Opium

Annemieke Bosman in gesprek met Michael Middelkoop, filmregisseur en scenarioschrijver. Middelkoop won twee jaar geleden een Gouden Kalf voor zijn film Dit is geen Kerstfilm. Sinds vorige week draait zijn nieuwe film Vakkenvullers XL in de Nederlandse bioscoop. Vakkenvullers begon als serie. Over rellen, opgroeien en vriendschap tussen de schappen. Een tegendraadse reeks die succes vond omdat jong online Nederland hun eigen taal hoorde. Nu is er een bioscoopversie. Vakkenvullers XL is een frisse komedie die onbeschaamd jong is, eigenzinnig in toon en met absurde humor onze tijdgeest duidt. Over opgroeien, van je fouten leren, vriendschap en vooral: een jeugdig anti-establishment.

Annemieke Bosman praat met schrijver en journalist Mina Etemad over haar boek De Zangvogel. De Zangvogel is een literair memoir over Iran. Ruim dertig jaar geleden vluchtte Mina Etemad met haar ouders en zus uit Iran. Maar de grond, de taal en de mensen heeft ze nooit losgelaten. Wat ben je het leven verschuldigd als jij in meer vrijheid mag leven dan de inwoners van je vaderland? Die vraag blijft haar achtervolgen – als schuldgevoel, als gemis, als plicht. Tijdens de ‘Vrouw Leven Vrijheid'-protesten in 2022 groeit bij haar het verlangen om iets te doen voor de mensen die ze heeft achtergelaten. In dit literaire memoir onderzoekt ze wat het betekent om je land te ontvluchten, en om niet terug te kunnen keren. Een indrukwekkend verhaal over familie, over de druk van verwachtingen, over zingeving – en over de rust en voldoening die Mina vindt in het zorgen voor dieren, wanneer woorden tekortschieten.'

Annemieke Bosman praat met regisseur Julie Ng over haar documentaire Meer Dan Babi Pangang, die vanaf donderdag in de bioscoop te zien is. In Meer Dan Babi Pangang onderzoekt de Chinees-Nederlandse documentairemaker Julie Ng het succes en de dreigende teloorgang van het Chinees-Indisch restaurant, aan de hand van Golden House, het restaurant van haar vader in Rozenburg. Wat begint als een zoektocht naar de oorsprong van het gerecht babi pangang, groeit uit tot een persoonlijke en emotionele verkenning van haar culturele en culinaire identiteit als Chinese Nederlander. Waarom serveren Chinees-Indische restaurants gerechten die Chinezen zelf thuis niet eten? Wat zegt dat over aanpassing, beeldvorming en de manier waarop culturen zich tot elkaar verhouden? En hoe komt het dat veel Nederlanders bij ‘de Chinees' vooral denken aan babi pangang – een gerecht dat is voortgekomen uit de kruisbestuiving van drie culturen: de Chinese, de Indische en de Nederlandse. Het gerecht heeft een Indische oorsprong en naam, werd aangepast door Chinese restauranthouders en is volledig afgestemd op de smaak van hun Nederlandse klanten. Meer Dan Babi Pangang is een ode aan de eerste generatie Chinese Nederlanders die met hard werken een onmisbaar onderdeel van het Nederlandse straatbeeld heeft opgebouwd. Tegelijkertijd is het een uitnodiging om verder te kijken dan het afhaalmenu.        

Brecht van Hulten praat met illustrator Marit Törnqvist. In Museum Kranenburgh is een tentoonstelling met haar werk te zien onder de titel Verborgen verhalen. Aan de hand van meer dan 100 originele tekeningen van haar hand, veelal begeleid door tekstfragmenten uit haar boeken, nodigt Marit Törnqvist in Verborgen Verhalen kinderen en volwassenen uit naar werelden waarin zij alledaagse gebeurtenissen, grote levensvragen, engagement en oneindige fantasie moeiteloos met elkaar verbindt. In Marits atelier in de villa van Museum Kranenburgh toont Törnqvist tekeningen uit haar oeuvre die voor haar een bijzondere betekenis hebben. Bij de tentoonstelling is een uitgebreid educatief programma ontwikkeld met leespromotie onder jonge kinderen als belangrijkste component. Marit Törnqvist – Verborgen verhalen is tot en met 10 mei 2026 te zien. Verborgen verhalen Törnqvist verhuisde als klein meisje uit Zweden naar Nederland. Op school voelde ze zich een buitenbeentje, maar tekenen, verhaaltjes schrijven en knutselen hielpen haar de realiteit zo nu en dan te ontvluchten. Haar werk als illustrator en schrijver biedt Törnqvist nog steeds de mogelijkheid om persoonlijke ervaringen te verwerken in haar boeken. Dit doet ze op een haast verborgen manier, zoals in de verhalen Wat niemand had verwacht (2009), Het gelukkige eiland (2017)en Schildpad en ik (2022), die zij zowel schreef als illustreerde. Ontmoetingen en engagement Ook Törnqvists leven vol reizen en ontmoetingen met kinderen die soms amper kind konden zijn, heeft zijn sporen nagelaten in haar werk. Niet alleen in haar illustraties en verhalen, maar ook in haar activiteiten als leespromotor. Op vele plekken ter wereld voorzag zij klem geraakte kinderen van boeken. Zo was zij de drijvende kracht achter diverse projecten, waarbij tienduizenden kinderen op de vlucht verwelkomd worden met een boek in hun eigen taal. Marit Törnqvist Marit Törnqvist (SE, 1964) studeerde illustratie aan de Gerrit Rietveld Academie in Amsterdam met onder andere Thé Tjong-Khing als leermeester. Direct na haar studie debuteerde Törnqvist als illustrator met een prentenboek voor Astrid Lindgren, waarna samenwerking met een reeks andere schrijvers volgde. De bekendste samenwerking is die met Hans en Monique Hagen in de kinderdichtbundel Jij bent de liefste (2000). Voor haar tekeningen in het sprookje Pikkuhenki (2005, met tekst van Toon Tellegen) won ze de Gouden Penseel voor beste kinderboekenillustraties. In 2021 ontving zij de IBBY i-Read Outstanding Reading Promotor Award, een internationale prijs voor haar inspanningen op het gebied van leespromotie. In 2024 won Törnqvist de Johannes Vermeerprijs, de staatsprijs voor de kunsten. In 2025 lanceerde ze de stichting Een boek voor jou. De stichting is opgericht om kinderen die als vluchteling naar ons land komen te verwelkomen met een bloemlezing uit de Nederlandse kinderliteratuur, vertaald naar de zes meest gesproken talen in azc's.

