Kampus Nauka

Między magią a marketingiem. O tym, co sprzedają reklamy bożonarodzeniowe Co roku obiecują magię, bliskość i ciepło — i co roku na nie czekamy. Dlaczego reklamy świąteczne tak mocno na nas działają? W rozmowie z dr hab. Jarosławem Kończakiem z Wydziału Dziennikarstwa, Informacji i Bibliologii UW przyglądamy się świątecznym kampaniom, ich emocjonalnej sile, kulturowym kodom i temu, czy jeszcze potrafią nas zaskoczyć. Rozmawia Marta Boroń.

Czy mamy do czynienia z kryzysem wartości, czy raczej z głęboką zmianą sposobu wchodzenia w dorosłość? Kamil Kuć rozmawia z dr hab. Moniką Mynarską, dyrektor Międzykolegialnego Centrum Badań nad Rodzinami i Generacjami, o bezdzietności, przemianach biografii i o tym, dlaczego „jeszcze nie teraz” nie musi oznaczać „nigdy”.

Nastolatki w sieci. Czy rodzice ogarniają zagrożenia? Praktycznie każdy nastolatek w Polsce używa codziennie mediów społecznościowych, a wiele z nich z używaniem telefonu łączy swój dobrostan. W Internecie czeka jednak wiele zagrożeń. Czy rodzice ogarniają, co robią ich dzieci oraz czy sami nastolatkowie potrafią się w tym odnaleźć? Te i inne pytania Kuba Łasicki zadał dr Agnieszcze Ładnej, kiernikowi Zespołu Badań Cyberprzestrzeni i Cyberbezpieczeństwa NASK.

Węch - zmysł pamięci czy zmysł emocji? Węch to zmysł, o którym na co dzień rzadko myślimy — aż do momentu, gdy go tracimy. Tymczasem ma on ogromny wpływ na emocje, pamięć i relacje. O badaniach nad węchem u dzieci oraz o tym dlaczego trening węchu może zwiększać uważność opowiada dr Marta Rokosz z Instytutu Psychologii Uniwersytetu Wrocławskiego. Rozmawia Marta Boroń.

Najbardziej uroczy dyplomaci świata? Panda i wielka chińska polityka Niecałe dwa tysiące osobników na wolności, tylko w Chinach. Kolejne siedemset w ogrodach zoologicznych na świecie... ale wcale nie całym. Panda wielka to nie tylko najbardziej uroczy wśród niedźwiedzi - to również od lat 70. skuteczne narzędzie chińskiej dyplomacji. Na czym polega "dyplomacja pand" i dlaczego jeszcze warto poznać jego losy? O pandach Bartoszowi Pergołowi opowiada dr Piotr Parzymies, autor nowej książki "Historia pandy wielkiej"

Czy Polska wciąż konkuruje niskimi kosztami pracy, czy coraz wyraźniej wchodzi do ligi gospodarek opartych na wiedzy? Kamil Kuć rozmawia z dr. hab. Arkadiuszem Kowalskim, prof. SGH - wicedyrektorem Instytutu Gospodarki Światowej i współautorem raportu zaprezentowanego w Davos - o jakości inwestycji, globalnych łańcuchach wartości i decyzjach, które zadecydują o naszej pozycji w nadchodzącej dekadzie.

Drapieżna ryba spod Tomaszowa. Ślad sprzed 148 mln lat Miał zęby jak miniaturowe żarna, a w swojej diecie nie stronił od owoców morza. W kamieniołomie Owadów-Brzezinki pod Tomaszowem Mazowieckim odkryto zęby pyknodonta ‒ drapieżnej ryby z ery dinozaurów. Jak to możliwe, że morski drapieżnik zostawił po sobie ślady w miejscu, które dziś leży pośrodku lądu? Jak wyglądało uzębienie pyknodonta i co mówi nam o jego diecie? Na te pytania odpowiada jeden z odkrywców polskiego pyknodonta, dr Daniel Tyborowski z Wydziału Geologii Uniwersytetu Warszawskiego. Rozmawia Maks Walewski

Fake news kontra pokolenie Z Fake newsy to nie tylko problem technologii, ale przede wszystkim edukacji i krytycznego myślenia. Czy pokolenie Z naprawdę daje nabierać się na fake newsy? O polsko-amerykańskim badaniu, w którym studenci oceniali wiarygodność sfabrykowanych wiadomości, opowiada dr Artur Urbaniak z Instytutu Lingwistyki Stosowanej Wydziału Neofilologii Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, kierownik kierunku Lingwistyka Stosowana. Rozmawia Marta Boroń.

