Opium

Annemieke Bosman praat met schrijver, muzikant en journalist Aakfe Romeijn. Zij stelde de bundel Eet meer mensenvlees samen waarvoor ze haar favoriete verhalen van schrijver F. Bordewijk uitkoos en van een inleiding voorzag. Grondwerker-goulash, Sovjetworst, Ambassadeurskop: de kannibalistische gerechten die Bordewijk de lezer voorschotelt in zijn verhaal Eet meer mensenvlees zijn al even hilarisch als verontrustend, en laten precies zien wat Bordewijks verhalen zo sterk maakt: de hoekige stijl, rijke fantasie, duistere humor en onversneden maatschappijkritiek. Bordewijk werd bekend met zijn romans, maar zijn oeuvre omvat eveneens tientallen kortverhalen, die uitwaaieren van magisch realisme tot vlijmscherpe klucht. Van gebouwen die tot leven komen en de hoofdrol overnemen tot tragikomische kijkjes achter de schermen van de vooroorlogse advocatenpraktijk – om steeds maar weer terug te komen bij Bordewijks grootste fascinatie: de diepzwarte randjes van de menselijke geest.

Annemieke Bosman in gesprek met Saskia Bak, directeur van Museum Arnhem. Dit voorjaar is in Museum Arnhem de tentoonstelling Naakt dat raakt. Daarin zie je hoe kunstenaars het naakte lichaam gebruiken om thema's als vrijheid, identiteit en ongelijkheid te bespreken. Je ziet geen perfecte of bewerkte lichamen, maar echte mensen, met alle zogenaamde oneffenheden die daarbij horen. Soms zijn de beelden mooi, soms ongemakkelijk, maar ze laten je altijd nadenken over hoe we naar onszelf en naar anderen kijken. De tentoonstelling Naakt dat raakt toont kunst van 1920 tot nu: van schilderijen tot hedendaagse fotografie en performances van kunstenaars als Louise Bourgeois, Bas Kosters, Carla van de Puttelaar, Erwin Olaf en Nan Goldin.

Te gast bij Annemieke Bosman filmmaker Abdelkarim en acteur Mohammed Chaara. Deze week is de nieuwe speelfilm Porte Bagage te zien in de bioscopen. Porte Bagage vertelt een aangrijpend en universeel verhaal van verlies en de onuitgesproken en vaak ingewikkelde emoties binnen een familie. Wanneer mantelzorger Noor haar droombaan als chef-kok in Parijs krijgt aangeboden, kan zij niet langer zorgen voor haar vader Musa, die aan dementie lijdt. Als oplossing helpt zij hem te emigreren naar Marokko, wat op weerstand stuit bij de rest van de familie. Porte Bagage is de eerste speelfilm van productiehuis Zouka (opgericht door broer en zus Abdelkarim en Asma El-Fassi), dat eerder grote successen had met de documentaires Mijn vader de expat en Toen ma naar Mars vertrok. 

Brecht van Hulten praat met schrijver Thomas Verbogt over zijn roman Foto's van zonnige dagen. Rogier is voor het eerst in het huis van zijn volwassen dochter, Polly. Zijn oog valt op de foto's aan haar muur. Ze laten een deel van haar leven zien waar hij niet bij hoort. Er is iets met die foto's aan de hand. Iets dat hem beklemt. Wanneer hij later terugkomt, heeft Polly snel iets veranderd aan de collage. Wat mocht hij niet zien? Foto's van zonnige dagen is een spannende en aangrijpende roman over liefde die geen liefde kan zijn, over oordelen of juist niet, over de kwetsbaarheid van alles waarin je wilt geloven.        

Beitske de Jong praat met Eva Strating en Roxanne Herder over hun documentaire Gedwongen geloften, die volgende week te zien is op het Movie that Matters Festival in Den Haag. Gedwongen geloften is een documentaire over seksueel geweld en gedwongen huwelijken, en over vrouwen die door hun eigen families werden gedwongen, ontvoerd of gevangengenomen. Centrale figuur is de Nederlands-Pakistaanse mensenrechtenactiviste Shirin Musa (Femmes for Freedom), die onvermoeibaar strijdt voor hun rechten. Gedwongen trouwen, vastzitten in een huwelijk dat niet zelf is gekozen of in het buitenland worden achtergelaten om te huwen. Het klinkt als een probleem dat zich ver van hier afspeelt, toch belanden ook Nederlandse vrouwen in deze nachtmerrie. Contact met de buitenwereld ontbreekt vaak en familie biedt zelden uitkomst. In Gedwongen geloften worden aangrijpende verhalen van uitgehuwde vrouwen en meisjes verteld door actrices. Daarnaast zien we hoe activist en directeur Shirin Musa met Femmes for Freedom strijdt voor betere wetgeving en vrouwen ondersteunt die in het buitenland vastzitten in een gedwongen huwelijk.

Annemieke Bosman in gesprek met podcastmaker Sara de Monchy. Sara de Monchy volgt in de nieuwe NTR-podcast De Rolverdeling een jaar lang vijf kinderen uit een groep 8 van de basisschool vlakbij de havens van Rotterdam, waar de kinderen van de havendirecteur en de dokwerkers samen in één klas zitten. terwijl om de hoek de grote containers op de schepen worden geladen, is de klas hard bezig met de voorbereidingen van de groep 8 musical. Wie krijg welke rol? En hoe bepaalt deze rol de plek die ze later zullen innemen? Sara de Monchy is bekend van de succesvolle kinderpodcast Sara's mysteries. Daarin helpt ze kinderen met het oplossen van geheimzinnige vraagstukken uit hun eigen leven, bijvoorbeeld wie de vader is van een nestje kittens of waar een donkere tunnel naartoe leidt.