Annemieke Bosman praat met schrijver en dichter Emma van Hooff over debuutroman De Waanzinpartituur. Am neemt je mee tijdens een groepssessie in de psychiatrie. Indringend vertelt ze over haar beklemmende moeder. Emma van Hooff sleurt je mee op het meedogenloze ritme van Am, een jonge vrouw die is opgesloten in een psychiatrische inrichting. Tijdens een groepssessie met de andere patiënten daalt ze af naar haar verleden. Am wil maar één ding: de lezer ervan overtuigen dat niet zij, maar haar moeder op haar stoel in de kring thuishoort. Met grote vaart neemt ze ons mee in haar monoloog over een moeder die haar dochter zo klein mogelijk wil houden, haar geen enkele vrijheid gunt. Maar is Am wel te vertrouwen als verteller?

Annemieke Bosman in gesprek met Frits Scholten, senior conservator beeldhouwkunst Rijksmuseum. Frits Scholten is de samensteller van de indrukwekkende tentoonstelling Metamorfosen nu te zien in het Rijksmuseum. De tentoonstelling Metamorfosen laat zien hoe kunstenaars zich al eeuwenlang laten inspireren door het grootse gedicht van de Romeinse dichter Ovidius. Meer dan 80 topstukken van onder anderen Titiaan, Correggio, Cellini, Caravaggio, Rubens, Rodin, Brancusi, Bourgeois én Bernini worden voor deze tentoonstelling samengebracht, afkomstig uit musea en collecties wereldwijd. De tentoonstelling wordt gemaakt in samenwerking met Galleria Borghese in Rome. Een van de kunstwerken die te zien zijn is de wereldberoemde sculptuur de Slapende Hermaphroditus, afkomstig uit de collectie van het Musée du Louvre in Parijs. De sculptuur is een iconisch werk uit zowel de antieke als de barokke beeldhouwkunst vanwege de ingreep van de Italiaanse beeldhouwer Bernini. Hij voorzag het antieke Romeinse marmeren lichaam begin 17de eeuw van een verbluffend realistisch matras en kussen. Het beeld, dat vrijwel nooit wordt uitgeleend, is een van de hoogtepunten van de tentoonstelling Metamorfosen.

Annemieke Bosman in gesprek met de Surinaamse schrijfster Iraida Martha Ooft. Haar nieuwe roman Toen de val speelt zich af rondom en aan boord van vlucht py 764, die uit Nederland vertrok en op 7 juni 1989 in Zanderij, Suriname verongelukte. Het toestel kwam in de savanne achter de landingsbaan neer en bij deze ramp stierven 176 mensen. De gronden waarop de luchthaven werd gebouwd behoorden ooit toe aan Inheemsen, die wegtrokken met een voorspelling van slechte tijden in gedachten. Iraida Martha Ooft volgt in deze intrigerende roman de uiterst persoonlijke processen die door de dood van geliefden in gang worden gezet.  Iraida Martha Ooft is naast schrijver ook horecaondernemer. Zij schreef eerder de roman Geen weg terug en verscheidene korte verhalen. Non-fictie schrijft ze op Elders Literair, een online tijdschrift, onder de titel Standplaats Paramaribo.

Annemieke Bosman praat met theaterauteur Roel Pronk over de tekst, die hij schreef voor de voorstelling ADEM van Theaterbolwerk Punch. ADEM is en eerlijk portret van jongeren die worstelen met suïcidale gevoelens. Het neemt je mee in de innerlijke wereld van jongeren die zich verloren voelen in hun eigen gedachten. In een wereld vol druk en verwachtingen, zoeken ze naar ruimte om te ademen.  ADEM nodigt het publiek uit om de fragiele grens tussen leven en wanhoop nader te bekijken. Met krachtige beelden en menselijke momenten zet het je aan het denken over hoe we om kunnen gaan met mentale gezondheid en elkaar kunnen zien, werkelijk zien, in een wereld die soms te snel beweegt.  Auteur Roel Pronk weet uit eigen ervaring hoe fragiel de grens tussen blijven en loslaten kan zijn. Zijn verhaal wordt door meerdere acteurs tot leven gebracht met muziek, stilte, poëzie en rauwe eerlijkheid. Het schuurt, maar is ook herkenbaar, hoopvol en soms zelfs grappig.  Roel Pronk is in 2020 afgestudeerd aan de Amsterdamse Toneelschool en Kleinkunstacademie en werkt sindsdien als toneelschrijver. Al vroeg op de toneelschool moest zijn acteurschap wijken voor het bewerken, vertalen en schrijven van nieuwe teksten. Hij werd verliefd op het vertellen van verhalen: om verre menselijke gevoelens aan te wijzen, te omlijnen en volledig te doorgronden om onderbelichte, schijnbaar onherkenbare situaties en personages inleefbaar te maken. Met zijn speelse, ritmische teksten is hij altijd op zoek naar licht in duisternis: de herkenbare en zelfs komische lichtpuntjes in de grimmige krochten van het onmogelijke, moderne mensenleven. Denk je aan zelfdoding? Praten over zelfmoordgedachten kan anoniem via de chat op www.113.nl of bel 113 (gebruikelijke telefoonkosten) of gratis 0800-0113.