Kodeksy, komiksy, hieroglify? Polska badaczka odczytuje przehiszpańskie pismo Azteków W podcaście Kampus Nauka profesorka Katarzyna Mikulska opowiada o swoich badaniach przedhiszpańskich systemów pisma Mezoameryki - ludów, które najprościej nazwać członkami imperium Azteków. Jak na terenach dzisiejszego Meksyku zapisywano - nawet kilkunastometrowe! - skórzane lub papierowe kodeksy? Jak dzisiaj odczytać pismo, które idzie od dołu do góry, czasem od prawej do lewej, a czasem odwrotnie, i w którym wielkie znaczenie ma ikoniczna funkcja języka oraz rozłożenie znaków na planszy? Pytał Bartosz Pergół.

Kamil Kuć rozmawia z Arturem Veryho, doktorantem SGH i członkiem zarządu Instytutu Geopolityki Idei Strategii, o tym, jak świat przeszedł od strachu przed przeludnieniem do realnego kryzysu demograficznego. W rozmowie przyglądamy się globalnym trendom, sytuacji Polski i konsekwencjom, które odczujemy szybciej, niż nam się wydaje.

Zanieczyszczenie powietrza. Czemu w Polsce jest tak źle? Co roku zimą w Polsce zanieczyszczenie powietrza wielokrotnie przewyższa dopuszczalne normy. Polskie miasta znajdują się na czołowych pozycjach złej jakości powietrza na świecie. Z czego to wynika i jak każdy z nas może z tym walczyć tłumaczy dr Jakub Rok z EUROREG-u Uniwersytetu Warszawskiego. Pyta Kuba Łasicki

Ziemia do człowieka: zrównoważony rozwój okiem socjologa i ekonomisty Gościem odcinka jest prof. Paweł Kozłowski - socjolog i ekonomista związany m.in. z Centrum Europejskim Uniwersytetu Warszawskiego. W rozmowie przyglądamy się zrównoważonemu (i nie tylko!) rozwojowi z perspektywy społecznej i ekonomicznej. Dlaczego PKB nie jest wskaźnikiem, na którym powinniśmy opierać opowieść o rozwoju? Gdzie w tym wszystkim sprawiedliwość społeczna? Pytał Michał Kowalczyk.

Ziemia do człowieka: jak wyżywić ludzkość i nie zniszczyć Ziemi? Czy w skali globu produkujemy żywność mądrze? Dane ONZ ds. wyżywienia i rolnictwa sugerują, że nie. Przykład? 77% ziemi rolnej wykorzystane pod produkcję zwierzęcą, chociaż później ta dostarcza populacji świata tylko 18% spożywanej wartości energetycznej. Jak przekształcić nasze rolnictwo tak, żeby nikt nie musiał chodzić głodny - i czemu tak ważne w tym procesie są, wydawałoby się proste, zmiany w logistyce, a nie samej uprawie i hodowli? W kolejnym odcinku podkastu Ziemia do człowieka Karolinie Głowackiej (Radio Naukowe) na te pytania odpowiada profesor Marcin Zych, botanik, dyrektor Ogrodu Botanicznego Uniwersytetu Warszawskiego, jeden z autorów tekstów do książki "Zrównoważony rozwój. Koncepcje, perspektywy, wyzwania" (Wyd. UW).

Ziemia do człowieka: co wisi w powietrzu? Aerozole! Ich badaniem zajmują się prof. Iwona Stachlewska, dr Łucja Janicka i dr Dominika Szczepanik z Wydziału Fizyki Uniwersytetu Warszawskiego. Rozmawiamy o tym, jakie znaczenie ma występowanie aerozoli w powietrzy, skąd do nas trafiają ijaki związek ma ich obecność z postępującymi zmianami klimatu. Rozmawiała Kasia Wojtasik.

Ziemia do człowieka: czy zrównoważony rozwój się sprawdził? Gościem odcinka jest dr Jakub Rok z EUROREG UW. W rozmowie przyglądamy się ocenie koncepcji zrównoważonego rozwoju w perspektywie ostatnich dziesięcioleci. Co to jest koncepcja dewzrostu? Jakie problemy w kontekście zrównoważonego rozwoju mają rozwinięte państwa globalnej północy, a jakie kraje rozwijające się?

Kamil Kuć rozmawia z Kacprem Drzyzgą z Niezależnego Zrzeszenia Studentów SGH o wartościach, które kształtowały NZS w latach 80., i o tym, jak są one pielęgnowane dziś. To także rozmowa o współczesnej działalności NZS - lokalnie na SGH i w skali ogólnopolskiej - oraz o tym, jak historyczne dziedzictwo przekłada się na dzisiejsze inicjatywy studenckie.

