Kees de Kort | BNR

Het komt niet vaak voor dat macro-econoom Edin Mujagic zich verdiept in de notulen van de laatste vergadering van de Amerikaanse centrale bank. Toch vormen de meest recente Fed-notulen volgens hem een uitzondering. De verdeeldheid binnen de Fed blijkt namelijk veel groter dan eerder gedacht. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Landen met een staatsschuld onder de 90 procent zagen hun schulden de afgelopen twee jaar het sterkst oplopen. Volgens macro-econoom Edin Mujagic betekent dat niet dat landen met hoge schulden het ineens anders zijn gaan doen. Griekenland daarentegen wel, en het heeft grip gekregen op de staatsuitgaven. ‘Het helpt ook je staatsfinanciën als je het belastingsysteem zo simpel mogelijk houdt. En wij zijn Europese kampioen in dat niet doen.’ See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Eerste Kamer houdt vandaag een debat over het beleid op vermogensbelasting. Specialisten en belanghebbenden komen langs in de kamer om te pleiten voor vermogensaanwasbelasting in plaats van de vermogenswinstbelasting die door de Tweede Kamer is aangenomen. Macro-econoom Arnoud Boot wil maar één ding en dat is Box 3-beleid dat draagvlak heeft onder de samenleving. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het Internationaal Monetair Fonds (IMF) licht jaarlijks al zijn lidstaten door. Deze week was het de beurt aan Nederland en verscheen het rapport over de Nederlandse economie. Volgens macro-econoom Edin Mujagić mist het rapport reflectie op het aandeel van de overheid in de Nederlandse economie. See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Nederlandsche Bank heeft een onderzoek gepubliceerd waaruit blijkt dat kapitaal en arbeid in Nederland vaak vast zitten bij minder productieve bedrijven. Macro-econoom Arnoud Boot betoogt dat we het toegankelijk moeten maken voor zelfstandigen om werknemers in dienst te nemen. Zo krijgen we de dynamiek in de Nederlandse economie weer op gang. See omnystudio.com/listener for privacy information.

De inflatie in de VS steeg in april naar 3,8 procent, het hoogste percentage in drie jaar tijd. Eten werd 3 tot 4 procent duurder, groente en fruit 6 procent en vliegen, in de VS ook niet onbelangrijk, zelfs 20 procent. ‘En dat is nog niet eens het slechte nieuws’, zegt macro-econoom Edin Mujagić. Als dat het slechte nieuws niet is, wat dan wel? Het is voor het eerst in een heel lange tijd dat de prijzen harder stijgen dan de lonen in de VS. Kijk, hoge inflatie is nooit leuk en doet altijd pijn. Maar het wordt wel verzacht als je inkomen harder stijgt. Nu zien Amerikanen de prijzen harder oplopen en blijft hun loon achter. Maar goed. Dat heeft alles te maken met de energieprijzen toch? Dat is dan toch slechts tijdelijk?...See omnystudio.com/listener for privacy information.

De discussie rond de digitale euro en stablecoins gaat een nieuwe fase in nu ECB-president Christine Lagarde heeft aangegeven dat de Europese Centrale Bank een digitale euro het beste zélf uitgeeft. Macro-econoom Arnoud Boot weegt de voor- en nadelen. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het ondernemersvertrouwen in Nederland is volgens nieuwe cijfers van het CBS fors gedaald en staat inmiddels op het laagste niveau sinds 2022. Macro-econoom Edin Mujagic noemt het vooral zorgwekkend dat de somberheid inmiddels zichtbaar is in vrijwel alle sectoren van de economie. Waarom maak je je zorgen over het ondernemersvertrouwen? Dat het ondernemersvertrouwen in Nederland nog nooit sinds 2022 zo hard is gedaald, is eigenlijk nog niet eens het slechte nieuws. Ik vind het nog zorgwekkender dat die daling van het vertrouwen niet in slechts één deel van onze economie zit. Als je naar alle bedrijfstakken kijkt, zie je overal niet alleen een daling van het vertrouwen, maar ook dat het vertrouwen overal negatief is. Die somberheid is als het ware ingeslopen in alle poriën van de Nederlandse economie. Dat is echt zorgwekkend. See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Europese richtlijn loontransparantie moet zorgen voor meer openheid over salarissen en kleinere loonverschillen tussen mannen en vrouwen. Werkgevers zullen duidelijker moeten communiceren over salarisranges en bepaalde vragen tijdens sollicitaties verdwijnen mogelijk helemaal. Macro-econoom Arnoud Boot ziet voordelen in die transparantie, maar plaatst ook kanttekeningen. ‘Je moet wel goed interpreteren waar je precies transparant over bent.’ See omnystudio.com/listener for privacy information.