Brecht van Hulten praat met theatermaker Lotte Dunselman en theaterauteur Jibbe Willems over de voorstelling Perfect girl, die zij maakten voor het gezelschap Mevrouw Ogterop, waar Lotte artistiek leider van is. Perfect girl gaat over de afstand tussen de binnenwereld van mensen en het beeld dat zij van zichzelf neerzetten. In hoeverre weten wij hoe we overkomen op anderen? En als dat niet samenvalt met wie we ‘van binnen' zijn, hoe kunnen we dan oprecht en eerlijk zijn? We ontmoeten Anna in de intimiteit van een sessie met haar coach. Ze blijkt (van zichzelf) duizend ballen hoog te moeten houden om te voldoen aan haar ideaalbeeld. Anna heeft altijd het beeld opgeroepen en bevestigd van iemand met een perfect, op alle fronten geslaagd leven. In haar poging om haar échte verhaal te vertellen, wordt ze belemmerd door angst voor wat de buitenwereld daarvan vindt. Maar die buitenwereld zit – zoals bij iedereen – ook maar in haar hoofd. De therapiesessie ontpopt zich in een psychologische thriller met verrassende plotwendingen.

Te gast bij Annemieke Bosman is schrijver Richard Osinga. Zijn nieuwe roman Bunker verscheen onlangs. In deze roman duikt Osinga in de wereld van een miljardairszoon die zijn moeder en twee anderen onderbrengt in een villa in de bergen van Kazachstan – wat een apocalyps-bunker blijkt te zijn. Een actuele, filosofische en spannende roman gebaseerd op de bunker-mentaliteit van de huidige elite, die begint als een visioen van redding en zich ontpopt tot een verstikkend verhaal over macht en overleven. Richard Osinga is schrijver, ondernemer en voormalig diplomaat. Hij zoekt in zijn romans, die altijd tegen een internationaal decor spelen, naar wat ons mensen met elkaar verbindt. Hoe culturen, levensbeschouwingen en filosofieën door tijd en ruimte heen in elkaar grijpen. Eerder verschenen zijn romans Arc en Wie de rechtvaardigen zoekt en Munt.

Annemieke Bosman in gesprek met Suzanne Veldink, conservator Singer Laren. In Singer Laren is dit voorjaar de tentoonstelling De werelden van Jan Toorop te zien. Met ruim tachtig topstukken – schilderijen, werken op papier, beelden en brieven – en verrassende combinaties met werk van tijdgenoten en navolgers biedt de tentoonstelling een nieuw perspectief op een van de belangrijkste en meest veelzijdige kunstenaars in Nederland rond 1900: Jan Toorop (1858–1928). De werelden van Jan Toorop laat voor het eerst zien hoe Toorop zich zijn hele carrière expliciet en blijvend verhoudt tot zijn Javaanse en Chinese wortels.  Rond 1900 geldt Toorop als de meest avant-gardistische kunstenaar in Nederland. Hij absorbeert nieuwe stromingen in de Europese kunst, zoals pointillisme en art nouveau, en geeft deze een geheel eigen vorm. Zijn werk wordt bewonderd in Laren, maar ook in Parijs, Wenen en Kopenhagen. Binnen de van oudsher conservatieve Nederlandse kunstwereld brengt Toorop vernieuwing, niet alleen door zijn eigen internationaal georiënteerde werk, maar ook door tentoonstellingen te organiseren met kunstenaars uit de Europese voorhoede. Geen wonder dat hij vaak in één adem wordt genoemd met Piet Mondriaan en Vincent van Gogh. Suzanne Veldink is samensteller van de tentoonstelling De werelden van Jan Toorop. Zij laat zien dat Toorop een kunstenaar is die een unieke beeldtaal ontwikkelt waarin Europese moderne kunst en Javaanse (beeld)cultuur samenkomen.

Annemieke Bosman praat met schrijver en podcastmaker Pascal van Hulst over het boek Spookologie, een veldgids voor spoken en geesten in de Lage Landen, dat hij samen schreef met Tom Hofland. Wat is het verschil tussen een klopgeest en een huisgeest? Waar vind je tegenwoordig nog witte wieven en hoe onderscheid je een hellehond van de poedel van de buren? In deze veldgids Tom Hofland en Pascal van Hulst je door een wereld die voor velen van ons doorgaans verborgen blijft. Met deze gids in de hand determineer je met gemak wat dat geklop op zolder veroorzaakt én leer je hoe je daarmee moet omgaan.

Annemieke Bosman in gesprek met filmmakers Vincent Boy Kars. In de nieuwe documentaire bubble bubble van Rutger Nijkamp en Vincent Boy Kars werken drie kunstenaarsduo's samen. Terwijl ze elkaar leren kennen, bespreken ze hun kunst en het leven en creëren ze onverwachts nieuw werk. De kunstenaarsduo's zijn twee performancekunstenaars, twee musici en twee schilders: drie kunstenaarskoppels, in verschillende witte kamers geplaatst, die samen een kunstwerk maken. Ze hebben elkaar nooit eerder ontmoet, maar zoals het kunstenaars betaamt, bedenken ze spontaan iets nieuws – spelend met tijd, methodes, vaardigheden en elkaar. Het proces is even verrassend als stimulerend. Rutger Nijkamps en Vincent Boy Kars' film bubble bubble is zowel een documentaire als een ludiek experiment over de wegen van het kunstenaarsleven: een minimalistisch maar meeslepend concept, waarbij de sets uit drie basisopstellingen bestaan en het verhaal is teruggebracht tot de kern om ons de wonderen van artistieke expressie te tonen. bubble bubble gaat in premiere op het IFFR. Vincent Boy Kars maakte eerder de films FutureMe en Drama Girl.