Czy zakazać dzieciom social mediów? Polscy politycy rozpoczęli dyskusję nad wprowadzeniem zakazu używania mediów społecznościowych dla dzieci poniżej 15 roku życia. Czy to odpowiednie rozwiązanie problemów, z jakimi mierzy się młodzież? O to Kuba Łasicki pyta dr Piotra Toczyskiego, socjologa z Akademii Pedagogiki Specjalnej.

Pomysł ważniejszy niż wynik? CATS in Mind, czyli nietypowa konferencja o mózgu i umyśle Czy tradycyjna, złożona z wykładów ex cathedra formuła konferencji naprawdę służy nauce? A może więcej można wyciągnąć z tych elementów, które zwykle w programie są punktem nieobowiązkowym – czyli długich rozmów i nieoczekiwanych spotkań? Organizatorzy konferencji CATS in Mind podjęli wyzwanie: na wydarzenie przyjmują jedynie badania niedokończone i... nierozpoczęte. O tym, jak wymyślić konferencję na nowo, mówi jej organizator Piotr Biegański – doktorant UW i założyciel Stowarzyszenia na Rzecz Otwartej Nauki. Pyta Maks Walewski.

Jak informacje przechowuje pamięć robocza? Prof. Jan Kamiński z Instytutu Biologii Doświadczalnej im. Marcellego Nenckiego PAN na co dzień bada pamięć roboczą, czyli tę, dopowiedzialną za krótkotrwałe przechowywanie wielu informacji. Okazuje się, że zapamiętując kod BLIK na kilkanaście sekund mózg korzysta z innych mechanizmów neuronalnych niż kiedy utrwala nasz login na wiele miesięcy czy lat. Rozmowę prowadzi Kacper Koźluk

Jak działa serce studenckiego życia na SGH? Kamil Kuć rozmawia z Gabrielem Świetlikiem, Przewodniczącym Rady Kół i Organizacji, o tym, czym zajmuje się RKiO, jak wygląda podział środków z Funduszu Ruchu Studenckiego oraz gdzie kończy się współpraca, a zaczyna zdrowa rywalizacja między organizacjami studenckimi.

CAR-T - terapia nowotworowa szyta na miarę pacjenta Dobra terapia nowotworowa powinna być nie tylko skuteczna, ale także bezpieczna dla komórek zdrowych. Jedną z technologii wpasowujących się idealnie w ten schemat są terapie CAR-T, zaprzęgające do walki, odpowiednio przygotowane, własne limfocyty T pacjenta, co pozwala skuteczniej wykrywać nieporządane komórki nowotworów hematologicznych. O rozwoju technologii, w rozmowie z Kacprem Koźlukiem, opowiada dr. hab. Małgorzata Firczuk z Instytutu Medycyny Doświadczalnej i Klinicznej PAN.

Pół minuty czasu, ale ktoś tego posłucha! Naukowcy w social mediach w/ Doktor z TikTika & Science Mission Na konferencji UWaga Nauka Bartosz Pergół rozmawiał z dwójką popularyzatorów nauki! Co sprawiło, że dr Konrad Skotnicki i prof. Katarzyna Siuzdak skupili się na pracy w internecie? Czy udaje im się połączyć skrupulatność badacza z viralową formą, czy mają wrażenie, że któraś z nóg ich działalności na tym tęskni? I czy porzucili akademię dla rolek, a jeśli tak, to czy tęsknią?

Materiały odbijające światło o wyższej energii niż pochłonięte. Czy to w ogóle możliwe? dr Paulina Rajchel-Mieldzioć pracuje w zespole, który odkrył niedawno nową klasę nanocząstek konwertujących energię w górę. Oznacza to, że świecąc dwoma wiązkami podczerwonymi możemy osiągnąć światło widzialne. Jak to możliwe i jakie może to znaleźć zastosowanie w naszej codzienności opowiada Kacprowi Koźlukowi.

W drugiej części rozmowy Kamil Kuć ponownie spotyka się z dr Anną Anettą Janowską, zastępczynią dyrektora Centrum Wspierania i Otwierania Nauki SGH, by zejść poziom głębiej. Rozmawiają o największych barierach polskiej nauki, realnych kosztach zamkniętego systemu publikacji i o tym, jakie szanse - jeśli dobrze je wykorzystamy - daje otwartość badań, danych i kultury akademickiej.