De economische ongelijkheid tussen huishoudens in Nederland neemt toe en dat komt deels door het Nederlandse belastingstelsel, stelt het CPB. Verschillende vormen van inkomen en vermogen worden namelijk anders belast. Toch wordt dat rapport volgens macro-econoom Edin Mujagić niet door iedereen juist geïnterpreteerd. ‘Er wordt nu gezegd dat het CPB zou impliceren dat er hogere belastingen geheven moeten worden bij een bepaalde groep mensen in Nederland, maar dat zegt het rapport helemaal niet.’ See omnystudio.com/listener for privacy information.

De onafhankelijkheid van centrale banken is cruciaal voor een goed functionerende economie, vindt macro-econoom Edin Mujagic. Ook Fed-voorzitter Jerome Powell benadrukte vorige week opnieuw hoe belangrijk die onafhankelijkheid is. Juist daarom roept de waarschijnlijke benoeming van Emmanuel Moulin als nieuwe voorzitter van de Franse centrale bank volgens Mujagic de nodige vragen op. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Ceo’s van grote technologiebedrijven zijn een lobbycampagne gestart voor het versoepelen van de Europese fusieregels. Onder andere Airbus, ASML, Ericsson, Siemens, Mistral, Nokia en SAP zijn samen in de pen geklommen en schrijven dat soepelere fusieregels nodig zijn voor Europese techbedrijven om mee te kunnen in de internationale concurrentie. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Macro met Boot en Mujagić - 4-5-202Volgens de Autoriteit Financiële Markten hebben 800.000 huishoudens in Nederland wel de middelen om te beleggen, maar doen dat niet, terwijl zij op termijn geld tekort kunnen komen. Macro-econoom Edin Mujagic hoopt dat huishoudens gehoor geven aan de oproep van de toezichthouder om die stap wél te overwegen. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het Nederlandse economische groeicijfer over het afgelopen kwartaal, vergeleken met het kwartaal ervoor, was een klein plusje van 0,1 procent. Dat hele kleine plusje dat dan nog resteert, wordt vooral toegeschreven aan het feit dat de overheid geld is blijven uitgeven. Maar dat is volgens macro-econoom Arnoud Boot niet waar het in het ideale scenario vooral vandaan moet komen. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het ging bij de rentevergadering van de Fed woensdag vooral over de man achter het spreekgestoelte, namelijk Jerome Powell, want het was zijn laatste vergadering als voorzitter van de Fed. Terugkijkend op zijn periode geeft macro-econoom Edin Mujagić hem een 7 uit 10. See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Verenigde Arabische Emiraten zorgden gisteren voor een verrassing door als een van de oprichtingslanden uit de Opec te stappen. Maar volgens macro-econoom Edin Mujagić is de olieprijs door kartelafspraken van deze organisatie in de afgelopen decennia ‘structureel te hoog geweest’. Nog even: waarom stappen de Emiraten uit de Opec? Er is al enige tijd frustratie in het land over het feit dat het als een van de weinige olieproducerende landen wel de capaciteit heeft om snel meer olie uit de grond te halen, maar daarin worden beperkt door de productiequota die binnen de Opec worden afgesproken. Nu stellen de Emiraten dat het in hun nationaal belang is om meer olie te kunnen produceren en verkopen, en dat ze zich daardoor minder willen laten begrenzen door de afspraken binnen de Opec. Maar daar is de Opec toch juist voor opgericht? Ja, maar sinds de oprichting in 1960 is de wereld veranderd, de belangen liggen nu anders. Maar de Verenigde Arabische Emiraten zijn wel een groot lid en een van de weinige landen met veel oliecapaciteit. Met het vertrek van de Emiraten daalt het marktaandeel van de Opec met zo’n 