Brecht van Hulten in gesprek met filmmaker Eddy Terstall. Deze week is zijn nieuwe film Land van Johan te zien in de Nederlandse bioscopen. In Land van Johan volgen we Onno en Gijs, twee vrienden die in de roerige hippietijd vallen voor de dromerige Sonja. Hun driehoeksverhouding speelt zich af tegen de achtergrond van studentenprotesten, flowerpower en de gloriedagen van Ajax. Eddy Terstall maakt in zijn films zedenschetsen van de wereld om hem heen. “Stiekeme propaganda voor de liberale samenleving”, noemde Terstall da ooit. Soms vermomd als een buddy movie, zoals bij Simon, maar vaak ook in de vorm van low budget romantische komedies. Hufters en hofdames, de Boekverfilming, en Deal. Met Rent-a-friend maakte hij een parodie op de consumptiemaatschappij en met Vox Populi parodieerde hij de Haagse politieke cultuur.

Annemieke Bosman in gesprek met schrijfster Rineke Roosenboom en regisseur Ada Ozdogan. Voor muziektheatergezelschap Orkater schreef het schrijversduo iona&rineke de voorstelling The Imposter. Daarin tonen regisseur Ada Ozdogan en schrijversduo iona&rineke het spanningsveld tussen grensverleggende kunst en grensoverschrijdend gedrag. Ze presenteren een complex, vrouwelijk hoofdpersonage dat creëert, misleidt, twijfelt en aanvalt, maar zich bovenal verdedigt tegen het beperkende frame dat haar wordt opgelegd. The Imposter speelt zich af in een rechtszaal. De beroemde filmregisseur Donna wordt voorgeleid. Terwijl haar grensverleggende werk ‘dat de tijdgeest zo goed vat', bol staat van de progressieve en verbindende ideeën, wordt zij zelf verdacht van autoritair gedrag en het creëren van een toxische werkomgeving. Haar beschuldigers zijn haar acteurs, met feiten die bijna verjaren. Zij grijpen de rechtszaak aan om hun kant van het verhaal te vertellen en hopen op gerechtigheid. iona&rineke schreven eerder voor Orkater de voorstellingen Kill all Kids en Rumspringa.

Annemieke Bosman praat met journalist en historicus Paul van der Steen over zijn boek Goedvolk en de Kop van Jut, dat 15 januari verschijnt. Twee dode vrouwen – een weduwe en haar dienstbode – op een keukenvloer. Een met zorg en ogenschijnlijke voorkennis uitgezochte buit. Geen braaksporen. Nederland huivert na een gruweldaad in de donkerste dagen van december 1872. De daders zijn ontkomen. Het volk begint te morren. Ondertussen klinkt de roep om herinvoering van de kort daarvoor afgeschafte doodstraf. Goedvolk en de kop van Jut reconstrueert het moordonderzoek, de ophef, het proces en de lange nasleep van de misdaad. Het voert de lezer over vier continenten en langs jarenlang in het duister tastende politieagenten, spiritisten, kermisattracties, een wezendorp en prominente negentiende-eeuwers als Aletta Jacobs en Multatuli. Historische true crime van eigen bodem, omdat een waargebeurd verhaal soms elke fictie overtreft. Paul van der Steen is journalist en onder meer correspondent Limburg van NRC Handelsblad. Van zijn hand verschenen historische boeken over Nederlandse identiteit, beide wereldoorlogen en de eerste vrouwen op het politieke pluche.

Annemieke Bosman in gesprek met filmmaker Tom Fassaert. Fassaert's nieuw documentaire Tussen Broers beleeft zijn wereldpremière op de 55e editie van het International Film Festival Rotterdam (IFFR). Na de dood van hun omstreden moeder doen twee bejaarde broers een laatste poging de puinhopen van het verleden op te ruimen. In even intieme als tragikomische scènes wordt filmmaker Tom Fassaert, de zoon van een van hen, steeds dieper meegezogen in het mysterie rond hun lang verdwenen vader. Tom Fassaert staat bekend om zijn intieme documentaires over familie, persoonlijke geschiedenis en de complexe dynamiek tussen generaties. Zijn debuutfilm An Angel in Doel ging in première op de Berlinale en oogstte internationale aandacht. Met A Family Affair (IDFA 2015) won hij het Gouden Kalf voor Beste Lange Documentaire, de Special Jury Award op IDFA en werd hij genomineerd voor een European Film Award.

Annemieke Bosman praat met dichter Ellen Deckwitz. Zij schreef met haar bundel Metamorfosen dit jaar het geschenk voor de Poëzieweek 2026. Ellen Deckwitz (1982) is een Nederlandse dichter. Haar bundels werden bekroond met nationale en internationale poëzieprijzen als de C.Buddingh', de E. du Perron en de Premio Ciampi. Naast een toonaangevende stem in de Nederlandse letteren is Deckwitz een onvermoeibare poëzie-ambassadeur. Voor AVROTROS maakt ze de dagelijkse podcast Poëzie Vandaag, haar boek Eerste Hulp Bij Poëzie is een toegankelijke gids voor jongeren die zich willen verdiepen in de dichtkunst en daarnaast bezoekt ze jaarlijks tientallen scholen in zowel Vlaanderen als Nederland om de jongste generaties te enthousiasmeren voor de verskunst.

Brecht van Hulten praat met schrijver Marjolijn van Heemstra over haar roman Nachtgids. Mellie werkt al twaalf jaar succesvol als verandercoach, maar wordt overvallen door een leegte. Ook haar relatie loopt vast. Onverwachts vindt ze troost en betekenis in de donkere stilte van de nacht. Ze start een beweging waarmee ze opkomt voor de nachtelijke duisternis die onder druk staat in een steeds lichtere wereld. Ze organiseert nachtwandelingen, schakelt straatverlichting uit en bouwt aan een glimwormenreservaat. De beweging groeit, ze krijgen de gemeente aan hun zijde en journalisten lopen weg met het verhaal. Totdat ze tijdens een door hen georganiseerde nachtwandeling door het bos stuiten op een bewusteloze vrouw. De vraag rijst of Mellie, als vurig pleitbezorger van nachtelijke duisternis, hier indirect verantwoordelijk voor is. Want maakt de duisternis de nacht niet onveiliger? En is de zingeving van de een, niet een gevaar voor de ander? Terwijl Mellie zich verweert tegen massahysterie en diepgewortelde mythes over duisternis, begint ook bij haar de twijfel te knagen.

Annemieke Bosman in gesprek met Michel Krielaars, schrijver, journalist en Rusland-kenner. Vorige week verscheen Rivier van bloed. Een cultuurgeschiedenis van de Wolga. Een reis naar de wortels van Rusland. Het lijkt steeds onmogelijker te worden om Rusland en zijn acties echt te begrijpen. Het hart van Rusland is de Wolga, 3500 kilometer lang, de bron van de ideeën en mythes die het land gevormd hebben tot wat het is: een imperiale macht die uiteenvallen van zijn rijk in 1992 nog altijd niet accepteert. Om Rusland te ontrafelen reisde Michel Krielaars over en langs de Wolga op zoek naar juist die verhalen. Michel Krielaars was chef boeken van NRC en van 2007 tot 2012 correspondent in Rusland. Inmiddels heeft hij een omvangrijk oeuvre geschreven over Rusland, waarvan Het brilletje van Tsjechov en De klant van de heilstaat de bekendste titels zijn. Zijn laatste boek Oorlog met Rusland verscheen na de inval in Oekraïne.

Annemieke Bosman in gesprek met gitarist en componist Reinier Baas. Vorige week werd bekend dat Reinier Baas winnaar is van de Boy Edgarprijs 2025, de belangrijkste prijs in de Nederlandse jazz- en geïmproviseerde muziek. De jury roemt hem als een vernieuwer van de jazz, die traditie en experiment op eigen wijze samenbrengt en een nieuwe generatie musici inspireert en het muzikale veld verrijkt. Reinier Baas ontvangt de erkenning op een moment waarop zijn invloed in de Nederlandse jazz onmiskenbaar is: hij toerde dit seizoen met het Metropole Orkest. In November kwam het nieuwe album In Orbit uit. Dit seizoen is Baas artistiek leider en dirigent van het Nationaal Jeugd Jazz Orkest.

Annemieke Bosman praat met schrijver Pauline Slot over haar boek Een jaar met Simon. Pas wanneer iemand er niet meer is, begint het verhaal. Dat ondervindt Pauline Slot wanneer haar vader gestorven is. De laatste woorden zijn gesproken, maar wat heeft het allemaal betekend? Ze zoekt houvast bij een oude leesliefde: Simon Vestdijk, ooit een gevierd schrijver, nu grotendeels vergeten. In een jaar zal ze zijn 52 romans gaan lezen. Haar gearrangeerde leeshuwelijk met Vestdijk blijkt turbulenter dan voorzien en leidt soms tot flinke onenigheid. Intussen blijkt haar leven ook niet in een plot te vangen. Wat wel kan: eigen woorden vinden, en een eigen stem.

Annemieke Bosman in gesprek met programmamaker Ruben Terlou. Na de succesvolle reeks Chinese dromen en Langs de nieuwe zijde route keert Ruben Terlou terug naar China en de landen rond de Zuid-Chinese Zee, het knooppunt van misschien wel 's werelds belangrijkste handelsroute en het toneel van snel oplopende spanningen. Terwijl China zijn greep op de zee en eilanden verstevigt en Taiwan, de Filipijnen en Vietnam zich bedreigd voelen, onderzoekt Ruben in acht afleveringen wat deze machtsstrijd betekent voor de mensen die langs de branding van de Zuid-Chinese Zee wonen. De nieuwe reeks heet Ruben langs de Zuid-Chinese Zee is vanaf 11 januari 2026 iedere zondagavond te zien bij de VPRO op NPO 2.

Brecht van Hulten in gesprek met Carlijn Kingma, kunstenaar, onderzoeker en cartograaf. Deze maanden heeft Carlijn Kingma een expositie in Brutus Art Space in Rotterdam, getiteld Fear of Falling. De wooncrisis geldt als hét maatschappelijke en politieke probleem van deze tijd. In een grote, extreem gedetailleerde tekening met als titel De machinerie van de volkshuisvesting brengt Carlijn Kingma in beeld wie de spelers zijn, welke mechanismen er op de achtergrond werken en aan welke knoppen gedraaid kan worden. Dit nieuwe werk vormt het hart van de tentoonstelling Fear of Falling. Na een opleiding als klassiek architect aan de Universiteit van Delft ontwikkelde Carlijn Kingma zich tot onderzoeker, kunstenaar en onorthodox cartograaf. In grote tekeningen legt zij de onzichtbare krachten en structuren vast die onze maatschappij vormgeven. Dat leverde haar in 2017 de New Babylon Award op en een jaar later de Architecture Drawing Prize. Kingma heeft geëxposeerd in onder meer Kunstmuseum Den Haag, Het Depot van Museum Boijmans Van Beuningen, Rijksmuseum Twenthe en het Nederlandse paviljoen op de Biënnale van Venetië.

Annemieke Bosman praat met Mensje van Keulen over Omgeslagen dagen, het volgende deel in haar dagboekenreeks. Omgeslagen dagen is het vervolg op de dagboeken Alle dagen laat, Neerslag van een huwelijk en Moeder en pen. We volgen Van Keulen in de jaren 1983-1987. Inmiddels gescheiden en een gevierd schrijfster werkt Van Keulen aan de verhalenbundel De ketting (1983), haar roman Engelbert (1987) en haar jeugdboek Tommie Station (1985), dat een groot succes wordt. Toch gaat het schrijven, met een zoontje dat naar de basisschool gaat en een nieuwe liefde, bepaald niet vanzelf, maar Van Keulen zet door. Met de haar zo kenmerkende scherpte en humor neemt ze de lezer wederom mee in het immer woelige schrijversleven in de jaren tachtig te Amsterdam.

Annemieke van Pamelen in gesprek met Frank van Pamelen, schrijver, dichter, cabaretier, columnist en theatermaker. Afgelopen weekend ging Van Pamelen's nieuwste voorstelling Hebba Nolla in première. In Hebba Nolla fileert Frank de macht van woorden. Hoe taal kan verhelderen, maar ook verhullen. Hoe opiniemakers en beleidsbepalers woorden gebruiken om te manipuleren. Van Pamelen zingt liedjes, maakt scherpe grappen en geeft een vleugje powerpointpoëzie. Hij legt verbanden, knoopt punten, plaatst vraag- en uitroeptekens. Op bijzondere wijze weeft hij een web van woorden. Die er uiteindelijk ontzettend toe doen.  Frank van Pamelen won onder andere de Kees Stipprijs voor zijn lightverse-oeuvre en de publieksprijs van het Amsterdams Kleinkunst Festival. Hij heeft een actuele taalcolumn op NPO Radio 1 en organiseert jaarlijks de landelijke LichteGedichtenDag. 

Annemieke Bosman praat met psychologen en theatermakers Sarah Blom en David Blom over de voorstellingen van hun theatergezelschap Psychologie in Theater. https://psychologieintheater.nl/

Annemieke Bosman praat met pianist en componist Daan van den Hurk over het Nederlands Silent Film Festival, dat dit weekend plaatsvindt in Natlab in Eindhoven. Daan is artistiek leider en festivaldirecteur. Hij vertelt over het programma, het tijdperk van de stille film en speelt live muziek die ook tijdens het festival te horen zal zijn.

Brecht van Hulten praat met schrijver en antropoloog Roanne van Voorst over haar roman Het zuchten van bomen. Een jonge beukenboom groeit aan de rand van een bos, vlak achter het huis van een bosbouwer, zijn vrouw – een biologe – en hun opgroeiende dochter. Met geduld observeert de boom het dagelijks leven van het gezin en de steeds veranderende wereld om hem heen. Maar op de achtergrond van deze menselijke geschiedenis speelt nog een groter verhaal: dat tussen de mens en de natuur. Het bos dreigt gekapt te gaan worden en de vader probeert er alles aan te doen dat te voorkomen.

Annemieke Bosman in gesprek met schrijfster Emma Doude van Troostwijk. Haar debuutroman Mensen van de dag verschijnt deze week. In deze intieme roman over geloof, familie en de kracht van taal om te kunnen herinneren weet Doude van Troostwijk op lichte en tedere wijze een complexe familiesituatie te schetsen. In een pastorie in de Elzas, omringd door mooie bossen, wonen drie generaties van een Nederlandse predikantenfamilie onder hetzelfde dak: opa en oma, vader en moeder, en zoon en dochter. De grootvader was, de vader is, en de zoon wordt binnenkort predikant. De verteller keert terug naar huis om de intrede van haar oudere broer bij te wonen. Emma Doude van Troostwijk groeide op in de Elzas in een Nederlands gezin en studeerde filosofie. Sinds 2024 is ze verbonden aan het Franse theatergezelschap Le Gourbi Bleu. Mensen van de dag is haar debuutroman, die lovend werd gerecenseerd en waarvoor ze meerdere literaire prijzen in ontvangst mocht nemen, waaronder de Prix Françoise Sagan, de Prix Robert Walser en de Prix du métro Goncourt.

Annemieke Bosman in gesprek met Maaike Rikhof, conservator Moderne Kunst van het Frans Hals Museum in Haarlem. In het Frans Hals Museum is deze winter de tentoonstelling Coba Ritsema: Oog voor kleur te zien. Het museum zet de Haarlemse kunstenaar Coba Ritsema (Haarlem 1876 - Amsterdam 1961) in de schijnwerpers. In een tijd waarin gemiddeld maar één op de vijf kunstenaars vrouw is, heeft Coba Ritsema met haar schilderijen en pasteltekeningen groot succes in binnen- en buitenland. Rond 1900 werd ze geprezen om haar portretten en stillevens, vooral vanwege de mooie en harmonieuze kleuren. Vooral haar verstilde voorstellingen van meisjes die je op de rug ziet vielen in de smaak. In de tentoonstelling worden in totaal 35 kunstwerken getoond, zowel van Ritsema als van tijdgenoten, onder wie George Hendrik Breitner (1857-1923), Lizzy Ansingh (1875-1959) en Kees Verwey (1900-1995). Een groot deel van de werken van Ritsema was nooit eerder voor het publiek te zien. 

Annemieke Bosman praat met dichter en schrijver Ester Naomi Perquin over haar debuutroman Tot alles in beweging komt. Volgens haar oudste broer kan ze onmogelijk over hun vader schrijven. Volgens haar moeder mag ze zich al gelukkig prijzen als er überhaupt nog wat op papier komt. En haar jongste broer, die een ingewikkeld leven leidt, zou ze eigenlijk in bescherming moeten nemen. Maar voormalig bewaarder Ela wil, na jaren van schrijven enpraten over andermans leven achter tralies, een persoonlijker onderwerp kiezen. En als er na twee zoons een dochter op komst is vraagt ze zich af of het mogelijk is alles te vertellen; over vaders en broers, de ware omvang van een familiegeheim, de aard van moederschap en haar eigen neiging zich dingen toe te eigenen. Het blijkt al snel ondoenlijk om het thema daderschap daarbij te vermijden – en wat mag ze precies ‘persoonlijk' noemen? 'Niet alles is van jou,' zoals haar oudste broer zegt. ‘Dit gaat mij ook aan.' Tot alles in beweging komt is Ester Naomi Perquins eerste roman – die met alle recht in de categorie autofictie mag worden geplaatst. Juist haar persoonlijke ervaringen, met mannen, misdaad en moederschap, zetten deze warme, onderzoekende roman op scherp.       Ester Naomi Perquin (1980) werkte jarenlang als gevangenisbewaarder, onder meer om haar studie aan de Schrijversvakschool te kunnen betalen. Ze debuteerde in het voorjaar van 2007 met de dichtbundel Servetten halfstok, gevolgd door Namens de ander, Celinspecties, Meervoudig afwezig, Lange armen en meest recent Ongevraagd advies. Al haar bundels vielen in de prijzen; met name Perquins eigenzinnige humor en empathisch     vermogen werden gewaardeerd. Twee jaar was ze Dichter der Nederlanden, ze schreef honderden korte beschouwingen over poëzie voor De Groene Amsterdammer en presenteert al jaren De Nacht van de Poëzie in Utrecht.

Beitske de Jong in gesprek met Birgit Boelens, conservator bij het H'ART Museum in Amsterdam. Daar is nog tot 18 januari de tentoonstelling Brancusi, The Birth of Modern Sculpture te zien. Voor het eerst komt een toonaangevende collectie kunstwerken van Constantin Brancusi (1876-1957) naar Amsterdam. De kunstenaar wordt wereldwijd beschouwd als de grondlegger van de moderne beeldhouwkunst. De tentoonstelling is gemaakt in samenwerking met het Parijse museum Centre Pompidou. Naast meer dan 30 meesterwerken, inclusief de originele sokkels die Brancusi zelf ontwierp, worden ook foto's en films van zijn hand getoond. Centre Pompidou leent deze kwetsbare kunstwerken zelden uit.

Beitske de Jong praat met Alexandra van Dongen, kunsthistorica en conservator voor Boijmans van Beuningen, over haar boek De tastbare wereld van Johannes Vermeer. De befaamde Delftse schilder Johannes Vermeer (1632-1675) beeldde uiteenlopende huiselijke gebruiksvoorwerpen af in zijn schilderijen: van een eenvoudig wilgentenen broodmandje tot een kostbaar Indo-Portugees juwelenkistje gemaakt van teak- en ebbenhout. Nooit eerder zijn overgeleverde voorbeelden van zeventiende-eeuws huisraad, zoals het uiterst realistisch en bijna tastbaar in Vermeers werk figureert, in één publicatie bijeengebracht. Nauwkeurige identificatie van zowel functioneel als decoratief huisraad, zoals kooken keukengerei, schenk- en drinkgerei (glaswerk, bestek), meubilair (stoelen, tafels), en specifieke door Vermeer uitgebeelde objecten zoals een koperen kroonluchter, zilveren inktstel, muntgewichtdoos, toiletgerei, sieraden en oosterse tapijten, biedt een verrassend perspectief op de ontstaansgeschiedenis van zijn oeuvre. Recent onderzoek door kunsthistorica Alexandra van Dongen richt onze blik zo op de materiële objecten in Vermeers voorstellingen, die ze verbindt met voorbeelden van overgeleverde huisraad uit de tijd van Vermeer. Haar onderzoek is onderdeel van een langlopend project genaamd ALMA: Art Linked to Material Artefacts bij Museum Boijmans Van Beuningen in Rotterdam. Alexandra van Dongen (Leiden 1961) is conservator historische vormgeving van Museum Boijmans Van Beuningen in Rotterdam. In 2022 publiceerde ze haar boek Dichter bij Vincent. Alledaagse voorwerpen in het werk van Vincent van Gogh, waarmee ze in 2024 de Mr. J.W. Frederiksprijs won.

Jan van Poppel in gesprek met Geertje Dekkers, conservator Stadsgeschiedenis Centraal Museum in Utrecht.  Deze winter is de tentoonstelling Getekend, de Natuur - Een levende geschiedenis in het Centraal Museum te zien. De thematische, transhistorische tentoonstelling onderzoekt de relatie tussen mens en natuur aan de hand van een omvangrijke en eeuwenoude collectie Utrechtse landschapstekeningen: de Atlas Munnicks van Cleeff. De Atlas Munnicks van Cleeff bestaat uit ongeveer 1500 landschapstekeningen en -prenten, voornamelijk uit de zeventiende en achttiende eeuw, waarvan zo'n honderd werken in de tentoonstelling te zien zijn. Getekend, de Natuur laat zien hoe de mens de natuur heeft bewonderd, benut en soms ook beheerst. Aan de hand van drie indringende thema's ontrafelen we de steeds veranderende verhouding tussen mens en natuur. Met deze tentoonstelling nodigen we de bezoeker uit om zelf een oordeel te vormen over onze relatie tot de natuur'.

Brecht van Hulten praat met violist Janine Jansen. Ze is artistiek leider van het Internationaal Kamermuziek Festival, dat 27 december van start gaat in Utrecht en ook wordt uitgezonden op NPO Klassiek. Janine Jansen koos voor deze uitzending zelf muziek uit die verbonden is aan haar afgelopen jaar, de geschiedenis van het Internationaal Kamermuziekfestival en de editie van 2025.

Annemieke Bosman in gesprek met scenarioschrijver Roos Ouwehand en actrice Malou Gorter. Met Ouwehand en Gorter blikken we terug op de succesvolle BNN-Vara televisieserie Oogappels. Na zeven seizoenen kwam er deze maand een eind aan deze hitserie waarin vier volkomen verschillende gezinnen worstelen met de opvoeding. Over puberstress en ouderleed. Oogappels won in 2023 de Gouden Televizierring en in 2025 een Gouden Kalf.  Roos Ouwehand is scenarioschrijver van veel succesvolle films en series, waaronder De Joodse Raad en Oogappels. Malou Gorter speelde de rol van Merel van Voorst in Oogappels. Gorter was ook te zien in Het jaar van Fortuyn en De Joodse Raad.

