Kees de Kort | BNR

Wie bezit eigenlijk de staatsschuld van landen als Nederland? Volgens macro-econoom Edin Mujagić is dat een vraag die te weinig wordt gesteld. Ongeveer de helft van de uitstaande staatsschuld is in handen van buitenlandse beleggers. Dat heeft volgens hem grote gevolgen. ‘Dat is geld dat we heel goed zouden kunnen gebruiken om investeringen hier te doen.’ See omnystudio.com/listener for privacy information.

De kredietscore van Oostenrijk is verlaagd van AAA naar AA. Oostenrijk heeft een te hoge staatsschuld en begrotingstekort om nog langer bij de ‘triple A’-landen te mogen horen, volgens kredietbeoordelaar Morningstar DBRS. Maar we moeten ons ook zorgen maken om de kredietscore van Duitsland, vertelt macro-econoom Edin Mujagić. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het Nederlandse luxeautomerk Spyker heeft een nieuwe opvallende investeerder gevonden. De Oekraïense cryptomiljardair Volodymyr Nosov steekt geld in het bedrijf, waarmee Spyker gereanimeerd moet worden. Macro-econoom Arnoud Boot vindt het daarbij opvallend dat Spyker-eigenaar Victor Muller gelijk een headline in de Financial Times te pakken heeft. ‘Hoe slaag je daarin?’ See omnystudio.com/listener for privacy information.

Met een aanstaand rentebesluit in de Verenigde Staten over een ruime week zijn de ‘wittebroodsweken’ tussen kersvers voorzitter Kevin Warsh en president Donald Trump voorbij. Dat stelt macro-econoom Edin Mujagić. See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Oeso (Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling) heeft deze week een rapport gepubliceerd waarin de economische groei van lidstaten wordt geëvalueerd en voorspeld. Volgens macro-econoom Edin Mujagić brengen uitgaven die worden gedaan bovenop een hoge staatsschuld de economie in een ‘giftige neerwaartse spiraal’. Wat staat er in het rapport? Het gaat om een jaarlijks rapport van de Oeso. De lidstaten van de Oeso zijn overwegend welvarende landen. Dit jaar bracht het rapport bepaald geen goed nieuws: er is minder economische groei dan vorig jaar en veel hogere inflatie. Mocht de oorlog in het Midden-Oosten nog veel langer duren, dan kunnen deze cijfers zelfs nog verslechteren. ...See omnystudio.com/listener for privacy information.

Macro-econoom Edin Mujagić waarschuwt naar eigen zeggen al jaren voor de gevaren van inflatie. Volgens hem laten niet alleen inflatiecijfers zien hoe diep prijsstijgingen in de economie zijn doorgedrongen. Ook ogenschijnlijk kleine signalen, zoals prijsstickers in winkels en de terugkeer van grotere bankbiljetten, zeggen volgens hem veel over de staat van de inflatie. See omnystudio.com/listener for privacy information.

De inflatie in Nederland is in mei gestegen van 2,8 naar 3,5 procent. Ook in de eurozone lopen de prijzen harder op, met een inflatie van 3,2 procent. Volgende week bespreekt de Europese Centrale Bank de rente, en volgens macro-econoom Edin Mujagić kan de ECB niet langer afwachten. ‘De periode van aankijken is echt voorbij.’ See omnystudio.com/listener for privacy information.

De inflatie in de eurozone is in mei gestegen naar 3,2 procent. Volgens Menno Middeldorp, hoofd van Rabo Research, komt dat niet onverwacht. De aanhoudende energiecrisis drijft de prijzen op en werkt geleidelijk door in de rest van de economie. Toch ziet Middeldorp een ontwikkeling die voor de Europese Centrale Bank (ECB) extra reden tot zorg geeft. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Macro-econoom Edin Mujagić ziet, vooral sinds het rapport van Mario Draghi, een vloedgolf van voorstellen voor gemeenschappelijke schulden en eurobonds. Maar volgens hem wordt een cruciale voorwaarde vaak onderschat: vertrouwen tussen lidstaten. See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Amerikaanse inflatiecijfers zijn iets lager uitgevallen. Maar de daling van 3,9 naar 3,8 procent is volgens macro-econoom Edin Mujagic 'een meevaller in de marge', omdat het uiteindelijke doel van de Amerikaanse centrale bank, de Fed, een inflatiecijfer van 2 procent is. 'Daar is dit lichtjaren van verwijderd, dus ik verwacht dat de rente wel weer omhooggaat.’ De Fed wordt sinds kort geleid door Kevin Warsh. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Na de AFM, DNB en het Centraal Planbureau heeft nu ook de Europese Centrale Bank zijn nieuwste Financial Stability Report gepresenteerd. Volgens macro-econoom Edin Mujagić zijn de waarschuwingen uit het rapport serieus te nemen. De ECB ziet risico’s voor de financiële stabiliteit in Europa door geopolitieke spanningen, private schulden en oplopende staatsschulden. Maar volgens Mujagić moet de centrale bank ook kritisch naar het eigen beleid kijken. See omnystudio.com/listener for privacy information.

