Podcasts about wydzia

„NowHere” to fotograficzno-tekstowa opowieść o londyńskim osiedlu Heygate, które w latach 70. XX wieku miało być nowoczesną odpowiedzią na potrzeby mieszkaniowe południowego Londynu. Z czasem – na fali krytyki urbanistyki późnego modernizmu – został uznany za porażkę społeczną i architektoniczną. Książka ukazuje historię jego powstania, społecznej degradacji, polityki mieszkaniowej kolejnych brytyjskich rządów oraz ostatecznego wyburzenia. Zdjęcia z 2012 roku, przedstawiające opustoszałe osiedle, są pretekstem do refleksji nad utopijną wizją modernizmu i nostalgią estetyzującą ruiny. O książce i o czynniku ludzkim w słynnych wyburzeniach osiedli mieszkaniowych rozmawialiśmy w przeddzień Kongresu Architektury Polskiej z autorem książki wydanej przez Narodowy Instytut Architektury i Urbanistyki, Krzysztofem Koszewskim, dziekanem Wydziału Architektury Politechniki Warszawskiej. Rozmawiała: Bogna Świątkowska, www.nn6t.pl Zamów książkę: https://sklep.beczmiana.pl/pl/p/NowHere/9578 Fundacja Nowej Kultury Bęc Zmiana jest beneficjentką programu własnego Instytutu Książki „Certyfikat dla małych księgarni 2025-2026”. Fot. Krzysztof Koszewski, osiedle Heygate, z cyklu „NowHere” 2012, fragment książki „NowHere”, wyd. Narodowy Instytut Architektury i Urbanistyki 2026

Jak starzeć się zdrowiej? Rola codziennego ruchu Czy możemy mieć realny wpływ na to, jak się starzejemy? Dlaczego mięśnie są tak ważne w procesie starzenia i czy aktywność fizyczna może być jedną z najlepszych inwestycji w przyszłość? Gościem jest dr Tomasz Jurys z Wydziału Nauk o Zdrowiu na Śląskim Uniwersytecie Medycznym w Katowicach. Rozmawia Marta Boroń.

Dwujęzyczny start - czy jest się czego obawiać? Czy dziecko wychowywane w dwóch językach zaczyna mówić później? O tym, co nauka mówi o dwujęzycznych dzieciach, skąd biorą się popularne mity i jak wspierać dorastanie w dwóch językach. Opowiada dr Karolina Muszyńska z Wydziału Psychologii UW. Rozmawia Marta Boroń.

Gdzie są nasze zrabowane dobra? Ministerstwo Kultury ma swoje Archiwum X W kolejnym odcinku podcastu Kampus Nauka poszukujemy dzieł kultury zaginionych w Polsce podczas drugiej wojny światowej. Tych jest nawet pół miliona. Dziś odkrywamy je na aukcjach sztuki na całym świecie, w prywatnych kolekcjach albo na niepozornych poddaszach. A dokładniej: odkrywają je pracownicy Wydziału ds. Restytucji Dóbr Kultury Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Po tym procesie Bartosza Pergoła oprowadza Elżbieta Przyłuska, Główny Specjalista ds. restytucji polskich strat wojennych za granicą MKiDN.

Pewnie każdemu z was zdarzyło się kiedyś wpaść w drugą osobę, zwykle jednak nic z tego nie wynika (chyba, że w komediach romantycznych). Bakterie bezustannie zderzają się ze sobą nawzajem i potrafią wykorzystać takie zderzenie, by przekazać sobie jakiś cenne dla przetrwania geny. Często jest nim na przykład oporność na konkretny typ antybiotyku. – Bakterie potrafią, trochę tak jak w filmie „Matrix”, wgrać sobie skille, wgrać sobie umiejętności jedna drugiej – opowiada obrazowo dr Jonasz Słomka z Wydziału Fizyki Uniwersytetu Warszawskiego. W Laboratorium Biokontaktów prowadzi wraz z zespołem badania na pograniczu fizyki i biologii, a skupia się właśnie na bakteriach i fizyce ich spotkań.

Edukacja włączająca - jak rozwija teorię umysłu? Czy różnorodna klasa może sprawić, że dzieci lepiej rozumieją innych ludzi? O edukacji włączającej, teorii umysłu i o tym, dlaczego wspólna nauka dzieci o różnych potrzebach może wspierać rozwój kompetencji społecznych, opowiada prof. Joanna Smogorzewska z Wydziału Pedagogicznego UW. Rozmawia Marta Boroń.

Czy lek przeciwnowotworowy można skierować precyzyjniej do komórek nowotworowych, a jednocześnie ograniczyć jego działanie na zdrowe tkanki? Nad takim rozwiązaniem pracuje zespół prof. Łukasza Opalińskiego z Wydziału Biotechnologii Uniwersytetu Wrocławskiego.Doktoranci Aleksandra Chorążewska i Krzysztof Ciura opowiadają o metodzie, która łączy celowane dostarczanie leku z modulowaniem procesów zachodzących wewnątrz komórki. Naukowcy przebadali około 2700 inhibitorów i wskazali związki pozwalające ograniczyć wnikanie cząstki terapeutycznej do zdrowych komórek, przy jednoczesnym utrzymaniu lub zwiększeniu jej działania wobec komórek nowotworowych. Badania trwały blisko cztery lata, objęły doświadczenia na liniach komórkowych oraz pierwsze testy na zdrowych myszach. Teraz naukowcy chcą sprawdzić metodę w modelu nowotworu trzustki. Wyniki zostały opisane w prestiżowym czasopiśmie naukowym „Journal of American Chemical Society”. 

Czy fotografia artystyczna musi być skomplikowana, a teksty kuratorskie hermetyczne? Jak obudzić w odbiorcach autentyczną ciekawość, by nie bał się wejść do galerii sztuki współczesnej? W najnowszym odcinku podcastu Fotopolis przenosimy się prosto do Sopotu, który po raz dwunasty staje się polską stolicą fotografii.Tym razem Monika Szewczyk-Wittek zaprosiła przed mikrofon wyjątkowe osobowości tegorocznej edycji festiwalu „W ramach Sopotu”: Bownik i Magda Hueckel opowiadają o nowych projektach, a Patrycja Tuchanowska o tym, co wyróżnia sopocki festiwal na tle innych wydarzeń fotograficznych w Polsce.To też rozmowa o przełamywaniu lęku przed galerią, o tym, skąd bierze się w odbiorcach strach przed powiedzeniem „nie rozumiem”, a także o tym, dlaczego w dyskusjach o fotografii zbyt często dominuje technika, a za rzadko rozmawia się o sile samego obrazu.Nadchodząca, dwunasta edycja międzynarodowego Festiwalu Fotografii „W Ramach Sopotu” odbędzie się w dniach 3–20 września pod hasłem „Granica”. Tegoroczna odsłona wydarzenia będzie wielowymiarową opowieścią o barierach – tych fizycznych, kulturowych i czysto wizualnych.Magdalena Hueckel Artystka wizualna, badaczka, autorka filmów, fotografka teatralna. Jej prace wystawiane były na ponad 40 indywidualnych i 60 zbiorowych wystawach w kraju i na świecie, znajdują się w kolekcji Muzeum Narodowego we Wrocławiu oraz licznych kolekcjach prywatnych. Autorka albumów fotograficznych „Anima. Obrazy z Afryki 2005–2013” oraz „HUECKEL/TEATR”. Współpracuje z Tomaszem Śliwińskim przy realizacji filmów jako współreżyserka, autorka scenariuszy i art director. Prezeska i założycielka Polskiej Fundacji CCHS „Zdejmij Klątwę”. Absolwentka Wydziału Malarstwa i Grafiki gdańskiej ASP, doktorantka UKEN w Krakowie, stypendystka Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego.Patrycja Tuchanowska-Ruszkiewicz Producentka Festiwalu Fotografii „W Ramach Sopotu” od początku jego istnienia. Absolwentka Uniwersytetu Gdańskiego, Wydziału Zarządzania oraz Studium Kierowników Projektów Europejskich i Historii Sztuki. Główna specjalistka do spraw promocji w Urzędzie Miasta Sopotu. Prywatnie mama i flecistka.Bownik Artysta wizualny i fotograf. Wykładowca na Wydziale Operatorskim i Realizacji Telewizyjnej Państwowej Wyższej Szkoły Filmowej, Telewizyjnej i Teatralnej im. Leona Schillera w Łodzi. Autor nagradzanych książek: Disassembly (2013), Colours of Lost Time (2022). W praktyce artystycznej bazuje na fotografii wielkoformatowej, rozpracowuje konwencje wizualne obecne w historii kultury, archiwach i klasycznych przedstawieniach malarskich. Prace artysty znajdują się w kolekcji Muzeum Fotografii w Krakowie, Museum Huis Marseille w Amsterdamie, Fundacji Sztuki Polskiej ING, Biblioteki Narodowej, Narodowej Galerii Sztuki Zachęta, Muzeum Współczesne Wrocław, Centralnego Muzeum Włókiennictwa w Łodzi, Muzeum Narodowego w Poznaniu i w zbiorach prywatnych.Nadchodząca, dwunasta edycja międzynarodowego Festiwalu Fotografii „W Ramach Sopotu” odbędzie się w dniach 3–20 września pod hasłem „Granica”. Tegoroczna odsłona wydarzenia będzie wielowymiarową opowieścią o barierach – tych fizycznych, kulturowych i czysto wizualnych. Szczegółowy harmonogram znajdziecie na wramachsopotu.plwww.fotopolis.pl/podcast

W tym odcinku „Kolasinska Podcast” Ania Kolasnska rozmawia z Tomaszem Koładą z Wydziału Przestępstw Niewykrytych Komendy Głównej Policji o tym, jak od środka wygląda praca polskiego Archiwum X. Jak wybierane są sprawy? Co dzieje się po odnalezieniu starych akt? Czy świadek po 20 latach może pamiętać więcej niż podczas pierwszego przesłuchania? I jak ogromną zmianę przyniosły badania DNA oraz genealogia genetyczna?Rozmowa pokazuje również drugą stronę pracy policjantów: przypadki, w których funkcjonariusze z dużym prawdopodobieństwem wiedzą, kto odpowiada za zabójstwo, ale nie mają jeszcze materiału wystarczającego do zatrzymania i skazania.