10 procent naar 40 procent. Daarmee zijn ze nog steeds een grote speler, maar wel minder dominant. Dat lijkt mij eerlijk gezegd goed nieuws. Dat heeft onder andere te maken met het feit dat de Opec een kartel is: verboden samenwerking tussen concurrenten die afspraken maken om de concurrentie te beperken. Als bijeffect gaan de prijzen vaak omhoog. Kartelvorming is economisch verstorend. Maar we hebben het hier over olie. Ligt dat anders? Een kartel is een kartel, en de Opec is daar een schoolvoorbeeld van. In Nederland, en in de Europese Unie en de Verenigde Staten, treden mededingingsautoriteiten al op bij de kleinste vermoedens over verboden prijsafspraken of kartelvorming. Maar de Opec opereert in het openbaar, er is een secretaris-generaal en een volledig ambtelijk apparaat. De lidstaten vergaderen in Wenen, in de Europese Unie nota bene. Het is dan ook eigenlijk heel vreemd dat we een organisatie die de prijs beïnvloedt van misschien wel een van de belangrijkste grondstoffen in de wereldeconomie – olie – al zo lang gedogen. Dus, jij pleit voor een verdere ontmanteling van de Opec? Nee. Ik zeg alleen dat het goed nieuws is. Als door het uittreden van de Verenigde Arabische Emiraten de macht van de Opec wordt gereduceerd, dan betekent dat simpelweg dat de olieprijzen op termijn eerder omlaag dan omhoog zouden moeten gaan. Dat impliceert ook dat de olieprijzen van de afgelopen 40, 50 jaar waarschijnlijk structureel hoger zijn geweest dan wat een volledig vrije markt zou hebben bepaald. We hebben dus met z’n allen langdurig hogere prijzen betaald. In die zin is dit goed nieuws. In het kader van de energietransitie kun je dat echter anders beoordelen. Daar zou het juist helpen als fossiele brandstoffen structureel duurder worden. In die zin kan het vertrek van de VAE uit de Opec de energietransitie juist in de wielen rijden. Kunnen de Verenigde Arabische Emiraten een lagere olieprijs beter opvangen dan andere landen? De Verenigde Arabische Emiraten hebben als een van de weinige olieproducerende landen al vroeg gezegd dat olie nu veel oplevert maar in de toekomst hoeft dat niet zo te zijn. Daarom is er sterk geïnvesteerd in de ontwikkeling van bijvoorbeeld toerisme. Dat betekent dat de overheid minder afhankelijk is geworden van olie-inkomsten voor de begroting. Daardoor kunnen zij een lagere olieprijs beter verdragen dan veel andere landen die nog sterk leunen op olie-export. Conflicten in het Midden-Oosten hebben, letterlijk en figuurlijk, schade aangericht. Het imago van Dubai als veilige haven is flink aangetast.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Met de mislukte aanslag op de Amerikaanse president Donald Trump achter de rug, probeert diezelfde president nu de situatie naar zijn hand te zetten. Hij eist dat de door hem gewenste balzaal van het Witte Huis nu toch echt doorgang gaat vinden, daardoor zouden evenementen een stuk veiliger georganiseerd kunnen worden, stelt de president. ‘Dit soort gebeurtenissen worden door Trump gebruikt als gelegenheidsargument voor een andere agenda’, merkt macro-econoom Arnoud Boot op. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Mensen blijven langer werken en het CBS meldde voor het eerst in tijden weer een aanzienlijk hogere arbeidsproductiviteit. Voor macro-econooom Arnoud Boot bijna een reden om te gaan juichen, maar volgens hem gaat het hier om ‘een blip in de statistiek'. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het zijn onstuimige tijden op het wereldtoneel en ook de economie draait niet bepaald geweldig, maar toch blijven de aandelenkoersen fier overeind. ‘De wereld staat in vuur en vlam, en ondertussen maken we elke week een nieuw hoogtepunt mee op de beurs’, zegt macro-econoom Edin Mujagic. Is dat echt zo vreemd?Als je naar de geschiedenis kijkt, deden de beurzen het in tijden van oorlog vrijwel altijd beter dan daarvoor. De reden is dat de toename van de geldhoeveelheid de brandstof is van zowel de economie als de financiële markten. Een toename van 5 procent of meer van de geldhoeveelheid is de afgelopen jaren geen uitzondering. Geld is net als water; het vloeit altijd ergens naartoe. Dat kan naar wat wij de reële economie noemen, maar als dat in grote mate zou gebeuren, zouden we veel spectaculairdere groeicijfers moeten zien. Het geld kan ook worden gespaard, maar de spaarsaldi zijn niet gigantisch gestegen. Dan blijft er nog een derde kanaal over: de financiële markten. Een groot deel van het extra geld dat in oorlgstijd in omloop komt, vloeit dus naar de financiële markten. Dat betekent simpelweg dat de vraag naar aandelen stijgt, terwijl het aanbod achterblijft.See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Nederlandse economie laat sterke cijfers zien: groei in 2025 en een stijgende arbeidsproductiviteit. Toch waarschuwt macro-econoom Edin Mujagić: ‘De kans is vrij groot dat het een eenmalig iets is.’ Laten we optimistisch beginnen. De Nederlandse economie groeide vorig jaar bijna 2 procent. Dat is meer dan in Duitsland, Frankrijk, België en de hele Europese Unie als geheel, en daarmee komen we in de buurt van de Amerikaanse economie. Alle vier de bekende motoren droegen daaraan bij: consumptie van huishoudens, investeringen van bedrijven, overheidsuitgaven en de handel met het buitenland, waarbij vooral de consumptie eruit sprong omdat we met zijn allen meer uitgaven. Houdt daar het goede nieuws bij op? Nee. De arbeidsproductiviteit steeg namelijk met 2,4 procent, terwijl die in 2023 en 2024 nog daalde en over de afgelopen twintig jaar gemiddeld maar 0,3 procent groeide, dus dan mag je vorig jaar wel een goed jaar noemen. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Verhuurders moeten meer ruimte krijgen om hogere huren te vragen voor duurdere woningen, nieuwbouw en huizen zonder tuin of balkon. Dat wil woonminister Elanor Boekholt-O’Sullivan regelen met een versoepeling van de huurwet. Volgens haar moet dat ervoor zorgen dat er meer huizen beschikbaar komen in het middensegment. Macro-econoom Arnoud Boot vindt ook dat die aanpassing nodig is. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Morgen begint de hoorzitting van Kevin Warsh, die Fed-voorzitter Jerome Powell moet opvolgen. Die vindt plaats in een Senaatscommissie, een zogenoemd subcomité dat toezicht houdt op banken. Als daar groen licht wordt gegeven, gaat de voordracht naar de voltallige Senaat. Pas na goedkeuring kan Warsh het stokje overnemen. Maar dit keer is het geen formaliteit en kan de benoeming langer duren, zegt macro-econoom Edin Mujagic. Waarom is het dit keer geen formaliteit? Dat komt doordat een cruciaal Republikeins lid van het subcomité heeft gezegd de stemming in de Senaat tegen te houden zolang het onderzoek naar de huidige voorzitter en de Fed loopt. Het Amerikaanse Openbaar Ministerie heeft eerder een dagvaarding gestuurd naar de Fed en Jerome Powell vanwege vermeend misbruik van gelden bij de renovatie van het hoofdkantoor. Een rechter vond dat te ver gaan en zag het als drukmiddel, maar het Openbaar Ministerie is in beroep gegaan. Daardoor blijft dat Republikeinse lid bij zijn standpunt. De hoorzitting begint dus wel, maar er is waarschijnlijk veel creativiteit nodig om Warsh op tijd, rond het aflopen van Powells termijn medio mei, te benoemen.See omnystudio.com/listener for privacy information.