De parlementaire enquête naar corona draait volgens macro-econoom Arnoud Boot niet alleen om de vraag welke besluiten zijn genomen tijdens de pandemie, maar vooral om de vraag hoe Nederland zich in de toekomst beter kan voorbereiden op grote systeemcrises. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het komt niet vaak voor dat macro-econoom Edin Mujagic zich verdiept in de notulen van de laatste vergadering van de Amerikaanse centrale bank. Toch vormen de meest recente Fed-notulen volgens hem een uitzondering. De verdeeldheid binnen de Fed blijkt namelijk veel groter dan eerder gedacht. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Landen met een staatsschuld onder de 90 procent zagen hun schulden de afgelopen twee jaar het sterkst oplopen. Volgens macro-econoom Edin Mujagic betekent dat niet dat landen met hoge schulden het ineens anders zijn gaan doen. Griekenland daarentegen wel, en het heeft grip gekregen op de staatsuitgaven. ‘Het helpt ook je staatsfinanciën als je het belastingsysteem zo simpel mogelijk houdt. En wij zijn Europese kampioen in dat niet doen.’ See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Eerste Kamer houdt vandaag een debat over het beleid op vermogensbelasting. Specialisten en belanghebbenden komen langs in de kamer om te pleiten voor vermogensaanwasbelasting in plaats van de vermogenswinstbelasting die door de Tweede Kamer is aangenomen. Macro-econoom Arnoud Boot wil maar één ding en dat is Box 3-beleid dat draagvlak heeft onder de samenleving. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het Internationaal Monetair Fonds (IMF) licht jaarlijks al zijn lidstaten door. Deze week was het de beurt aan Nederland en verscheen het rapport over de Nederlandse economie. Volgens macro-econoom Edin Mujagić mist het rapport reflectie op het aandeel van de overheid in de Nederlandse economie. See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Nederlandsche Bank heeft een onderzoek gepubliceerd waaruit blijkt dat kapitaal en arbeid in Nederland vaak vast zitten bij minder productieve bedrijven. Macro-econoom Arnoud Boot betoogt dat we het toegankelijk moeten maken voor zelfstandigen om werknemers in dienst te nemen. Zo krijgen we de dynamiek in de Nederlandse economie weer op gang. See omnystudio.com/listener for privacy information.

De inflatie in de VS steeg in april naar 3,8 procent, het hoogste percentage in drie jaar tijd. Eten werd 3 tot 4 procent duurder, groente en fruit 6 procent en vliegen, in de VS ook niet onbelangrijk, zelfs 20 procent. ‘En dat is nog niet eens het slechte nieuws’, zegt macro-econoom Edin Mujagić. Als dat het slechte nieuws niet is, wat dan wel? Het is voor het eerst in een heel lange tijd dat de prijzen harder stijgen dan de lonen in de VS. Kijk, hoge inflatie is nooit leuk en doet altijd pijn. Maar het wordt wel verzacht als je inkomen harder stijgt. Nu zien Amerikanen de prijzen harder oplopen en blijft hun loon achter. Maar goed. Dat heeft alles te maken met de energieprijzen toch? Dat is dan toch slechts tijdelijk?...See omnystudio.com/listener for privacy information.