 Dorota Kania zwróciła w Poranku Wnet uwagę na pomijany – jej zdaniem – w publicznej dyskusji o śledztwie dot. Zondacrypto wątek prokuratora Marka Wełny, naczelnika Śląskiego Wydziału Zamiejscowego Prokuratury Krajowej. Publicystka wskazała na wcześniejsze relacje Wełny z Romanem Giertychem, odwołanie sześciu prokuratorów z kierowanej przez niego jednostki oraz doniesienia o zagranicznym spotkaniu z Przemysławem Kralem. 

Tatrzańskie stawy mogą odzyskać kryształową przejrzystość Choć pstrągi czują się w tatrzańskich stawach jak ryby w wodzie, to z punktu widzenia ekosystemu należałoby traktować je raczej jako nieproszonych gości. Aż do połowy XIX wieku ryby zaludniały jedynie Morskie Oko, a do pozostałych stawów po polskiej stronie granicy wprowadzili je pasjonaci wędkarstwa. Co stanie się, gdy z jednego z tatrzańskich stawów wyłowimy 650 kg pstrągów? Rezultaty eksperymentu na granicy biologii i rybołówstwa relacjonuje prof. Piotr Dawidowicz ‒ hydrobiolog z Wydziału Biologii Uniwersytetu Warszawskiego i współautor badań. Pyta Maks Walewski

Dziś w audycji: magazyn "Mija Tydzień" czyli przegląd najważniejszych politycznych wydarzeń tygodnia. Do Wilna dotarło z Polski 850 wyprawek szkolnych. Trafią one do pierwszoklasistów ze szkół polskich na Litwie i są jednym z elementów wsparcia polskiej mniejszości – rozmowa z Krystyną Dzierżyńską ze Stowarzyszenia Nauczycieli Szkół Polskich na Litwie. W Instytucie Francuskim w Bremie otwarto wystawę poświęconą polskiej skrzypaczce Wandzie Wiłkomirskiej. Przygotowało ją miejscowe Towarzystwo Niemiecko-Polskie  oraz Stowarzyszenie Kulturalne im. Wandy Wiłkomirskiej. Naszym gościem jest Marcin Król, kierownik Wydziału Ekonomicznego w Ambasadzie RP w Berlinie i współinicjator nowo utworzonego Polskiego Klubu Biznesu w RFN. Zapraszamy do słuchania!     

RNA na życzenie. Jak zaprojektować nić, która zwinie się dokładnie tak, jak trzeba? Jedno i to samo białko da się zakodować w RNA na tyle sposobów, że nie starczyłoby atomów we Wszechświecie, żeby je policzyć. Jedna sekwencja nukleotydów da jednak stabilną i wydajną przy produkcji białka nić, podczas gdy inna będzie całkowicie bezużyteczna. Skąd wiedzieć, który z możliwych zapisów pozwoli uzyskać cząsteczkę, która naprawdę spełni swoją rolę w komórkowej maszynerii? O programie DesiRNA, który jako pierwszy rozwiązał komplet stu najtrudniejszych zagadek w tej dziedzinie, opowiada dr Grzegorz Łach z Wydziału Fizyki Uniwersytetu Warszawskiego. Pyta Maks Walewski

Wykład prof. dr hab. Ireneusza Wałaszczyka w ramach Dnia Paleontologa na Wydziale Geologii Uniwersytetu Warszawskiego [25 kwietnia 2026 r.]Jak geolodzy określają wiek skał i skamieniałości? Czy warstwy powstałe miliony lat temu można uporządkować z dokładnością do kilkudziesięciu, a czasem nawet kilku tysięcy lat? I dlaczego piękna skamieniałość pozbawiona informacji o miejscu znalezienia traci dużą część swojej wartości naukowej?Prof. Ireneusz Wałaszczyk opowiada o zintegrowanej stratygrafii, czyli współczesnym sposobie odczytywania czasu zapisanego w skałach. Dzisiejsza chronostratygrafia nie opiera się na jednej metodzie. Łączy dane pochodzące ze skamieniałości, składu chemicznego skał, zmian izotopowych, właściwości magnetycznych oraz cyklicznych procesów zachodzących w historii Ziemi.Punktem wyjścia jest klasyczna „triada stratygraficzna”. Litostratygrafia opisuje i porządkuje występujące w danym miejscu ciała skalne. Biostratygrafia dzieli zapis geologiczny na podstawie obecnych w nim skamieniałości i zespołów organizmów. Chronostratygrafia pozwala natomiast ustalić czas powstawania kolejnych warstw oraz korelować skały pochodzące z odległych części świata.Dlaczego kontekst znalezienia skamieniałości jest tak ważny? Nawet wyjątkowo dobrze zachowany okaz kupiony bez informacji o warstwie i stanowisku może cieszyć oko, ale ma ograniczoną wartość dla badań ewolucji i historii środowiska. Dopiero dokładne osadzenie go w profilu skalnym pozwala wykorzystać go jako źródło informacji o przeszłości.Prowadzący pokazuje, jak zbudowana jest międzynarodowa tabela chronostratygraficzna, porządkująca zapis geologiczny na eratemy, systemy, oddziały i piętra. Jej tworzenie koordynuje Międzynarodowa Komisja Stratygraficzna, skupiająca badaczy z całego świata.Jak wyznacza się granice jednostek geologicznych? Dolna granica piętra jest definiowana w starannie wybranym profilu skalnym, a miejsce to oznacza się symbolem nazywanym „złotym gwoździem”. Nie jest to jednak umowny punkt ustalony wyłącznie na podstawie wieku liczbowego. Musi być możliwy do rozpoznania i porównania w skałach występujących w różnych częściach świata.Prof. Ireneusz Wałaszczyk przedstawia rozwój metod stratygraficznych na przykładzie granicy turonu i koniaku, dwóch pięter późnej kredy. Początkowo opierano się głównie na pojedynczych grupach skamieniałości, a rozdzielczość datowania sięgała około miliona lat.Włączenie do badań kolejnych organizmów – między innymi inoceramów, amonitów, otwornic i dinocyst – pozwoliło zejść do rozdzielczości około 100 tysięcy lat. Każda grupa dostarczała własnego zapisu, a ich zestawienie umożliwiało coraz dokładniejsze korelowanie profili.Kolejnym przełomem stała się chemostratygrafia. Badania zmian proporcji izotopów węgla wykazały, że charakterystyczne trendy można odnaleźć zarówno w osadach oceanicznych, jak i kontynentalnych. Dzięki temu możliwe stało się porównywanie skał z Europy, Ameryki Północnej i obszaru Pacyfiku.Do tego dochodzą badania cyklostratygraficzne i magnetostratygraficzne, wykorzystujące między innymi powtarzalne zmiany właściwości skał. Gdy dane biologiczne, chemiczne i fizyczne zostają nałożone na siebie, powstaje zintegrowany system pozwalający odczytywać geologiczną przeszłość z niezwykłą dokładnością.Prof. dr hab. Ireneusz Wałaszczyk – geolog i paleontolog związany z Wydziałem Geologii Uniwersytetu Warszawskiego, specjalizujący się między innymi w stratygrafii i badaniach skał kredowych.#stratygrafia #chronostratygrafia #czasgeologiczny #geologia #paleontologia #skamieniałości #biostratygrafia #chemostratygrafia #cyklostratygrafia #kreda #historiaZiemi #DzieńPaleontologa #WydziałGeologiiUW #IreneuszWałaszczyk #WszechnicaZnajdź nas: https://www.youtube.com/c/WszechnicaFWW/https://www.facebook.com/WszechnicaFWW1/https://anchor.fm/wszechnicaorgpl---historiahttps://anchor.fm/wszechnica-fww-naukahttps://wszechnica.org.pl/

 Prokurator Jerzy Ziarkiewicz odpiera zarzuty publikacji TVN24, jakoby miał szpiegować za pomocą programu Hermes 12 dziennikarzy. W sprawie tej toczy się śledztwo Wydziału Spraw Wewnętrznych Prokuratury Krajowej. Legalny szef Prokuratury Regionalnej w Lublinie tłumaczy, że Hermes nie był programem szpiegującym, a wykorzystanie go w kontekście dziennikarzy miało na celu zwefyfikowanie, czy padli oni ofiarą mężczyzny, który podszywał się pod różne osoby w internecie.