Annemieke Bosman praat met beeldend kunstenaar Nicky Assmann en conservator Quirine van der Meer Mohr over de tentoonstelling Water en Licht, die te zien is in het Dordrechts Museum. Dankzij een unieke samenwerking met het Yale Center for British Art in New Haven, Verenigde Staten, komen veertien werken van J. M. W. Turner naar Dordrecht. Deze uitzonderlijke collectie is nog nooit eerder in Nederland te zien geweest. Hoogtepunt in de tentoonstelling is het beroemde schilderij Dort or Dordrecht: The Dort Packet-Boat from Rotterdam Becalmed (1818). Voor het eerst keert dit spectaculaire gezicht op Dordrecht terug naar de plek waar het is ontstaan. De tentoonstelling presenteert Turner als een schilder van het water, van kalme rivieren tot de gevaren van de wilde zee en de kwetsbare positie van de mens tegenover de krachtige natuur.   Turner vormt het eerste deel van het tweeluik Water en Licht. Het tweede deel brengt de bezoeker naar het heden met werk van Nicky Assmann (1980). Net als Turner onderzoekt zij de aantrekkingskracht én de kracht van de natuur. Assmann creëert dynamische lichtinstallaties die bezoekers volledig onderdompelen in een omgeving die alle zintuigen prikkelt. In combinatie met hoogtepunten uit Assmanns meermaals bekroonde oeuvre, toont het Dordrechts Museum een gloednieuwe monumentale lichtinstallatie rond een glazen sculptuur, die in de ruimte hangt als een veelkleurig hemellichaam. 

Annemieke Bosman in gesprek met Peter Eijgenhuijsen. Eijgenhuijsen schreef een toegankelijk boek over de wereld en de filosofie van Spinoza, een van onze grootste denkers, getiteld De weg van Spinoza. Een kleine inleiding. 'Als je de wereld en jouw rol daarin beter begrijpt, zul je gelukkiger zijn', stelt Spinoza. Dit fraai geïllustreerde boek biedt een toegankelijke inleiding tot het denken van deze zeventiende-eeuwse Nederlandse filosoof. Je leest wie Spinoza was hoe hij de wereld begreep en hoe zijn filosofie ons kan helpen om onszelf en de wereld lief te hebben. Peter Eijgenhuijsen is actief lid van Vereniging Het Spinozahuis, organiseert cursussen en redigeert boeken over Spinoza. Hij publiceerde eerder een boek over The Beatles en verhalen in literaire tijdschriften. 

Brecht van Hulten praat met schrijver en regisseur Nic Bruckman over Tussen de Mazen, de eerste voorstelling van zijn gezelschap Nic Bruckman projecten. Tussen de Mazen is een nieuwe theatervoorstelling van Nic Bruckman Projecten over macht, verlangen en vertrouwen op de Noordzee — een plek waar de krimpende visserij en de internationale cocaïnesmokkel elkaar raken. In de voorstelling ontmoeten twee mannen elkaar op zee. De één noemt zich visser, de ander beweert banden te hebben met de onderwereld. Wat begint als een transactie, ontwikkelt zich tot een geladen ontmoeting. Wie spreekt de waarheid, wie speelt een rol? Wat klinkt als een thriller, ontvouwt zich als een onderzoek naar afhankelijkheid, controle en iets wat lijkt op liefde. Voor de totstandkoming van Tussen de Mazen voer schrijver en regisseur Nic Bruckman nachtenlang mee op kotters op de Noordzee. Daarnaast sprak hij met ex-gedetineerden en de Landelijke Recherche om inzicht te krijgen in de wereld van de internationale drugshandel. De voorstelling vertrekt vanuit waargebeurde, extreme contexten, maar stelt uiteindelijk een eenvoudige vraag: wat betekent het om jezelf te willen verliezen — in zee, in geweld of in de ander? De cocaïnehandel in Europa is de afgelopen decennia uitgegroeid tot een megabedrijf, met de Noordzee als spil van internationale smokkelroutes. Tegelijkertijd staat de traditionele visserij onder grote druk. Het botsen van deze werelden vormt het hart van de voorstelling. Tussen de Mazen is de eerste voorstelling van het jonge, onafhankelijke Groningse gezelschap rond schrijvende maker Nic Bruckman. De producties baseren zich op actuele, waargebeurde gebeurtenissen — verhalen waar we liever van wegkijken, maar die iets wezenlijks zeggen over de wereld van nu.

Annemieke Bosman in gesprek met kunstenaar Magali Reus. Dit voorjaar is in Museum Beelden aan Zee een grootschalige tentoonstelling te zien van de internationaal toonaangevende kunstenaar Magali Reus. In de tentoonstelling Tales and Reals keert de Nederlandse terug naar het kustlandschap van haar jeugd, dat ook museum Beelden aan Zee omringt. Reus transformeert alledaagse objecten op een speelse en onverwachte manier, om te lokken, te intrigeren of juist de te misleiden. Magali Reus woont en werkt in Londen. De kunstenaar staat bekend om haar gelaagde sculpturale series, waarin alledaagse voorwerpen opnieuw worden geïntepreteerd. Ze maakt daarbij gebruik van geavanceerde technologieën en traditioneel vakmanschap. Reus' werk is opgenomen in fameuze collecties als Tate London, het Nasher Sculpture Center in Dallas en het Stedelijk Museum Amsterdam.

Annemieke Bosman in gesprek met schrijfster Ellen de Bruin. Vorige week verscheen de nieuwste roman van Ellen de Bruin: De butler van God. Een roman die draait om kunst. Om het geld dat ermee te verdienen valt, om de status en aandacht die ermee te verkrijgen zijn, om de schimmige spelletjes die ermee zijn te spelen en natuurlijk om de inspiratie, de schoonheid en de troost. In deze roman reizen we van Amsterdam naar Berlijn, Parijs en vooral Venetië. We volgen een klimaatactivist die niet met soep wil gooien, een afgewezen tekenares die van haar kunst wi leven, een rijke maar onvervulde galeriehoudster, en andere mensen die proberen te manifesteren in de keiharde internationale kunstwereld. Ellen de Bruin is redacteur wetenschap bij NRC. Met haar debuutroman Onder het ijs won ze de Anton Wachterprijs. Haar tweede roman Kraaien in het paradijs kreeg lovende kritieken.