In de ministerraad wordt vandaag gesproken over de eerder uitgelekte plannen waarmee het kabinet tegemoet wil komen aan de gevolgen van die duurdere energie. De accijnzen gaan niet omlaag, maar de reiskostenvergoeding voor werknemers gaat wel omhoog. ‘Een lappendeken’ aan maatregelen, zegt ABN AMRO-econoom Aggie van Huisseling. ‘Maar in dit geval een begrijpelijke keuze.’ Meerdere rapporten wezen deze week op de impact van de oorlog in het Midden-Oosten op de economie. Zo wees het Centraal Planbureau op nadelige gevolgen voor de koopkracht in ons land, mede door de gestegen energieprijzen. ‘Het was een interessante week’, denkt Van Huisseling. De gevolgen van de hoge energieprijzen zijn nu vooral op specifieke plekken zichtbaar, bijvoorbeeld aan de pomp. Op de energierekening merken veel mensen daar nog weinig van, omdat meer dan de helft van de Nederlanders een vast energiecontract heeft. ‘Daarom kiest het kabinet voor verschillende maatregelen, zodat de steun terechtkomt bij de mensen die die nu nodig hebben en niet zomaar in de economie verdwijnt’, aldus Van Huisseling. In totaal komt er een steunpakket van bijna 1 miljard euro om de economische gevolgen van de oorlog te verzachten. Maar volgens Van Huisseling moet ook worden gekeken naar manieren om de vraag naar energie te beperken. ‘Door het conflict in het Midden-Oosten is een aanbodschok ontstaan’, aldus de econoom. ‘Als maatregelen er niet toe leiden dat consumenten minder verbruiken, werken ze elkaar juist tegen.’ Daarnaast moeten ook de ontwikkelingen in de buurlanden in de gaten worden gehouden. In Duitsland is vorige week besloten de accijnzen op brandstof te verlagen. Met België kan het prijsverschil oplopen tot zo’n 55 cent, wat ertoe kan leiden dat mensen in de grensregio ervoor kiezen om over de grens te tanken in plaats van in Nederland. ‘Het blijft altijd een politieke keuze’, zegt Van Huisseling. ‘Maar Nederland lijkt de zorgen van zowel het CPB als het IMF mee te nemen in zijn beslissing.’ Het IMF heeft deze week de groeiprognose voor de wereldeconomie met twee tienden verlaagd en waarschuwt tegelijkertijd voor oplopende schulden. Dat kan op langere termijn ook voor Nederland relevant worden. ‘In beginsel staat Nederland er goed voor, maar op termijn wordt wel rekening gehouden met een verslechtering.’ In de scenario’s van het CPB wordt vooral de koopkracht geraakt. ‘De Nederlandse economie is behoorlijk weerbaar. De effecten van de inflatie zullen zich beperkt doorvertalen in de economische groei’, denkt de econoom. ‘Nederlanders hebben veel gespaard en de lonen zijn de afgelopen tijd flink ingelopen op de inflatie. Dus in beginsel staat de Nederlandse economie er goed voor.’ See omnystudio.com/listener for privacy information.

De nieuwste ramingen van het IMF schetsen een somber beeld van de wereldeconomie: lagere groei en hogere inflatie. ‘Dat is precies de combinatie die je niet wilt zien’, zegt macro-econoom Edin Mujagić. Extra pijnlijk is dat de ramingen zonder de oorlog in het Midden-Oosten juist omhoog zouden zijn bijgesteld. ‘Met andere woorden: er is een stuk economische groei verloren gegaan.’ See omnystudio.com/listener for privacy information.

Een belangrijk punt in de World Economic Outlook van het Internationaal Monetair Fonds (IMF) zijn de defensie-uitgaven. De conclusie: investeren in defensie is goed voor de veiligheid en mogelijk voor de groei op korte termijn, maar het extra effect op de economie blijft uit. Op langere termijn leidt dit gemiddeld tot hogere overheidstekorten. Ook het Centraal Planbureau kwam eerder tot een soortgelijke analyse. Triodos-hoofdeconoom Hans Stegeman kan zich in die conclusie vinden.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het zogeheten ‘human capital model’ van het Centraal Planbureau moet een oplossing bieden voor een oude klacht in de politiek: onderwijs wordt vaak als kostenpost gezien en niet als investering. Macro-econoom Arnoud Boot is verheugd dat het model er eindelijk is. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Morgen komen de World Economic Outlook en het Global Financial Stability Report van het IMF uit. Daarover is in ieder geval één ding al zeker: onzekerheid is het nieuwe normaal. ‘De groei gaat omlaag en de inflatie omhoog’, zegt macro-econoom Edin Mujagic. Hoe reageren landen op die economische tegenwind? Bij veel landen bestaat de neiging om daarop te reageren met het idee dat als je er maar genoeg geld tegenaan gooit, het probleem zichzelf oplost. Heel concreet zie je dat bij het compenseren van mensen en bedrijven voor hogere energierekeningen. Daarachter zit een idee dat de afgelopen jaren populair is geworden: begrotingstekorten en staatsschulden doen er niet toe, je kunt onbeperkt geld bijdrukken en meer uitgeven dan er binnenkomt zonder nadelen. Wel de lusten, niet de lasten. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Producenten en consumenten geven een wisselend beeld van de economie. Ondanks de onzekerheden ligt het producentenvertrouwen op een redelijk niveau. Het consumentenvertrouwen blijft daarentegen al sinds de coronapandemie laag. Dat is volgens macro-econoom Arnoud Boot opvallend. ‘Als er één groep is die sinds COVID bijna altijd heeft geprofiteerd van alle onrust, dan zijn het de consumenten.’ Hoe precies zijn die CBS-cijfers? Het producentenvertrouwen betreft het cijfer van maart. Dat was dus al na het begin van de oorlog met Iran, die namelijk op 28 februari begon. Dat vertrouwen kan dus nog instorten. Als het hele Midden-Oosten in een crisis wordt gestort, is dat eigenlijk wel verrassend. Maar het consumentenvertrouwen is nog veel verrassender. Want als er één groep is die sinds COVID bijna altijd heeft geprofiteerd van alle onrust, dan zijn het de consumenten. Er zijn altijd mensen die tussen wal en schip vallen, juist in crisissituaties, maar vrijwel alle groepen zijn erop vooruitgegaan. Van laag tot hoog, met uitzondering van gepensioneerden, is er sprake geweest van een ongekende koopkrachtstijging. En toch is de onvrede onder consumenten groter dan ooit. Maar het IMF waarschuwt juist voor nog meer onzekerheid. Hoe moeten we dat interpreteren? De boodschap van het IMF is uitermate belangrijk. Volgende week verschijnt hun World Economic Outlook, en het kan bijna niet anders dan dat de verwachtingen naar beneden worden bijgesteld. Als je kijkt naar de wereld, naar de onrust en de fricties die opnieuw ontstaan aan de aanbodkant, dan is dat onvermijdelijk. Ontwikkelde economieën kunnen hier over het algemeen vrij goed mee omgaan, maar uit dit rapport zal opnieuw blijken dat armere landen de grootste klappen krijgen. Dat zien we nu al gebeuren. Maar die CBS-cijfers gaan over Nederland, de westerse wereld die er keer op keer relatief goed uitkomt. Waarom blijft het consumentenvertrouwen dan laag? Consumentenvertrouwen is cruciaal. Als dat langdurig laag blijft, heeft dat gevolgen voor de democratie en de bestuurbaarheid van een land, en kan het leiden tot grote onrust onder kiezers. Vakbonden waarschuwen voor bezuinigingen waar zij niet aan willen meewerken — en dat is begrijpelijk. Waarom is de consument dan toch ontevreden? Dat heeft voor een belangrijk deel te maken met sociale media. We kunnen elkaar tegenwoordig elke seconde van alles wijsmaken. Die permanente stroom van onrust moet je niet onderschatten. Het leidt tot grote verschuivingen in het politieke landschap. Maar heeft de consument het in Nederland daadwerkelijk slecht? Nee — hij heeft het beter dan ooit. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Producenten en consumenten geven een wisselend beeld van de economie. Ondanks de onzekerheden ligt het producentenvertrouwen op een redelijk niveau. Het consumentenvertrouwen blijft daarentegen al sinds de coronapandemie laag. Dat is volgens macro-econoom Arnoud Boot opvallend. ‘Als er één groep is die sinds COVID bijna altijd heeft geprofiteerd van alle onrust, dan zijn het de consumenten.’ See omnystudio.com/listener for privacy information.

Goud staat bekend om zijn stabiele prijs. Daarom houden veel landen een goudvoorraad aan, mocht de financiële wereld plots instorten. Volgens macro-econoom Edin Mujagic zijn er ook landen die hun goudvoorraad gebruiken om een duidelijke politieke boodschap de wereld in te sturen. See omnystudio.com/listener for privacy information.

De waarschuwing van ECB-bestuurder Frank Elderson dat Europa’s afhankelijkheid van fossiele brandstoffen een risico vormt voor de prijsstabiliteit, krijgt een nieuwe lading door de recente ontwikkelingen in het Midden-Oosten. Toch vindt macro-econoom Edin Mujagic zijn boodschap nog altijd even actueel. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Europa’s afhankelijkheid van fossiele brandstoffen vormt risico’s voor de prijsstabiliteit. Daarvoor waarschuwt Frank Elderson, bestuurslid van de Europese Centrale Bank (ECB), in Financial Times. Dat hij deze oproep doet, is opvallend, vindt macro-econoom Arnoud Boot. ‘Als je iets niet meer hoort van centrale banken, is het dat ze ook maar één millimeter buiten hun directe monetaire mandaat treden.’ See omnystudio.com/listener for privacy information.