Wykład prof. dr hab. Mikołaja K. Zapalskiego w ramach Dnia Paleontologa na Wydziale Geologii Uniwersytetu Warszawskiego [25 kwietnia 2026 r.]Dlaczego Maroko jest jednym z najciekawszych miejsc na świecie dla paleontologów? Co można odczytać ze skał odsłoniętych na pustyni? I jak wygląda praca badacza, który próbuje zrekonstruować morskie ekosystemy sprzed setek milionów lat?Prof. Mikołaj Zapalski zabiera słuchaczy do marokańskiego Antyatlasu – regionu zbudowanego głównie ze skał paleozoicznych i prekambryjskich. Suchy, niemal pozbawiony roślinności krajobraz pozwala śledzić warstwy skalne na bardzo dużych odległościach. Skamieniałości są często doskonale wypreparowane przez pustynne wietrzenie, dzięki czemu można zobaczyć nawet najdrobniejsze szczegóły ich budowy.Prowadzący opowiada o geologii Maroka, pracy terenowej oraz niezwykłym lokalnym rynku skamieniałości. Szczególną popularnością cieszą się trylobity, choć kompletne okazy należą do rzadkości. Wiele sprzedawanych egzemplarzy jest składanych z fragmentów różnych osobników, a czasem nawet różnych gatunków.Jednym z najważniejszych paleontologicznych stanowisk w Maroku jest Fezouata, położona w okolicach Zagory. Odkryto tam wyjątkowo zachowane skamieniałości sprzed około 480 milionów lat, pochodzące z ordowiku. Oprócz zmineralizowanych szkieletów zachowały się także delikatne części organizmów, między innymi odnóża i czułki, które zwykle nie ulegają fosylizacji.Główna część wykładu dotyczy jednak dewonu i dawnych raf koralowych. Prof. Mikołaj Zapalski pokazuje pozostałości rafy, która rozwijała się w ciepłym morzu u wybrzeży Gondwany. Na jej zboczach znaleziono płaskie i listkowate kolonie koralowców, przypominające formy występujące współcześnie w miejscach, do których dociera niewiele światła.Dlaczego koralowce żyjące głębiej przybierają płaski kształt? Wiele współczesnych gatunków pozostaje w symbiozie z glonami, które dzięki fotosyntezie dostarczają im część pożywienia. Im mniej światła dociera do dna, tym większą powierzchnię muszą tworzyć kolonie, aby je skutecznie wychwytywać.Na tej podstawie badacze zrekonstruowali pierwszy rozpoznany paleozoiczny ekosystem mezofotyczny z Gondwany. Płaskie koralowce żyły na większej głębokości, w sąsiedztwie głównej części rafy. Ich zmienny kształt może świadczyć o okresowych zmianach przejrzystości wody powodowanych przez sztormy i przemieszczanie osadu.Wykład wyjaśnia także pojęcie ewolucji konwergentnej. Paleozoiczne koralowce nie były blisko spokrewnione ze współczesnymi, a mimo to w podobnych warunkach środowiskowych wykształciły zbliżone formy. To przykład sytuacji, w której środowisko prowadzi odległe grupy organizmów do podobnych rozwiązań.Kolejnym miejscem badań jest Hamar Laghdad, słynące z dewońskich kopców mułowych. Powstały one w związku z podmorskim wulkanizmem i przepływem zmineralizowanych wód. Środowisko to przyciągało liczne organizmy, dlatego skały zawierają ogromne nagromadzenia trylobitów, koralowców, ramienionogów i liliowców.Prof. dr hab. Mikołaj Zapalski – paleontolog i profesor nauk o Ziemi i środowisku, związany z Wydziałem Geologii Uniwersytetu Warszawskiego. Specjalizuje się w badaniach paleozoicznych koralowców, dawnych raf i fotosymbiozy. Odkrywał jedne z najstarszych znanych ekosystemów raf mezofotycznych, między innymi w Górach Świętokrzyskich i na Gotlandii. Laureat nagród naukowych Polskiej Akademii Nauk, redaktor czasopism „PLOS One” i „Scientific Reports”, a także popularyzator wiedzy geologicznej i biologicznej.#paleontologia #Maroko #skamieniałości #koralowce #rafykoralowe #dewon #ordowik #trylobity #liliowce #Antyatlas #Gondwana #ewolucjakonwergentna #WydziałGeologiiUW #MikołajZapalski #WszechnicaZnajdź nas: https://www.youtube.com/c/WszechnicaFWW/https://www.facebook.com/WszechnicaFWW1/https://anchor.fm/wszechnicaorgpl---historiahttps://anchor.fm/wszechnica-fww-naukahttps://wszechnica.org.pl/

Na Synapsach znów łączymy świat nauki i przemysłu!Już wkrótce kolejna edycja Konferencji Projektów Zespołowych (KPZ 2026) – wyjątkowego wydarzenia podsumowującego semestralną pracę studentek i studentów Wydziału Informatyki i Telekomunikacji (W4) oraz Wydziału Elektroniki, Fotoniki i Mikrosystemów (W12N) Politechniki Wrocławskiej.Tym razem przed mikrofonami Akademickiego Radia LUZ zasiądzie reprezentacja naukowo-biznesowa: koordynator wydarzenia dr hab. inż. Maciej Nikodem oraz przedstawiciele firm: mgr inż. Michał Ujma z Capgemini oraz mgr inż. Jakub Kalinowski z Nokii.Podczas rozmowy poszukamy odpowiedzi na pytania:– w jakich obszarach widać najciekawsze trendy 2026 roku, – jak wygląda proces tworzenia innowacyjnych rozwiązań, gdy do jednego stołu siadają studenci i inżynierowie z biznesu,– jak rosnąca rola sztucznej inteligencji wpływa na realizację studenckich projektów,– kto jest właścicielem kodu lub prototypu, który powstaje w ramach współpracy,– oraz czego przemysł może nauczyć się od uczelni i odwrotnie.To idealna zapowiedź tego, czym żyje młoda wrocławska nauka i jakie innowacje już wkrótce trafią do przemysłu! Zaprasza Piotr Kędzia

Pszczoły potrafią przekazywać informacje za pomocą tańca i leczyć się sfermentowanym nektarem, a mrówki stosują zaawansowaną prewencję przeciwko zakażeniom (odkażają, ale też amputują uszkodzone kończyny!) oraz potrafią używać narzędzi: kamyków, patyczków, liści, a nawet gąbki. I mrówki, i pszczoły mają imponujące zdolności architektoniczne, społeczne i komunikacyjne. Czy da się ustalić, która grupa jest lepsza? Takiego karkołomnego zadania podejmujemy się w debacie Radia Naukowego.

Twój streaming gra w unijne regulacje ‒ na własnych zasadach Netflix, HBO czy Amazon wiedzą o tobie wszystko: co oglądasz, skąd się logujesz i jak długo wahasz się nad wyborem serialu. Platformy nie udostępniają jednak danych, które pozwoliłyby stwierdzić, ile polskich filmów naprawdę jest w katalogu. Skoro takich danych nie ma nawet regulator, to na jakich zasadach właściwie egzekwuje unijne przepisy — i skąd pewność, czy nasi twórcy otrzymują od VOD-ów uczciwą część zysków? O lukach w unijnych i polskich przepisach mówi dr Anita Zawisza, badaczka rynku VOD z Wydziału Dziennikarstwa, Informacji i Bibliologii Uniwersytetu Warszawskiego. Pyta Maks Walewski

☞ SŁUCHAM ☞ Mistyczne doświadczenie Edyty Stein ✢ Kwestia dyskusyjna ✢ ks. dr hab. Miłosz Hołda | Radosław Więcławek OP✢ Poznaj fascynującą historię Edyty Stein - od ateizmu, przez studia u Husserla, aż po karmelitańską mistykę. W tym odcinku ks. prof. Miłosz Hołda przybliża jej unikalną filozofię religii i koncepcję „wiedzy krzyża”. Dowiedz się, jak doświadczenie mistyczne wpływa na rozumienie świata i dlaczego nauka może być służbą Bożą. #kwestiadyskusyjna #UPJPII #filozofia #dominikanie Cykl rozmów filozoficznych "Kwestia dyskusyjna" powstał we współpracy z Wydziałem Filozoficznym Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II w Krakowie.Więcej informacji o Wydziale Filozoficznym: https://wf.upjp2.edu.pl/00:00:00 Kim była Edyta Stein i dlaczego jej filozofia religii wciąż inspiruje?00:03:04 Jak wyglądało życie Edyty Stein i dlaczego trafiła do Auschwitz?00:06:09 Czym jest doświadczenie religijne według Edyty Stein?00:09:14 Czy można duchowo odpowiadać za innych ludzi?00:12:19 Jak modlitwa i ofiara mają wpływać na świat?00:15:24 Dlaczego Edyta Stein ofiarowała swoje życie za innych?00:18:29 Jak fenomenologia pomaga zrozumieć doświadczenie Boga?00:21:34 Dlaczego św. Jan od Krzyża był tak ważny dla Edyty Stein?00:24:39 Na czym polega filozofia religii Edyty Stein?00:27:44 Czym jest wewnętrzna przemiana i rozwój duchowy?00:30:49 Jakie inspiracje filozoficzne i religijne kształtowały Edytę Stein?00:33:54 Jak patrzeć na cierpienie z perspektywy wiary?00:36:59 Jak rozpoznać działanie łaski w swoim życiu?00:40:04 Dlaczego odpowiedzialność za innych jest kluczowa w chrześcijaństwie?00:43:09 Czego filozofia Edyty Stein uczy współczesnego człowieka?