Annemieke Bosman praat met curatoren Sjors Bindels en Mirjam Westen. Zij stelden voor museum Bommel van Dam in Venlo de tentoonstelling Grijs, on the art of aging samen. In een maatschappij die obsessief op zoek is naar de eeuwige jeugd, maakt museum van Bommel van Dam de eerste grote tentoonstelling over ouderdom. Aan de hand van werk van internationale hedendaagse kunstenaars verkent de expositie de kijk op en ervaring van ouder worden in een vergrijzende samenleving: van leeftijdsdiscriminatie en beeldvorming tot de schoonheid van het veranderende lichaam en de relatie tussen generaties. In foto's, video's, schilderijen, installaties en tekeningen van bekende kunstenaars als melanie bonajo, Maria Lassnig, Joan Semmel en Fiona Tan schetst.

Annemieke Bosman praat met vertaler Jan van der Haar over M. Het einde en het begin van Antonio Scurati. Dit boek is het laatste deel in een reeks van vijf literaire romans over het leven van de fascistische dictator Benito Mussolini. Jan van der Haar vertaalde alle delen van M. Het einde en het begin: Op 28 juli 1943, nadat de vergadering van de Grote Raad hem had afgezet, werd Benito Mussolini gedeporteerd naar Ponza. Maar op dit eiland, waar het regime tientallen dissidenten gevangen had gezet, bleef de Duce net lang genoeg om in zijn eentje zijn zestigste verjaardag te vieren. Hij wordt bevrijd door de parachutisten van de Führer en door Hitler aan het hoofd geplaatst van een schijnstaat die de opmars van de geallieerden moet tegenhouden: de Italiaanse Sociale Republiek. Maar het gewonde beest probeert nog een keer uit te halen. Dit zijn zeshonderd dagen, van september 1943 tot april 1945, waarin Italië zijn donkerste uur beleeft. In deze apocalyptische maanden toont het fascistische regime zijn ware, wrede gezicht. Van de grandeur van het imperium resteert alleen nog de waanzin van een man die de geschiedenis zal ingaan als architect van zijn eigen ondergang, en daarin zoveel mogelijk verwoesting wil zaaien.

Brecht van Hulten in gesprek met Redo, danser en presentator van Project Dans. Maandag 2 maart start een nieuwe serie van Project Dans, onder de bevlogen leiding van Redo. Als professioneel autodidact breakdancer kent hij de druk, discipline en mentale veerkracht die dansen op professioneel niveau vraagt. In elke aflevering staat één populaire stijl centraal, uitgediept door een toonaangevende en inspirerende choreograaf. Deze keer gaat het om onder anderen funk, hiphop, modern, ballroom, commercial dance en jazz. De afgelopen 15 jaar heeft Redo zijn passie ontwikkeld tot een indrukwekkende carrière. In 2018 ging zijn eigen solo-show, REDO in première. Een jaar later schreef hij geschiedenis door het winnen van “De Zwaan”, de meest prestigieuze dansprijs van Nederland. Hiermee is hij de eerste hiphopdanser die zo'n dergelijke prijs wint. In 2020 stond Redo op nummer 1 van De Community Top 100, een jaarlijkse lijst van inspirerende talenten uit de Nederlandse Samenleving. Voor al zijn werk en prestaties lokaal, nationaal en internationaal ontving hij een Koninklijke Onderscheiding als 'Officier in de Orde van Oranje Nassau'.

Annemieke Bosman in gesprek met cabaretier en schrijver Vincent Bijlo en muzikant Peter Vigh. Cabaretier en schrijver Vincent Bijlo en het Berlage Saxophone Quartet hebben de handen ineen geslagen en maken samen de voorstelling Het Visioen van Berlage. Aan de hand van het iconisch ontwerp het Pantheon der Menschheid van architect Berlage gaan ze op zoek naar de betekenis van kunst voor de samenleving. Berlage, overgrootvader van Bijlo, presenteerde zijn utopisch vredesmonument in 1915. Als een gesamtkunstwerk verrijst nu uit muziek, tekst en driedimensionale visuals alsnog het nooit gebouwde Pantheon. Het Visioen van Berlage is een voorstelling waarin klassieke muziek, architectuur en Berlage's gedachten over oorlog en vrede, die verbazend actueel zijn, samenkomen.

Annemieke Bosman in gesprek met Margot Dijkgraaf, literatuurcriticus (NRC) en auteur. Vorige week verscheen haar nieuwe boek Germaine de Staël. Schrijver, balling en feminist avant la lettre. Germaine de Staël (1766-1817) was de enige vrouw voor wie Napoleon ooit bang was. Ze trotseerde de conventies van haar tijd, was machtig en invloedrijk en had een salon waar iedereen die ertoe deed graag kwam. Bovendien was ze een veelgelezen en scherpzinnig schrijver, een Europees georiënteerde intellectueel en – zo betoogt Margot Dijkgraaf – een feministe avant la lettre. Ze vocht tegen slavernij, voor persvrijheid en voor de stem van schrijvende vrouwen. In dit wervelende boek vertelt Margot Dijkgraaf het fascinerende levensverhaal van een vrouw die haar tijd ver vooruit was. Margot Dijkgraaf was directeur van het Centre Français du Livre bij Maison Descartes, van Academisch-cultureel centrum SPUI25 en is curator van literaire en culturele evenementen, voornamelijk in Frankrijk en Nederland. Van haar hand verschenen onder meer Franstalige literatuur van nu, Het oeuvre van Hella S. Haasse (2014)en Rebelse vrouwen in de Franse letteren (2020). In 2021 ontving zij de Gouden Ganzenveer.

Annemieke Bosman praat met curator Anne-Karlijn van Kesteren over In Shape, een tentoonstelling over ondermode in Design Museum Den Bosch. In een tijd waarin fitnessroutines, schoonheidsfilters en cosmetische ingrepen alomtegenwoordig zijn, lijkt het lichaam iets geworden dat maakbaar en verbeterbaar is. Het lichaam is niet langer een gegeven, maar steeds meer een project. We werken eraan, kneden en corrigeren het om te voldoen aan een ideaal dat vaak onbereikbaar is. Die zoektocht naar het ideale lichaam is niet nieuw. Al eeuwenlang gebruiken we allerhande middelen om onze contouren te veranderen en aan te passen aan het heersende schoonheidsbeeld. Terwijl de modekoningen en -koninginnen het silhouet bepaalden, was het de ondermode die het lichaam daadwerkelijk vormde. Korsetten snoerden de taille in, bustles vergrootten de billen, beha's drukten de boezem plat of liftten deze omhoog, en slips en gordels maakten alles glad. In de tentoonstelling In Shape staat het lichaam centraal als terrein waar design, mode en maatschappelijke normen elkaar kruisen, en tonen we de rol die ondermode daarin gespeelt heeft. De tentoonstelling laat zien hoe we onze lichamen door de eeuwen heen hebben gevormd, niet alleen met textiel en techniek, maar ook door macht, identiteit en verlangens. Aan de hand van ondermode voor verschillende aandachtsgebieden als schouders, borst, taille, billen en heupen, benen en kruis, laten we zien hoe de aandacht door de tijd heen verschoof en welke middelen daarvoor werden ingezet. Soms draait het bij het vormen van het lichaam om macht en discipline, soms om verleiding en consumptie, vaak om beide tegelijk. Vrouwenlichamen, mannenlichamen, en alle lichamen daartussenin worden in dit proces verschillend behandeld, maar raken elkaar in beeldcultuur, mode en verlangen voortdurend. De tentoonstelling In Shape maakt zichtbaar dat design niet alleen onze kleding, maar ook ons lichaam vormt en daagt bezoekers uit om na te denken over de kracht, verleiding en de risico's van die maakbaarheid.

Annemieke Bosman in gesprek met cabaretier David Linszen. Linszen won alle prijzen op het Leids Cabaret Festival, regisseerde twee bejubelde voorstellingen van Daniël Arends en is een vaste kracht bij Comedytrain. De Volkskrant riep hem uit tot ‘Comedytalent van het jaar', de NRC noemde hem een rijzende ster. Zijn debuut Striptease Van De Dood werd vorige maand lovend ontvangen. Dagblad Trouw meldt: "Indrukwekkend, hoe zelfverzekerd Linszen in zijn avondvullende debuut komisch absurdisme weet te koppelen aan zijn realiteit".

Brecht van Hulten in gesprek met Monique Corvers en Eva Arends, theatermakers bij Het Filiaal. Met de wereldwijde druk om in 2026 te starten met commerciële diepzeemijnbouw, presenteert Het Filiaal theatermakers een verrassend filosofische voorstelling: DIEP, muziektheater voor familiepubliek, waarin eeuwenoude zeewezens zich afvragen van wie de oceaan eigenlijk is.  De absurd-komische teksten van Eva Gouda en de live muziek die ‘recht uit het water lijkt op te stijgen' zetten jong én oud aan het denken: mogen we de diepzee, waar we nog zo weinig over weten, ons zomaar toe eigenen?   In DIEP wordt de diepte van de oceaan voelbaar met livemuziek en een mysterieus decor – ontworpen door Nicky Nina de Jong, met poppen en kostuums van Eva Arends – verschijnen en verdwijnen mysterieuze zeewezens. Ze stellen elkaar grote vragen over bezit, grenzen, ouderdom en zichtbaarheid: bestá je wel als niemand je ooit heeft gezien? De dialogen zijn soms filosofisch, soms grappig, maar altijd prikkelend.

Annemieke Bosman in gesprek met Wessel Krul, kunsthistoricus. Van zijn hand verscheen onlangs de biografie over schilder Charley Toorop: Charley Toorop. Een schildersleven. Charley Toorop is een van de opvallendste en indrukwekkendste kunstenaars uit de eerste helft van de twintigste eeuw. Ze ging met hart en ziel op in haar schilderijen en combineerde haar werk met een al even bewogen privéleven. Toorop was moeder van drie kinderen, had vele hartstochtelijke affaires en was bevriend met sleutelfiguren uit de kunst en literatuur van het interbellum. De schilderijen van Charley Toorop zijn radicaal persoonlijk. Getekend door jeugdtrauma's zocht ze haar waarheid in de verf. Haar schilderijen zijn geen realistische voorstellingen, maar dromen en visioenen.

Annemieke Bosman in gesprek met Michael Middelkoop, filmregisseur en scenarioschrijver. Middelkoop won twee jaar geleden een Gouden Kalf voor zijn film Dit is geen Kerstfilm. Sinds vorige week draait zijn nieuwe film Vakkenvullers XL in de Nederlandse bioscoop. Vakkenvullers begon als serie. Over rellen, opgroeien en vriendschap tussen de schappen. Een tegendraadse reeks die succes vond omdat jong online Nederland hun eigen taal hoorde. Nu is er een bioscoopversie. Vakkenvullers XL is een frisse komedie die onbeschaamd jong is, eigenzinnig in toon en met absurde humor onze tijdgeest duidt. Over opgroeien, van je fouten leren, vriendschap en vooral: een jeugdig anti-establishment.

Annemieke Bosman praat met schrijver en journalist Mina Etemad over haar boek De Zangvogel. De Zangvogel is een literair memoir over Iran. Ruim dertig jaar geleden vluchtte Mina Etemad met haar ouders en zus uit Iran. Maar de grond, de taal en de mensen heeft ze nooit losgelaten. Wat ben je het leven verschuldigd als jij in meer vrijheid mag leven dan de inwoners van je vaderland? Die vraag blijft haar achtervolgen – als schuldgevoel, als gemis, als plicht. Tijdens de ‘Vrouw Leven Vrijheid'-protesten in 2022 groeit bij haar het verlangen om iets te doen voor de mensen die ze heeft achtergelaten. In dit literaire memoir onderzoekt ze wat het betekent om je land te ontvluchten, en om niet terug te kunnen keren. Een indrukwekkend verhaal over familie, over de druk van verwachtingen, over zingeving – en over de rust en voldoening die Mina vindt in het zorgen voor dieren, wanneer woorden tekortschieten.'

Annemieke Bosman praat met regisseur Julie Ng over haar documentaire Meer Dan Babi Pangang, die vanaf donderdag in de bioscoop te zien is. In Meer Dan Babi Pangang onderzoekt de Chinees-Nederlandse documentairemaker Julie Ng het succes en de dreigende teloorgang van het Chinees-Indisch restaurant, aan de hand van Golden House, het restaurant van haar vader in Rozenburg. Wat begint als een zoektocht naar de oorsprong van het gerecht babi pangang, groeit uit tot een persoonlijke en emotionele verkenning van haar culturele en culinaire identiteit als Chinese Nederlander. Waarom serveren Chinees-Indische restaurants gerechten die Chinezen zelf thuis niet eten? Wat zegt dat over aanpassing, beeldvorming en de manier waarop culturen zich tot elkaar verhouden? En hoe komt het dat veel Nederlanders bij ‘de Chinees' vooral denken aan babi pangang – een gerecht dat is voortgekomen uit de kruisbestuiving van drie culturen: de Chinese, de Indische en de Nederlandse. Het gerecht heeft een Indische oorsprong en naam, werd aangepast door Chinese restauranthouders en is volledig afgestemd op de smaak van hun Nederlandse klanten. Meer Dan Babi Pangang is een ode aan de eerste generatie Chinese Nederlanders die met hard werken een onmisbaar onderdeel van het Nederlandse straatbeeld heeft opgebouwd. Tegelijkertijd is het een uitnodiging om verder te kijken dan het afhaalmenu.        

Brecht van Hulten praat met illustrator Marit Törnqvist. In Museum Kranenburgh is een tentoonstelling met haar werk te zien onder de titel Verborgen verhalen. Aan de hand van meer dan 100 originele tekeningen van haar hand, veelal begeleid door tekstfragmenten uit haar boeken, nodigt Marit Törnqvist in Verborgen Verhalen kinderen en volwassenen uit naar werelden waarin zij alledaagse gebeurtenissen, grote levensvragen, engagement en oneindige fantasie moeiteloos met elkaar verbindt. In Marits atelier in de villa van Museum Kranenburgh toont Törnqvist tekeningen uit haar oeuvre die voor haar een bijzondere betekenis hebben. Bij de tentoonstelling is een uitgebreid educatief programma ontwikkeld met leespromotie onder jonge kinderen als belangrijkste component. Marit Törnqvist – Verborgen verhalen is tot en met 10 mei 2026 te zien. Verborgen verhalen Törnqvist verhuisde als klein meisje uit Zweden naar Nederland. Op school voelde ze zich een buitenbeentje, maar tekenen, verhaaltjes schrijven en knutselen hielpen haar de realiteit zo nu en dan te ontvluchten. Haar werk als illustrator en schrijver biedt Törnqvist nog steeds de mogelijkheid om persoonlijke ervaringen te verwerken in haar boeken. Dit doet ze op een haast verborgen manier, zoals in de verhalen Wat niemand had verwacht (2009), Het gelukkige eiland (2017)en Schildpad en ik (2022), die zij zowel schreef als illustreerde. Ontmoetingen en engagement Ook Törnqvists leven vol reizen en ontmoetingen met kinderen die soms amper kind konden zijn, heeft zijn sporen nagelaten in haar werk. Niet alleen in haar illustraties en verhalen, maar ook in haar activiteiten als leespromotor. Op vele plekken ter wereld voorzag zij klem geraakte kinderen van boeken. Zo was zij de drijvende kracht achter diverse projecten, waarbij tienduizenden kinderen op de vlucht verwelkomd worden met een boek in hun eigen taal. Marit Törnqvist Marit Törnqvist (SE, 1964) studeerde illustratie aan de Gerrit Rietveld Academie in Amsterdam met onder andere Thé Tjong-Khing als leermeester. Direct na haar studie debuteerde Törnqvist als illustrator met een prentenboek voor Astrid Lindgren, waarna samenwerking met een reeks andere schrijvers volgde. De bekendste samenwerking is die met Hans en Monique Hagen in de kinderdichtbundel Jij bent de liefste (2000). Voor haar tekeningen in het sprookje Pikkuhenki (2005, met tekst van Toon Tellegen) won ze de Gouden Penseel voor beste kinderboekenillustraties. In 2021 ontving zij de IBBY i-Read Outstanding Reading Promotor Award, een internationale prijs voor haar inspanningen op het gebied van leespromotie. In 2024 won Törnqvist de Johannes Vermeerprijs, de staatsprijs voor de kunsten. In 2025 lanceerde ze de stichting Een boek voor jou. De stichting is opgericht om kinderen die als vluchteling naar ons land komen te verwelkomen met een bloemlezing uit de Nederlandse kinderliteratuur, vertaald naar de zes meest gesproken talen in azc's.

Annemieke Bosman praat met schrijver en dichter Emma van Hooff over debuutroman De Waanzinpartituur. Am neemt je mee tijdens een groepssessie in de psychiatrie. Indringend vertelt ze over haar beklemmende moeder. Emma van Hooff sleurt je mee op het meedogenloze ritme van Am, een jonge vrouw die is opgesloten in een psychiatrische inrichting. Tijdens een groepssessie met de andere patiënten daalt ze af naar haar verleden. Am wil maar één ding: de lezer ervan overtuigen dat niet zij, maar haar moeder op haar stoel in de kring thuishoort. Met grote vaart neemt ze ons mee in haar monoloog over een moeder die haar dochter zo klein mogelijk wil houden, haar geen enkele vrijheid gunt. Maar is Am wel te vertrouwen als verteller?

Annemieke Bosman in gesprek met Frits Scholten, senior conservator beeldhouwkunst Rijksmuseum. Frits Scholten is de samensteller van de indrukwekkende tentoonstelling Metamorfosen nu te zien in het Rijksmuseum. De tentoonstelling Metamorfosen laat zien hoe kunstenaars zich al eeuwenlang laten inspireren door het grootse gedicht van de Romeinse dichter Ovidius. Meer dan 80 topstukken van onder anderen Titiaan, Correggio, Cellini, Caravaggio, Rubens, Rodin, Brancusi, Bourgeois én Bernini worden voor deze tentoonstelling samengebracht, afkomstig uit musea en collecties wereldwijd. De tentoonstelling wordt gemaakt in samenwerking met Galleria Borghese in Rome. Een van de kunstwerken die te zien zijn is de wereldberoemde sculptuur de Slapende Hermaphroditus, afkomstig uit de collectie van het Musée du Louvre in Parijs. De sculptuur is een iconisch werk uit zowel de antieke als de barokke beeldhouwkunst vanwege de ingreep van de Italiaanse beeldhouwer Bernini. Hij voorzag het antieke Romeinse marmeren lichaam begin 17de eeuw van een verbluffend realistisch matras en kussen. Het beeld, dat vrijwel nooit wordt uitgeleend, is een van de hoogtepunten van de tentoonstelling Metamorfosen.

Annemieke Bosman in gesprek met de Surinaamse schrijfster Iraida Martha Ooft. Haar nieuwe roman Toen de val speelt zich af rondom en aan boord van vlucht py 764, die uit Nederland vertrok en op 7 juni 1989 in Zanderij, Suriname verongelukte. Het toestel kwam in de savanne achter de landingsbaan neer en bij deze ramp stierven 176 mensen. De gronden waarop de luchthaven werd gebouwd behoorden ooit toe aan Inheemsen, die wegtrokken met een voorspelling van slechte tijden in gedachten. Iraida Martha Ooft volgt in deze intrigerende roman de uiterst persoonlijke processen die door de dood van geliefden in gang worden gezet.  Iraida Martha Ooft is naast schrijver ook horecaondernemer. Zij schreef eerder de roman Geen weg terug en verscheidene korte verhalen. Non-fictie schrijft ze op Elders Literair, een online tijdschrift, onder de titel Standplaats Paramaribo.

Annemieke Bosman praat met theaterauteur Roel Pronk over de tekst, die hij schreef voor de voorstelling ADEM van Theaterbolwerk Punch. ADEM is en eerlijk portret van jongeren die worstelen met suïcidale gevoelens. Het neemt je mee in de innerlijke wereld van jongeren die zich verloren voelen in hun eigen gedachten. In een wereld vol druk en verwachtingen, zoeken ze naar ruimte om te ademen.  ADEM nodigt het publiek uit om de fragiele grens tussen leven en wanhoop nader te bekijken. Met krachtige beelden en menselijke momenten zet het je aan het denken over hoe we om kunnen gaan met mentale gezondheid en elkaar kunnen zien, werkelijk zien, in een wereld die soms te snel beweegt.  Auteur Roel Pronk weet uit eigen ervaring hoe fragiel de grens tussen blijven en loslaten kan zijn. Zijn verhaal wordt door meerdere acteurs tot leven gebracht met muziek, stilte, poëzie en rauwe eerlijkheid. Het schuurt, maar is ook herkenbaar, hoopvol en soms zelfs grappig.  Roel Pronk is in 2020 afgestudeerd aan de Amsterdamse Toneelschool en Kleinkunstacademie en werkt sindsdien als toneelschrijver. Al vroeg op de toneelschool moest zijn acteurschap wijken voor het bewerken, vertalen en schrijven van nieuwe teksten. Hij werd verliefd op het vertellen van verhalen: om verre menselijke gevoelens aan te wijzen, te omlijnen en volledig te doorgronden om onderbelichte, schijnbaar onherkenbare situaties en personages inleefbaar te maken. Met zijn speelse, ritmische teksten is hij altijd op zoek naar licht in duisternis: de herkenbare en zelfs komische lichtpuntjes in de grimmige krochten van het onmogelijke, moderne mensenleven. Denk je aan zelfdoding? Praten over zelfmoordgedachten kan anoniem via de chat op www.113.nl of bel 113 (gebruikelijke telefoonkosten) of gratis 0800-0113.

Brecht van Hulten praat met theatermaker Lotte Dunselman en theaterauteur Jibbe Willems over de voorstelling Perfect girl, die zij maakten voor het gezelschap Mevrouw Ogterop, waar Lotte artistiek leider van is. Perfect girl gaat over de afstand tussen de binnenwereld van mensen en het beeld dat zij van zichzelf neerzetten. In hoeverre weten wij hoe we overkomen op anderen? En als dat niet samenvalt met wie we ‘van binnen' zijn, hoe kunnen we dan oprecht en eerlijk zijn? We ontmoeten Anna in de intimiteit van een sessie met haar coach. Ze blijkt (van zichzelf) duizend ballen hoog te moeten houden om te voldoen aan haar ideaalbeeld. Anna heeft altijd het beeld opgeroepen en bevestigd van iemand met een perfect, op alle fronten geslaagd leven. In haar poging om haar échte verhaal te vertellen, wordt ze belemmerd door angst voor wat de buitenwereld daarvan vindt. Maar die buitenwereld zit – zoals bij iedereen – ook maar in haar hoofd. De therapiesessie ontpopt zich in een psychologische thriller met verrassende plotwendingen.

Te gast bij Annemieke Bosman is schrijver Richard Osinga. Zijn nieuwe roman Bunker verscheen onlangs. In deze roman duikt Osinga in de wereld van een miljardairszoon die zijn moeder en twee anderen onderbrengt in een villa in de bergen van Kazachstan – wat een apocalyps-bunker blijkt te zijn. Een actuele, filosofische en spannende roman gebaseerd op de bunker-mentaliteit van de huidige elite, die begint als een visioen van redding en zich ontpopt tot een verstikkend verhaal over macht en overleven. Richard Osinga is schrijver, ondernemer en voormalig diplomaat. Hij zoekt in zijn romans, die altijd tegen een internationaal decor spelen, naar wat ons mensen met elkaar verbindt. Hoe culturen, levensbeschouwingen en filosofieën door tijd en ruimte heen in elkaar grijpen. Eerder verschenen zijn romans Arc en Wie de rechtvaardigen zoekt en Munt.

Annemieke Bosman in gesprek met Suzanne Veldink, conservator Singer Laren. In Singer Laren is dit voorjaar de tentoonstelling De werelden van Jan Toorop te zien. Met ruim tachtig topstukken – schilderijen, werken op papier, beelden en brieven – en verrassende combinaties met werk van tijdgenoten en navolgers biedt de tentoonstelling een nieuw perspectief op een van de belangrijkste en meest veelzijdige kunstenaars in Nederland rond 1900: Jan Toorop (1858–1928). De werelden van Jan Toorop laat voor het eerst zien hoe Toorop zich zijn hele carrière expliciet en blijvend verhoudt tot zijn Javaanse en Chinese wortels.  Rond 1900 geldt Toorop als de meest avant-gardistische kunstenaar in Nederland. Hij absorbeert nieuwe stromingen in de Europese kunst, zoals pointillisme en art nouveau, en geeft deze een geheel eigen vorm. Zijn werk wordt bewonderd in Laren, maar ook in Parijs, Wenen en Kopenhagen. Binnen de van oudsher conservatieve Nederlandse kunstwereld brengt Toorop vernieuwing, niet alleen door zijn eigen internationaal georiënteerde werk, maar ook door tentoonstellingen te organiseren met kunstenaars uit de Europese voorhoede. Geen wonder dat hij vaak in één adem wordt genoemd met Piet Mondriaan en Vincent van Gogh. Suzanne Veldink is samensteller van de tentoonstelling De werelden van Jan Toorop. Zij laat zien dat Toorop een kunstenaar is die een unieke beeldtaal ontwikkelt waarin Europese moderne kunst en Javaanse (beeld)cultuur samenkomen.

Annemieke Bosman praat met schrijver en podcastmaker Pascal van Hulst over het boek Spookologie, een veldgids voor spoken en geesten in de Lage Landen, dat hij samen schreef met Tom Hofland. Wat is het verschil tussen een klopgeest en een huisgeest? Waar vind je tegenwoordig nog witte wieven en hoe onderscheid je een hellehond van de poedel van de buren? In deze veldgids Tom Hofland en Pascal van Hulst je door een wereld die voor velen van ons doorgaans verborgen blijft. Met deze gids in de hand determineer je met gemak wat dat geklop op zolder veroorzaakt én leer je hoe je daarmee moet omgaan.

Annemieke Bosman in gesprek met filmmakers Vincent Boy Kars. In de nieuwe documentaire bubble bubble van Rutger Nijkamp en Vincent Boy Kars werken drie kunstenaarsduo's samen. Terwijl ze elkaar leren kennen, bespreken ze hun kunst en het leven en creëren ze onverwachts nieuw werk. De kunstenaarsduo's zijn twee performancekunstenaars, twee musici en twee schilders: drie kunstenaarskoppels, in verschillende witte kamers geplaatst, die samen een kunstwerk maken. Ze hebben elkaar nooit eerder ontmoet, maar zoals het kunstenaars betaamt, bedenken ze spontaan iets nieuws – spelend met tijd, methodes, vaardigheden en elkaar. Het proces is even verrassend als stimulerend. Rutger Nijkamps en Vincent Boy Kars' film bubble bubble is zowel een documentaire als een ludiek experiment over de wegen van het kunstenaarsleven: een minimalistisch maar meeslepend concept, waarbij de sets uit drie basisopstellingen bestaan en het verhaal is teruggebracht tot de kern om ons de wonderen van artistieke expressie te tonen. bubble bubble gaat in premiere op het IFFR. Vincent Boy Kars maakte eerder de films FutureMe en Drama Girl.

Brecht van Hulten in gesprek met filmmaker Eddy Terstall. Deze week is zijn nieuwe film Land van Johan te zien in de Nederlandse bioscopen. In Land van Johan volgen we Onno en Gijs, twee vrienden die in de roerige hippietijd vallen voor de dromerige Sonja. Hun driehoeksverhouding speelt zich af tegen de achtergrond van studentenprotesten, flowerpower en de gloriedagen van Ajax. Eddy Terstall maakt in zijn films zedenschetsen van de wereld om hem heen. “Stiekeme propaganda voor de liberale samenleving”, noemde Terstall da ooit. Soms vermomd als een buddy movie, zoals bij Simon, maar vaak ook in de vorm van low budget romantische komedies. Hufters en hofdames, de Boekverfilming, en Deal. Met Rent-a-friend maakte hij een parodie op de consumptiemaatschappij en met Vox Populi parodieerde hij de Haagse politieke cultuur.

Annemieke Bosman in gesprek met schrijfster Rineke Roosenboom en regisseur Ada Ozdogan. Voor muziektheatergezelschap Orkater schreef het schrijversduo iona&rineke de voorstelling The Imposter. Daarin tonen regisseur Ada Ozdogan en schrijversduo iona&rineke het spanningsveld tussen grensverleggende kunst en grensoverschrijdend gedrag. Ze presenteren een complex, vrouwelijk hoofdpersonage dat creëert, misleidt, twijfelt en aanvalt, maar zich bovenal verdedigt tegen het beperkende frame dat haar wordt opgelegd. The Imposter speelt zich af in een rechtszaal. De beroemde filmregisseur Donna wordt voorgeleid. Terwijl haar grensverleggende werk ‘dat de tijdgeest zo goed vat', bol staat van de progressieve en verbindende ideeën, wordt zij zelf verdacht van autoritair gedrag en het creëren van een toxische werkomgeving. Haar beschuldigers zijn haar acteurs, met feiten die bijna verjaren. Zij grijpen de rechtszaak aan om hun kant van het verhaal te vertellen en hopen op gerechtigheid. iona&rineke schreven eerder voor Orkater de voorstellingen Kill all Kids en Rumspringa.

Annemieke Bosman praat met journalist en historicus Paul van der Steen over zijn boek Goedvolk en de Kop van Jut, dat 15 januari verschijnt. Twee dode vrouwen – een weduwe en haar dienstbode – op een keukenvloer. Een met zorg en ogenschijnlijke voorkennis uitgezochte buit. Geen braaksporen. Nederland huivert na een gruweldaad in de donkerste dagen van december 1872. De daders zijn ontkomen. Het volk begint te morren. Ondertussen klinkt de roep om herinvoering van de kort daarvoor afgeschafte doodstraf. Goedvolk en de kop van Jut reconstrueert het moordonderzoek, de ophef, het proces en de lange nasleep van de misdaad. Het voert de lezer over vier continenten en langs jarenlang in het duister tastende politieagenten, spiritisten, kermisattracties, een wezendorp en prominente negentiende-eeuwers als Aletta Jacobs en Multatuli. Historische true crime van eigen bodem, omdat een waargebeurd verhaal soms elke fictie overtreft. Paul van der Steen is journalist en onder meer correspondent Limburg van NRC Handelsblad. Van zijn hand verschenen historische boeken over Nederlandse identiteit, beide wereldoorlogen en de eerste vrouwen op het politieke pluche.

Annemieke Bosman in gesprek met filmmaker Tom Fassaert. Fassaert's nieuw documentaire Tussen Broers beleeft zijn wereldpremière op de 55e editie van het International Film Festival Rotterdam (IFFR). Na de dood van hun omstreden moeder doen twee bejaarde broers een laatste poging de puinhopen van het verleden op te ruimen. In even intieme als tragikomische scènes wordt filmmaker Tom Fassaert, de zoon van een van hen, steeds dieper meegezogen in het mysterie rond hun lang verdwenen vader. Tom Fassaert staat bekend om zijn intieme documentaires over familie, persoonlijke geschiedenis en de complexe dynamiek tussen generaties. Zijn debuutfilm An Angel in Doel ging in première op de Berlinale en oogstte internationale aandacht. Met A Family Affair (IDFA 2015) won hij het Gouden Kalf voor Beste Lange Documentaire, de Special Jury Award op IDFA en werd hij genomineerd voor een European Film Award.

Annemieke Bosman praat met dichter Ellen Deckwitz. Zij schreef met haar bundel Metamorfosen dit jaar het geschenk voor de Poëzieweek 2026. Ellen Deckwitz (1982) is een Nederlandse dichter. Haar bundels werden bekroond met nationale en internationale poëzieprijzen als de C.Buddingh', de E. du Perron en de Premio Ciampi. Naast een toonaangevende stem in de Nederlandse letteren is Deckwitz een onvermoeibare poëzie-ambassadeur. Voor AVROTROS maakt ze de dagelijkse podcast Poëzie Vandaag, haar boek Eerste Hulp Bij Poëzie is een toegankelijke gids voor jongeren die zich willen verdiepen in de dichtkunst en daarnaast bezoekt ze jaarlijks tientallen scholen in zowel Vlaanderen als Nederland om de jongste generaties te enthousiasmeren voor de verskunst.

Brecht van Hulten praat met schrijver Marjolijn van Heemstra over haar roman Nachtgids. Mellie werkt al twaalf jaar succesvol als verandercoach, maar wordt overvallen door een leegte. Ook haar relatie loopt vast. Onverwachts vindt ze troost en betekenis in de donkere stilte van de nacht. Ze start een beweging waarmee ze opkomt voor de nachtelijke duisternis die onder druk staat in een steeds lichtere wereld. Ze organiseert nachtwandelingen, schakelt straatverlichting uit en bouwt aan een glimwormenreservaat. De beweging groeit, ze krijgen de gemeente aan hun zijde en journalisten lopen weg met het verhaal. Totdat ze tijdens een door hen georganiseerde nachtwandeling door het bos stuiten op een bewusteloze vrouw. De vraag rijst of Mellie, als vurig pleitbezorger van nachtelijke duisternis, hier indirect verantwoordelijk voor is. Want maakt de duisternis de nacht niet onveiliger? En is de zingeving van de een, niet een gevaar voor de ander? Terwijl Mellie zich verweert tegen massahysterie en diepgewortelde mythes over duisternis, begint ook bij haar de twijfel te knagen.

Annemieke Bosman in gesprek met Michel Krielaars, schrijver, journalist en Rusland-kenner. Vorige week verscheen Rivier van bloed. Een cultuurgeschiedenis van de Wolga. Een reis naar de wortels van Rusland. Het lijkt steeds onmogelijker te worden om Rusland en zijn acties echt te begrijpen. Het hart van Rusland is de Wolga, 3500 kilometer lang, de bron van de ideeën en mythes die het land gevormd hebben tot wat het is: een imperiale macht die uiteenvallen van zijn rijk in 1992 nog altijd niet accepteert. Om Rusland te ontrafelen reisde Michel Krielaars over en langs de Wolga op zoek naar juist die verhalen. Michel Krielaars was chef boeken van NRC en van 2007 tot 2012 correspondent in Rusland. Inmiddels heeft hij een omvangrijk oeuvre geschreven over Rusland, waarvan Het brilletje van Tsjechov en De klant van de heilstaat de bekendste titels zijn. Zijn laatste boek Oorlog met Rusland verscheen na de inval in Oekraïne.

Annemieke Bosman in gesprek met gitarist en componist Reinier Baas. Vorige week werd bekend dat Reinier Baas winnaar is van de Boy Edgarprijs 2025, de belangrijkste prijs in de Nederlandse jazz- en geïmproviseerde muziek. De jury roemt hem als een vernieuwer van de jazz, die traditie en experiment op eigen wijze samenbrengt en een nieuwe generatie musici inspireert en het muzikale veld verrijkt. Reinier Baas ontvangt de erkenning op een moment waarop zijn invloed in de Nederlandse jazz onmiskenbaar is: hij toerde dit seizoen met het Metropole Orkest. In November kwam het nieuwe album In Orbit uit. Dit seizoen is Baas artistiek leider en dirigent van het Nationaal Jeugd Jazz Orkest.

Annemieke Bosman praat met schrijver Pauline Slot over haar boek Een jaar met Simon. Pas wanneer iemand er niet meer is, begint het verhaal. Dat ondervindt Pauline Slot wanneer haar vader gestorven is. De laatste woorden zijn gesproken, maar wat heeft het allemaal betekend? Ze zoekt houvast bij een oude leesliefde: Simon Vestdijk, ooit een gevierd schrijver, nu grotendeels vergeten. In een jaar zal ze zijn 52 romans gaan lezen. Haar gearrangeerde leeshuwelijk met Vestdijk blijkt turbulenter dan voorzien en leidt soms tot flinke onenigheid. Intussen blijkt haar leven ook niet in een plot te vangen. Wat wel kan: eigen woorden vinden, en een eigen stem.