Biotechnologia na rozstaju akademii i biznesu dr Iga Jancewicz pracuje na co dzień nad udoskonalaniem terapii komórkowych CAR-T i pewnie z równym powodzeniem mogłaby to robić w Instytucie Naukowym co w prywatnej firmie medtech-owej. Co stoi za decyzją, czym różni się robienie nauki między tymi światami i jak silne są związki między nimi opowiada w rozmowie z Kacprem Koźlukiem.

Słowianie w Samarkandzie. Szlakami średniowiecznego handlu ludźmi Od Wielkopolski aż po Azję Centralną ‒ łodziami po Dnieprze i Wołdze, a potem lądem do Samarkandy ‒ ciągnęły karawany z tysiącami słowiańskich niewolników. W Europie pozostały po nich setki tysięcy muzułmańskich srebrnych monet. Kto, komu i za ile sprzedawał Europejczyków jeszcze w X wieku? Co robili Słowianie na dworach muzułmańskich władców? I jak to się stało, że na biznesie zdominowanym początkowo przez Skandynawów tak dużo zyskali Piastowie? O średniowiecznym handlu niewolnikami z Europy Środkowej i Wschodniej opowiada dr Marek Jankowiak z Instytutu Historii Polskiej Akademii Nauk, visiting professor na Northeast Normal University w Chinach. Pyta Maks Walewski

W czym pomoże biologia syntetyczna? Studenci z Polski o konkursie iGEM Choroba, zagrożenie środowiskowe czy problemy z roślinami uprawnymi - problemów jest mnóstwo. Wyzwaniem dla każdego zespołu jest jednak znalezienie w swoim arsenale, tak zaprojektowanej cząsteczki, sekwencji genetycznej czy mikroorganizmu, które pomogą się z nim gładko uporać. O kulisach największego na świecie konkursu biologii syntetycznej iGEM opowiadają jego uczestniczki z trzech różnych zespołów: Natalia Kuźmierkiewicz (Monachium), Aleksandra Okrasa (Heidelberg) i Wiktoria Szymanek (Warszawa). Rozmowę prowadzi Kacper Koźluk.

Kamil Kuć rozmawia z Tymoteuszem Doligalskim z AI LAB SGH o tym, jak skutecznie i etycznie wykorzystywać sztuczną inteligencję w pracy badawczej. Mówimy o słabościach AI, zagrożeniach w nauce oraz zasadach korzystania z narzędzi AI w dydaktyce i przy pisaniu prac magisterskich.

ETS i ETS2. Ile zapłacimy za zmiany w opłatach za emisje? Miliony polskich domów nadal ogrzewa się węglem i gazem. To już wkrótce oznaczać może dla nich gwałtowny wzrost kosztów ogrzewania związany z nowym systemem opłat za emisje CO₂. Właściciele pieców – i rządzący – na zmiany mają jeszcze dwa lata. Jak działa nowy system handlu emisjami, który wchodzi w życie z początkiem roku 2028? Czym ETS2 różni się od ETS, gdzie powędrują pochodzące z systemu pieniądze i czy społecznych kosztów da się jeszcze uniknąć? O tym mówi dr Jakub Sokołowski z Wydziału Nauk Ekonomicznych UW i Instytutu Badań Strukturalnych. Pyta Maks Walewski

Dobrostan informacyjny w 2026 r. Jak nie zwariować, gdy z każdej strony napływają do nas informacje z całego świata, a technologia coraz bardziej wkrada się w naszą codzienność? O dobrostanie informacyjnym i pozytywnej psychologii mediów Kuba Łasicki rozmawia z dr hab. Alicją Waszkiewicz-Raviv z Wydziału Dziennikarstwa, Informacji i Bibliologii Uniwersytetu Warszawskiego.

Tomografia Holograficzna, czyli czego w biologii jeszcze nie obserwujemy, a bardzo byśmy chcieli? Świecimy laserem i patrzymy co przez próbkę przeszło, a co się odbiło - brzmi prosto? Zdecydowanie takie nie jest! Dr inż. Wojciech Krauze z Zespołu Biophase Politechniki Warszawskiej opowiada o pracach nad refleksyjną tomografią holograficzną w ramach otrzymanego grantu ERC. O to czego będziemy się w ten sposób mogli dowiedzieć o badanej próbce pyta Kacper Koźluk.

Widziana, choć niewidzialna część pracy naukowca. O dydaktyce. Prowadzenie ćwiczeń, wykładanie, koordynacja pracy zespołu, mentoring dla doktorantów, a to wszystko przed południem, bo po trzeba jeszcze przeprowadzić własne badania. To codzienność pracy uniwersyteckich naukowców. O kulisach opowiada dr Karolina Łabędzka-Dmoch z Wydziału Biologii UW. Niełatwe pytania o to czy woli badać czy uczyć zadaje Kacper Koźluk.

O tym, dlaczego łańcuchy dostaw stały się jednym z kluczowych tematów globalnej gospodarki, Kamil Kuć rozmawia z prof. Haliną Brdulak z Katedry Zarządzania Międzynarodowego SGH. W rozmowie pojawiają się wątki geopolityki, wojen, ceł, transportu morskiego oraz roli cyfryzacji i AI w budowaniu bardziej odpornych systemów dostaw.

Czy algorytmy AI będą nas leczyły? Nie tylko w diagnozie, ale w analizach populacyjnych, ocenie ryzyka wystąpienia schorzenia czy jako dodatkowa para oczy dla lekarza, wspierając leczenie - pomysłów na wykorzystanie AI w Medycynie jest mnóstwo. O tym co zrobić, żeby po pierwsze nie szkodziło, a po drugie pomagało opowiada dr Dominika Harasimiuk z Wydziału Nauk Politycznych i Studiów Międzynarodowych UW w rozmowie z Kacprem Koźlukiem.

Co zwierzeta robią, żeby odchować potomstwo? Oszustwa są tu na porządku dziennym, a złożoność zwierzęcych zachowań znacznie przewyższa nasze wyobrażenia o nich. O zachowaniach reprodukcyjnych zwierząt, złożoności zachowań związanych z poszukiwaniem partnera czy wychowywaniu potomstwa opowiada dr Anna Kucharska z Wydziału Hodowli i Biologii Zwierząt Uniwersytetu Rolniczego im. Huggona Kołłątaja w Krakowie.

Kamil Kuć rozmawia z Melanią Stanisz, studentką SGH i wicemistrzynią Pucharu Polski Debat Oksfordzkich, oraz Jakubem Kozikowskim - studentem SGH i doświadczonym debatantem - o tym, jak wyglądają debaty oksfordzkie od kulis. To rozmowa o argumentach zamiast emocji, o tremie, przygotowaniach i umiejętnościach, które zostają na całe życie.

Dom Sierot - historia dzieci z warszawskiego getta Dom Sierot, w którym pracował m. in. Janusz Korczak, został niedawno przebadany przez archeologów. O przebiegu badań i odkryciach mówią dr hab. Bożena Józefów-Czerwińska, prof. UKSW z Instytutu Archeologii na Wydziale Nauk Historycznych oraz kierownik Działu Historii i Badań Naukowych w Muzeum Niepodległości w Warszawie dr Jacek Konik. Pyta Kuba Łasicki.

Komórkowy Flash Mob - jak życie wykorzystuje przejścia fazowe? Mitochondrium, chloroplasty, jądro komórkowe, może aparat Golgiego - trochę ich jest. Otoczone błoną organelle komórkowe o określonej funkcji. Co jeśli jednak mnóstwo zadań w komórce jest wykonywane przez organelle wyłaniające się znikąd? O białkach sznurówkach i ich zdolnościach do wykorzystywanaia zjawiska przejść fazowych opowiada Michał Białobrzeski z Instytutu Fizyki PAN w rozmowie z Kacprem Koźlukiem

Jak używać AI na studiach? Ze sztucznej inteligencji korzystają dziś niemal wszyscy studenci. Przyznają się do tego także wykładowcy. Jak to robić, nie tracąc przy tym efektywnej nauki i nie oszukując - o tym w rozmowie z Kubą Łasickim mówi dr Krzysztof Skonieczny z Wydziału Artes Liberales Uniwersytetu Warszawskiego.

Jak zaplanować domowy budżet? Grudzień to czas świątecznych przygotowań i zwiększonych wydatków. O tym jak podejść do domowego budżetu i rozsądnie go planować mówi Małgorzata Darecka - Jędrzejewska z Banku Pekao S.A.

Kamil Kuć rozmawia z prof. Wojciechem Morawskim z Katedry Historii Gospodarczej i Społecznej SGH o życiu i dorobku Michała Kaleckiego. To biograficzna opowieść o myślicielu, którego idee ukształtowały światową ekonomię, choć przez lata pozostawał w cieniu.

Zrównoważone rybołóstwo. Jak wybrać rybę na wigilię? U wielu z nas pośród 12 wigilijnych potraw znajdzie się ryba. Warto być świadomym, jaką drogę przeszła, zanim trafiła na talerze. O tym, jak świadomie wybrać rybę, problemach z przeławianiem ławic i certyfikacie zrównoważonego rybołóstwa Kuba Łasicki rozmawia z Tomkiem Zakrzewskim z organizacji MSC.