Każdy z nas żyje w rzeczywistości zbudowanej z doświadczeń, przekonań i własnego sposobu interpretowania świata. Problem pojawia się wtedy, gdy swoją perspektywę uznajemy za jedynie słuszną, a odmienny punkt widzenia traktujemy jako zagrożenie. Jak wyjść z tej pułapki?

Jaki był wpływ starożytnej Persji i zaratustrianizmu na kształtowanie się pojęć stanowiących fundament chrześcijaństwa i judaizmu? Historyk starożytności, dziekan Wydziału Historii Uniwersytetu Warszawskiego, prof. Łukasz Niesiołowski-Spanò odpowiada na pytania o ewolucję wierzeń monoteistycznych na przestrzeni wieków kluczowych dla kształtowania się religii Persów, Żydów i chrześcijan. Nasz gość rzuca światło na wydarzenia, w których zrodziła się idea transcendentnego Boga, oraz na rolę, jaką w tym procesie odegrały starożytne elity. Jahwe był jednym z wielu bóstw izraelickich i dopiero w wyniku ewolucji oraz w okolicznościach tzw. niewoli babilońskiej stał się jedynym Bogiem. Czy zatem inspiracją dla transcendentnego Jahwe mógł być bóg Persów – Ahura Mazda? Prof. Łukasz Niesiołowski-Spanò ma co do tej teorii poważne zastrzeżenia. Nie ulega jednak dla niego wątpliwości, że idee irańskiego reformatora religijnego Zaratustry w o wiele większym stopniu przeniknęły do chrześcijaństwa niż do judaizmu. Wyznawcy Jezusa, tworzący chrześcijaństwo w pierwszych wiekach po Chrystusie, mieli silne kontakty z kulturą irańską i inspirowali się wierzeniami Persów, co znajduje odzwierciedlenie w Nowym Testamencie. Z prof. Niesiołowskim-Spanò rozmawiamy także o historycznym Jezusie, próbując umiejscowić tę postać na mapie frakcji żydowskich jego czasów. Zdaniem naszego gościa Jezus z Nazaretu nie był – jak się często uważa – esseńczykiem. Nie był także ubogim człowiekiem z ludu. Zdaniem prof. Niesiołowskiego-Spanò Jezus był faryzeuszem, a do tego człowiekiem gruntownie wykształconym. Warto wysłuchać tego podcastu, aby poznać argumentację naszego gościa.

☞ SŁUCHAM ☞ Dlaczego Bóg pozwala na zło? ✢ Kwestia dyskusyjna ✢ dr Grzegorz Chrzanowski OP | Radosław Więcławek OP✢ Dlaczego dobry Bóg pozwala na cierpienie? W tym odcinku o. Radosław Więcławek OP wraz z o. dr. Grzegorzem Chrzanowskim OP, filozofem z UPJPII w Krakowie, analizuje problem zła. Poznaj różnicę między złem naturalnym a moralnym oraz dowiedz się, czym jest teodycea Leibniza i dlaczego bywa krytykowana. W odcinku jest mowa o koncepcji zła banalnego Hannah Arendt, wolnej woli i antyteodycei. Sprawdź, jak wiara i filozofia pomagają nadać sens trudnym doświadczeniom. #kwestiadyskusyjna #UPJPII #filozofia #dominikanie Cykl rozmów filozoficznych "Kwestia dyskusyjna" powstał we współpracy z Wydziałem Filozoficznym Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II w Krakowie.Więcej informacji o Wydziale Filozoficznym: https://wf.upjp2.edu.pl/00:00:00 Wstęp00:00:10 Czym jest problem zła i dlaczego od wieków fascynuje filozofów?00:03:22 Skąd bierze się zło na świecie? Najważniejsze teorie i odpowiedzi00:06:41 Czy zło można powstrzymać? Jak działa prewencja i odpowiedzialność człowieka00:10:02 Dlaczego szukamy odpowiedzi na problem zła?00:13:24 Czy zło ma charakter metafizyczny, czy jest tylko ludzkim doświadczeniem?00:16:46 Jak filozofia, historia i kultura tłumaczą istnienie zła?00:20:05 Czy zło naprawdę istnieje, czy jest tylko brakiem dobra?00:23:28 Czy istnieje obiektywne dobro i zło, na które wszyscy się zgadzają?00:26:50 Dlaczego istnieją choroby, cierpienie i tragedie niewinnych ludzi?00:30:08 Czy cierpienie może mieć sens? Kiedy zło zmienia człowieka?00:33:29 Czy zło może prowadzić do dobra? Największy filozoficzny paradoks00:36:52 Jak Holocaust zmienił sposób myślenia o złu?00:40:11 Dlaczego filozofowie nie zgadzają się w kwestii natury zła?00:43:32 Czy istnieje powszechna definicja dobra i zła?00:46:54 Jak dziś analizować problem zła i czego możemy się z niego nauczyć?

Witajcie, witajcie Młode Umysły! Zapraszamy na nowy odcinek LAMU! Tym razem zagłębimy się w świat technologii: polecimy w kosmos, zajrzymy do wodociągów, będziemy gotować i… wycierać pupę!

Studio TOK FM odwiedziły prof. Monika Płatek z Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego, Kierowniczka Zakładu Kryminologii, oraz Maria Keller–Hamela z Fundacji Dajemy Dzieciom Siłę, psycholog kliniczny | 116 111 - telefon zaufania dla dzieci i młodzieży

☞ SŁUCHAM ☞ Czy Bóg jest mężczyzną? ✢ Kwestia dyskusyjna ✢ dr Joanna Barcik | Radosław Więcławek OP✢ Czy Bóg ma płeć? W tym odcinku Radosław Więcławek OP oraz dr Joanna Barcik z UPJPII analizują, czy Bóg jest Ojcem, czy może Matką. Rozmawiamy o tym, jak język religijny i męskie metafory wpływają na naszą wyobraźnię oraz rolę kobiet w Kościele. Dowiedz się, czym jest teologia feministyczna i dlaczego Jezus łamał patriarchalne schematy. Zapraszamy do fascynującej rozmowy o filozofii religii i nadziei na wspólnotę równych.#kwestiadyskusyjna #UPJPII #filozofia #dominikanie Cykl rozmów filozoficznych "Kwestia dyskusyjna" powstał we współpracy z Wydziałem Filozoficznym Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II w Krakowie.Więcej informacji o Wydziale Filozoficznym: https://wf.upjp2.edu.pl/00:00:00 Wstęp00:00:10 Czy Bóg jest Ojcem, czy raczej Matką?00:02:44 Czy Bóg ma płeć w chrześcijaństwie?00:05:13 Czy Jezus musiał być mężczyzną?00:08:16 Czy w Biblii Bóg jest przedstawiany jako kobieta?00:11:00 Na czym polega teologia feministyczna i teologia negatywna?00:13:39 Czy męski obraz Boga uzasadnia patriarchat?00:16:04 Dlaczego kobiety nie mogą przyjmować święceń kapłańskich?00:18:45 Czy teologia feministyczna odrzuca Kościół?00:21:26 Czy trudno być kobietą na uczelni katolickiej?00:24:00 Czym różni się feminizm reformistyczny od radykalnego?00:26:30 Czy patriarchat w Kościele pojawił się z czasem?00:29:36 Jak zmienia się rola kobiet w Kościele i edukacji?00:32:00 Czy kobiety są zagrożeniem dla księży w seminariach?00:34:30 Jaki udział mają kobiety w formacji kapłańskiej?00:37:00 Jak język religijny wpływa na nasz obraz Boga?

Lato to świetny moment, żeby znaleźć sobie nowe hobby, na przykład grzyboznawstwo. Zostawmy innym rydze i podgrzybki, zajmijmy się mniej znanymi gatunkami. Zerknijmy na przykład na okratka australijskiego. – Wyrasta z jaja, nagle to jajo pęka i wychodzi z niego pięć czy sześć ramion czerwonych, elastycznych, które na początku są jakby zlepione ze sobą, a potem się rozchylają na boki, ukazując od strony wewnętrznej mazistą, taką zielonkawą, śmierdzącą ciecz – opisuje prof. Marta Wrzosek z Ogrodu Botanicznego i Wydziału Biologii Uniwersytetu Warszawskiego. Nic dziwnego, że taki grzyb zwyczajowo nazywa się palcami diabła! A czerwony kolor i smrodek mają swoją funkcję: przyciągają owady, które rozniosą zarodniki grzyba dalej. Rozmawiamy dziś z o zaskakujących polskich gatunkach grzybów i miejscach, w których możemy je spotkać.