De grootste institutionele woningbelegger van Nederland, Vesteda, krijgt meer tijd om de leegloop van het woningfonds te voorkomen. Uiterlijk 1 juli moeten aandeelhouders doorgeven hoeveel geld ze uit het fonds halen, eerst lag de deadline op 20 april. Volgens macro-econoom Arnoud Boot kampt Vesteda met een governanceprobleem en valt het tussen wal en schip. ‘Het helpt niet dat de Nederlandse overheid investeren in de woningmarkt iets kwalijks vindt.' Begin maart werd duidelijk dat alle beleggers hun financiële belang voor een deel of zelfs helemaal willen afbouwen, het gaat om ruim vier miljard euro, net meer dan de helft van het fondsvermogen. Vesteda komt voort uit pensioenfonds ABP, dat Vesteda ooit op afstand heeft gezet en tegelijkertijd andere partijen heeft toegelaten. Daardoor is een middenweg ontstaan: ABP is nog steeds de belangrijkste speler, maar heeft niet meer de volledige controle. Dit leidt tot governanceproblemen en conflicten tussen verschillende betrokken partijen.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het aanpassingsvermogen van de wereldeconomie is veel groter dan mensen vaak beseffen, zegt macro-econoom Edin Mujagic. ‘Men ziet vaak over het hoofd hoe veerkrachtig en weerbaar de wereldeconomie is, en hoe goed in staat om zich aan te passen aan de ontwikkelingen in de wereld. Elke actie lokt een tegenreactie uit.’ 'Dat zien we op dit moment bijvoorbeeld in de Golfstaten, waar ze oude plannen aan het heroverwegen zijn om pijpleidingen aan te leggen zodat hun olie niet meer via de Straat van Hormuz naar de rest van de wereld verscheept hoeft te worden, maar via alternatieve routes. Die plannen hadden ze in het verleden ook, maar die zijn nooit uitgevoerd omdat ze ontzettend duur en complex zijn, en het neemt veel tijd in beslag. Zo past de wereldeconomie zich dus aan.'See omnystudio.com/listener for privacy information.

De lange rentes (de kapitaalmarktrente) van de grote vier landen van de eurozone – Frankrijk, Italië, Duitsland en Spanje – lopen op. Dat heeft te maken met de stijgende inflatie. Vorige maand kon de Europese Centrale Bank (ECB) nog vieren dat de inflatie onder de 2 procent zakte, maar nu zitten we weer op 2,5 procent. De ECB kan via obligatieaankopen ingrijpen om oplopende lange rentes te temperen. Dat stelt macro-econoom Edin Mujagić. Hoe kan het dat die lange rentes zó hoog zijn? Die stijging hangt samen met de oorlog in het Midden-Oosten, waardoor olie- en gasprijzen zijn gestegen. Maar ook inflatieverwachtingen lopen op. Beleggers rekenen erop dat de ECB de rente dit jaar drie keer zal verhogen. En omdat lange rentes eigenlijk een optelsom zijn van verwachte korte rentes (de geldmarktrentes), bewegen die mee omhoog. Dus als de markt verwacht dat de ECB de rente verhoogt, stijgen de lange rentes ook. Dat is logisch.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Op 14 april komen de World Economic Outlook en het Global Financial Stability Report van het IMF uit. Maar die rapporten moeten nu al geschreven en gedrukt worden. ‘In de huidige onzekere omgeving is dat killing’, zegt macro-econoom Arnoud Boot. Dat komt omdat niet duidelijk is wat er de komende weken gebeurt. Wat is de rol van het IMF? Het IMF staat voor economische stabiliteit in de wereld. Je ziet dat terug in grote steunprogramma’s, zoals bij Griekenland en Argentinië. De kracht van het IMF is dat het steun koppelt aan eisen. Landen moeten hun arbeidsmarkt hervormen of hun overheidstekorten aanpakken. In ruil daarvoor krijgen ze steun en kunnen ze op een nieuw pad komen.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Door de oorlog in Iran is de dollar weer helemaal terug van weggeweest. Waar de Amerikaanse president Donald Trump vorig jaar de waarde van de dollar liet duikelen met zijn handelsoorlog, daar heeft hij de dollar nu flink gestut met de oorlog. ‘De oorlog in het Midden-Oosten kan zomaar nog meer vertrouwen onder de dollar weg kunnen slaan’, hoort macro-econoom Edin Mujagic op de financiële markten. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Private credit was en is een goed idee, vindt Arnoud Boot. Bedrijven kunnen geld lenen bij instellingen die geen bank zijn. Die instellingen halen geld op bij pensioenfondsen en verzekeraars en lenen dat uit aan middelgrote bedrijven. Dat bestaat al decennia en werkte goed. Toch ontstaan er nu problemen. Waarom wordt private credit nu een probleem? Partijen die geld ophalen bij professionele beleggers richten zich nu ook op gewone mensen. Die krijgen te horen: in plaats van tegen 1 of 1,2 procent rente bij de bank kunt u uw geld bij ons investeren. Dat heeft ook zin voor de economie. Zo wordt geprobeerd een massamarkt te bereiken. Is die markt voldoende op de hoogte om die keuze te maken?....See omnystudio.com/listener for privacy information.

Macro-econoom Edin Mujagic bezocht deze week de conferentie ‘The ECB and Its Watchers’ in Frankfurt, waar onder meer werd gesproken over de gevolgen van de oorlog in het Midden-Oosten en de snelle opkomst van kunstmatige intelligentie (AI). Wat die ontwikkelingen betekenen voor Europa, hangt volgens hem vooral af van eerdere keuzes die zijn gemaakt. ‘Je krijgt wel het gevoel dat besluiten hierover vaak zijn genomen op basis van ideologie of wensdenken.’ Wat viel je op bij de conferentie? Wat mij opviel, is dat een China-expert zei dat de toepassing van AI daar zo snel gaat dat het al zichtbaar is in de cijfers over arbeidsproductiviteit. Dat zegt wel iets, want wetenschappers zeggen dit soort dingen pas als ze het echt terugzien in de data. Het goede nieuws is daarmee dat AI echt ingeburgerd raakt, maar het slechte nieuws is dat wij achterlopen. Verder zei iemand dat de verschillen tussen wat centrale banken in Europa en Amerika gaan doen groter kunnen worden dan in het verleden. Dat komt doordat de schokken van de oorlog in het Midden-Oosten landen verschillend raken, en dat heeft vooral te maken met hoe afhankelijk je bent van energie. See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Europese Centrale Bank heeft overduidelijk geleerd van haar fouten in 2022 en dat stemt macro-econoom Edin Mujagic tevreden. ‘Uit alles kun je opmaken: de ECB is echt niet van plan die fout uit 2022 nog een keer te herhalen.’ Je bent in Frankfurt bij de ECB, bij de jaarlijkse conferentie voor ECB-watchers. Wat is dat voor conferentie? Het is een ontmoeting van mensen uit de hele wereld die de ECB volgen. Ook de mensen van de centrale bank zijn daarbij. President Lagarde opent de conferentie met een toespraak. En het is de inhoud van die toespraak waar je tevreden over bent? ...See omnystudio.com/listener for privacy information.

Er zijn alleen maar winnaars, durven de EU en Australië te stellen na het sluiten van het handelsakkoord waar al jaren op werd gewacht. Dat er na al die tijd onderhandelen toch een deal ligt, is volgens macro-econoom Edin Mujagic te danken aan de Verenigde Staten. ‘Dit soort traditionele bondgenoten van de VS kunnen er niet meer op vertrouwen dat die goede relatie met Washington altijd in stand zal blijven.’ See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het consumentenvertrouwen in Nederland is in maart opnieuw gedaald naar min 30. Dat is de grootste daling in bijna vier jaar. Toch blijven de bestedingen in Nederland op niveau. Macro-econoom Arnoud Boot geeft daar zijn verklaring voor. Hoe negatief zijn de meest recente cijfers? De laatste score is min 30. Dat klinkt heel negatief, maar je moet je ook afvragen wat die score precies betekent. Het gaat om een panel van een paar duizend mensen dat wordt gevraagd hoe ze denken over hun eigen financiën en de economie, terugkijkend en vooruitkijkend. De negatieve antwoorden tellen als min, de positieve als plus en het saldo bepaalt de uiteindelijke score. See omnystudio.com/listener for privacy information.