De discussie rond de digitale euro en stablecoins gaat een nieuwe fase in nu ECB-president Christine Lagarde heeft aangegeven dat de Europese Centrale Bank een digitale euro het beste zélf uitgeeft. Macro-econoom Arnoud Boot weegt de voor- en nadelen. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het ondernemersvertrouwen in Nederland is volgens nieuwe cijfers van het CBS fors gedaald en staat inmiddels op het laagste niveau sinds 2022. Macro-econoom Edin Mujagic noemt het vooral zorgwekkend dat de somberheid inmiddels zichtbaar is in vrijwel alle sectoren van de economie. Waarom maak je je zorgen over het ondernemersvertrouwen? Dat het ondernemersvertrouwen in Nederland nog nooit sinds 2022 zo hard is gedaald, is eigenlijk nog niet eens het slechte nieuws. Ik vind het nog zorgwekkender dat die daling van het vertrouwen niet in slechts één deel van onze economie zit. Als je naar alle bedrijfstakken kijkt, zie je overal niet alleen een daling van het vertrouwen, maar ook dat het vertrouwen overal negatief is. Die somberheid is als het ware ingeslopen in alle poriën van de Nederlandse economie. Dat is echt zorgwekkend. See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Europese richtlijn loontransparantie moet zorgen voor meer openheid over salarissen en kleinere loonverschillen tussen mannen en vrouwen. Werkgevers zullen duidelijker moeten communiceren over salarisranges en bepaalde vragen tijdens sollicitaties verdwijnen mogelijk helemaal. Macro-econoom Arnoud Boot ziet voordelen in die transparantie, maar plaatst ook kanttekeningen. ‘Je moet wel goed interpreteren waar je precies transparant over bent.’ See omnystudio.com/listener for privacy information.

De economische ongelijkheid tussen huishoudens in Nederland neemt toe en dat komt deels door het Nederlandse belastingstelsel, stelt het CPB. Verschillende vormen van inkomen en vermogen worden namelijk anders belast. Toch wordt dat rapport volgens macro-econoom Edin Mujagić niet door iedereen juist geïnterpreteerd. ‘Er wordt nu gezegd dat het CPB zou impliceren dat er hogere belastingen geheven moeten worden bij een bepaalde groep mensen in Nederland, maar dat zegt het rapport helemaal niet.’ See omnystudio.com/listener for privacy information.

De onafhankelijkheid van centrale banken is cruciaal voor een goed functionerende economie, vindt macro-econoom Edin Mujagic. Ook Fed-voorzitter Jerome Powell benadrukte vorige week opnieuw hoe belangrijk die onafhankelijkheid is. Juist daarom roept de waarschijnlijke benoeming van Emmanuel Moulin als nieuwe voorzitter van de Franse centrale bank volgens Mujagic de nodige vragen op. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Ceo’s van grote technologiebedrijven zijn een lobbycampagne gestart voor het versoepelen van de Europese fusieregels. Onder andere Airbus, ASML, Ericsson, Siemens, Mistral, Nokia en SAP zijn samen in de pen geklommen en schrijven dat soepelere fusieregels nodig zijn voor Europese techbedrijven om mee te kunnen in de internationale concurrentie. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Macro met Boot en Mujagić - 4-5-202Volgens de Autoriteit Financiële Markten hebben 800.000 huishoudens in Nederland wel de middelen om te beleggen, maar doen dat niet, terwijl zij op termijn geld tekort kunnen komen. Macro-econoom Edin Mujagic hoopt dat huishoudens gehoor geven aan de oproep van de toezichthouder om die stap wél te overwegen. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het Nederlandse economische groeicijfer over het afgelopen kwartaal, vergeleken met het kwartaal ervoor, was een klein plusje van 0,1 procent. Dat hele kleine plusje dat dan nog resteert, wordt vooral toegeschreven aan het feit dat de overheid geld is blijven uitgeven. Maar dat is volgens macro-econoom Arnoud Boot niet waar het in het ideale scenario vooral vandaan moet komen. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het ging bij de rentevergadering van de Fed woensdag vooral over de man achter het spreekgestoelte, namelijk Jerome Powell, want het was zijn laatste vergadering als voorzitter van de Fed. Terugkijkend op zijn periode geeft macro-econoom Edin Mujagić hem een 7 uit 10. See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Verenigde Arabische Emiraten zorgden gisteren voor een verrassing door als een van de oprichtingslanden uit de Opec te stappen. Maar volgens macro-econoom Edin Mujagić is de olieprijs door kartelafspraken van deze organisatie in de afgelopen decennia ‘structureel te hoog geweest’. Nog even: waarom stappen de Emiraten uit de Opec? Er is al enige tijd frustratie in het land over het feit dat het als een van de weinige olieproducerende landen wel de capaciteit heeft om snel meer olie uit de grond te halen, maar daarin worden beperkt door de productiequota die binnen de Opec worden afgesproken. Nu stellen de Emiraten dat het in hun nationaal belang is om meer olie te kunnen produceren en verkopen, en dat ze zich daardoor minder willen laten begrenzen door de afspraken binnen de Opec. Maar daar is de Opec toch juist voor opgericht? Ja, maar sinds de oprichting in 1960 is de wereld veranderd, de belangen liggen nu anders. Maar de Verenigde Arabische Emiraten zijn wel een groot lid en een van de weinige landen met veel oliecapaciteit. Met het vertrek van de Emiraten daalt het marktaandeel van de Opec met zo’n 10 procent naar 40 procent. Daarmee zijn ze nog steeds een grote speler, maar wel minder dominant. Dat lijkt mij eerlijk gezegd goed nieuws. Dat heeft onder andere te maken met het feit dat de Opec een kartel is: verboden samenwerking tussen concurrenten die afspraken maken om de concurrentie te beperken. Als bijeffect gaan de prijzen vaak omhoog. Kartelvorming is economisch verstorend. Maar we hebben het hier over olie. Ligt dat anders? Een kartel is een kartel, en de Opec is daar een schoolvoorbeeld van. In Nederland, en in de Europese Unie en de Verenigde Staten, treden mededingingsautoriteiten al op bij de kleinste vermoedens over verboden prijsafspraken of kartelvorming. Maar de Opec opereert in het openbaar, er is een secretaris-generaal en een volledig ambtelijk apparaat. De lidstaten vergaderen in Wenen, in de Europese Unie nota bene. Het is dan ook eigenlijk heel vreemd dat we een organisatie die de prijs beïnvloedt van misschien wel een van de belangrijkste grondstoffen in de wereldeconomie – olie – al zo lang gedogen. Dus, jij pleit voor een verdere ontmanteling van de Opec? Nee. Ik zeg alleen dat het goed nieuws is. Als door het uittreden van de Verenigde Arabische Emiraten de macht van de Opec wordt gereduceerd, dan betekent dat simpelweg dat de olieprijzen op termijn eerder omlaag dan omhoog zouden moeten gaan. Dat impliceert ook dat de olieprijzen van de afgelopen 40, 50 jaar waarschijnlijk structureel hoger zijn geweest dan wat een volledig vrije markt zou hebben bepaald. We hebben dus met z’n allen langdurig hogere prijzen betaald. In die zin is dit goed nieuws. In het kader van de energietransitie kun je dat echter anders beoordelen. Daar zou het juist helpen als fossiele brandstoffen structureel duurder worden. In die zin kan het vertrek van de VAE uit de Opec de energietransitie juist in de wielen rijden. Kunnen de Verenigde Arabische Emiraten een lagere olieprijs beter opvangen dan andere landen? De Verenigde Arabische Emiraten hebben als een van de weinige olieproducerende landen al vroeg gezegd dat olie nu veel oplevert maar in de toekomst hoeft dat niet zo te zijn. Daarom is er sterk geïnvesteerd in de ontwikkeling van bijvoorbeeld toerisme. Dat betekent dat de overheid minder afhankelijk is geworden van olie-inkomsten voor de begroting. Daardoor kunnen zij een lagere olieprijs beter verdragen dan veel andere landen die nog sterk leunen op olie-export. Conflicten in het Midden-Oosten hebben, letterlijk en figuurlijk, schade aangericht. Het imago van Dubai als veilige haven is flink aangetast.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Met de mislukte aanslag op de Amerikaanse president Donald Trump achter de rug, probeert diezelfde president nu de situatie naar zijn hand te zetten. Hij eist dat de door hem gewenste balzaal van het Witte Huis nu toch echt doorgang gaat vinden, daardoor zouden evenementen een stuk veiliger georganiseerd kunnen worden, stelt de president. ‘Dit soort gebeurtenissen worden door Trump gebruikt als gelegenheidsargument voor een andere agenda’, merkt macro-econoom Arnoud Boot op. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Mensen blijven langer werken en het CBS meldde voor het eerst in tijden weer een aanzienlijk hogere arbeidsproductiviteit. Voor macro-econooom Arnoud Boot bijna een reden om te gaan juichen, maar volgens hem gaat het hier om ‘een blip in de statistiek'. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het zijn onstuimige tijden op het wereldtoneel en ook de economie draait niet bepaald geweldig, maar toch blijven de aandelenkoersen fier overeind. ‘De wereld staat in vuur en vlam, en ondertussen maken we elke week een nieuw hoogtepunt mee op de beurs’, zegt macro-econoom Edin Mujagic. Is dat echt zo vreemd?Als je naar de geschiedenis kijkt, deden de beurzen het in tijden van oorlog vrijwel altijd beter dan daarvoor. De reden is dat de toename van de geldhoeveelheid de brandstof is van zowel de economie als de financiële markten. Een toename van 5 procent of meer van de geldhoeveelheid is de afgelopen jaren geen uitzondering. Geld is net als water; het vloeit altijd ergens naartoe. Dat kan naar wat wij de reële economie noemen, maar als dat in grote mate zou gebeuren, zouden we veel spectaculairdere groeicijfers moeten zien. Het geld kan ook worden gespaard, maar de spaarsaldi zijn niet gigantisch gestegen. Dan blijft er nog een derde kanaal over: de financiële markten. Een groot deel van het extra geld dat in oorlgstijd in omloop komt, vloeit dus naar de financiële markten. Dat betekent simpelweg dat de vraag naar aandelen stijgt, terwijl het aanbod achterblijft.See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Nederlandse economie laat sterke cijfers zien: groei in 2025 en een stijgende arbeidsproductiviteit. Toch waarschuwt macro-econoom Edin Mujagić: ‘De kans is vrij groot dat het een eenmalig iets is.’ Laten we optimistisch beginnen. De Nederlandse economie groeide vorig jaar bijna 2 procent. Dat is meer dan in Duitsland, Frankrijk, België en de hele Europese Unie als geheel, en daarmee komen we in de buurt van de Amerikaanse economie. Alle vier de bekende motoren droegen daaraan bij: consumptie van huishoudens, investeringen van bedrijven, overheidsuitgaven en de handel met het buitenland, waarbij vooral de consumptie eruit sprong omdat we met zijn allen meer uitgaven. Houdt daar het goede nieuws bij op? Nee. De arbeidsproductiviteit steeg namelijk met 2,4 procent, terwijl die in 2023 en 2024 nog daalde en over de afgelopen twintig jaar gemiddeld maar 0,3 procent groeide, dus dan mag je vorig jaar wel een goed jaar noemen. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Verhuurders moeten meer ruimte krijgen om hogere huren te vragen voor duurdere woningen, nieuwbouw en huizen zonder tuin of balkon. Dat wil woonminister Elanor Boekholt-O’Sullivan regelen met een versoepeling van de huurwet. Volgens haar moet dat ervoor zorgen dat er meer huizen beschikbaar komen in het middensegment. Macro-econoom Arnoud Boot vindt ook dat die aanpassing nodig is. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Morgen begint de hoorzitting van Kevin Warsh, die Fed-voorzitter Jerome Powell moet opvolgen. Die vindt plaats in een Senaatscommissie, een zogenoemd subcomité dat toezicht houdt op banken. Als daar groen licht wordt gegeven, gaat de voordracht naar de voltallige Senaat. Pas na goedkeuring kan Warsh het stokje overnemen. Maar dit keer is het geen formaliteit en kan de benoeming langer duren, zegt macro-econoom Edin Mujagic. Waarom is het dit keer geen formaliteit? Dat komt doordat een cruciaal Republikeins lid van het subcomité heeft gezegd de stemming in de Senaat tegen te houden zolang het onderzoek naar de huidige voorzitter en de Fed loopt. Het Amerikaanse Openbaar Ministerie heeft eerder een dagvaarding gestuurd naar de Fed en Jerome Powell vanwege vermeend misbruik van gelden bij de renovatie van het hoofdkantoor. Een rechter vond dat te ver gaan en zag het als drukmiddel, maar het Openbaar Ministerie is in beroep gegaan. Daardoor blijft dat Republikeinse lid bij zijn standpunt. De hoorzitting begint dus wel, maar er is waarschijnlijk veel creativiteit nodig om Warsh op tijd, rond het aflopen van Powells termijn medio mei, te benoemen.See omnystudio.com/listener for privacy information.

In de ministerraad wordt vandaag gesproken over de eerder uitgelekte plannen waarmee het kabinet tegemoet wil komen aan de gevolgen van die duurdere energie. De accijnzen gaan niet omlaag, maar de reiskostenvergoeding voor werknemers gaat wel omhoog. ‘Een lappendeken’ aan maatregelen, zegt ABN AMRO-econoom Aggie van Huisseling. ‘Maar in dit geval een begrijpelijke keuze.’ Meerdere rapporten wezen deze week op de impact van de oorlog in het Midden-Oosten op de economie. Zo wees het Centraal Planbureau op nadelige gevolgen voor de koopkracht in ons land, mede door de gestegen energieprijzen. ‘Het was een interessante week’, denkt Van Huisseling. De gevolgen van de hoge energieprijzen zijn nu vooral op specifieke plekken zichtbaar, bijvoorbeeld aan de pomp. Op de energierekening merken veel mensen daar nog weinig van, omdat meer dan de helft van de Nederlanders een vast energiecontract heeft. ‘Daarom kiest het kabinet voor verschillende maatregelen, zodat de steun terechtkomt bij de mensen die die nu nodig hebben en niet zomaar in de economie verdwijnt’, aldus Van Huisseling. In totaal komt er een steunpakket van bijna 1 miljard euro om de economische gevolgen van de oorlog te verzachten. Maar volgens Van Huisseling moet ook worden gekeken naar manieren om de vraag naar energie te beperken. ‘Door het conflict in het Midden-Oosten is een aanbodschok ontstaan’, aldus de econoom. ‘Als maatregelen er niet toe leiden dat consumenten minder verbruiken, werken ze elkaar juist tegen.’ Daarnaast moeten ook de ontwikkelingen in de buurlanden in de gaten worden gehouden. In Duitsland is vorige week besloten de accijnzen op brandstof te verlagen. Met België kan het prijsverschil oplopen tot zo’n 55 cent, wat ertoe kan leiden dat mensen in de grensregio ervoor kiezen om over de grens te tanken in plaats van in Nederland. ‘Het blijft altijd een politieke keuze’, zegt Van Huisseling. ‘Maar Nederland lijkt de zorgen van zowel het CPB als het IMF mee te nemen in zijn beslissing.’ Het IMF heeft deze week de groeiprognose voor de wereldeconomie met twee tienden verlaagd en waarschuwt tegelijkertijd voor oplopende schulden. Dat kan op langere termijn ook voor Nederland relevant worden. ‘In beginsel staat Nederland er goed voor, maar op termijn wordt wel rekening gehouden met een verslechtering.’ In de scenario’s van het CPB wordt vooral de koopkracht geraakt. ‘De Nederlandse economie is behoorlijk weerbaar. De effecten van de inflatie zullen zich beperkt doorvertalen in de economische groei’, denkt de econoom. ‘Nederlanders hebben veel gespaard en de lonen zijn de afgelopen tijd flink ingelopen op de inflatie. Dus in beginsel staat de Nederlandse economie er goed voor.’ See omnystudio.com/listener for privacy information.

De nieuwste ramingen van het IMF schetsen een somber beeld van de wereldeconomie: lagere groei en hogere inflatie. ‘Dat is precies de combinatie die je niet wilt zien’, zegt macro-econoom Edin Mujagić. Extra pijnlijk is dat de ramingen zonder de oorlog in het Midden-Oosten juist omhoog zouden zijn bijgesteld. ‘Met andere woorden: er is een stuk economische groei verloren gegaan.’ See omnystudio.com/listener for privacy information.

Een belangrijk punt in de World Economic Outlook van het Internationaal Monetair Fonds (IMF) zijn de defensie-uitgaven. De conclusie: investeren in defensie is goed voor de veiligheid en mogelijk voor de groei op korte termijn, maar het extra effect op de economie blijft uit. Op langere termijn leidt dit gemiddeld tot hogere overheidstekorten. Ook het Centraal Planbureau kwam eerder tot een soortgelijke analyse. Triodos-hoofdeconoom Hans Stegeman kan zich in die conclusie vinden.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het zogeheten ‘human capital model’ van het Centraal Planbureau moet een oplossing bieden voor een oude klacht in de politiek: onderwijs wordt vaak als kostenpost gezien en niet als investering. Macro-econoom Arnoud Boot is verheugd dat het model er eindelijk is. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Morgen komen de World Economic Outlook en het Global Financial Stability Report van het IMF uit. Daarover is in ieder geval één ding al zeker: onzekerheid is het nieuwe normaal. ‘De groei gaat omlaag en de inflatie omhoog’, zegt macro-econoom Edin Mujagic. Hoe reageren landen op die economische tegenwind? Bij veel landen bestaat de neiging om daarop te reageren met het idee dat als je er maar genoeg geld tegenaan gooit, het probleem zichzelf oplost. Heel concreet zie je dat bij het compenseren van mensen en bedrijven voor hogere energierekeningen. Daarachter zit een idee dat de afgelopen jaren populair is geworden: begrotingstekorten en staatsschulden doen er niet toe, je kunt onbeperkt geld bijdrukken en meer uitgeven dan er binnenkomt zonder nadelen. Wel de lusten, niet de lasten. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Producenten en consumenten geven een wisselend beeld van de economie. Ondanks de onzekerheden ligt het producentenvertrouwen op een redelijk niveau. Het consumentenvertrouwen blijft daarentegen al sinds de coronapandemie laag. Dat is volgens macro-econoom Arnoud Boot opvallend. ‘Als er één groep is die sinds COVID bijna altijd heeft geprofiteerd van alle onrust, dan zijn het de consumenten.’ Hoe precies zijn die CBS-cijfers? Het producentenvertrouwen betreft het cijfer van maart. Dat was dus al na het begin van de oorlog met Iran, die namelijk op 28 februari begon. Dat vertrouwen kan dus nog instorten. Als het hele Midden-Oosten in een crisis wordt gestort, is dat eigenlijk wel verrassend. Maar het consumentenvertrouwen is nog veel verrassender. Want als er één groep is die sinds COVID bijna altijd heeft geprofiteerd van alle onrust, dan zijn het de consumenten. Er zijn altijd mensen die tussen wal en schip vallen, juist in crisissituaties, maar vrijwel alle groepen zijn erop vooruitgegaan. Van laag tot hoog, met uitzondering van gepensioneerden, is er sprake geweest van een ongekende koopkrachtstijging. En toch is de onvrede onder consumenten groter dan ooit. Maar het IMF waarschuwt juist voor nog meer onzekerheid. Hoe moeten we dat interpreteren? De boodschap van het IMF is uitermate belangrijk. Volgende week verschijnt hun World Economic Outlook, en het kan bijna niet anders dan dat de verwachtingen naar beneden worden bijgesteld. Als je kijkt naar de wereld, naar de onrust en de fricties die opnieuw ontstaan aan de aanbodkant, dan is dat onvermijdelijk. Ontwikkelde economieën kunnen hier over het algemeen vrij goed mee omgaan, maar uit dit rapport zal opnieuw blijken dat armere landen de grootste klappen krijgen. Dat zien we nu al gebeuren. Maar die CBS-cijfers gaan over Nederland, de westerse wereld die er keer op keer relatief goed uitkomt. Waarom blijft het consumentenvertrouwen dan laag? Consumentenvertrouwen is cruciaal. Als dat langdurig laag blijft, heeft dat gevolgen voor de democratie en de bestuurbaarheid van een land, en kan het leiden tot grote onrust onder kiezers. Vakbonden waarschuwen voor bezuinigingen waar zij niet aan willen meewerken — en dat is begrijpelijk. Waarom is de consument dan toch ontevreden? Dat heeft voor een belangrijk deel te maken met sociale media. We kunnen elkaar tegenwoordig elke seconde van alles wijsmaken. Die permanente stroom van onrust moet je niet onderschatten. Het leidt tot grote verschuivingen in het politieke landschap. Maar heeft de consument het in Nederland daadwerkelijk slecht? Nee — hij heeft het beter dan ooit. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Producenten en consumenten geven een wisselend beeld van de economie. Ondanks de onzekerheden ligt het producentenvertrouwen op een redelijk niveau. Het consumentenvertrouwen blijft daarentegen al sinds de coronapandemie laag. Dat is volgens macro-econoom Arnoud Boot opvallend. ‘Als er één groep is die sinds COVID bijna altijd heeft geprofiteerd van alle onrust, dan zijn het de consumenten.’ See omnystudio.com/listener for privacy information.

Goud staat bekend om zijn stabiele prijs. Daarom houden veel landen een goudvoorraad aan, mocht de financiële wereld plots instorten. Volgens macro-econoom Edin Mujagic zijn er ook landen die hun goudvoorraad gebruiken om een duidelijke politieke boodschap de wereld in te sturen. See omnystudio.com/listener for privacy information.