☞ SŁUCHAM ☞ Czy świat bez Boga byłby lepszy? Aksjologia teizmu ✢ Kwestia dyskusyjna ✢ ks. dr hab. Miłosz Hołda | Radosław Więcławek OP✢ Czy powinniśmy chcieć, żeby Bóg istniał? W tym odcinku o. Radosław Więcławek OP i ks. Miłosz Hołda z UPJP2 dyskutują o aksjologii teizmu. Czym różni się proteizm od antyteizmu i czy świat bez Boga byłby gorszy? Poznaj perspektywę, jaką daje współczesna filozofia religii i filozofia Boga. Rozmawiamy o sensie życia, moralności, cierpieniu oraz kosmicznej sprawiedliwości. Zobacz, jak filozofia pomaga w głębszym rozumieniu siebie, Boga i otaczającej nas rzeczywistości.#kwestiadyskusyjna #UPJPII #filozofia #dominikanie Cykl rozmów filozoficznych "Kwestia dyskusyjna" powstał we współpracy z Wydziałem Filozoficznym Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II w Krakowie.Więcej informacji o Wydziale Filozoficznym: https://wf.upjp2.edu.pl/00:00:00 Wstęp00:00:10 Czy warto chcieć, żeby Bóg istniał?00:02:18 Dlaczego niektórzy ateiści żałują, że Boga nie ma?00:04:19 Czym różni się pytanie egzystencjalne od aksjologicznego?00:06:02 Jakie są główne postawy wobec istnienia Boga?00:08:00 Po co nam precyzyjny podział na teistów i ateistów?00:10:08 O czym mówi „Reguła pasterska” Grzegorza Wielkiego?00:12:24 Jak skutecznie głosić Słowo Boże różnym ludziom?00:14:38 Czym jest proteizm, a czym antyteizm w filozofii?00:16:18 Czy bez Boga istnieje kosmiczna sprawiedliwość?00:18:01 Czy moralność obiektywna wymaga istnienia Boga?00:19:51 Jak wiara w Boga nadaje sens ludzkiemu życiu?00:21:20 Dlaczego ateizm Sartre'a wyklucza istnienie Boga?00:23:41 Czy plan Boży ogranicza naszą wolność?00:24:44 Czy prawdziwe poświęcenie jest możliwe bez Boga?00:27:03 Jak pogodzić sprawiedliwość Boga z Jego miłosierdziem?00:29:11 Czego o człowieku uczy nas filozofia religii?

Wykład dr Marcina Górki w ramach Dnia Paleontologa na Wydziale Geologii Uniwersytetu Warszawskiego [25 kwietnia 2026 r.]Czy w Polsce żyły kiedyś krokodyle, żółwie miękkoskorupowe, warany i inne ciepłolubne gady? Choć dziś brzmi to egzotycznie, w miocenie - kilkanaście milionów lat temu - klimat Europy Środkowej był znacznie cieplejszy, a obszar dzisiejszej Polski wyglądał zupełnie inaczej niż obecnie.W wykładzie dr Marcin Górka opowiada o mioceńskich gadach Polski i o nowych znaleziskach, które pozwalają lepiej zrozumieć dawny klimat, środowiska oraz migracje zwierząt w Europie Środkowej. To historia oparta często nie na spektakularnych szkieletach, lecz na drobnych fragmentach kości, zębów, płytek skórnych i skorup, które w polskich warunkach mają ogromną wartość naukową.Jednym z głównych tematów wykładu jest specyfika polskiego miocenu. Na mapach geologicznych osady mioceńskie zajmują znaczną część kraju, ale w praktyce dostęp do nich jest bardzo ograniczony. Wiele warstw przykrywają osady czwartorzędowe, a najważniejsze odsłonięcia pojawiają się głównie w kopalniach, sztucznych wyrobiskach, skarpach rzecznych oraz w strefie zapadliska przedkarpackiego.Dr Górka pokazuje, dlaczego każde znalezisko kręgowców z miocenu Polski jest tak ważne. W porównaniu z południowymi Niemcami, Czechami czy innymi lepiej rozpoznanymi regionami Europy, polski zapis kopalny jest fragmentaryczny. Czasem nawet niewielka kość, pojedynczy ząb albo płytka pancerza może dostarczyć informacji o dawnym środowisku, klimacie i zasięgu występowania całych grup zwierząt.W wykładzie pojawia się m.in. kopalnia Bełchatów i pole Szczerców, gdzie odnaleziono szczątki gadów, w tym ślady obecności krokodyli. Takie znaleziska są szczególnie istotne, ponieważ krokodyle należą do zwierząt wrażliwych na temperaturę. Ich obecność wskazuje, że w czasie mioceńskiego optimum klimatycznego warunki w Europie Środkowej były znacznie cieplejsze niż dziś.Ważną część opowieści stanowią także znaleziska z obszaru zapadliska przedkarpackiego i południowych stoków Gór Świętokrzyskich. W osadach związanych z dawnymi środowiskami przybrzeżnymi, rzecznymi i deltowymi odnajdywane są szczątki żółwi, jaszczurek i węży. Wśród nich pojawiają się m.in. żółwie miękkoskorupowe, przedstawiciele padalcowatych, możliwe lacerty, węże związane ze środowiskami lądowymi i wodnymi, a także wyjątkowo interesujące szczątki waranów.Dr Górka tłumaczy również, jak zmieniało się środowisko Europy Środkowej w miocenie. Ważne znaczenie miało mioceńskie optimum klimatyczne, późniejsze ochłodzenie, przemiany Paratetydy, rozwój Karpat oraz zmiany połączeń morskich i lądowych. Wszystkie te procesy wpływały na to, jakie zwierzęta mogły migrować, gdzie znajdowały odpowiednie warunki życia i kiedy znikały z danego obszaru.Szczególnie ciekawy jest wątek żółwi miękkoskorupowych, takich jak Trionyx i Rafetus. Ich występowanie może mówić nie tylko o lokalnym środowisku, ale także o możliwych trasach migracji między Europą Zachodnią, Środkową, Bałkanami i obszarami położonymi dalej na wschód. Z kolei brak krokodyli w młodszych osadach sarmackich wskazuje, że po późniejszym ochłodzeniu klimat nie wrócił już do poziomu znanego z wcześniejszego optimum.Dr Marcin Górka - geolog związany z Wydziałem Geologii Uniwersytetu Warszawskiego, Katedrą Geologii Basenów Sedymentacyjnych. Zajmuje się m.in. osadami mioceńskimi, paleontologią, sedymentologią oraz rekonstrukcją dawnych środowisk, zwłaszcza w obrębie zapadliska przedkarpackiego i obszarów związanych z Paratetydą.#paleontologia #miocen #gady #MarcinGórka #WydziałGeologiiUW #geologia #skamieniałości #krokodyle #żółwie #warany #jaszczurki #węże #Paratetyda #Bełchatów #GóryŚwiętokrzyskie #zapadliskoPrzedkarpackie #historiażycia #ewolucja #klimat #nauka #WszechnicaZnajdź nas: https://www.youtube.com/c/WszechnicaFWW/https://wszechnica.org.pl/

Kim był Homer i dlaczego jego dzieła od niemal 3000 lat pozostają jednymi z najważniejszych tekstów europejskiej kultury? Czy „Iliada” i „Odyseja” to wyłącznie szkolne lektury, czy może opowieści, które pomagają zrozumieć współczesny świat? Gościem Agnieszki Krzemińskiej jest prof. Marek Węcowski z Wydziału Historii Uniwersytetu Warszawskiego, autor książki „Homer na nasze czasy”. Zastanawiamy się, kim tak naprawdę był Homer, czym różnią się literacko „Iliada” i „Odyseja” oraz dlaczego oba eposy od wieków powracają w czasach wielkich kryzysów. W rozmowie ponadto: antyczna Grecja, czym była wojna trojańska, bohaterowie tacy jak Achilles, Odyseusz czy Helena Trojańska. Zastanawiamy się, czy Homer był jedną osobą, czy autorów eposów było dwóch, oraz jak odkrycia archeologiczne zmieniają nasze spojrzenie na początki greckiej literatury. Rozmawiamy także o tym, jak powstawała literatura antyczna, czym była kultura ustna i dlaczego współcześni badacze coraz częściej kwestionują tradycyjne wyobrażenia o genezie tych dzieł. Jednym z najciekawszych wątków jest terapeutyczna siła Homera. „Iliada” i „Odyseja” pomagały amerykańskim weteranom wojny w Wietnamie mierzyć się z traumą. Dlaczego historia Odyseusza okazuje się zaskakująco aktualna również dziś? Na koniec rozmawiamy o tym, jak kultura antyczna funkcjonuje we współczesnej popkulturze, dlaczego „Odyseja” w reżyserii Christophera Nolana budzi tyle emocji i czy spory wokół nowych interpretacji Homera są czymś zupełnie nowym. To rozmowa o historii, literaturze, ponadczasowych pytaniach o wojnę, pamięć, powrót do domu i ludzką naturę. 3 rzeczy, których dowiesz się z odcinka: 1. Dlaczego „Iliada” i „Odyseja” wciąż pomagają zrozumieć współczesny świat? 2. Kim naprawdę był Homer i dlaczego badacze spierają się o autorstwo jego eposów? 3. Co współczesna archeologia mówi o narodzinach literatury starożytnej Grecji?