Annemieke Bosman in gesprek met componist Leonard Evers en schrijver Bart Moeyaert.  De Nationale Opera brengt deze kerstvakantie de wereldpremière van Atman!, een coproductie met De Nederlandse Reisopera en Opera Zuid. Voor deze nieuwe jeugdopera zochten componist Leonard Evers en schrijver Bart Moeyaert naar een verhaal dat klein van vorm maar groot van verbeelding kon zijn. De kern, die verder reikt dan een traditioneel kinderavontuur, vonden ze in de ervaring van “kwijt zijn”: niet alleen een voorwerp verliezen, maar ook jezelf. Dat idee groeide uit tot het verhaal van de negenjarige Atman, die verdwaald raakt in zijn eigen stad. Hij heeft de sleutel van thuis op zak, maar weet niet meer waar hij woont. Op straat vraagt hij raad. Wat begint als een eenvoudig verzoek (‘Weet u welke kant ik op moet?') wordt een tocht met omwegen en hindernissen die voor een jongen van negen soms onoverkomelijk lijken – of nee: zijn.  Leonard Evers, bekend van de succesvolle jeugdopera's Goud! en Kriebel, heeft een grote affiniteit met muziektheater en schreef jeugdopera's voor onder andere De Nationale Opera en Opernhaus Zürich.   Bart Moeyaert is bekend van romans als Broere en Een ander leven. Zijn literaire oeuvre wordt internationaal geprezen en hij won onder meer de Vlaamse Cultuurprijs, de Woutertje Pieterse Prijs en de prestigieuze Astrid Lindgren Memorial Award, de hoogste onderscheiding in de jeugdliteratuur. Atman! is Moeyaerts eerste operalibretto.

Annemieke Bosman praat met schrijver Yorick Goldewijk over zijn nieuwe jeugdboek Albatros. Soms word je wakker en weet je meteen dat er iets niet goed is. Je weet niet hoe je het weet, maar je weet het, zo zeker als de zon die door je raam naar binnen schijnt. Al zo lang Abel zich kan herinneren klinken er geluiden van oorlog, maar op een dag is het stil. Als hij gaat kijken wat er aan de hand is, ontdekt hij dat zijn moeder in een hert veranderd is. Zijn vader is spoorloos. Eenmaal buiten lijkt iederéén wel een dier te zijn geworden. Op zoek naar overgebleven mensen steekt Abel de rivier over naar het vijandige Noorden. Uitgerekend daar vindt hij de enige andere mens die geen dier is geworden: de cynische, hatelijke Kat. Veroordeeld tot elkaars gezelschap gaan ze op reis. Abel omdat hij andere mensen wil vinden, Kat omdat ze de zee wil zien, en allebei omdat ze willen weten wat er in hemelsnaam aan de hand is… Yorick Goldewijk schreef eerder o.a. Films die nergens draaien, waarvoor hij de Gouden Griffel won. De Engelse vertaling van dit boek werd uitgeroepen tot Times Children's Book of the Year.

Annemieke Bosman praat met kostuumontwerper Manon Blom over haar werk voor film. Ze won dit jaar haar tweede Gouden Kalf in de categorie costume design voor haar werk voor de film Drie dagen vis.

Annemieke Bosman in gesprek met podcastmaker Fleur Speet. Deze week verschijnt de nieuwe podcastserie Historische Klassiekers van Fixdit, waarin elf hedendaagse schrijvers elf vrouwelijke auteurs uit de periode 1500-1800 opnieuw tot leven brengen. De reeks maakt deel uit van een breder project dat deze literaire herontdekkingen combineert met onderwijsvernieuwing. Elke aflevering is gebaseerd op een hertaling van het historische werk door een hedendaagse schrijver, die speciaal voor dit project is uitgenodigd om tien pagina's te hertalen.  De reeks bevat bijdragen van onder anderen Joke van Leeuwen, Alfred Schaffer, Ilja Leonard Pfeijffer, Sanneke van Hassel en Simone Atangana Bekono. Zij hertaalden het werk van vrouwelijke auteurs als Anna Bijns, Anna Roemers, Juliana de Lannoy, Aagje Deken en Betje Wolff. Fixdit is een collectief van schrijvers, vertalers en onderzoekers dat streeft naar een evenwichtiger literair landschap. Met Historische Klassiekers zet Fixdit zijn missie voort om vergeten vrouwelijke stemmen opnieuw hoorbaar te maken — ditmaal met steun van onderwijs- en cultuurpartners.

Annemieke Bosman praat met documentairemaker Arnold van Bruggen. Texelse sportduikers halen in 2014 honderden kostbare voorwerpen uit een scheepswrak in de Waddenzee. Leren boekbanden, gouden gebruiksvoorwerpen en als klapstuk een unieke 17e-eeuwse jurk in wonderbaarlijk goede staat. Ze plaatsen de wetenschap voor grote raadsels en de betrokkenen voor dilemma's. Wie heeft recht op de vondsten: de Texelse duikers, een lokaal museum of het Rijk? En wat moet er met de rest van de schatten van het Palmhoutwrak gebeuren? Na de bejubelde driedelige serie De jurk en het scheepswrak (nominatie Nipkowschijf 2023) gaat documentairemaker Arnold van Bruggen in een nieuwe film dieper in op die laatste vraag in de nieuwe documentaire De redders van het scheepswrak.  De jurk is inmiddels in volle glorie te zien in het Texelse museum Kaap Skil, maar er liggen nog honderden kostbare voorwerpen in het scheepwrak in de Waddenzee. Als gevolg van erosie door klimaatverandering en veranderende stroming dreigen ze binnen enkele decennia voorgoed te verdwijnen. De Texelse sportduikers, die ooit de jurk vonden, mogen niet meer op deze wrakken duiken zonder vergunning en administratie. Ze voelen zich buitenspel gezet. En ondertussen groeit de druk: museumbezoekers en wetenschappers willen dat de wrakken worden opgegraven. In dit op zichzelf staande vervolg op De jurk en het scheepswrak volgt Texelaar Arnold van Bruggen de eilanders, archeologen en de politica die met hart en ziel proberen het maritiem verleden van de Waddenzee te redden, voordat het voorgoed verloren gaat. De NPO Doc De redders van het scheepswrak is op eerste kerstdag te zien, donderdag 25 december, om 22.25 uur op NPO 2.