Kampus Nauka

Alarmująca (nie)sprawność polskich dzieci Ponad 90% polskich dzieci nie ma wystarczających zdolności ruchowych - to wnioski z najnowszego raportu "WF z AWF". O przyczynach i skutkach tego stanu rzeczy Kuba Łasicki rozmawia z dr Januszem Doboszem z Akademii Wychowania Fizycznego w Warszawie.

W ostatnim odcinku serii przyglądamy się systemowi emerytalnemu z perspektywy każdego z nas i sprawdzamy, skąd właściwie bierze się lęk o przyszłe świadczenia w dobie kryzysu demograficznego i globalnych zmian. Gościem programu jest prorektorka ds. nauki SGH, prof. Agnieszka Chłoń-Domińczak, z którą o realiach i mitach wokół naszych przyszłych emerytur rozmawiał Kamil Kuć.

Świadomość algorytmiczna Polaków Czy Polacy wiedzą, co i kto steruje treściami, które wyświetlają się im w Internecie? Pierwsze badania "świadomości algorytmicznej" przeprowadziła dr hab. Anna Miotk z Wydziału Dziennikarstwa, Bibliologii i Informacji Uniwersytetu Warszawskiego. Rozmowę prowadzi Kuba Łasicki.

Wyruszamy w sensoryczną podróż przez układ pokarmowy w Pawilonie 512 na Bulwarach Wiślanych przy Centrum Nauki Kopernik. Sprawdzamy, jakie losy czeka każdy kęs i dlaczego o jelita warto dbać. Po drodze też mikrobiom, codzienne wybory żywieniowe i praktyczne wskazówki - bez tabu i nudy. Posłuchajcie relacji z wyjątkowej instalacji sensorycznej „Jelita? Wchodzę w to!”.

Twój mózg decyduje, komu pomóc (i nie zawsze jesteś tego świadomy) Nie pomagamy wszystkim tak samo - dlaczego? Dr Iwona Nowakowska z Instytutu Psychologii w Akademii Pedagogiki Specjalnej im. Marii Grzegorzewskiej w Warszawie opowiada o badaniu na ten temat. Co decyduje o tym, komu okazujemy wsparcie, a kogo pomijamy? Czy empatia ma granice i czy można je świadomie poszerzać? Rozmawia Marta Boroń.

Kto wierzy w teorie spiskowe? Najnowszy raport NASK łamie stereotypy dotyczące czynników, które wpływają na naszą podatność na dezinformację. Nieoczywiste wnioski przedstawia dr Agnieszka Ładna, kierownik Zespołu Badań nad Cyberprzestrzenią i Cyberbezpieczeństwem NASK. Pyta Kuba Łasicki.

W drugim odcinku serii poświęconej emeryturom eksperci bez owijania w bawełnę analizują różnice między systemami NDC i DC oraz odpowiadają na pytanie, dlaczego dotychczasowe rozwiązania przestają działać. W dyskusji o globalnych trendach demograficznych i o tym, czy sytuacja Polski jest na tym tle wyjątkowa, udział wzięli prof. dr hab. Irena Kotowska z Instytutu Statystyki i Demografii SGH oraz dr Michał Rutkowski, dyrektor ds. polityki społecznej i zdrowia w Banku Światowym. Tę niezwykle ważną i pełną mocnych wniosków rozmowę poprowadził Kamil Kuć.

Historyczne wizje Igrzysk Olimpijskich w Warszawie Organizacja Igrzysk Olimpijskich w Warszawie to nie tylko wymysł dzisiejszych polityków, lecz wizja ciągnąca się już od czasów I wojny światowej. Jak wyglądały dawne projekty sportowej stolicy i co z nich pozostało do dziś - o tym Kuba Łasicki rozmawia z dr Kamilem Potrzuskim z Akademii Wychowania Fizycznego w Warszawie.

Tydzień Bibliotek w BUW! Tydzień Bibliotek w Bibliotece Uniwersyteckiej w Warszawie już trwa! W czym weźmiemy udział z tej okazji? O tym Maksowi Walewskiemu opowiada dr Krzysztof Nierzwicki, dyrektor BUW.

Dlaczego komórki nie lubią dwuniciowego RNA? Najnowsze badania zespołu prowadzonego przez dzisiejszego rozmówcę, dr. Pawła Sikorskiego z Wydziału Biologii i Centrum Nauk Biologiczno-Chemicznych Uniwersytetu Warszawskiego, ukazują nowe sposoby radzenia sobie komórek eukariotycznym z dwuniciowym RNA. Znakiem bardzo niepokojącym dla komórki i całego organizmu, ponieważ najczęściej oznacza rozprzestrzenianie się infekcji wirusowej. Rozmowę prowadzi Kacper Koźluk

W kolejnej odsłonie naszej serii o emeryturach wracamy do samych korzeni polskiego systemu, aby sprawdzić, czy czarne scenariusze wieszczone w mediach mają jakiekolwiek poparcie w faktach. Gośćmi programu są prof. Marek Góra, współtwórca reformy emerytalnej z 1999 roku, oraz prof. Iga Magda, wybitna ekspertka od rynku pracy, którzy tłumaczą, dlaczego w publicznej dyskusji tak często przesadzamy z pesymizmem. O tym, jak projektowano obecne rozwiązania i jak rynek pracy wpływa na nasze przyszłe świadczenia, z zaproszonymi ekspertami rozmawiał Kamil Kuć.

Więcej niż zwiedzanie - czym jest muzeoterapia? Czy wizyta w muzeum może poprawić nastrój, obniżyć stres i wspierać uważność? W rozmowie z prof. Robertem Kotowskim z Wydziału Dziennikarstwa, Informacji i Bibliologii UW sprawdzamy, czym jest muzeoterapia i dlaczego kontakt ze sztuką może działać jak wsparcie terapeutyczne. Rozmawia Marta Boroń.

Muzyka ma moc - o muzykoterapii w uzależnieniach i projekcie FALCO Czy muzyka może wspierać leczenie uzależnień? Na to pytanie stara się odpowiedzieć międzynarodowy projekt FALCO. Dlaczego muzyka oddziałuje na mózg w podobny sposób jak substancje psychoaktywne, czym różni się aktywne tworzenie muzyki od jej słuchania? Także o wyzwaniach związanych z badaniem i barierach związanych z wprowadzeniem muzykoterapii do praktyki. Opowiada prof. Łucja Bieleninik oraz prof. Marcin Szulc z Instytutu Psychologii Wydziału Nauk Społecznych Uniwersytetu Gdańskiego. Rozmawia Marta Boroń.

Czego dowiemy się o materii badając ją w ultraniskiej temperaturze? Takie warunki uwypuklają efekty kwantowe, a więc pozwalają tym sprawniej weryfikować nasze współczesne teorie fizyczne. O zaawansowanej nauce i tym, jak robi się ją w Polsce i na świecie opowiada prof. Michał Tomza z Wydziału Fizyki Uniwersytetu Warszawskiego w rozmowie z Kacprem Koźlukiem.

Sprawdzamy, jak skutecznie połączyć pasję do czterech kółek z twardą ekonomią i wyjść z teorii prosto na tor wyścigowy oraz publiczne drogi. Gościem programu jest Igor Rode, prezes SKN Ekonomii w Motoryzacji SGH, który opowiada o ekspansji chińskich marek w Europie, przyszłości elektromobilności oraz o tym, jak ich koło naukowe z sukcesem buduje swoją markę na YouTube. Fascynującą rozmowę o biznesowym obliczu motoryzacji poprowadził Kamil Kuć.

Kiedy schabowy był luksusem Dlaczego mięso było kiedyś marzeniem, a dziś wydaje się oczywistością? I co PRL ma wspólnego z tym, co dziś ląduje na naszych talerzach? Skąd wziął się „fetysz mięsa” — i dlaczego tak trudno się od niego uwolnić? Opowiada dr Gabriela Jarzębowska z Wydziału Artes Liberales UW. Rozmawia Marta Boroń.

Godzina, która kosztuje więcej niż myślisz Zmiana czasu na letni to tylko godzina różnicy — ale dla naszego organizmu to znacznie większe wyzwanie. Dlaczego tak trudno się przestawić i co właściwie dzieje się wtedy w naszym ciele? I jak sobie z tym poradzić? Opowiada psycholog Jakub Mazurkiewicz z Wydziału Psychologii Uniwersytetu SWPS w Warszawie. Rozmawia Marta Boroń.

Etyka w pracy - co zmieniło się przez 30 lat? To, co kiedyś uchodziło w pracy, dziś często jest nie do przyjęcia. Czy w pracy mamy teraz więcej zasad niż kiedyś? A może po prostu inaczej patrzymy na to, co jest w porządku? O tym, aby pracować jak surykatka a nie jak mrówka, odwróconym mentoringu i podwójnych wyzwaniach związanych z pracą hybrydową opowiada Alicja Kotłowska z Uniwersytetu SWPS. Rozmawia Marta Boroń.

Gościem tego wydania jest Juan José Güemes, Wiceprezes IE University oraz Przewodniczący IE Entrepreneurship & Innovation Center, który prosto po warszawskim finale IE Venture Day Poland ocenia potencjał rodzimego rynku innowacji. W rozmowie poruszono kluczowe wyzwania stojące przed europejskimi przedsiębiorcami oraz strategie budowania firm, które potrafią skutecznie skalować się na cały świat. O tym, jak skutecznie czyć edukację biznesową z globalnym rynkiem inwestorów, z zagranicznym ekspertem rozmawiał Kamil Kuć.

Jak uwieść Matkę Ziemię? I co to znaczy być człowiekiem... w peruwiańskich Andach? Etnografia to czasem badanie zupełnie innych od europejskich układów wartości. Dla niektórych społeczności nawet pojęcie "osoby" może znaczyć co innego! W przypadku ludu Q'eros zawiera w sobie Pachamamę, najbardziej przypominającą... pojęcie czasoprzestrzeni. Wyklucza z kolei ludzi którzy "nie są prawdziwi", nie trzymają się odpowiedniej diety albo nie mówią w języku keczua. O wierzeniach i relacjach społeczno-osobowych na podstawie swoich badań Q'eros w peruwiańskich Andach opowiada dr Anna Przytomska. Pyta Bartosz Pergół

Kluby piłkarskie na miejskich garnuszkach – czemu w Polsce samorządy walczą w Ekstraklasie? Niesprawiedliwa konkurencja, rozleniwienie zarządów i "mielenie" publicznych pieniędzy - to niektóre z konsekwencji finansowania klubów piłkarskich przez samorządy. Dlaczego taki system rozwinął się w Polsce, które kluby biorą najwięcej i czy jest jakaś perpektywa na zmiany? O samorządach w polskiej piłce mówi dr hab. Jarosław Kończak z WDiB UW.

Czy ptaki bardziej boją się kobiet niż mężczyzn? Najnowsze badania pokazują, że płeć ma znaczenie. Miejskie ptaki uciekają szybciej, gdy zbliża się do nich kobieta, a efekt powtarza się u niezależnie od gatunku od Poznania po Madryt. Co takiego rejestrują ptaki, że więksi i ciężsi mężczyźni wydają im się mimo wszystko mniejszym zagrożeniem? Wyjaśnia prof. Piotr Tryjanowski, biolog i ornitolog z Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu. Pyta Maks Walewski

W tym odcinku zabieramy Was w podróż śladami projektów badawczych i inicjatyw, które udowadniają, że nauka nie ma granic. Naszym gościem jest Szymon Oracz – przewodniczący SKN Rynków Wschodzących oraz członek Instytutu Geopolityki, Idei i Strategii – który opowiada m.in. o Dniu Różnorodności Kulturowej, nowej katedrze UNESCO oraz swojej fascynacji krajami afrykańskimi. O kulisach działalności koła i przepisie na wygrywanie prestiżowych konkursów z Szymonem rozmawiał Kamil Kuć.

Kto po wojnie dostał ziemię... i czemu nikogo to nie ucieszyło? Wojna jeszcze trwała, gdy nowo (samo)powołany komunistyczny rząd Polski rozpoczął reformę rolną na Lubelszczyźnie. Przez kilka kolejnych lat tysiące hektarów ziemi odebrano dawnym ziemianom, żeby przyznać ją... oficjalnie, najbiedniejszym chłopom. W praktyce? Tym, których głos na polskiej wsi miał największy posłuch. O skomplikowanej historii polskiej powojennej reformy rolnej Bartoszowi Pergołowi opowiada prof. Anna Wylęgała, autorka książki "Był dwór, nie ma dworu. Reforma rolna w Polsce"

AI w służbie polityków. Na ile manipulują nami chatboty? Podobno młodość kończy się w momencie, w którym pierwszy raz damy się nabrać w internecie na treść wygenerowaną przez AI. Jaka jest jednak skala tego zjawiska w komunikacji politycznej? Zespół z udziałem dr Gabrieli Czarnek z Instytutu Psychologii Uniwersytetu Jagiellońskiego przygotował chatboty w taki sposób, by przekonywały swoich ludzkich rozmówców do jednego z kandydatów, biorących udział w wyborach prezydenckich. Jakie były tego efekty? Posłuchajcie sami! Rozmowę przeprowadził Kacper Koźluk

Zgłaszasz post. Co dzieje się dalej? Reakcja platform społecznościowych na zgłoszenia zamieszczanych tam treści - to temat, który został opisany w raporcie NASK. O tym, co dzieje się za kulisami platform, gdy zgłaszamy nieodpowiednie treści, Kubie Łasickiemu tłumaczy dr Agnieszka Ładna, kierownik zespołu badań w cyberprzestrzeni i cyberbezpieczeństwie NASK.

W tym odcinku zaglądamy za kulisy nowo powstałego Zakładu UNESCO ds. Przemysłów Kreatywnych i Różnorodności Kulturowej dla Zrównoważonego Rozwoju, który ma stać się kluczową platformą dialogu między nauką, polityką a sektorem kreatywnym. O ambitnych celach badawczych, międzynarodowych planach rozwoju oraz o tym, jak nowa jednostka wpłynie na pozycję uczelni na świecie, opowiada kierownik Zakładu, dr Anna Masłoń-Oracz. Rozmowę o budowaniu mostów między kulturą a biznesem poprowadził Kamil Kuć.

Język wszystkich Słowian? Jeszcze w IX w. spisano język staro-cerkiewno-słowiański. Miał on być zrozumiały dla wszystkich Słowian, ale używano go tylko w specjalnych okolicznościach. Dzięki doktorowi Ignacemu Dolińskiemu z Instytutu Slawistyki Zachodniej i Południowej UW poznamy historię tego języka i sprawdzimy, jak mógł brzmieć. Rozmowę prowadzi Patrycja Fruba.

Przedhiszpańskie komiksy Mixteców. Co możemy odczytać ze skórzanych kodeksów sprzed 500 lat? Justyna Kowalczyk-Kądziela opowiada o swoich badaniach mixteckich kodeksów - składanych w harmonijkę skórzanych tekstów ludu zamieszkującego tereny dzisiejszego Meksyku. Kto mieszkał w Ameryce Środkowej poza najlepiej znanymi Aztekami? Czemu do dziś warto badać pismo inne i od książek z Europy, i od egipskich hieroglifów - chociaż podobnie do nich zagadkowo obrazkowe? W kolejnym odcinku podcastu Kampus Nauka o swoich badaniach Bartoszowi Pergołowi opowiada Justyna Kowalczyk-Kądziela z Instytutu Studiów Iberyjskich i Iberoamerykańskich UW

Czy Polska może mieć własne rakiety i satelity? Nowy Program Kosmiczny Sieci Badawczej Łukasiewicz Zainaugurowany w połowie marca 2026 Program Kosmiczny Sieci Badawczej Łukasiewicz to 2,4 mld złotych na 10 lat badań prowadzonych przez 22 instytuty i dziesiątki zrzeszonych podmiotów. To badania nad własnymi rakietami czy satelitami, które już teraz wspierają krajowy przemysł i obronność, biorą udział w dużych, międzynarodowych projektach i zgrabnie łączą zaawansowaną naukę z biznesem. O Programie opowiada jego koordynator, dr inż. Adam Okniński, pełnomocnik ds. technologii kosmicznych Sieci Badawczej Łukasiewicz Instytut Lotnictwa. Rozmowę prowadzi Kacper Koźluk.

W tym odcinku świętujemy ogromny sukces naszej uczelni i rozmawiamy o nowo powołanym Zakładzie UNESCO ds. Przemysłów Kreatywnych i Różnorodności Kulturowej dla Zrównoważonego Rozwoju, który właśnie oficjalnie rozpoczyna swoją globalną działalność badawczą. O strategicznym znaczeniu tej unikalnej jednostki, jej roli w programie UNITWIN oraz o tym, jak kultura staje się motorem innowacji społeczno-gospodarczych, opowiadają wybitni goście: prof. Alicja Jagielska-Burduk (Sekretarz Generalna Polskiego Komitetu ds. UNESCO) oraz prof. Michał Kleiber (Przewodniczący Polskiego Komitetu ds. UNESCO). Tę wyjątkową rozmowę o prestiżowym wyróżnieniu dla SGH poprowadził Kamil Kuć.

Kim są dzisiejsi biegacze? Spojrzenie na Maraton Warszawski To grupa zróżnicowana wiekiem, umiejętnościami i czasem, w którym dobiegają do mety, ale z każdym rokiem lawinowo rosnąca. Coraz więcej osób w Polsce wplata dziś bieganie w swoje codzienne życie. O tym, jak to wygląda z perspektywy organizatorów największej krajowej imprezy biegowej opowiada Marek Tronina, dyrektor Maratonu Warszawskiego w rozmowie z Kacprem Koźlukiem.

Tysiące pieców hutniczych na Mazowszu na długo przed Piastami Kilkanaście tysięcy jednorazowych pieców hutniczych, tony żużla i ślady masowej produkcji żelaza — to wszystko nie na Śląsku, lecz na mazowieckich polach tuż pod Kampinosem. Nowe datowanie radiowęglowe wskazuje, że mazowieckie zagłębie metalurgiczne funkcjonowało już w III wieku p.n.e. Kto przyniósł tę technologię na Mazowsze? O tym opowiadają prof. Adam Cieśliński z Wydziału Archeologii UW i dr Marcin Woźniak z Muzeum Starożytnego Hutnictwa Mazowieckiego w Pruszkowie. Pyta Maks Walewski

Język, który widać, czyli czego PJM uczy nas o komunikacji? Polski język migowy (PJM) stanowi pełnoprawny język o własnej gramatyce, składni i środkach wyrazu. W rozmowie przyglądamy się jego strukturze z perspektywy lingwistyki migowej oraz praktyki na uczelni. Kto decyduje się na naukę PJM i co najbardziej zaskakuje studentów? Czy Polska jest dziś przestrzenią dostępną dla osób Głuchych i co zmienia się w tym zakresie, a co pozostaje do zrobienia? Opowiada o tym Renata Świderska-Noworyta oraz Marek Śmietana z Zakładu Językoznawstwa Ogólnego i Migowego UW, ich głosem były tłumaczki PJM - Weronika Szymańska-Gątarek oraz Kinga Perkuszewska. Rozmawia Marta Boroń.

Czy naprawdę umiemy odkładać pieniądze i czy nowy program OKI ma szansę to zmienić? Kamil Kuć rozmawia z Krzysztofem Pieckiem - przewodniczącym SKN Ekonomii i członkiem Instytutu Geopolityki Idei i Strategii - o nawykach finansowych Polaków i o tym, czy Osobiste Konto Inwestycyjne to realna zmiana, czy tylko kolejny pomysł na papierze.

Przyszłość organicznych półprzewodników Półprzewodniki znajdziemy wszędzie wokół nas, we wszystkich urządzeniach elektronicznych. Organiczne półprzewodniki są jeszcze rzadkością. O rozwoju technologii, która realnie zmienia nasze codzienne życie, opowiada dr Przemysław Gaweł z Instytutu Chemii Organicznej PAN w rozmowie z Kacprem Koźlukiem.

Jak dobrze rozumiemy działanie mózgu? O tym, ile już wiemy, a ile nie wiemy oraz o narzędziach, które pozwalają nam odkrywać kolejne tajemnice działania mózgu, nie tylko ludzkiego, opowiada dr Mateusz Kostecki, Neurobiolog z Uniwersytetu w Heidelbergu. Rozmowę prowadzi Kacper Koźluk

Gdzie w Afryce szukać drugiej Mekki? Najstarsza muzułmańska osada w Afryce nie powstała w wyniku podboju. Jeszcze przed wielką wędrówką z Mekki do Medyny swoich prześladowanych wyznawców Mahomet wysłał do chrześcijańskiej Etiopii. Tak przynajmniej twierdzą mieszkańcy Negaszu, przez etiopskich muzułmanów nazywanego drugą Mekką. Jak tradycja ustna wytrzymuje konfrontację z łopatą archeologa? O tym opowiadają dr Zuzanna Augustyniak i prof. Kamil Kuraszkiewicz z Wydziału Kultur Azji i Afryki Uniwersytetu Warszawskiego. Pyta Maks Walewski

W czwartej części cyklu Kamil Kuć rozmawia z mgr Wiktorią Bąchorek z polskiego zespołu GGP o presji, jaka spoczywa na kobietach, oraz o tym, jak naprawdę wygląda podział obowiązków przy opiece nad dziećmi. W tle pojawia się ważne pytanie: dlaczego różnice w doświadczeniu rodzicielstwa przekładają się na lukę w deklarowanym poziomie szczęścia kobiet i mężczyzn.

Kim była dziewczyna, której szczątki... wypadły z klifu? W 1899 roku z bałtyckiego klifu wysunęła się drewniana trumna. W środku odnaleziono liczące blisko dwa tysiące lat szczątki kobiety. Skąd tak dawny pochówek wziął się na zachodniopomorskiej plaży? Czemu kości kobiety przybrały czarny kolor i kim tak naprawdę była „księżniczka z Bagicza”? O wynikach najnowszych badań nad niezwykle starą trumną opowiada dr Marta Chmiel-Chrzanowska z Instytutu Historycznego Uniwersytetu Szczecińskiego. Pyta Maks Walewski

Studia są dla każdego! Nowy trymestr na Uniwersytecie Otwartym UW Nowe kursy, rekrutacja otwarta i dla licealistów, i osób które od dawna pracują zawodowo oraz specjalne wydarzenie "Otwarci na talenty". O nowym trymestrze Uniwersytetu Otwartego UW Marcie Boroń opowiada jego Dyrektor, dr Katarzyna Lubryczyńska-Cichocka.

Światło o właściwościach materii Do obserwacji niezwykłych cech światła prof. Jacek Szczytko i Przemysław Oliwa z Instytutu Fizyki Doświadczalnej Wydziału Fizyki UW stworzyli nową platformę fotoniczną. Rozmawiamy o ciekłych kryształach, mikrownękach optycznych czy strukturach helikalnych myśląc o nich jako o kozach wspinających się na latarnię. Na tę i inne metafory gości rozmowy zaprasza prowadzący, Kacper Koźluk.