Barbara Sosnowska Bałdyga to znana i nagradzana lubelska graficzka, która odeszła w kwietniu tego roku. W Radiu Lublin została otwarta wystawa ku jej pamięci z jej fotografiami przedstawiającymi Lublin. Zdjęcia są przeniknięte graficznym sposobem myślenia i pokazują istotę tego co dla kultury Lublina charakterystyczne. Barbara Bałdyga nad Czechówkę i Bystrzycę przeniosła się znad Pilicy. Pochodzi z Tomaszowa Mazowieckiego, gdzie dzięki tacie, Jerzemu Sosnowskiemu, poznawała świat przyrody. Do Lublina przeniosła się wraz z mężem Stanisławem Bałdygą (urodzonym w Lublinie) po ukończeniu Wydziału Sztuk Pięknych Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu. Zajmowała się grafiką artystyczną oraz projektowo-wydawniczą. Jako pierwsza w Lublinie zajęła się grafiką komputerową. Wraz z mężem od blisko 60 lat byli nierozłączni, pochłonięci sztuką oraz organizacją spotkań grafików. W ich  ślady poszła ich córka - Małgorzata, która uważa, że wielki wpływ na twórczość rodziców miała woda i światło.

Wykład dr Justyny Domańskiej-Siudy nagrany przy okazji Dnia Odkrywców Kampusu Ochota 2026 [21 marca 2026 r.]Porcelana przez stulecia była jednym z najbardziej pożądanych materiałów świata. Nazywano ją „białym złotem”, ceniono na królewskich dworach, sprowadzano z Chin za ogromne pieniądze i przez długi czas nie potrafiono odtworzyć jej sekretu w Europie. Ale czym właściwie jest porcelana z punktu widzenia geologii i mineralogii?W wykładzie dr Justyna Domańska-Siuda opowiada o składzie porcelany, jej historii i procesach mineralnych, które sprawiają, że masa ceramiczna po wypale staje się biała, twarda, cienka, lśniąca i częściowo przeświecająca. Kluczowe okazują się trzy składniki: kaolinit, który nadaje masie plastyczność, skalenie, które topią się w wysokiej temperaturze, oraz kwarc, stabilizujący strukturę podczas wypału.Wykład prowadzi nas najpierw do Chin, gdzie już w średniowieczu rozwijała się produkcja porcelany. Pierwsze wyroby powstawały ze skały porcelanowej, znanej jako petuntse, czyli zwietrzałego granitu. Przełomem było dodanie białej glinki ze wzgórz Gaoling, zawierającej kaolinit. Dzięki temu masa porcelanowa stała się bardziej plastyczna, możliwe było formowanie cieńszych ścianek i wypalanie naczyń w temperaturze przekraczającej 1300°C.Dr Domańska-Siuda pokazuje również, co dzieje się z minerałami podczas wypału. Kaolinit pod wpływem wysokiej temperatury traci grupy OH, jego struktura ulega zniszczeniu, a następnie powstaje mullit — igiełkowy minerał wzmacniający strukturę porcelany. Skalenie tworzą szklistą fazę krzemianową, która wypełnia wolne przestrzenie i wpływa na wyjątkowe właściwości gotowego wyrobu.Jednym z ciekawszych wątków wykładu jest tradycyjna obróbka gliny kaolinowej. Chińscy rzemieślnicy sezonowali ją w dołach przez miesiące lub lata, ugniatali z wodą, a nawet celowo dodawali do niej mocz. Współczesna nauka pozwala wyjaśnić ten proces: zawarty w moczu mocznik wpływał na strukturę kaolinitu, zwiększając odstępy między jego warstwami i poprawiając plastyczność surowca.Druga część wykładu przenosi nas do Europy XVIII wieku i historii Augusta II Mocnego, alchemika Johanna Friedricha Böttgera oraz poszukiwań sposobu na odtworzenie chińskiej porcelany. Zamiast przemiany metali w złoto udało się odkryć europejską recepturę twardej porcelany. W 1710 roku w Miśni powstała pierwsza europejska manufaktura porcelany, która przełamała chiński monopol i zapoczątkowała nowy rozdział w historii ceramiki.To wykład o porcelanie jako przedmiocie codziennego użytku, luksusowym materiale, obiekcie pożądania, ale przede wszystkim jako efekcie fascynujących procesów geologicznych, mineralnych i technologicznych. Zwykła filiżanka okazuje się tu zapisem historii minerałów, eksperymentów, rzemiosła, alchemii i nauki.Dr Justyna Domańska-Siuda – geolożka związana z Wydziałem Geologii Uniwersytetu Warszawskiego. W swoich wystąpieniach pokazuje, jak wiedza geologiczna i mineralogiczna pozwala zrozumieć materiały, których używamy na co dzień.#porcelana #białezłoto #geologia #mineralogia #kaolinit #kwarc #skalenie #mullit #ceramika #Miśnia #AugustIIMocny #DzieńOdkrywcówKampusuOchota #UniwersytetWarszawski #WydziałGeologiiUW #nauka #popularyzacjanauki #WszechnicaJeśli chcesz wspierać Wszechnicę w dalszym tworzeniu treści, organizowaniu kolejnych #rozmówWszechnicy, możesz:1. Zostać Patronem Wszechnicy FWW w serwisie https://patronite.pl/wszechnicafww2. Możesz wspierać nas, robiąc zakupy za pomocą serwisu Fanimani.pl - https://tiny.pl/d9wz-p963. Możesz przekazać nam darowiznę na cele statutowe tradycyjnym przelewemDarowizny dla Fundacji Wspomagania Wsi można przekazywać na konto nr:33 1600 1462 1808 7033 4000 0001Fundacja Wspomagania WsiZnajdź nas: https://www.youtube.com/c/WszechnicaFWW/https://www.facebook.com/WszechnicaFWW1/https://anchor.fm/wszechnicaorgpl---historiahttps://anchor.fm/wszechnica-fww-naukahttps://wszechnica.org.pl/

Dlaczego pierwiastek odkryty przez Marię Skłodowską-Curie trafiał nawet do masła? Jak z odkryciami trafić do biznesu? I jak czerpać radość z pracy naukowej? Odpowiada prof. Izabela Nowak z Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza, gdzie kieruje zakładem chemii stosowanej Wydziału Chemii, druga w historii prezeska Polskiego Towarzystwa Chemicznego. [wideokast]

Czy Homer wierzył w bogów, których opisał w Iliadzie i Odysei? Czy autorem tych eposów na pewno jest jedna osoba? Rozmowa z wybitnym znawcą starożytnej Grecji, prof. Markiem Węcowskim, posłuchaj najlepiej jeszcze zanim obejrzysz nowy film Nolana "Odyseja".Najprawdopodobniej, Homerów było dwóch, a przyjęcie takiego przekonania może być skutkiem ubocznym pogłębionej analizy „Iliady” i „Odysei”. Właśnie do takich wniosków doszedł prof. Marek Węcowski z Wydziału Historii Uniwersytetu Warszawskiego. – Mówię to z bólem, bo zaczynałem pisać tę książkę jako zadeklarowany unitarysta, więc ktoś, kto w to wierzył głęboko, w to, że Homer był jeden – podkreśla. Książka, o której mowa to „Homer na nasze czasy”, świeżo wydana pozycja, która stała się przyczynkiem do naszego spotkania. – Moi Homerowie to najwięksi giganci literatury europejskiej – mówi z mocą prof. Węcowski. Oba poematy są do siebie podobne, ale jednocześnie różnią się na tyle, że według prof. Węcowskiego najprawdopodobniej napisały je dwie różne osoby, starsza i młodsza o pokolenie, być może współpracujące ze sobą.

Wykład dr hab. Anny Żylińskiej, prof. UW w ramach Dnia Paleontologa na Wydziale Geologii Uniwersytetu Warszawskiego [25 kwietnia 2026 r.]Jak wyglądały najstarsze ekosystemy ery paleozoicznej? Co wydarzyło się na granicy prekambru i kambru, że w zapisie kopalnym nagle pojawiło się tak wiele nowych form życia? I dlaczego właśnie kambr stał się jednym z najważniejszych okresów w historii ewolucji zwierząt?W wykładzie prof. Anna Żylińska opowiada o początkach paleozoicznego świata i o zjawisku znanym jako eksplozja kambryjska. To moment, w którym w zapisie kopalnym zaczynamy obserwować gwałtowny wzrost różnorodności organizmów, pojawienie się szkieletów, złożonych śladów żerowania oraz bardziej skomplikowanych relacji między organizmami żyjącymi w morzach sprzed ponad pół miliarda lat.Punktem wyjścia jest przełom między faunami ediakarskimi a światem kambryjskim. Profesor Żylińska wyjaśnia, jak zmieniało się dno morskie: od podłoża związanego matami glonowymi do bardziej wymieszanego osadu, w którym organizmy mogły ryć nory, żerować i doprowadzać tlen głębiej w podłoże. Ten proces, określany jako „rewolucja agronomiczna”, miał ogromne znaczenie dla rozwoju wczesnych ekosystemów morskich.Ważnym tematem wykładu są również pierwsze szkielety i tzw. Small Shelly Fossils - drobne skamieniałości muszelkowe, które pokazują, że już na początku kambru organizmy wytwarzały bardzo różne typy osłon, pancerzy i struktur mineralnych. Pojawienie się szkieletów wiązało się nie tylko z ochroną, ale także z ruchem, zdobywaniem pokarmu, obroną i relacjami drapieżnik–ofiara.Profesor Żylińska tłumaczy także, czym jest tafonomia, czyli nauka o tym, co dzieje się z organizmem od momentu śmierci do chwili, gdy zostaje odnaleziony jako skamieniałość. Szczególne miejsce zajmują tu tzw. okna tafonomiczne - wyjątkowe stanowiska kopalne, w których zachowują się organizmy miękkociałe, delikatne struktury anatomiczne, elementy układu pokarmowego czy ślady tkanek, które normalnie nie miałyby szans przetrwać w zapisie kopalnym.W wykładzie pojawiają się jedne z najważniejszych kambryjskich stanowisk paleontologicznych świata, m.in. Burgess Shale w Kanadzie oraz Chengjiang w Chinach. To właśnie dzięki takim miejscom możemy zobaczyć, że ekosystemy kambru były znacznie bogatsze i bardziej złożone, niż sugerowałyby „typowe” skamieniałości, takie jak trylobity, ramienionogi, hiolity czy archeocjaty.Wśród bohaterów tej opowieści znajdują się niezwykłe organizmy kambru: Wiwaxia, priapulidy, lobopodia, Hallucigenia, Marrella, Sidneyia, Opabinia i jej krewni, a także słynne anomalokarydy, w tym Anomalocaris - jeden z najbardziej rozpoznawalnych drapieżników kambryjskich mórz. Ich historia pokazuje, jak trudna, ale też fascynująca jest interpretacja skamieniałości sprzed setek milionów lat.Ostatnia część wykładu prowadzi do Polski. Profesor Żylińska opowiada o znaleziskach z obszaru dawnej Baltiki, m.in. o materiałach z wiercenia Kościerzyna IG-1, stanowisku w Brzechowie oraz bardzo obiecującym stanowisku w Kotuszowie w Górach Świętokrzyskich. To przykłady pokazujące, że także w Polsce można szukać śladów najstarszych paleozoicznych ekosystemów i organizmów podobnych do tych znanych z najsłynniejszych kambryjskich stanowisk świata.Dr hab. Anna Żylińska, prof. UW - paleontolożka i geolożka, pracowniczka Wydziału Geologii Uniwersytetu Warszawskiego, związana z Katedrą Geologii Historycznej, Regionalnej i Paleontologii. W swoich badaniach zajmuje się przede wszystkim kambryjskimi trylobitami, zwłaszcza z Gór Świętokrzyskich i Skandynawii, ich taksonomią, znaczeniem biostratygraficznym i biogeograficznym oraz morfologią funkcjonalną. Jest także redaktorką czasopisma „Acta Geologica Polonica”.#paleontologia #DzieńPaleontologa #AnnaŻylińska #paleozoik #kambr #eksplozjakambryjska #skamieniałości #ewolucja #BurgessShale #Chengjiang #trylobity #anomalocaris #geologia #historiażycia #nauka #Wszechnica

☞ SŁUCHAM ☞ Ukryta prawda o Twoich wyborach. Dlaczego robisz to, co robisz? ✢ Kwestia dyskusyjna ✢ dr Karol Petryszak | Radosław Więcławek OP✢ Dlaczego robimy to, co robimy? W nowym odcinku "Kwestii dyskusyjnej", zrealizowanym we współpracy z Wydziałem Filozoficznym UPJPII w Krakowie, Radosław Więcławek OP i dr Karol Petryszak rozmawiają o fascynującym temacie, jakim jest wewnętrzna cywilizacja człowieka. Dowiedz się, czym różni się ona od światopoglądu, jak wpływa na nasze codzienne działania i życiowe wybory oraz czym są najgłębsze przeświadczenia. Odkryj, jak filozofia pomaga zrozumieć samego siebie. Link do bezpłatnej książki dr. Karola Petryszaka znajdziesz poniżej! Link do książki: https://monografie.upjp2.edu.pl/wn/catalog/book/154#dominikanie #filozofia #UPJPII #KarolPetryszak Cykl rozmów filozoficznych "Kwestia dyskusyjna" powstał we współpracy z Wydziałem Filozoficznym Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II w Krakowie.Więcej informacji o Wydziale Filozoficznym: https://wf.upjp2.edu.pl/Studia nad cywilizacjami:Strona kierunku studiów: https://wf.upjp2.edu.pl/kierunek-studia-nad-cywilizacjami/kandydaciFacebook: https://www.facebook.com/studianadcywilizacjami/Instagram: https://www.instagram.com/cywilizowany_/TikTok: https://www.tiktok.com/@cywilizowany_00:00:00 Wstęp00:00:10 Dlaczego robię to, co robię?00:02:12 Czym jest cywilizacja wewnętrzna człowieka?00:04:21 Jak światopogląd wpływa na nasze życie?00:07:20 Co to jest strukturyzowanie człowieka?00:09:36 Dlaczego nie jesteśmy w pełni świadomi swoich zachowań?00:12:15 Czym różnią się przekonania od przeświadczeń?00:14:50 Jak podświadomość steruje naszymi decyzjami?00:17:35 Jak odnaleźć własną tożsamość i sens życia?00:20:10 Skąd się biorą motywacje do działania?00:22:55 Jak otoczenie i kultura nas kształtują?00:25:40 Jak radzić sobie z wewnętrznymi konfliktami?00:28:20 Czym różni się moralność od etyki w codziennym życiu?00:31:05 Jak budować lepsze relacje z innymi ludźmi?00:33:50 Jak zrozumieć siebie i swoje emocje?00:36:25 Jak osiągnąć wewnętrzny spokój i harmonię?

Rozmowa Piotra Szczepańskiego z Jerzym Markiem Nowakowskim w ramach cyklu #rozmowywszechnicy [7 lipca 2026 r.]25 maja 2026 roku studenci I roku Wydziału Europeistyki na Uniwersytecie Warszawskim zorganizowali symulację obrad polskiego parlamentu (sesji plenarnej) – debatę pod tytułem „Polska i Unia Europejska w zmieniającym się świecie”. To niezwykle ciekawa inicjatywa. Studenci zaprosili posłów ze wszystkich ugrupowań, jednak nie pojawił się nikt z Platformy Obywatelskiej. Nie po raz pierwszy działacze tej partii mają w nosie obywateli. No cóż, pycha kroczy przed upadkiem.Najciekawsze były wypowiedzi posłów dotyczące Unii Europejskiej. Każdy widzi, że wszystko się zmieniło – przed Europą i krajami europejskimi, w tym szczególnie przed Polską, stają wyzwania egzystencjalne. Europa jest 10 lat po brexicie, a jego skutki są dla Zjednoczonego Królestwa (UK) widoczne i dotkliwe. Zmieniają się rządy (podobnie jak niegdyś we Włoszech, które z kolei teraz są stabilnym państwem), a system opieki zdrowotnej, który miał rozkwitnąć zasilony zaoszczędzonymi pieniędzmi, kuleje jak dawniej. Polacy i inni imigranci z Europy Środkowej wyjechali, a na ich miejsce przybyli nowi z Afryki, co tylko pogłębiło kryzys migracyjny (który brexit miał rzekomo rozwiązać). Brakuje rąk do pracy, a rolnicy, którzy poparli wyjście z UE, teraz domagają się takiego samego wsparcia, jakie otrzymywali za czasów członkostwa. Wskutek konkurencji z globalnego Południa - Nowej Zelandii i Australii - nie mają gdzie sprzedawać swojej wołowiny. Samotne UK jest bezradne wobec ceł nakładanych przez Donalda Trumpa i Chiny. Straty w PKB przekładają się na coraz niższy poziom życia…Ta sytuacja spowodowała, że przywódcy europejskich partii prawicowych najpierw przestali mówić o frexitach, dexitach czy nexitach i końcu Unii, potem zaczęli twierdzić, że Unia tak, ale potrzebne są zmiany stymulowane od wewnątrz. Teraz z kolei - tak jak Giorgia Meloni - zaczynają mówić, że w obecnych czasach potrzebujemy wręcz silniejszej Unii, by sprostać wyzwaniom, jakie tworzą Chiny, USA, Rosja i zmiany klimatyczne.I tu dochodzimy do wypowiedzi polskich posłów podczas tej studenckiej debaty. Wychodzi na to, że większość z nich zupełnie nie rozumie zmian, jakie zaszły wokół nas i w samej Europie, nie rozumie sensu umów handlowych i nie ma pojęcia, o co toczy się gra.Studenci I roku przygotowali własną uchwałę (https://docs.google.com/document/d/1KYlyZXdeSEPh56uvHhfZ4ydHGUnlwlDWLWlBjL2SmDU/edit?tab=t.0#heading=h.z01aqymm8qpz) Z wieloma jej postulatami można dyskutować, jednak najcenniejsze jest to, że sami podjęli obywatelską inicjatywę spotkania, musieli się merytorycznie przygotować i wykazali tym samym troskę o przyszłość swoją oraz Rzeczypospolitej. Teraz powinni wezwać do podobnych spotkań i debat studentów innych uniwersytetów. Być może jest to droga do upowszechniania wiedzy o współczesnym świecie i sposób na ograniczenie sukcesów Rosji w wojnie dezinformacyjnej, prowadzonej w Polsce i Europie.O tym i o wielu innych bieżących sprawach – w najbliższej rozmowie z Jerzym Markiem Nowakowskim.Jeśli chcesz wspierać Wszechnicę w dalszym tworzeniu treści, organizowaniu kolejnych #rozmówWszechnicy, możesz:1. Zostać Patronem Wszechnicy FWW w serwisie https://patronite.pl/wszechnicafww2. Możesz wspierać nas, robiąc zakupy za pomocą serwisu Fanimani.pl - https://tiny.pl/d9wz-p963. Możesz przekazać nam darowiznę na cele statutowe tradycyjnym przelewemDarowizny dla Fundacji Wspomagania Wsi można przekazywać na konto nr:33 1600 1462 1808 7033 4000 0001Fundacja Wspomagania WsiZnajdź nas: https://www.youtube.com/c/WszechnicaFWW/https://www.facebook.com/WszechnicaFWW1/https://anchor.fm/wszechnicaorgpl---historiahttps://anchor.fm/wszechnica-fww-naukahttps://wszechnica.org.pl/

Myszarka ogrzewająca swój ogon w molekularnym obiektywie Widok małego gryzonia owijającego sobie swój ogon wokół szyi jest, z pewnością, rozkoszny, ale może być także wstępem do niezwykłych odkryć. Okazuje się, że rzeczony ogon może się wychłodzić do temperatury poniżej zera, bez uszczerbku dla tkanek. Prof. Piotr Bębas z Wydziału Biologii UW i prof. Rafał Stryjek z Instytutu Psychologii PAN patrzą na myszarkę od molekularnej i behawioralnej strony, które opisują w rozmowie z Kacprem Koźlukiem.

Polityczne farmy trolli - jak i gdzie działają? Internetowy trolling to już dawno nie tylko robienie żartów na forach. Nowoczesne trolle to zorganizowane grupy, które mogą specjalnie działać w celu dezinformacji i manipulacji społeczeństwa. Kuba Łasicki rozmawia z autorką badań nad trollingiem - dr Agnieszką Marzędą z Wydziału Dziennikarstwa, Informacji i Bibliologii UW.

Znacie ten efekt, kiedy pryskacie wodą na gorącą patelnię i woda tworzy małe kuleczki zamiast wyparować? To tak zwany efekt Leidenfrosta. Po zetknięciu z gorącą patelnią część kropelki natychmiast odparowuje, a powstała para wodna tworzy cieniutką poduszkę. – Ta poduszka jest świetnym izolatorem termicznym, więc ona spowalnia przekaz ciepła pomiędzy patelnią a kropelką – wyjaśnia prof. Maciej Lisicki z Wydziału Fizyki Uniwersytetu Warszawskiego.

Hałdy to nieodłączny element śląskiego krajobrazu. Usypane kopalniane odpady zanieczyszczone np. metalami ciężkimi czy solą – dla przyrody wyjątkowo trudne. A tymczasem znalazły się organizmy, które mają sposoby, by sobie z taką hałdą również poradzić, a dla nas obserwowanie biologicznych mechanizmów przetrwania i dostosowania jest cenną lekcją, którą możemy wykorzystać w innych miejscach, np… w kosmosie. – Śląsk to jest takie miejsce, gdzie jest więcej kosmosu, niż nam się wydaje. Chociażby w kontekście siedlisk ekstremalnych – opowiada w Radiu Naukowym prof. Edyta Sierka z Wydziału Nauk Przyrodniczych i Kolegium Indywidualnych Studiów Międzyobszarowych Uniwersytetu Śląskiego. Badacze przyglądają się, jakie rośliny najlepiej radzą sobie w tak trudnych warunkach, i testują je na przykład na podłożu, które imituje to na Księżycu.

Mamy tendencję do traktowania alkoholu jako czynnika usprawiedliwiającego nasze lub cudze wątpliwe moralnie wybory. Bywa, że taki argument jest stosowany nawet w sądzie czy na policji. Tymczasem z badań psychologicznych wynika, że alkohol bynajmniej nie stępia naszej umiejętności odróżniania dobra od zła. – Nie ma różnic w myśleniu. I ta wiedza jest bardzo ważna, dlatego że może tak być, że ktoś na przykład będzie się usprawiedliwiał czy żonie, czy przed sędzią: a ja byłem pijany, ja nie wiedziałem, co robię – mówi prof. Mariola Paruzel-Czachura, specjalistka od psychologii moralności z Wydziału Nauk Społecznych Uniwersytetu Śląskiego.

O najnowszych badaniach Eurostatu rozmawialiśmy z prof. Michałem Brzezińskim z Katedry Ekonomii Politycznej z Wydziału Nauk Ekonomicznych UW.

Choć statystyki wskazują na dużą skalę rezygnacji, w rzeczywistości jedynie 20% osób całkowicie porzuca edukację, podczas gdy reszta zmienia kierunek studiów lub przesuwa naukę w czasie. Głównymi przyczynami tych decyzji są niedopasowanie oczekiwań maturzystów do realiów wybranych kierunków oraz trudności ekonomiczne i osobiste. O powodach drop outów rozmawiamy z drem hab. Mikołajem Jasińskim z Ośrodka Przetwarzania Informacji Państwowego Instytutu Badawczego oraz Wydziału Socjologii Uniwersytetu Warszawskiego.

Ola Zbroja zaprosiła do rozmowy Aleksandrę Szyłło, autorkę reportażu „Wychodzący czy nie? Na randkach temat kota jest świetnym sprawdzianem, z kim mam do czynienia” oraz dr. Aleksandrę Rabinovitch z Wydziału Psychologii Uniwersytetu SWPS w Sopocie, która bada m.in. relacje ludzko-zwierzęce i postawy życzliwości w różnych swoich przejawach. Reportaż – który bardziej niż o kotach, jest po prostu o nas i ujawniających się podziałach społecznych – przeczytacie tutaj: https://wyborcza.pl/duzyformat/7,127290,32688563,wychodzacy-czy-nie-na-randkach-temat-kota-jest-swietnym-sprawdzianem.html Więcej podcastów na: https://wyborcza.pl/podcast. Piszcie do nas w każdej sprawie na: listy@wyborcza.pl.

W zachowanych na terenie Polski ludowych wersjach bajek Czerwony Kapturek… prawie nigdy nie nosi kapturka. Bo to się nie zgadzało z rzeczywistością życia na wsi: przecież nakrycie głowy to była rzecz dla mężatek, a Czerwony Kapturek to młoda dziewczynka. To tylko jeden z wielu przykładów splatania bajkowych wątków, charakterystycznego dla ludowej tradycji opowiadania ustnego. – To jest uroda bajek i folkloru, że występuje wątek czy motyw w wielu wariantach i nie można powiedzieć, że któryś jest niewłaściwy – mówi prof. Violetta Wróblewska, dziekanka Wydziału Humanistycznego Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu, specjalistka od folkloru tradycyjnego i współczesnego. W tym odcinku rozmawiamy o polskich bajkach ludowych. 

Są budulcem naszych komórek i to nie tylko mięśniowych. Umożliwiają przeprowadzanie reakcji, które są dla nas niezbędne do życia (na przykład przemiana materii, uruchamiana przez enzymy). Wskazują układowi odpornościowemu, z jakim elementem ma walczyć. Niektóre przekazują sygnały z jednych tkanek do drugich, np. hormony takie jak insulina. Inne „dyktują” komórkom naszego ciała, które geny powinny uruchomić i skopiować. A jeśli funkcjonują błędnie, to komórki nie mogą dobrze pracować i chorujemy lub nawet umieramy. – Nasz organizm jest w dużej mierze maszyną opartą o białko – mówi dr Takao Ishikawa, prodziekan Wydziału Biologii Uniwersytety Warszawskiego. Znacie go już z odcinka nr 269 o komórce. W tym odcinku rozmawiamy o białkach, niesamowicie wszechstronnych narzędziach życia. Podstawowym budulcem białek są aminokwasy. Są to związki chemiczne z centralnym atomem węgla i dodatkową tzw. grupą boczną. Niektóre nasz organizm syntetyzuje sam, inne musimy pobierać z pożywienia (zjedzone przez nas białko rozkłada się w żołądku na aminokwasy, które wchłaniamy potem do własnych komórek). Wszystkie białka w ludzkim organizmie są zbudowane z różnych zestawów tych samych 20 rodzajów aminokwasów, których cząsteczki łączą się w większe całości, czyli polipeptydy. – Białko to jest polipeptyd, który się sfałdował, to znaczy ma w miarę stabilną strukturę trójwymiarową i pełni jakąś w związku z tym funkcję biologiczną – wyjaśnia biolog.Każda komórka w naszym ciele ma do dyspozycji wszystkich 20 aminokwasów, znajdują się w płynie komórkowym. To, jakie z nich zostanie wykorzystane zależy również od białka: aminoacylo-tRNA. Każda kombinacja aminokwasów przybiera swój unikalny trójwymiarowy kształt, który pozwala jej wypełniać konkretne funkcje: od ogromnej tytyny po malutką insulinę. Niesamowity popis ewolucji!W odcinku usłyszycie też o naszym pomyśle na park białek (zaklepujemy!), o aminokwasach w kosmosie i o białkach, które wyłamują się z reguł (na przykład o prionach, które mogą tworzyć dwie różne struktury) oraz o tym dlaczego, kiedy dzieci bardzo długo jedzą zupę, to w istocie mogą przeprowadzać naukowe rozumowanie. 

Ponad 50 miast ograniczyło reklamy paliw kopalnych w miejscach publicznych. Amsterdam dodatkowo zakazał reklam produktów mięsnych. Jaki wpływ na gospodarkę danych miast oraz na społeczeństwo mają te ograniczenia? O tym rozmawialiśmy z dr Tomaszem Markiewką, filozofem z Wydziału Filozofii i Nauk Społecznych na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika.