arresten het beginsel dat EU-recht voorrang heeft op nationaal recht en overal in de Unie moet gelden. Dit roept veel vragen op over de betekenis en de waarde van Europese Wetgeving. Want wat hou je nog over als niet alle landen meer mee lijken te willen doen? Te gast: Stefaan Van den Bogaert, hoogleraar Europees recht aan de Universiteit Leiden

Er wordt achter gesloten deuren verder over de formatie overlegd, maar het lijkt er na de persconferentie van maandag 8 december op dat we in Nederland ook een minderheidskabinet krijgen. Waarom functioneert het goed in andere landen en hebben we dan aanpassingen nodig in onze Grondwet ? Staatsrechtgeleerde prof. dr. Wim Voermans (Universiteit Leiden) legt aan Jort Kelder uit hoe dat mogelijke kabinet van D66, CDA en VVD zou kunnen functioneren.   Shownote:  https://stukroodvlees.nl/minderheidsregeringen-hoeven-niet-minder-stabiel-te-zijn/

Help ons voortbestaan door te doneren: https://desnijtafel.nl Als je niet kunt doneren: likes, subscribes (met belletje) en comments op Youtube en recensies op iTunes en Spotify zijn gratis en helpen ook. Het is Pieter Omtzigts favoriete toneelstuk: De Grondwet, uiteraard opgesteld door Johan Rudolf Thorbecke in 1848. Nou ja, er staat 1815 boven en hij […]

Die adjunkpresident, Paul Mashatile, sê die regering bly verbind tot die versnelling van grondhervorming terwyl dit binne die Grondwet plaasvind. In antwoord op vrae in die nasionale vergadering het Mashatile gesê die parlement het die gesag om die Grondwet te wysig, maar die terugdatering van grondeise voor 1913 word nie tans oorweeg nie. Hy het ook bevestig dat die vinnige grondvrystellingsprogram aan die gang is om grond te verskaf, nedersettings te ondersteun en te verseker dat herstelde grond bydra tot inklusiewe ekonomiese groei:

Die Vryheidsfront Plus sê die minister van Justisie en Grondwetlike Ontwikkeling, Mmamoloko Kubayi, se opmerkings oor Afrikaner-selfbeskikking ondermyn Artikel 235 van die Grondwet. Die party voer aan Kubayi se opmerkings ondermyn 1994 se ooreenkoms wat kulturele en gemeenskapsregte erken. Wynand Boshoff van die VF Plus se die minister se bewering dat Orania in die Noord-Kaap rasse-afsondering bevorder, is misleidend en ignoreer die gemeenskap se reg op kulturele selfbeskikking:

Vakbondfederasie Cosatu het sy steun aan die Zimbabwiese Kongres van Vakbonde belowe om pogings te verwerp om president Emmerson Mnangagwa se ampstermyn te verleng. Die federasie sê pogings om die Grondwet te verander is 'n bedreiging vir demokrasie, goeie regering en die oppergesag van die reg. Zanele Sabela van Cosatu sê die stryd van Zimbabwiese werkers word verbind aan die breër stryd vir sosiale geregtigheid, en doen 'n beroep op leiers om demokratiese norme te respekteer en grondwetlike vooruitgang te beskerm:

De verkiezingscampagne blonk niet uit in diepgang. De belofte dat 'de inhoud' nu centraal zou staan is maar heel beperkt nagekomen. Op enkele stevige interviews (bijvoorbeeld dit) en analyses (zoals deze) na leek het vaak of talkshows en debatten de campagne van 2023 over wilden doen. Alsof de politieke werkelijkheid met het kabinet-Schoof niet diepgaand en ook onthullend is veranderd. Jaap Jansen en PG Kroeger kijken terug op de campagne vanuit de cruciale thema's voor de toekomst van Nederland die nauwelijks aan de orde kwamen. *** Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt met donaties van luisteraars die we hiervoor hartelijk danken. Word ook vriend van de show! Heb je belangstelling om in onze podcast te adverteren of ons te sponsoren? Stuur ons een mailtje en wij zoeken contact. *** Allereerst dat het oorlog is Europa, ook ons land aan grote risico's blootstaat en EU en NAVO zeer uitgedaagd worden. Pas op de valreep – in het EenVandaag-debat – kwam het aan de orde. De discussie ging steeds over de NAVO-norm voor defensie, maar bleef weg bij fundamentele vragen van oorlog en vrede op ons continent. Wat zou de rol en houding zijn van een komend kabinet bij garanties voor Oekraïne en Moldavië door EU- en NAVO-lidmaatschap, bijvoorbeeld. Onze industrie en havens moeten snel veel weerbaarder zijn. Bijna nergens werd dit bediscussieerd, evenmin als de verdamping van de rol van Nederland in Europa in de afgelopen twee jaar. De harde conclusie van Manfred Weber (leider van de Europese christendemocraten) ‘Europa staat alleen, word wakker!’ vond weinig weerklank. Diepgaande debatten over onze economie, het toekomstig verdienvermogen en de houdbaarheid van de overheidsfinanciën ontbraken. Hypotheekrenteaftrek en 'goedkopere boodschappen' waren de steeds weer de onderwerpen. Het financieel prutswerk dat op Prinsjesdag gepresenteerd werd door Eelco Heinen, de verlamming van het fiscale beleid en het schrappen van essentiële toekomstinvesteringen - van kennis en innovatie tot stikstof - bleven bijna geheel buiten beeld. Terwijl in de verkiezingsprogramma’s vanuit de middenpartijen al wel een duidelijke lijn te zien was op juist dit terrein en op de valreep door minister Vincent Karremans een Kamerbrief verzonden werd over industriebeleid met focus. Dat opnieuw 'migratie' opgevoerd werd en vaak verknoopt met allerlei andere dossiers - wonen, zorg, onderwijs - getuigde van luiheid. En Dilan Yesilgöz – zelf juist een bewijs van succesvolle integratie - klaagde luidkeels over de vermeende gebreken hiervan. De feiten rond 'integratie' spreken duidelijke taal. We weten ook wat werkt en in stilte zijn intussen generaties jongeren daarmee succesvol bezig. Gelukkig maar, gelet op de tekorten aan talent in onze economie! Intussen wilde het kabinet-Schoof Nederland vooral afstotelijk laten lijken om 'aanzuigende werking' te vermijden. Ook de discussie over artikel 23 van de Grondwet (de vrijheid van onderwijs) draait ten diepste hierom. Wat men de ene medeburger als vrijheid gunt zou de andere ineens misgund moeten worden. De verkiezingen van 2025 draaien uiteindelijk om twee vragen. Hoe stevig herleeft het midden, post-Schoof? En hoe trouw blijft de rechtse kiezer na deze mislukte coalitie aan Geert Wilders? *** Verder luisteren 538 - Verkiezingscampagne 2025: de bel voor de laatste ronde https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/538-verkiezingscampagne-2025-de-bel-voor-de-laatste-ronde 517 - Na de champagne de campagne https://art19.com/shows/betrouwbare-bronnen/episodes/a98527fb-b8fb-49cb-a102-fab43ff3185f 528 - ‘Europa, ontwaak!’ Manfred Weber en de eenzaamheid van Europa. https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/528-europa-ontwaak-manfred-weber-en-de-eenzaamheid-van-europa-en-vicepremier-vincent-van-peteghem-over-belgi-en-nederland 476 – Trump II en de gevolgen voor Europa en de NAVO https://art19.com/shows/betrouwbare-bronnen/episodes/3330bc70-e865-4a9b-a480-914f254f7f16 447 - Als Trump wint staat Europa er alleen voor https://art19.com/shows/betrouwbare-bronnen/episodes/eee9ebfb-042b-4753-b70d-a48e915b5beb 537 – De kracht van de vijf Nederlandse zeehavens https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/537-de-kracht-van-de-vijf-nationale-zeehavens 536 - Het Grote Energie Verkiezingsdebat https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/536-het-grote-energie-verkiezingsdebat 525 –Wat Brainport Eindhoven ons leert en hoe we onze economie nóg toekomstbestendiger kunnen maken https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/525-wat-brainport-eindhoven-ons-leert-en-hoe-we-onze-economie-n-g-toekomstbestendiger-maken 516 – Files op het elektriciteitsnet: de energietransitie dreigt slachtoffer te worden van het eigen succes https://art19.com/shows/betrouwbare-bronnen/episodes/54ccc73e-4200-4dbc-87c8-213c70e97491 431 - Handelsland Nederland staat op het spel https://art19.com/shows/betrouwbare-bronnen/episodes/8f019a55-5189-4ed9-972a-3987b4de72c6 533 – Een nieuw belastingstelsel. Leuker kunnen we het niet maken, eenvoudiger wel https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/533-een-nieuw-belastingstelsel-leuker-kunnen-we-het-niet-maken-eenvoudiger-wel 507 - Het strenge oordeel van Rekenkamerpresident Pieter Duisenberg https://art19.com/shows/betrouwbare-bronnen/episodes/19fb3651-29be-49dd-854b-eeb65ec692ff 512 – Hoe onderwijs, bedrijven en overheden samen de arbeidsmarktkrapte bestrijden https://art19.com/shows/betrouwbare-bronnen/episodes/da589da5-3d17-468f-9fcf-536388414e67 446 - Doe wat Draghi zegt of Europa wacht een langzame doodsstrijd https://art19.com/shows/betrouwbare-bronnen/episodes/7af41d6c-1463-4010-94df-a702f6f5cf08 379 - Migratie: het werkelijke verhaal https://art19.com/shows/betrouwbare-bronnen/episodes/d5de8cc4-937a-4481-986e-1ab92278fdd6 50 - Vrijheid van onderwijs https://art19.com/shows/betrouwbare-bronnen/episodes/ca6e0fb5-3367-468a-a9d4-00d556393c28 509 - Het verdriet van Geert Milders https://art19.com/shows/betrouwbare-bronnen/episodes/07517a5c-fcf6-4ccb-815d-0dd4d08f26bd *** Tijdlijn 00:00:00 – Deel 1 00:21:55 – Deel 2 00:38:19 – Deel 3 01:18:03 – EindeSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Henri Bontenbal baalt van uitspraak, maar religieus onderwijs gaat voor op artikel 1 van de Grondwet. Sander pleit voor: weg met artikel 23! Onderwijs hoort veilig, inclusief en gelijkwaardig te zijn voor iedereen. Verder: de column van Catherine Keyl, het onverklaarbare algoritme van Sander. En Jaap, die ondanks de stroomstoring op Bonaire alles wist te volgen. Als een echte verslaggever brengt hij zijn nieuws mee… rechtstreeks vanaf de Antillen. Klik hier en bespaar met de code ZELFSPODCAST10 10% op je eerste aankoop van een website or domein.Bij McDonald’s kun je nu letterlijk een steentje bijdragen aan de bouw van Ronald McDonald Huizen.Doneer voor slechts €2 een symbolische BouwBurger, een donatie van bakstenen, aan het Ronald McDonald Kinderfonds. De donatie kan je doen direct achter je McDonald's bestelling aan in het restaurant of nu direct via deze linkSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Zimbabwe se regerende Zanu-PF-party beplan om die grondwet te wysig om president Emmerson Mnangagwa, 83, se termyn met twee jaar tot 2030 te verleng, 'n stap wat opposisiepolitici as onwettig veroordeel. Die resolusie kom te midde van 'n opvolgstryd binne die party. Kosmos 94.1 Nuus het gesels met die Suid-Afrikaanse politieke kommentator, dr. Charles Sinkala wat kommer uitgespreek het dat partypolitiek die Grondwet beïnvloed. Hy sê dit ondermyn demokrasie.

Trump dreigt de rebelliewet in te zetten om de Nationale Garde naar Portland te sturen nadat de rechter hem had teruggefloten. Tijdens een opmerkelijke toespraak vorige week riep hij topmilitairen op zich te richten op de “war within”, de oorlog van binnenuit. Het laat zien dat hij het leger steeds vaker voor eigen politieke doelen gebruikt. Maar hoelang blijft het Amerikaanse leger loyaal? We spreken erover met voormalig topcommandant Dick Berlijn.    (14:27) Macron staat alleen Na het ingediende ontslag van de premier, staat Macron onder enorme druk om zelf ook op te stappen. Nu sturen zelfs prominente leden van zijn eigen partij hier openlijk op aan. Maar ondertussen heeft het land vooral een begroting nodig, want anders dreigt de tweede economie van Europa van de regen in de drup te komen. Correspondent Eva Rammeloo praat ons vanuit Parijs bij.

Die UDM-jeugleiersgroep sê geweldsmisdade teen kinders bly skokkend hoog en Suid-Afrikaners moet geweld en misdaad teen kinders saam met wettige aksie konfronteer. Die leiersgroepvoorsitter, Zintombi Sododile, sê Artikel 28 van die Grondwet beskerm uitdruklik die regte van elke kind teen mishandeling, verwaarlosing, mishandeling en agteruitgang. Sy sê die regte kan nie woorde op papier bly terwyl kinders steeds wreed behandel word nie:

AfriForum sê hy is sterk gekant teen Mzwanele Manyi van die MK-party se voorgestelde 22ste Wysigingswetontwerp op die Grondwet. Die privaatlid-wetsontwerp wil Artikel 25 van die Grondwet herskryf en herdefinieer hoe grond en natuurlike hulpbronne besit en bestuur word. Dit stel voor alle grond en natuurlike hulpbronne word gesamentlik deur die mense besit met voogdyskap in die hande van die staat en tradisionele of Khoi-San-leierskap. Barend Uys van AfriForum sê die voorgestelde wetsontwerp is ʼn aanval op die besit van privaat grond:

Die Kaapse Onafhanklikheidsparty sê die Stad Kaapstad het sy aansoek om as 'n Amicus Curiae toegelaat te word in die saak tussen die Suid-Afrikaanse Eiendomseienaarsvereniging en Kaapstad verwerp. Joan Swart van die Kaapse Onafhanklikheidsparty sê hulle wou aanvoer dat artikel 214 van die Grondwet billike verdeling van inkomste tussen regeringsafdelings verplig en dat elke afdeling se diensbehoefte in ag geneem moet word:

Help ons voortbestaan door te doneren: https://desnijtafel.nl Het is Pieter Omtzigts favoriete toneelstuk: De Grondwet, uiteraard opgesteld door Johan Rudolf Thorbecke in 1848. Nou ja, er staat 1815 boven en hij stamt eigenlijk uit 1798, maar sinds 1848 staat hij echt als een huis. Een huis waarin slavernij legaal was trouwens. Gelukkig is de slavernij […]

14 juli 1789. Het volk in Parijs kwam in opstand en de Bastille viel. Na rebellie in Amerika kwam de revolte in Frankrijk. In de Republiek jubelden velen en bovenal de Leidse lakenfabrikant Pieter Vreede. Hij snakte naar radicale democratie en speelde een sleutelrol bij de val van Oranje-stadhouder Willem V. Pieter Vreede (1750-1837) was lang geheel vergeten. Zijn periode werd weggezet als 'de Franse tijd', een soort anti-nationale bezetting en overheersing vanuit Parijs. Maar een indrukwekkende biografie door Dirk Alkemade zorgt voor een heel nieuwe, gedurfde en uitdagende blik op die tijd met zijn politieke revoluties, hun inspiratiebronnen en de dichter, zakenman en oproerkraaier Pieter Vreede. Jaap Jansen en PG Kroeger duiken met de jonge doctor in de turbulente jaren rond 1800. *** Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt met donaties van luisteraars die we hiervoor hartelijk danken. Word ook vriend van de show! Heb je belangstelling om in onze podcast te adverteren of ons te sponsoren? Zend een mailtje en wij zoeken contact. Op sommige podcast-apps kun je niet alles lezen. De complete tekst plus linkjes en een overzicht van al onze eerdere afleveringen vind je hier *** De troebelen toen waren deel van omwentelingen wereldwijd. Patriotten als Vreede waren net zo vurig voor verandering als Thomas Jefferson en Benjamin Franklin in Amerika, Lafayette en Condorcet in Parijs, de jonge filosofen en dichters in Jena en Weimar en Beethoven in de muziek. Alkemade schetst de intensieve verbindingen tussen deze vernieuwingsbewegingen en hoe men succesmodellen uit elkaars revoltes overnam. In de Republiek begon de politieke crisis door een hopeloze oorlog van stadhouder Willem V tegen de Britten. Die was rampzalig voor handel, vloot en leger. In de steden broeide het verzet, mensen als Vreede gingen zich politiek én militair organiseren. In 1787 lieten de Oranjes hun zwager uit Berlijn met zijn machtig leger ingrijpen. Een hardhandige interventie van buiten. Die brute repressie was voor de rebelse geesten een beslissend moment. Toen de Franse revolutie uitbarstte en radicaliseerde waren de dagen van Willem V geteld. Met Franse steun grepen zij de macht en installeerden een heel nieuw bewind. Vreede ging dit allemaal lang niet ver genoeg. Hij schrok van de Franse pressie tot 'moderatie' en de weerklank die dat meteen kreeg bij verlichte regentenclubs. Fel trok hij van leer. Pieter Vreede werd zo de eerste radicale oppositieleider in een parlement in ons land. Zijn poëtisch vuur in debatten, zijn felle gedichten, manifesten en krantenstukken sloegen aan. Met zijn Republikeinen partij, vaak ‘Vreedianen’ genoemd, overrompelde hij de Moderaten in het parlement en hun gematigde grondwetontwerp. Een kiene campagne liet het voorstel sneuvelen in het eerste Nederlandse referendum. De politieke impasse die zo ontstond leidde tot een staatsgreep, gesteund vanuit Parijs, met behulp van corrupte betalingen. Vreede was in 1798 de sterke man van het Uitvoerend Bewind. Zijn vijanden noemden hem 'de Hollandse Robespierre' en zijn zuiveringen in het overheidsapparaat riepen die vileine analogie ook wel op. Alkemade vertelt vol adembenemende details over Vreedes daadkrachtige aanpak, waarin een beetje Lenin en een vleugje Mao school. Tot bloedvergieten kwam het overigens nooit. Hij slaagde erin een radicaaldemocratische Grondwet door te drukken, de Staatsregeling voor het Bataafse Volk. Ook agendeerde Vreede met hartstocht de afschaffing van de slavernij. De oude Republiek met zijn Zeven Provinciën en hun eeuwenoud particularisme werd afgeschaft, een sterk uniform bewind doorgevoerd (met voor het eerst een gelijkwaardige rol voor Brabant). De politieke discussies van deze jaren zijn dan ook sterk beïnvloed door die Amerika en voor het Europa van nu verrassend actueel. De radicale zuiveringen ontlokten fel verzet. Na een half jaar werd Vreedes bewind door een tegencoup afgezet. De Fransen drongen aan op 'amnestie' en niet te veel afrekeningen, ook om de corrupte rol van Parijse machthebbers zoveel toe te dekken. Vreedes macht was voorgoed voorbij. Alkemade laat zien hoe verrassend en diep de impact van zijn werk niettemin bleef. Na 1801 was de radicaliteit gesaneerd, regenten en hun netwerken en ook de Oranjes keerden terug. Maar het staatsbestel bleef fundamenteel Vreediaans. Ook Thorbecke bouwde er bewust op voort. Vreedes idealen van radicale democratie en afschaffing van slavernij kregen daarbij overigens geen kans. Met nota bene antirevolutionairen als Abraham Kuyper en linkse bewegingen als die van Domela Nieuwenhuis en Pieter Jelles Troelstra kwamen zulke ideeën pas weer op in de jaren 1880. En pas vanaf 1919 – met het algemeen vrouwenkiesrecht – Was Vreedes droom ten volle gerealiseerd. *** Verder lezen Dirk Alkemade - Radicale democratie. Pieter Vreede (1750-1837) en de Nederlandse revolutie (Boom, 2025) *** Verder luisteren 519 - Thomas Jefferson, de revolutionaire schrijver van de Onafhankelijkheidsverklaring 397 - Benjamin Franklin, Zijner Majesteits meest loyale rebel 115 - Thomas Paine en De Rechten van de mens 190 - Napoleon, 200 jaar na zijn dood: zijn betekenis voor Nederland en Europa 11 - Gerlacus Buma, soldaat van Napoleon, maar ook van Willem I 28- De relatie Nederland-Frankrijk 373 - Nederland en België: de scheiding die niemand wilde 346 - Alle Menschen werden Brüder! 305 - Andrea Wulf, Hoe rebelse genieën twee eeuwen later nog ons denken, cultuur en politiek beïnvloeden 359 - Nederland en de slavernij, 150 jaar na de afschaffing 149 - De zeven levens van Abraham Kuyper, een ongrijpbaar staatsman 231 - Geschiedenis als politiek wapen *** Tijdlijn 00:00:00 – Deel 1 00:31:11 – Deel 2 01:00:49 – Deel 3 01:46:26 – Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

Hij schreef de Onafhankelijkheidsverklaring met de beroemdste Amerikaanse zinsnede, de Grondwet en de dollar. Hij was acht jaar president, een radicaal revolutionair én een man van aristocratisch, elitair leven. Hij was ook slavenhouder, uitvinder, architect, filosoof, tuinier en regelde met Napoleon de grootste onroerend goed transactie ooit. Thomas Jefferson leefde van 1743 tot 1826. Hij was heel veel en er wordt over hem nog steeds fel gedebatteerd, bijna 200 jaar na zijn dood.Jaap Jansen en PG Kroeger en Amerika-kenner Pirmin Olde Weghuis nemen je in deze aflevering van onze serie over 250 jaar Verenigde Staten van Amerika mee in zijn avontuurlijke leven waarin heel jong al het leergierig genie en de open blik op de wereld werd gewekt. ***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt met donaties van luisteraars die we hiervoor hartelijk danken. Word ook vriend van de show!Heb je belangstelling om in onze podcast te adverteren of ons te sponsoren? Zend een mailtje naar adverteren@dagennacht.nl en wij zoeken contact.Op sommige podcast-apps kun je niet alles lezen. De complete tekst plus linkjes en een overzicht van al onze eerdere afleveringen vind je hier***Het Congres van de dertien rebelse Britse koloniën zette de revolutionaire politiek-filosoof aan het werk. Met zijn briljante pen moest hij het manifest schrijven dat koning George III voorgoed zou afzweren en een Republiek stichten.Het werd een tekst waarin hij universele waarden combineerde met vlijmscherpe juridische aanvallen op de vorst en zijn repressie. Volgens zijn vriend Benjamin Franklin zou de 'Declaration of Independence' als gevolg hebben 'dat we nu samen moeten strijden of een voor een zullen hangen'.De jonge republiek stuurde hem als ambassadeur naar Parijs, hoofdstad van de belangrijkste bondgenoot. Daar dacht hij actief mee met de revolutionairen daar. Het dwong hem - ook als getuige van de 14e juli 1789! - de gruwelen in deze jaren te analyseren en het leerde hem essentiële lessen in politiek leiderschap en geopolitieke visie. Toen hij in Amerika terugkwam kreeg hij functies op het allerhoogste niveau en zijn ervaringen in Frankrijk drongen zo door in het politiek debat in het Congres en George Washingtons regering.Jefferson bleef revolutionaire idealen steunen, terwijl anderen zoals John Adams en Alexander Hamilton zeer argwanend waren tegen 'mob rule', zoals ze in Frankrijk zagen heersen. Uit hun conflicten ontstonden de twee grote politieke partijen die we nu nog kennen in Amerika.Na een buitengewoon smerige campagne versloeg hij in 1800 president John Adams. Als leider van zijn land was Jefferson een krachtig bestuurder. Hij deed iets wat de toekomst van Amerika voorgoed zou veranderen. Hij dealde met Napoleon en kocht de Franse kolonie Louisiana voor 15 miljoen dollar zodat de jonge staat Amerika in een klap bijna heel het continent zou omvatten. De wereldmacht van de toekomst, iets wat Jefferson zich toen al zeer bewust was.Uniek in de wereldgeschiedenis is een samenwerking die door toeval ontstond. Alexander von Humboldt bezocht Jefferson en met diens ervaringen als ontdekker en wetenschapper als inspiratie ontwierp de president de strategie om 'Louisiana' te verkennen en te gaan exploiteren voor komende generaties.In de lange jaren na zijn presidentschap werkte Jefferson aan zijn juweel Monticello en de tuinen en natuur eromheen, stichtte zijn universiteit en verzoende zich uiteindelijk met rivaal John Adams. In hun uitzonderlijke correspondentie klink het besef door, dat met alle verschillen van mening en ervaring ze allebei toch een leven en loopbaan hadden meegemaakt die in de wereldgeschiedenis een unicum waren geweest. Van verlichtingsdenker, rebel, stichter van een nieuwe wereldmacht, diplomaat, president en zelfs collega van het genie Von Humboldt. Een 'life' dus van grote 'liberty' en gekenschetst door een 'pursuit of happiness' voor hemzelf en de hele natie.***Verder kijkenThomas Jefferson, documentaire uit 1997 van de Amerikaanse publieke omroep PBS***Verder luisteren513 – Tanks rollen door Washington DC, Donald Trump geeft een feestje185 - De Amerikaanse Burgeroorlog (1): Black Lives Matter en George Floyd, hoe de burgeroorlog op de VS nog altijd zijn stempel drukt228 - De Amerikaanse Burgeroorlog (2): hoe Abraham Lincoln onvoorbereid de strijd in ging263 - De Amerikaanse Burgeroorlog (3): de overwinning van Abraham Lincoln en Ulysses Grant459 – Rolmodel George Washington397 - Benjamin Franklin, Zijner Majesteits meest loyale rebel363 - Extra zomeraflevering: PG tipt boeken! (oa over de biografie van George III door Andrew Roberts)281 - Fourth of July: Amerika reisgids voor politieke junkies115 - Thomas Paine en De Rechten van de mens359 - Nederland en de slavernij, 150 jaar na de afschaffing***Tijdlijn00:00:00 – Deel 100:33:09 – Deel 201:00:19 – Deel 301:31:32 – Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

Zaterdag 14 juni wordt president Donald Trump 79. Hij houdt een militaire parade in Washington DC ter viering van de 250e verjaardag van het nationale leger, de US Army. En daar beginnen de problemen al. Want klopt dat wel? En past een parade echt bij die historie? Wat weten we eigenlijk van die rijk geschakeerde geschiedenis? Jaap Jansen en PG Kroeger praten hierover met Amerika-kenner par excellence Pirmin Olde Weghuis.***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt met donaties van luisteraars die we hiervoor hartelijk danken. Word ook vriend van de show!Deze aflevering bevat een advertentie van Greenpeace. Stop diepzeemijnbouw en bescherm de wonderen van de diepzee. Word nu donateur en ontvang tijdelijk een volledig duurzaam en uniek oceanenshirt. Ga naar greenpeace.nl/betrouwbarebronnenHeb je belangstelling om in onze podcast te adverteren of ons te sponsoren? Zend een mailtje naar adverteren@dagennacht.nl en wij zoeken contact.Op sommige podcast-apps kun je niet alles lezen. De complete tekst plus linkjes en een overzicht van al onze eerdere afleveringen vind je hier***In 1775 was er nog geen US Army, de Verenigde Staten zélf bestonden nog niet eens. Wel was er een bende ongeregeld, vaak zonder uniform en schoenen, die onder generaal George Washington de 'Continental Army' vormde. Deze rebellen vochten tegen het machtige leger dat wereldwijd in vele koloniën de dienst uitmaakte. Het Britse leger van koning George III.Washington en zijn mannen wonnen die opstand. De rebellen maakten daarmee de stichting van een nieuwe Republiek van vrije burgers mogelijk. Hun legertje werd ontbonden en aanvoerder Washington moest heel zijn gezag inzetten om muiterij te voorkomen. De helden waren eigenwijs én ontevreden. De politici van die Republiek braken zich het hoofd over 'hoe nu verder?' Pirmin Olde Weghuis vertelt hoe zij een groot staatsrechtelijk en strategisch dilemma moesten ontwarren: géén leger zoals George III dat had, geen krijgsmacht zonder controle door burgers, maar wel een effectieve bescherming van de nieuwe natie.Eén van hun vondsten was het fameuze ‘tweede amendement op de Grondwet', dat elke burger het recht gaf voor de militie van de nieuwe Republiek een wapen te dragen. Zo werd de US Army een tijdelijke krijgsmacht, die door vrijwilligers gevormd werd in tijden van plotselinge nood of gevaar voor de natie.Heel anders was de Navy. De marine was de trots van Amerika en vertoonde zich niet zachtzinnig op de wereldzeeën. Het leger was vooral een grenspolitie in de enorme wildernis van het westen van het continent. PG vertelt over Fort Davis in zuidwest-Texas, waar de boeiende, maar prozaïsche realiteit van dat cavaleristenleger van toen nu nog te beleven is. De US Army was zo klein dat bij het uitbreken van de Burgeroorlog in 1861 maar 16.000 troepen dienden, onder wie vele ambtenaren in Washington en buitenposten. Geen wonder dat president Abraham Lincoln af en toe wanhopig was over zijn manschappen, hun incompetente generaals en de bloederige confrontaties met de zuidelijke slavenstaten. Pas toen hij Ulysses Grant ontdekte, vond hij een militair professional die de overwinning kon afdwingen. Na de Burgeroorlog werd - zoals al eerder na elke militaire confrontatie - de US Army onmiddellijk gedechargeerd. De krijgsmacht verdampte tot een papieren organisatie. Wel liet deze oorlog iets heel nieuws achter. De meest geduchte politieke lobbyclub van Amerika, de belangenorganisatie van veteranen en hun weduwen en wezen. Ook bij de Eerste Wereldoorlog gebeurde dit. De US Army was kleiner dan het leger van Portugal.Franklin Delano Roosevelt zette vanaf 1938 een revolutie in gang. Als een soort militaire 'New Deal' begon deze president een herbewapening, waarmee hij Amerika en de hightech en industriële macht in zijn natie in recordtijd tot een supermacht uitbouwde. Inclusief de eerste kernwapens. Zijn opvolger Harry Truman reorganiseerde dat reusachtig apparaat zeer fors en die ingreep is ook nu nog het fundament van Amerika's militaire dominantie. Een Republikeinse generaal werd president in 1953. Hij analyseerde wat sinds 1938 was gebeurd en Dwight Eisenhower besloot bij zijn afscheid in 1961 te waarschuwen voor de impact van die combinatie van technologie, economie en militaire macht op een Republiek van vrije burgers. Het ‘militair-industriële complex' moest aan banden gelegd en het toezicht nadrukkelijk bij de burgers. Het is een visie die we bij de Republikeinse partijgenoot Donald Trump nimmer horen. Hij wil zo'n parade al sinds hij op 14 juli 2017 eregast was bij president Emmanuel Macron in Parijs. 14 juni, zijn eigen verjaardag, is geen toevallige datum.Overal in de Verenigde Staten zijn op die dag protestbijeenkomsten onder de pakkende titel 'No Kings'. Het achttiende-eeuwse, principiële besef en de visie van Eisenhower slaan de handen ineen. 250 jaar na George Washington en met de lessen van Lincoln, FDR en Eisenhower voor ogen, staan de Amerikanen opnieuw op een tweesprong. Autocratie of Democratie?***Verder kijkenTrump: toespraak over 250 jaar US Army, juni 2025***Verder luisteren508 – De NAVO-top in Den Haag moet de onvoorspelbare Trump vooral niet gaan vervelen476 – Trump II en de gevolgen voor Europa en de NAVO447 - Als Trump wint staat Europa er alleen voor404 - 75 jaar NAVO: in 1949 veranderde de internationale positie van Nederland voorgoed494 - Trumps aanval op de geschiedenis en de geest van Amerika481 - Donald Trumps nieuwe idool William McKinley, ‘de tarievenkoning'475 – Trumps rolmodel Andrew Jackson228 - De Amerikaanse Burgeroorlog (2): hoe Abraham Lincoln onvoorbereid de strijd in ging185 - De Amerikaanse Burgeroorlog (1): Black Lives Matter en George Floyd, hoe de burgeroorlog op de VS nog altijd zijn stempel drukt263 - De Amerikaanse Burgeroorlog (3): de overwinning van Abraham Lincoln en Ulysses Grant459 – Rolmodel George Washington397 - Benjamin Franklin, Zijner Majesteits meest loyale rebel115 - Thomas Paine en De Rechten van de mens363 - Extra zomeraflevering: PG tipt boeken! (oa over de biografie van George III door Andrew Roberts)281 - Fourth of July: Amerika reisgids voor politieke junkies***Tijdlijn00:00:00 – Deel 100:06:43 – Deel 200:32:40 – Deel 301:19:57 – Deel 401:36:18 – EindeZie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Forum for Suid-Afrika het formeel 'n voorstel by die Parlement ingedien waarin hulle die hersiening van Artikel 11 van die Grondwet aanvra om die herinstelling van die doodstraf moontlik te maak. Tebogo Mashilompane, van die Forum voer aan dat stygende moordsyfers, veral op vroue en kinders, strenger strawwe vereis. Met verwysing na openbare steun en toenemende misdaad, sê hy om slagoffers beter teen oortreders te beskerm moet die Grondwet die realiteite van 2025 weerspieël, nie die ideale van 1996 nie:

Die NEFF-aktivis Michael Amushelelo het Okahandja se burgemeester Beatrice Kotungondo gekritiseer omdat sy nie 'n beplande protes oor die vyfjarige Ingrid Maasdorp se verkragting en moord goedgekeur het nie. Dit was omdat die dorp se toerisme-ekspo terselftertyd plaasvind. Amushelelo het verwys na artikel 21 van die Grondwet en sê Namibiërs het die reg om oral en te eniger tyd te betoog. Hy was aanvanklik nie van plan om die protes by te woon nie, maar het belowe om dit nou op 29 April te lei. Kosmos 94.1 Nuus het met Amushelelo gesels.

Het kabinet wil dat ambtenaren meer gebruik gaan maken van generatieve AI. Dat moet de efficiëntie verhogen en de kwaliteit van hun dienstverlening aan burgers verbeteren, stelt staatssecretaris Zsolt Szabó voor Digitalisering. Niels Kooloos vertelt erover in deze Tech Update. Samen met provincies, gemeenten, waterschappen en uitvoeringsorganisaties heeft het kabinet nieuwe 'spelregels' vastgesteld voor het gebruik van generatieve AI binnen de overheid. Hoewel AI-gebruik door ambtenaren wordt aangemoedigd, moet er namelijk nog wel voldaan worden aan relevante wet- en regelgeving zoals de AVG, de AI Act en de Grondwet. Om dat te doen heeft het kabinet een overheidsbrede handreiking 'Verantwoorde inzet van generatieve AI' opgesteld. Verder in deze Tech Update: OpenAI gaat samenwerken met The Washington Post See omnystudio.com/listener for privacy information.

Die Vryheidsfront Plus sê president Cyril Ramaphosa beroep hom op die bepalings van die Grondwet in 'n poging om 'n nuwe ambassadeur na Amerika aan te stel en draai sy rug op die gees van samewerking in die regering van nasionale eenheid. Die president het gesê dit is nie nodig om met vennote in die regering te raadpleeg oor Ebrahim Rasool se plaasvervanger nie. Die VF Plus se leier, Corné Mulder, sê Ramaphosa is vry om aan te stel wie hy wil binne die ooreengekome raamwerk van die regering van nasionale eenheid:

Stellenbosch Universiteitprofessor Thuli Madonsela sê dat al die menseregte wat in die Suid-Afrikaanse Handves van Menseregte, Hoofstuk 2 van die Grondwet, vervat is, nooit aan alle Suid-Afrikaners toegeken is nie. Madonsela sê die geskiedenis van Menseregtedag is gegrond op die Sharpeville-slagting wat op 21 Maart 1960 in Gauteng plaasgevind het, waar die apartheid-polisie 69 anti-apartheidbetogers doodgeskiet het.

Met die nuwe Swapo -administrasie wat die naweek aan bewind kom, het die IPC en LPM se regsuitdaging van aspekte van die verkiesings weer na vore gekom. 'n Volbank regters van die Hooggeregshof het beslis dat president Nangolo Mbumba nie in stryd met die Grondwet opgetree het toe hy stemmery in sekere distrikte verleng het nie. Ander kwessies soos te min stembriewe en kieslokale wat laat oopgemaak en vroeg toegemaak het, was nie deel van die hofsaak nie. Kosmos 94.1 Nuus het gepraat met die regskonsultant Dianne Hubbard wat die saak opgesom het, en gesê het die Verkiesingswet behoort hersien te word voor die volgende verkiesings.

Die regering het die Skoletoelaagbeleid vir 2021 tot 2030 ingestel om finansieringskwessies in basiese onderwys aan te spreek. Lynminister Anna Nghipondoka het die beleid verlede maand onthul, met die klem op billike hulpbronverspreiding. Ongeveer 22 persent van die jaarlikse begroting word aan onderwys toegewys, maar ongelykhede duur voort, wat artikel 20 van die Grondwet oortree. Die beleid het ten doel om ongelykhede deur 'n doeltreffende befondsingsmodel te verminder. Kosmos 94.1 Nuus het gepraat met Dorothea Nangolo, die president van die Nasionale Studente-organisasie, Nanso.

Die Cape Independence Advocacy Group sê hy is voornemens om ʼn afvaardiging na Amerika te stuur om amptenare en ander mense met politieke bande te ontmoet. Die groep het aan president Cyril Ramaphosa, die minister van Internasionale Betrekkinge en Samewerking, Ronald Lamola, en die Wes-Kaapse premier, Alan Winde, geskryf en amptelik oor hul planne ingelig. ʼn Woordvoerder van die drukgroep, Joan Swart, sê hulle aktiwiteite sal deur die Grondwet beskerm word en die grondwetlike demokrasie in Suid-Afrika versterk eerder as benadeel:

Itula sê nie al die vrugte van die Grondwet kan na een persoon gaan nie. 

This is episode 213, and Sir George Grey, the Cape Governor was peering intensely at the Boer Republics to the north. The Free Staters under Boshof had failed in their mission to drive Moshoeshoe out of the disputed territory south of the Caledon River and many of the burghers changed their tune when it came to possible amalgamation with the Transvaal. They were now considering this a viable option. Marthinus Pretorius had made good progress north of the Vaal, despite the boers of Lydenburg opposing his overtures for a single large and powerful Boer state. The fragmentary nature of the Voortrekker's states was hard to overcome. But it was heartening for those Boers who wanted unification to hear that the Zoutpansbergers were prepared to listen to arguments for cohesion. One of the most strident and convincing voices that emerged was that of Paul Kruger. He was acting on behalf of Pretorius and the Zoutpansbergers accepted the Grondwet of the Transvaal, the constitution, which the Rustenburgers had adopted. The northern republics were moving towards some sort of union, by 1858 the tiny Boer Republic of Utrecht in northern Natal had thrown in their lot with tye Lydenburgers. Grey regarded these moves as ominous. The British empire had experienced a serious jolt when the Indian Mutiny broke out in 1857, and now he'd heard the reports of the Boer expedition to Moshoeshoe's Thaba Bosiu which had ended in defeat. He'd have to send reinforcements to India, and deal with instability on the frontier at the same time. The Bathlaping people had also taken advantage of the Boer assault on the south eastern edge of the free State into Basotho territory by doing some invading of their own - into the Free State from the West. The San and Korana had also broken loose and Boshof's commandos were going to be very busy as they rode around the Free State, trying to subdue these raiders. The Boers had recognized that beneath the monarchial authority and prestige of Moshoeshoe lay a weakness in the political structure - chiefs were patriarchs in their own domain and bound to this hiearchy primarily as the guarantor of their local status. But that status was tied directly to access to land and the acquisition of wealth through cattle or other livestock. One of the strategic shifts in the Volksraad was to reach Moshoeshoe's political supporters by offering them autonomous territories. These black statelets would then be part of a broader Boer state, supposedly free from settler and other Basotho raids and harassment. The mark of this land use was through a collective, a group living on the land in a specific geographic space who provided territorial power for any chief agreeing to join the Boers. AS you're going to hear in future episodes — Moshoeshoe's second son Molapo would seek an independent state aligned with the Boers. Mopeli Mokachane, Moshoeshoe's half-brother, was another enticed away from the Basotho polity by the late 1860s. By late May 1858, the Transvaal sent a commando to assist the Free State in dealing with these raiders, defeating the Bathlaping and imposing crushing reparations on the people for having sheltered some of these rebels. The defeat by the Basotho, however, proved to most Free Staters that they could not survive alone, and they turned on their president, Boshof. He'd written to Sir George Grey and asked for help in dealing with the Basotho king, an act which stuck in most burgher's craws — asking the very people who'd indirectly driven them out of the Cape for help. It was a stunning act of weakness they thought. Grey concluded once and for all that the division of the white South African communities into seperate polities had destroyed their capacity to deal with African chiefs. But he opposed the idea of Boer states leading this unification. Even more alarming was the news that the two main Boer Republics might unite. In his eyes, this would threaten the stability still further.

Namibië eer vandag die 35ste herdenking van die aanvaarding van die Grondwet. Hierdie mylpaal reflekteer op die kernwaardes van eenheid, vryheid, gelykheid en geregtigheid wat steeds die nasie vorm. Namibië se hoogste wet, wat erken word as een van die mees progressiewe grondwette ter wêreld, beskerm die waardigheid en fundamentele regte van alle individue, insluitend die regte op lewe, vryheid en die strewe na geluk. Die geleentheid bring ook hulde aan wyle president Hage Geingob, wie se leierskap deurslaggewend was in die opstel van die Grondwet as voorsitter van die Grondwetgewende Vergadering. Kosmos 94.1 Nuus het gepraat met die politieke ontleder dr. Phanuel Kaapama oor of die Grondwet gehandhaaf en beskerm word deur diegene wat daarmee toevertrou is.

Defend our Democracy sê hy steun die oproep vir 'n ondersoek na opsetlike nalatigheid wat uitgeloop het op onwettige mynwerkers wat aan uithongering dood is by die Buffelsfontein-mynskag in Stilfontein in Noordwes. Die woordvoerder Andries Sibanyoni sê 78 liggame is na die oppervlak gebring nadat 'n hof 'n reddingsoperasie beveel het, en nog 246 mense is lewend aangetref. Hy sê die reg tot lewe, wat in die Grondwet gewaarborg word, ongeag iemand se nasionaliteit of regstatus, is geskend: