Habari za UN

Hii leo jaridani tunakuletea mada kwa kina. Miongoni mwa mikutano iliyochukua nafasi kubwa wakati wa Mjadala Mkuu wa ngazi ya juu wa Kikao cha 81 cha Baraza Kuu la Umoja wa Mataifa , UNGA81 ni kuhusu Akili Mnembaa u AI. Pamoja na changamoto zake lakini AI inauweza mkubwa wa kusaidia jamii kutatua changamoto na hata kuondoa taarifa potofu. Waandishi wa habari hawakuachwa nyuma nao walikuwa na mikutano kadhaa kujadili namna watakavyotumia taalum yao kuisaidi jamii. Mwenzangu Leah Mushi amezungumza na Rais wa wahariri wa habari barani Afrika Churchill Otieno aliyehudhuria mikutano kuhusu ubora wa habari pamoja na akili mnemba AI kwa tasnia ya habari. Kwanza anaanza kwa kueleza kubwa lililozungumzwa kwenye mikutano hiyo? Pia tunakuletea muhtasari wa habari. • Usiku wa kuamkia jana Jumatano kituo cha kutibu Ebola kwenye kituo cha mpito cha kuhifadhi wakimbizi huko Kigonze, karibu na mji wa Bunia jimboni Ituri, mashariki mwa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Congo, (DRC), kilichomwa moto, wakati huu ambapo kimesalia kitupu kutokana na wakimbizi kukimbia mashambulio ya mara kwa mara kutoka makundi yaliyojihami.. • Leo ikiwa ni siku ya wazee duniani wakati huu ikielezwa kwamba kila mtu ni mzee mtarajiwa, na ujumbe wa mwaka huu ukiwa “Enzi ya Maisha Marefu: Kufikiria Upya Mifumo kwa Maisha Marefu,” Katibu Mkuu wa Umoja wa Mataifa, António Guterres, amesema ongezeko la watu wanaoishi muda mrefu linahitaji serikali na taasisi kubadili mifumo ya kijamii na kiuchumi ili kukidhi mahitaji yao. Guterres amesema maisha marefu yatakuwa ni mafanikio makubwa kwa jamii pale tu yanapowezeshwa na maendeleo ya huduma za afya na mifumo ya ulinzi wa kijamii. • Na leo pia ni siku ya kahawa duniani, ikiwa ni maadhimisho ya kwanza tangu yapitishwe na Baraza Kuu la Umoja wa Mataifa mwaka huu. Lengo ni kuangazia zao hilo ambalo sio tu kiburudisho bali pia mbinu ya kujipatia kipato kwa kaya zipatato milioni 25 kwenye nchi zinazoendelea. Brazili, Viet Nam, Colombia zinaongoza kwa uzalishaji wa kahawa, ilhali Marekani na Muungano wa Ulaya zinaongoza kwa kuagiza na kunywa kahawa.” Mwenyeji wako ni Flora Nducha, karibu!

Hii leo jaridani tunakuletea mada kwa kina, tukimsikiliza mmoja wa washiriki wa UNGA81ulioanza tarehe 22 Septemba na kufunga pazia Jumatatu, tarehe 28 Septemba mwaka huu wa 2026 Paul Siniga, ambaye pamoja na wadhifa mwingine alionao ni mchechemuzi wa Tanzania katika utekelezaji wa malengo ya maendeleo endelevu SDGs na mleta mabadiliko wa watoto kupitia shirika la Umoja wa Mataifa la kuhudumia watoto UNICEF Tanzania. Kwanza anaanza kwa kueleza kilichomgusa zaidi katika mkutano wa mwaka ulikuwa na mambo mengi ikiwemo hotuba za viongozi wa ngazi za juu wa nchi na serikali pamoja na mikutano mbalimbali kandoni mwa hotuba hizo yote haya kuhakikisha mustabali wa dunia yenye umoja , utulivu na maendeleo. Lakini je vijana wanazungumziaje mkutano huo? Pia tunakuletea muhtasari wa habari. • Watoto nchini Lebanon wanakabiliwa na njaa mtoto 1 kati ya 5 akilala bila kula, kukosa shule na kulazimika kufanya kazi kutokana na umaskini unaochochewa na mgogoro, limeonya Shirika la Umoja wa Mataifa la kuhudumia watoto UNICEF. Shirika hilo limesema asilimia 14 ya kaya zina angalau mtoto mmoja anayelazimika kufanya kazi, zaidi ya mara mbili ya kiwango cha Januari 2025. UNICEF imeitaka jamii ya kimataifa kuchukua hatua za haraka na za kudumu kulinda afya, elimu na ustawi wa watoto wa Lebanon. • Uzoefu wa miaka 15 unaonesha kuwa kuongeza kodi za tumbaku kunaweza kupunguza uvutaji wa sigara na kuongeza mapato ya serikali, kwa mujibu wa Shirika la Afya Duniani (WHO). Uchambuzi katika nchi 15 kati ya 2009 na 2025 umeonesha kuwa matokeo makubwa zaidi yalipatikana pale serikali zilipoongeza kodi kwa kiwango kikubwa na mara kwa mara. Dkt. Etienne Krug wa WHO, amesema “Ushahidi uko wazi, serikali zinapofanya bidhaa hatarishi kuwa ghali zaidi, watu hutumia kidogo, maisha yanaokolewa na mapato ya umma huongezeka,” akitaka ongezeko la kodi linalotabirika ili kufanya tumbaku, pombe na vinywaji vyenye sukari kuwa ghali zaidi. • Na Shirika la Umoja wa Mataifa la Chakula na Kilimo FAO kwa kushirikiana na serikali ya Kenya wamezindua Mradi uitwao SoilFer unaohusisha kuwa na ramani ya aina za udongo za taifa hilo la Afrika Mashariki kwa lengo la kuwa na mfumo wa kilimo chenye mnepo. Akizungumzia mpango huo jijini Nairobi, Kenya Naibu Mkurugenzi wa FAO anayeongoza kitengo cha Ardhi na Maji Nora Berrahmouni, amesema taarifa kutoka mpango huo zinasaidia wakulima “kufahamu, mazao watakayopanda, mahali pa kupanda, jinsi ya kupanda, kiasi cha mbolea kinachohitajika na aina ya mbolea.” Mwenyeji wako ni Anold Kayanda, karibu!

Hii leo jaridani tunakuletea mada kwa kina. Dunia hivi sasa imegubikwa na mazingira ya uhalifu yanayozidi kuwa magum ukila uchao. Umoja wa Mataifa unasema kutokana na mazingira hayo huduma, miundombinu na teknolojia vinaweza kutumiwa vibaya na wahalifu. Hii ni pamoja na mienendo mipya inayojulikana kama “uhalifu kama huduma” na “vurugu kama huduma. Ni kwa kuzingatia hilo, Ofisi ya Umoja wa Mataifa ya kuzuia dawa za kulevya na uhalifu, (UNODC) imeitisha mkutano wa 15 huko Abu Dhabi kusaka mbinu za kisasa za kuweza kukabili uhalifu unaotumia mbinu za kisasa. Ili kubaini mengine mengi ya mkutano huo Ezzat El Feri wa Idhaa ya Kiarabu ya Umoja wa Mataifa alizungumza na Mkuu wa UNODC na mahojiano hayo ndio msingi wa mada kwa kina hii inayoletwa kwako na Assumpta Massoi? Pia tunakuletea muhtasari wa habari. • Asubuhi hii ya saa za New York-Marekani hapa katika makao makuu ya Umoja wa Mataifa unafanyika mkutano kuhusu Siku ya Kimataifa ya Kutokomeza Kabisa Silaha za Nyuklia. Katibu Mkuu wa Umoja wa Mataifa, Antonio Guterres ametoa wito kwa ulimwengu akisema, tunapoadhimisha siku hii muhimu, ni wakati wa kuweka njia mpya. Nchi zinazomiliki silaha za nyuklia lazima zirudi kwenye mazungumzo ili kuzuia matumizi yoyote ya silaha za nyuklia. • Ikiwa leo ni siku ya kimataifa ya kuelimisha umma kuhusu madhara ya upotevu na utupaji wa chakula, shirika la Umoja wa Mataifa la Mazingira, UNEP linasema teknolojia ya akili mnemba, (AI) imeanza kutumika kusaidia kuondokana na tatizo hilo wakati huu ambapo takwimu zinaonesha kwamba asilimia 13 ya chakula hupotea baada ya kuvunwa na kabla ya kufika madukani ilhali asilimia nyingine 19 ikipotezwa majumbani, kwenye maduka makubwa na migahawa. Michael Muratha ambaye ni Meneja Mradi kutoka UNEP kitengo cha Mabadiliko ya Tabianchi anafafanua matumizi hayo ya akili mnemba. • Shirika la Umoja wa Mataifa la Afya Duniani (WHO) limesema idadi ya maambukizi ya Ebola ya virusi vya Bundibugyo nchini Jamhuri ya Kidemokrasia ya Congo, (DRC) bado iko juu licha ya dalili za kupungua kwa uenezaji wa ugonjwa huo katika baadhi ya maeneo yaliyoathiriwa na mlipuko. Akizungumza mjini Geneva, Uswisi leo hii leo, Dkt. Janet Diaz, Mkuu wa Kitengo cha Huduma katika Mpango wa Dharura za Afya wa WHO, amesema, “tunajua kwamba kwa ugonjwa wa Ebola, kupata huduma za matibabu mapema kunaweza kuongeza kwa kiasi kikubwa uwezekano wa kupona. Hata hivyo, katika mlipuko huu, watu wengi bado wanafariki dunia wakiwa majumbani au katika jamii zao kwa sababu hawawezi kufika kwenye vituo vya afya kwa wakati.”. Mwenyeji wako ni Flora Nducha, karibu!

Hii leo jaridani tunakuletea mada kwa kina. Hii leo tunaangazia sekta ya afya barani Afrika na kuzungumzia hilo mwenzangu Leah Mushi amezungumza na Mkurugenzi wa shirika la Umoja wa Mataifa la afya ulimwenguni Kanda ya Afrika Profesa Mohamed Janabi. Suala la kwanza kutaka kufangamu kutoka kwake ni je mkutano wa Ngazi ya Juu kuhusu maandalizi dhidi ya majanga ya milipuko ya magonjwa ulifanyika mwishoni mwa wiki hii umefikia azimio walilotaka kukubaliana? Pia tunakuletea muhtasari wa habari. • Hii leo viongozi wa nchi 193 wanachama wa Umoja wa Mataifa wanashiki kwenye Mkutano wa Ngazi ya Juu ukimulika maadhimisho ya miaka 25 na Mpango wa Utekelezaji wa Azimio la Durban la mwaka 2001 ambapo Katibu Mkuu wa Umoja wa Mataifa António Guterres amesema anasikitishwa kuona kwamba ubaguzi wa rangi bado unaendelea duniani, na kwamba kitendo hicho kinahatarisha juhudi za kujenga dunia yenye amani, usawa na heshima kwa watu wote. Akizungumza kwenye ufunguzi wa mkutano huo leo kwenye Makao Makuu ya Umoja wa Mataifa kando ya Mjadala Mkuu, (UNGA81) Guterres amesema ubaguzi wa rangi bado “unatia sumu” katika jamii, unazidisha pengo la kijamii na kiuchumi, na kuwanyima watu haki na uhuru wao wa msingi. • Leo ni siku ya mwisho ya Mjadala Mkuu wa Mkutano wa 81 wa Baraza Kuu la Umoja wa Mataifa, (UNGA81). Miongoni mwa nchi zilizohutubia asubuhi hii ya saa za New York-Marekani ni Mali ambayo imewakilishwa na Waziri wake wa mambo ya nje Abdoulaye Diop ambaye pamoja na mambo mengine ametoa wito kwa Jumuiya ya Kimataifa kutokaa kimya mataifa mengine yanapoingilia uhuru w anchi za Afrika akitoa mfano wa Ukraine kuunga mkono makundi ya kigaidi dhidi ya Mali. Amesisitiza hakupaswi kuwa na kitu cha “ugaidi mzuri na ugaidi mbaya.”. • Naye Waziri wa Mambo ya Nje wa Eritrea, Osman Saleh Mohammed, akihutubia mjadala huo mkuu amezungumza masuala mengi ambayo Umoja wa Mataifa unapaswa kuyashughulikia akitoa mfano wa athari za kile alichokiita sera ya “MAGA” ya Rais wa Marekani Donald Trump ni miongoni mwa matukio yanayohitaji kuangaliwa katika hali ya sasa ya kimataifa. Aidha ametoa wito wa kusitishwa kwa vita vinavyoendelea katika kanda mbali ukiwemo ukanda wa Sahel, Pembe ya Afrika, Mashariki ya Kati na Ukraine. Mwenyeji wako ni Flora Nducha, karibu!

Hii leo jaridani tunakuletea mada kwa kina. Hapa katika Makao Makuu ya Umoja wa Mataifa leo unafanyika mkutano wa Ngazi ya Juu kuhusu maandalizi dhidi ya majanga ya milipuko ya magonjwa na kama nilivyokudokeza kuwa tutakuwa na maoni na ushauri wa baadhi ya wananchi wa Afrika Mashariki kwa viongozi wanaoshiriki mkutano huo, tunaanzia nchini Uganda, kisha tuelekee nchini Jamhuri ya Kidemokrasia ya Congo, DRC. Pia tunakuletea muhtasari wa habari. • Baraza Kuu la Umoja wa Mataifa leo linafanya Mkutano wa Ngazi ya Juu kuhusu Kuzuia, Kujiandaa na Kukabiliana na Magonjwa ya Milipuko, unaolenga kuimarisha ushirikiano wa kimataifa na kupitisha tamko la kisiasa kuhusu maandalizi na mwitikio wa magonjwa ya milipuko. Akizungumza kwa niaba ya Katibu Mkuu Antonio Guterres, Naibu Katibu Mkuu Amina J. Mohammed amesema dunia inahitaji mshikamano, usawa na hatua madhubuti za kimataifa ili kutomwacha mtu yeyote nyuma na kujifunza kutokana na uzoefu wa hivi karibuni akisema “Janga la COVID-19 lilitufundisha kwamba, katika dunia yetu iliyounganishwa, hakuna nchi inayoweza kujilinda yenyewe. Tulijifunza jambo hili kwa gharama kubwa sana ya kibinadamu na kiuchumi.” • Tukielekea Afrika, Hama hama ya watu kutokana na mapigano mashariki mwa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Congo, DRC, inmelilazimu Shirika la Umoja wa Mataifa la Uhamiaji, IOM, kuongeza ufuatiliaji wa Ebola katika mipaka, vituo vya wakimbizi na njia za usafiri. Hadi Septemba 21, zaidi ya watu 7,700 walikuwa wamethibitishwa kuwa na Ebola, huku 3,700 wakifariki. • Na nchini Yemen takriban watoto milioni 2.2 wenye umri wa chini ya miaka 5 wanakumbwa na utapiamlo kila uchao hawajui pa kula wala pa kulala kwa mujibu wa Shirika la Umoja wa Mataifa la Kuhudumia Watoto UNICEF likisistiza kuwa usalama ndio kipaumbele ili watoto hao waweze kuishi kama Watoto. Akizungumza Geneva Uswisi kwa njia ya video kutoka Aden, Yemen Mwakilishi wa UNICEF nchini humo, Akhil Iyer, amesema “Tunashuhudia ongezeko la utapiamlo mkali mtoto 1 kati ya 4 anautapiamlo mkali na Watoto 200 wako katika hali mbaya sana ya unyafuzi.” Mwenyeji wako ni Leah Mushi, karibu!

Hii leo jaridani tunakuletea mada kwa kina. “Kuwa mkimbizi si chaguo wala hiyari ni shuruti inayotokana na sababu mbalimbali ikiwemo kutokuwa amani sababu ya vita na kila mtu anaweza kuwa mkimbizi siku moja.” Hiyo ni kauli ya Marry Nyiriak Maker Balozi Mwema wa Shirika la Umoja wa Mataifa la kuhudumia wakimbizi UNHCR ambaye amezungumza na Flora Nducha wa Idhaa hii kandoni mwa mjadala Mkuu wa Baraza Kuu wakati wa maadhimisho ya miaka 75 ya mkataba wa wakimbizi. Mary anatanabaisha safari yake kutoka Sudan hadi kambi ya wakimbizi ya Kakuma Kenya na hatimaye hapa Marekani. Pia tunakuletea muhtasari wa habari. Mwenyeji wako ni Leah Mushi, karibu!

Hii leo jaridani tunakuletea mada kwa kina. Kesho Septemba 24 viongozi wa dunia wanaokutana hapa New York, Marekani kwenye makao makuu ya Umoja wa Mataifa watakuwa na mkutano wa ngazi ya juu kuhusu ongezeko la kina cha maji ya bahari duniani. Hatimaye wanatarajiwa kupitisha azimio la kusaidia mataifa yanayokumbwa na madhara yatokanayo na ongezeko hilo. Kutoka Nairobi, Kenya, Assumpta Massoi kwa ushirikiano na Radio washirika wetu Pangani FM ya mkoani Tanga, mashariki mwa Tanzania na Kituo cha Habari cha Umoja wa Mataifa, nchini humo, UNIC, anamulika madhara ya ongezeko la kina cha maji ya Bahari ya Hindi, kilichosababisha maji hayo kuingia ndani ya Mto wa Pangani. Sasa wakulima na wavuvi wanahaha. Pia tunakuletea muhtasari wa habari. • Katibu Mkuu wa Umoja wa Mataifa, António Guterres, amesema kuwa maendeleo, haki za binadamu na amani ni nguzo zinazopaswa kusonga mbele kwa pamoja ili kuleta ustawi wa watu wote duniani. Ametoa kauli hiyo mjini New York, Marekani, wakati wa Mkutano wa Ngazi ya Juu uliofanyika kuadhimisha miaka 40 tangu kupitishwa kwa Azimio la Haki ya Maendeleo la Umoja wa Mataifa la mwaka 1986. Amesisitiza akisema, “maadhimisho haya ni zaidi ya wakati wa kutafakari. Ni wito wa kuchukua hatua, kutimiza ahadi ya kulinda haki ya maendeleo kwa wote. Kupanua ushiriki na ujumuishi wa watu na nchi katika maendeleo ya dunia. Na kusukuma mbele zaidi maendeleo.” • Tukisalia na suala hilo, mmoja wa vijana kutoka barani Afrika, nchini Cameroon, Nakita Aboya ni miongoni mwa watu wanaohudhuria mikutano ya kandoni mwa Mjadala Mkuu wa Baraza Kuu la Umoja wa Mataifa, UNGA81. Anasema ingawa hakupata nafasi ya kushiriki katika Mkutano huu wa leo wa Ngazi ya Juu uliofanyika kuadhimisha miaka 40 tangu kupitishwa kwa Azimio la Haki ya Maendeleo la Umoja wa Mataifa la mwaka 1986 lakini ana maoni akisema, “Ndiyo, ninaamini kwamba kila mtu ana haki ya maendeleo, mradi tu maendeleo hayo hayakiuki haki za wengine. Ninaamini kila mtu ana haki ya maendeleo. Lakini ujumbe mmoja tu kwa viongozi; tekelezeni ahadi zenu. Kwa mfano, mara nyingi katika hotuba tunasikia kauli kama: Vijana ndio msingi; inabidi vijana wajumuishwe; ooh hatuwezi kufanya chochote bila vijana; vijana, vijana, vijana. Lakini zaidi ya maneno hayo, ni hatua gani zinazochukuliwa? Kwa hiyo, ujumbe mmoja ninaoweza kutoa ni: asante sana kwa ahadi zenu, lakini tafadhali sasa tekelezeni ahadi hizo.” • Na hotuba za viongozi katika Mjadala Mkuu wa Baraza Kuu la Umoja wa Mataifa zinaendelea leo ikiwa ni siku ya pili. Rais wa Ndaishimiye wa Burundi ameutumia mkutano huu kusisitiza nafasi ya Afrika duniani,..anasema “Burundi, ikiwa inashikilia Uenyekiti wa Muungano wa Afrika, imechagua umoja, mshikamano na kuchukua hatua. Tumechagua Afrika yenye amani, Afrika iliyounganishwa, Afrika inayojilisha yenyewe, Afrika inayobadilisha na kuongeza thamani ya rasilimali zake, Afrika inayowapa vijana wake fursa na uwezo wa kuunda na kubuni, Afrika inayosimamia hatima yake yenyewe. Na tunachagua mfumo wa ushirikiano wa kimataifa ulioboreshwa, ambao kila eneo, kila jamii na kila taifa linahesabiwa. Kwa Afrika, tunataka Umoja wa Mataifa wenye uwakilishi mpana zaidi, wenye ufanisi zaidi na ulio karibu zaidi na wananchi.” Mwenyeji wako ni Leah Mushi, karibu!

Hii leo jaridani tunakuletea mada kwa kina. Mabadiliko ya tabianchi hayawaathiri watu wote kwa kiwango sawa. Baadhi ya nchi zimejenga uchumi wao kwa miongo kadhaa kupitia matumizi makubwa ya nishati ya mafuta, huku nyingine zilizochangia kidogo katika uzalishaji wa gesi chafu zikikabiliwa na mafuriko, vimbunga, ukame, ongezeko la kina cha bahari na kupotea kwa njia za kujipatia riziki. Hili ndilo kiini cha mjadala kuhusu haki na hatua dhidi ya mabadiliko ya tabianchi ambao utafanyika kesho Jumatano . Lakini haki hiyo ina maana gani? Nani anapaswa kubeba gharama? Na kizazi kijacho kitaachiwa dunia ya aina gani? Pia tunakuletea muhtasari wa habari. • Mjadala Mkuu wa Baraza Kuu la Umoja wa Mataifa umefungua pazia asubuhi ya leo saa za New York, Marekani. Katibu Mkuu wa Umoja wa Mataifa Antono Guterres kupitia hotuba yake ambayo ni ya mwisho katika tukio hili amegusa mambo mengi miongoni likiwa kuhusu ushauri wake kuwa Umoja wa Mataifa unapaswa kufanya mageuzi katika Baraza la Usalama ili liakisi hali halisi ya ulimwengu wa leo na kuwa na uhalali pamoja na ufanisi unaohitajika kukabiliana na changamoto za sasa. • Tuondoke hapa Makao makuu ya Umoja wa Mataifa New York, Marekani, ambako viongozi wa ulimwengu sasa wanaendelea kutoa hotuba zao nakupeleka mashinani hususan Nairobi, Kenya kusikia vijana wanataka nini. Mwenyeji wako ni Leah Mushi, karibu!

Kesho Jumanne tarehe 22 Septemba mbali ya kufunguliwa kwa mjadala Mkuu wa Baraza Kuu la Umoja wa Matanfa wa UNGA81, kandoni mwa mjadala huo kutakuwa na Mkutano wa Ngazi ya Juu kuhusu Akili Mnemba, au Akili Unde AI, na Usalama wa watoto Mtandaoni. Balozi Philip Thigo anayehusika na masuala ya AI kutoka Kenya ni miongoni mwa watakaoshiriki mkutano huo amenieleza kwa nini suala hili ni muhimu katika mkutano wa kesho na nini wanakitarajia

Mjadala Mkuu wa Baraza Kuu la Umoja wa Mataofa UNGA81 unafungua pazia kesho Jumanne ambapo mada mbalimbali zitajadiliwa kwa kina na nchi wanachama 193 wa Umoja wa Mataifa ikiwemo kuwasilisha tarifa zao wenzangu Leah Mushi na Anold Kayanda waafuatilia maandalizi ya mjadala huo.

Hii leo jaridani tunaangazia ujumbe wa Katibu Mkuu na vijana kuhusu siku ya amani, ufunguzi wa UNGA81, Akili Mnemba, au Akili Unde AI, na Usalama wa watoto Mtandaoni. • Leo ni siku ya amani duniani ambapo Katibu Mkuu wa Umoja wa Mataifa, Antonio Guterres, amepongeza watu wote mashinani wakiwemo watumishi wa kujitolea, wachechemuzi na viongozi wa mashirika ya kiraia wanaojitolea kwa hali na mali kuendeleza amani. • Mjadala Mkuu wa Baraza Kuu la Umoja wa Mataofa UNGA81 unafungua pazia kesho Jumanne ambapo mada mbalimbali zitajadiliwa kwa kina na nchi wanachama 193 wa Umoja wa Mataifa ikiwemo kuwasilisha tarifa zao • Kesho Jumanne tarehe 22 Septemba mbali ya kufunguliwa kwa mjadala Mkuu wa Baraza Kuu la Umoja wa Matanfa wa UNGA81, kandoni mwa mjadala huo kutakuwa na Mkutano wa Ngazi ya Juu kuhusu Akili Mnemba, au Akili Unde AI, na Usalama wa watoto Mtandaoni. Balozi Philip Thigo anayehusika na masuala ya AI kutoka Kenya ni miongoni mwa watakaoshiriki mkutano huo amenieleza kwa nini suala hili ni muhimu katika mkutano wa kesho na nini wanakitarajia. Mwenyeji wako ni Flora Nducha, karibu!

Leo ni siku ya amani duniani ambapo Katibu Mkuu wa Umoja wa Mataifa, Antonio Guterres, amepongeza watu wote mashinani wakiwemo watumishi wa kujitolea, wachechemuzi na viongozi wa mashirika ya kiraia wanaojitolea kwa hali na mali kuendeleza amani.

Hii leo jaridani tunakuletea mada kwa kina inayotupeleka nchini DR Congo kufuatilia mapambano dhidi ya ebola ambayo yameanza kupata matumaini. Pia tunakuletea muhtasari wa habari kama zifuatazo. • Mlipuko wa sasa wa 17 wa Ebola wa virusi vya Bundibugyo huko nchini Jamhuri ya Kidemokrasia ya Congo, (DRC) umegharimu zaidi wanawake na wasicha kwa kuwa wengi wao wako mstari wa mbele kuhudumia wagonjwa na familia zao licha ya hatari kubwa ya kuambukizwa. Akizungumza na waandishi wa habari hii leo mjini Geneva, Uswisi, kwa njia ya mtandao kutoka Kinshasa DRC, Mwakilishi wa Shirika la Umoja wa Mataifa la Masuala ya Wanawake, (UN Women) nchini humo, Dkt. Setcheme Mongbo, amesema. “Wanawake na wasichana huosha miili ya marehemu na kushiriki katika shughuli nyingine za mazishi, wao ndio wanaokusanya na kutoa maji na chakula kwa wanafamilia. Na suala la utoaji wa huduma hizo ni muhimu sana katika mnyororo mzima wa maambukizi linapokuja suala la Ebola.” • Kumekuwa na ripoti za kushtusha za dhidi ya raia na wafungwa wa kivita wakati huu kukiwa na mashambulizi kamili ya kijeshi yanayofanywa na jeshi la Urusi huko Kyiv nchini Ukraine. Msemaji wa ofisi ya Umoja wa Mataifa ya Haki za binadamu Shabia Mantoo amewaeleza waaandishi wa habari mjini Geneva Uswisi hii leo kuwa. “Zaidi ya wagonjwa 1,000 wamerekodiwa na wafanyakazi wetu wa Kamati ya wa Ufuatiliaji wa Haki za Binadamu kuanzia tarehe 24 Februari 2022 hadi mwisho wa mwezi Julai mwaka huu. Kamishna Mkuu wa Haki za Binadamu wa Umoja wa Mataifa, Volker Türk ana wasiwasi mkubwa kwamba vitendo hivyo vya kuchukiza vinaendelea karibu katikati ya vurugu zisizoisha, na anahimiza vikomeshwe mara moja. Pia anatoa wito wa uchunguzi wa haraka, wa kina, na usio na upendeleo kuhusu madai yote ya unyanyasaji wa kingono, na kwa wale watakaopatikana na hatia wafikishwe mbele ya sheria.” • Na, Shirika la Umoja wa Mataifa la Uhamiaji, IOM, limeonya kuwa msaada wa dharura unaotolewa kupitia mfumo wake wa pamoja wa kibinadamu nchini Sudan unaweza kuisha ndani ya wiki mbili zijazo kutokana na ukosefu wa fedha. IOM inasema inahitaji dola milioni 15 kuendeleza operesheni hiyo kwa kiwango cha chini kwa miezi 12, wakati watu milioni 8.6 bado wakiwa wakimbizi wa ndani nchini Sudan. Mwenyeji wako ni Flora Nducha, karibu!

Hii leo jaridani tunakuletea mada kwa kina na leo tunakwenda nchini Kenya ambako Mamlaka ya Hali ya Hewa nchini humo imetoa tahadhari ya kwamba taifa hilo la Afrika Mashariki litakabiliwa El Nino kuanzia mwezi ujao wa Oktoba hadi Desemba mwaka huu wa 2026. El Nino huweze kusababisha mvua kubwa na kwingineko ukame mkali. Kufuatia onyo hilo, tayari shirika la Umoja wa Mataifa la Mpango wa Chakula duniani, (WFP) kwa kushirikiana na serikali wameanza kuchukua hatua za mapema ili kuepusha madhara makubwa. Sasa nini kinafanyika? Assumpta Massoi wa Idhaa hii, kupitia mahojiano yaliyofanywa na Mercy Korir, mwanafunzi wa vitendo kwenye kituo cha huduma za Habari cha Umoja wa Mataifa nchini Kenya, UNIS, ameandaa mada hii kwa kina. Pia tunakuletea muhtasari wa habari. • Dunia inaingia katika kipindi ambacho upatikanaji usiotabirika wa maji unazidi kuwa kawaida, imeonya leo ripoti ya Shirika la Umoja wa Mataifa la Hali ya Hewa, WMO. Ripoti hiyo inasema mwaka 2025 ulikuwa miongoni mwa miaka yenye mtiririko mdogo zaidi wa mito katika miongo mitatu na nusu. Katibu Mkuu wa WMO, Celeste Saulo, amesema hali hiyo ni ishara inayoendelea kwa muongo mmoja. Akisistiza hilo Wayne Jenkinson, Mkurugenzi, Kitengo cha Hidrologia WMO anasema, “Mara nyingi maji hayapatikani mahali tunapoyahitaji, wala wakati tunapoyahitaji.” • Zaidi ya watoto 57,000 wameyakimbia makazi yao nchini Yemen katika kipindi cha wiki mbili zilizopita, kutokana na mapigano mapya, huku wengine wakiuawa, kujeruhiwa au kutoweka. Shirika la Umoja wa Mataifa la Kuhudumia Watoto UNICEF linaonya kuwa vurugu hizo zinazidisha janga la kibinadamu katika nchi ambako zaidi ya watoto milioni 12 wanategemea misaada baada ya zaidi ya muongo mmoja wa mzozo. Msemaji wa UNICE Joe English amesema watoto wengi nchini Yemen hawajui maisha mengine isipokuwa mzozo na kuhama kutoka kwenye makazi yao. Na kwamba “Hawa ni watoto ambao tayari wamepitia miaka ya njaa, kufurushwa makwao na migogoro, na sasa wanalazimishwa kuondoka tena katika makazi yao”. • Na Wanawake duniani kote bado wanapata kwa wastani asilimia 20 chini ya wanaume, licha ya juhudi za muda mrefu za kukuza usawa kazini. Katika Siku ya Kimataifa ya Usawa wa Mishahara, Mashirika ya Umoja wa Mataifa lile la Kazi Duniani (ILO) na la masuala ya Wanawake UN Women yanasema pengo hilo si jambo lisiloepukika, na yanataka hatua kuhakikisha wanawake wanalipwa sawa kwa kazi zenye thamani sawa. ILO inasema “Usawa wa mishahara ni suala la haki, kanuni, utu na usawa wa kijamii – kwa kila mfanyakazi, kila mahali” wakati UN Women ikisisitiza kuwa “Usawa wa mishahara si suala la haki pekee; unaimarisha familia, uchumi na jamii.” Mashirika hayo yanasema sasa kinachohitajika ni hatua za kubadili ahadi za usawa wa mishahara kuwa uhalisia. Mwenyeji wako ni Leah Mushi, karibu!

Hivi karibuni, Burundi kwa kushirikiana na Shirika la Umoja wa Mataifa la Kuhudumia Watoto, UNICEF, pamoja na wadau wengine, imezindua mpango wa chanjo dhidi ya saratani ya shingo ya kizazi, H mpango unaolenga kuwachanja wasichana wenye umri wa miaka tisa hadi 14. Anold Kayanda na taarifa zaidi.

Hofu na majonzi vimetanda Gaza baada ya jengo moja kuporomoka na kuwanasa watu chini ya vifusi. Umoja wa Mataifa unasema takriban watu 100, wakiwemo watoto 50, walikuwa wakiishi katika jengo hilo wakati lilipoanguka. Operesheni za uokoaji zinaendelea, huku Umoja wa Mataifa ukisema kila dakika ni muhimu katika kujaribu kuokoa maisha. Flora Nducha na taarifa zaidi

Hii leo jaridani tunaangazia uokoaji Gaza baada ya jengo moja kuporomoka na kuwanasa watu chini ya vifusi, ushirikiano na Umoja wa Mataifa, na chanjo dhidi ya saratani ya shingo ya kizazi nchini Burundi. • Hofu na majonzi vimetanda Gaza baada ya jengo moja kuporomoka na kuwanasa watu chini ya vifusi. Umoja wa Mataifa unasema takriban watu 100, wakiwemo watoto 50, walikuwa wakiishi katika jengo hilo wakati lilipoanguka. Operesheni za uokoaji zinaendelea, huku Umoja wa Mataifa ukisema kila dakika ni muhimu katika kujaribu kuokoa maisha. • Ripoti ya Umoja wa Mataifa imeonya kuhusu kuongezeka kwa vitisho, kulipiza visasi na ufuatiliaji wa kidijitali unaovuka mipaka dhidi ya watu na wadau yanayoshirikiana na mfumo wake unaohusiana na masuala ya haki za binadamu. Kufahamu kwa kina kilichomo kwenye ripoti hyo nimezungumza na Selina Jerobon ambaye amefuatilia kwa kina. • Hivi karibuni, Burundi kwa kushirikiana na Shirika la Umoja wa Mataifa la Kuhudumia Watoto, UNICEF, pamoja na wadau wengine, imezindua mpango wa chanjo dhidi ya saratani ya shingo ya kizazi, mpango unaolenga kuwachanja wasichana wenye umri wa miaka tisa hadi 14 Mwenyeji wako ni Leah Mushi, karibu!

Ripoti ya Umoja wa Mataifa imeonya kuhusu kuongezeka kwa vitisho, kulipiza visasi na ufuatiliaji wa kidijitali unaovuka mipaka dhidi ya watu na wadau yanayoshirikiana na mfumo wake unaohusiana na masuala ya haki za binadamu. Kufahamu kwa kina kilichomo kwenye ripoti hyo nimezungumza na Selina Jerobon ambaye amefuatilia kwa kina. Selina Jerobon anaeleza zaidi.

Hii leo tunakuletea mada kwa Kina ambayo leo inaangazia jinsi huduma za afya ya msingi zinavyosogezwa karibu na wananchi katika Kaunti ya Nairobi nchini Kenya. Kupitia msaada wa UNICEF. Pia tunakuletea muhtasari wa habazi kama zifuatazo. • Ripoti mpya ya Umoja wa Mataifa ya mwaka 2026 kuhusu Hatari za Dunia imebainisha kuwa hofu kuhusu uwezekano wa kutokea kwa vita vikubwa duniani imeongezeka kwa kasi katika kipindi cha miaka miwili iliyopita, na sasa vita hivyo vinatajwa kuwa miongoni mwa hatari kubwa na za haraka zaidi zinazoikabili dunia. Ripoti hiyo, iliyokusanya maoni ya watu 1,300 kutoka serikalini, mashirika ya kimataifa, asasi za kiraia, sekta binafsi na wanazuoni, inaonesha kuwa vita vikubwa vimepanda kwa nafasi 16 katika orodha ya vitisho vinavyoweza kutokea hivi karibuni. • Umoja wa Mataifa unasema kuwa ufadhili wa kina unahitajika hivi sasa ili kuhakikisha mlipuko wa sasa wa Ebola ya virusi vya Bundibugyo huko Jamhuri ya Kidemokrasia ya Congo, (DRC) unadhibitiwa kwani kasi ya kusambaa ni kubwa. Akizungumza na waandishi wa habari mjini Geneva Uswisi, Dkt. Olivier le Polain ambaye ni Mkuu wa Idara ya Hatua dhidi ya Magonjwa na Uchambuzi kutoka shirika la Umoja wa Mataifa la Afya duniani, (WHO) amesema “huko jimboni Kivu Kaskazini, tunaona idadi ya wagonjwa inaongezeka. Katika kipindi cha wiki mbili zilizopita, idadi ya wagonjwa kwa wiki imeongezeka kutoka wagonjwa 100 hadi 200, kwa wiki iliyopita. Kwa hiyo ni ongezeko la mara mbili la wagonjwa katika kipindi cha wiki chache tu huko Kivu Kaskazini.”. • Katibu Mkuu wa Umoja wa Mataifa, António Guterres, amemteua mwanadiplomasia wa Kenya Martin Kimani kuwa Mkuu wa Masuala ya Afrika kwenye Idara inayohusika na Masuala ya Kisiasa na Ujenzi wa Amani pamoja na Operesheni za Amani za Umoja wa Mataifa. Taarifa hiyo ya uteuzi imetolewa jijini New York, Marekani na Msemaji wa Umoja wa Mataifa. Kimani ana uzoefu wa miaka 25 katika uhusiano wa kimataifa, amani na usalama, pamoja na diplomasia ya kimataifa. Aliwahi kuwa Mwakilishi wa Kudumu wa Kenya katika Umoja wa Mataifa jijini New York kuanzia 2020 hadi 2024. Wakati Kenya ilipokuwa mwanachama asiye wa kudumu wa Baraza la Usalama la Umoja wa Mataifa mwaka 2021–2022, Balozi Kimani aliwahi kuwa Rais wa Baraza hilo mwezi Oktoba 2021. Pia aliongoza Kikosi Kazi kuhusu kuzuia na kutatua migogoro barani Afrika. Mwenyeji wako ni Anold Kayanda, karibu!

Shirika la Kimataifa la Nishati ya Atomiki (IAEA) limesema maendeleo yamepatikana katika kutatua masuala yaliyosalia kuhusu ukaguzi wa nyuklia nchini Syria, huku wasiwasi kuhusu mpango wa nyuklia wa Iran ukiendelea kuwa wa dharura. Anold Kayanda amefuatilia kwa kina taarifa hiyo na kuandaa taarifa hii.

Kwa watoto wengi, chakula shuleni si mlo tu, bali ni fursa ya kuhudhuria masomo, kujifunza na kuwa na matumaini ya kutimiza ndoto zao. Huko Kananga, nchini Jamhuri ya Kidemokrasia ya Congo DRC, mwanafunzi Dieudo mwenye umri wa miaka 11 ni mfano thabiti wa jinsi njaa ilivyokuwa ikiathiri wanafunzi kabla ya kuanzishwa kwa mpango wa mlo shuleni unaoungwa mkono na Shirika la Umoja wa Mataifa la Mpango wa Chakula Duniani, WFP. Leah Mushi anasimulia zaidi.

Hii leo tunaangazia masuala ya mpango wa nyuklia mashariki ya kati, mlo shuleni nchini DR Congo, na ukosefu wa ajira kwa wanafunzi baada ya kuhitimu masomo ya vyuo vikuu Turkana nchini Kenya. • Shirika la Kimataifa la Nishati ya Atomiki (IAEA) limesema maendeleo yamepatikana katika kutatua masuala yaliyosalia kuhusu ukaguzi wa nyuklia nchini Syria, huku wasiwasi kuhusu mpango wa nyuklia wa Iran ukiendelea kuwa wa dharura. • Kwa watoto wengi, chakula shuleni si mlo tu, bali ni fursa ya kuhudhuria masomo, kujifunza na kuwa na matumaini ya kutimiza ndoto zao. Huko Kananga, nchini Jamhuri ya Kidemokrasia ya Congo DRC, mwanafunzi Dieudo mwenye umri wa miaka 11 ni mfano thabiti wa jinsi njaa ilivyokuwa ikiathiri wanafunzi kabla ya kuanzishwa kwa mpango wa mlo shuleni unaoungwa mkono na Shirika la Umoja wa Mataifa la Mpango wa Chakula Duniani, WFP. • Duniani kote hivi sasa vijana wanapomaliza masomo hujikuta hawana cha kufanya kwani matarajio ya kupata ajira ili kuanza kujipatia kipato huyeyuka na hivyo kusalia katika sintofahamu. Vivyo hivyo kwa kijana mmoja wa kike huko kaunti ya Turkana nchini Kenya ambaye ndoto zilitwama lakini ujio wa shirika la Umoja wa Mataifa la Mpango wa Chakula duniani, WFP ulileta tena nuru katika maisha yake. Mwenyeji wako ni Flora Nducha, karibu!

Duniani kote hivi sasa vijana wanapomaliza masomo hujikuta hawana cha kufanya kwani matarajio ya kupata ajira ili kuanza kujipatia kipato huyeyuka na hivyo kusalia katika sintofahamu. Vivyo hivyo kwa kijana mmoja wa kike huko kaunti ya Turkana nchini Kenya ambaye ndoto zilitwama lakini ujio wa shirika la Umoja wa Mataifa la Mpango wa Chakula duniani, WFP ulileta tena nuru katika maisha yake. Assumpta Massoi kutoka Nairobi, Kenya anasimulia zaidi.

Miaka 25 baada ya mashambulizi ya kigaidi ya Septemba 11, 2001, yaliyotikisa Marekani na dunia nzima, Katibu Mkuu wa Umoja wa Mataifa António Guterres amewaenzi karibu watu elfu tatu waliopoteza maisha, manusura na wahudumu wa huduma ya kwanza waliojitolea kuokoa wengine. Kwa wale waliokuwa New York siku hiyo, kumbukumbu ya mashambulizi hayo bado ni ya hofu, mshikamano na athari ambazo zinaendelea kusikika hadi leo. Anold Kayanda anatupasha zaidi

Nchini Kenya, mradi wa kuboresha mbinu za kipato za wavuvi na kulinda mazingira unaotekelezwa na mashirika ya Umoja wa Mataifa kupitia Kamisheni ya Masuala ya Uvuvi kwa Ukanda wa Kusini-Magharibi mwa bahari ya Hindi (SWIOFC) umeanza kuleta nuru kwa jamii za wavuvi kwenye kaunti ya Kwale nchini humo. Kwa sasa kiwango cha uvuvi mathalani dagaa kimeongezeka na kuibua changamoto ndani ya mafanikio.

Zaidi ya wanafunzi milioni 171 duniani sawa na mwanafunzi mmoja kati ya kila kumi wa umri wa kusoma shule walikumbwa na usumbufu wa masomo kutokana na majanga ya tabianchi mwaka 2025 kwa mujibu wa uchambuzi mpya uliotolewa na Shirika la Umoja wa Mataifa la Kuhudumia Watoto UNICEF. Taarifa ya Flora Nducha inafafanua zaidi

Hii leo tunaangazia miaka 25 baada ya mashambulizi ya kigaidi ya Septemba 11, 2001, elimu na athari za mabadiliko ya tabianchi, na mbinu za kipato za wavuvi na ulinzi wa mazingira nchini Kenya. • Miaka 25 baada ya mashambulizi ya kigaidi ya Septemba 11, 2001, yaliyotikisa Marekani na dunia nzima, Katibu Mkuu wa Umoja wa Mataifa António Guterres amewaenzi karibu watu elfu tatu waliopoteza maisha, manusura na wahudumu wa huduma ya kwanza waliojitolea kuokoa wengine. Kwa wale waliokuwa New York siku hiyo, kumbukumbu ya mashambulizi hayo bado ni ya hofu, mshikamano na athari ambazo zinaendelea kusikika hadi leo. • Zaidi ya wanafunzi milioni 171 duniani sawa na mwanafunzi mmoja kati ya kila kumi wa umri wa kusoma shule walikumbwa na usumbufu wa masomo kutokana na majanga ya tabianchi mwaka 2025 kwa mujibu wa uchambuzi mpya uliotolewa na Shirika la Umoja wa Mataifa la Kuhudumia Watoto UNICEF. • Nchini Kenya, mradi wa kuboresha mbinu za kipato za wavuvi na kulinda mazingira unaotekelezwa na mashirika ya Umoja wa Mataifa kupitia Kamisheni ya Masuala ya Uvuvi kwa Ukanda wa Kusini-Magharibi mwa bahari ya Hindi (SWIOFC) umeanza kuleta nuru kwa jamii za wavuvi kwenye kaunti ya Kwale nchini humo. Kwa sasa kiwango cha uvuvi mathalani dagaa kimeongezeka na kuibua changamoto ndani ya mafanikio. Mwenyeji wako ni Leah Mushi, karibu!

Mada kwa kina ambayo leo inamulika jinsi Umoja wa Mataifa ulivyobaini umuhimu wa kujumuisha harakati za kutokomeza mlipuko wa Ebola nchini Jamhuri ya Kidemokrasia ya Congo, DRC na usaidizi wa chakula kwa wagonjwa, familia zao na wahudumu wa afya. Mwakilishi Mkazi wa shirika la Umoja wa Mataifa la Mpango wa Chakula duniani, WFP David Stevenson ametanabaisha hayo wakati wa mahojiano yake na Dianne Penn wa Idhaa ya Kiingereza ya Umoja wa Mataifa, mahojiano ambayo yamechakatwa na Assumpta Massoi wa Idhaa hili ya Kiswahili na kupatikana mada hii. Takwimu zinaonesha tangu kutangazwa rasmi kwa mlipuko huo tarehe 15 mwezi Mei mwaka huu maambukizi ni zaidi ya watu 6,686 huku waliofariki dunia ni 3,226.

Kikosi cha 12 cha Ulinzi wa Amani kutoka Tanzania kinachohudumu nchini Jamhuri ya Kidemkrasia Congo DRC chini ya Ujumbe wa Umoja wa Mataifa wa Kulinda amani nchini DRC, MONUSCO kimefanikiwa kurejesha amani katika kijiji cha Sayo kilichopo katika mji wa Beni. jimboni Kivu Kaskazini Tuungane na Private Lazaro Richard Mlyuka aliyetuandalia mada hii kwa kwa kina akieleza juhudi zilizofanyika na wanasaidiaje wananchi.

Katika Jarida la Habari la Umoja wa Mataifa hii leo Flora Nducha anakuleteaShirika la Umoja wa Mataifa la Afya duniani, WHO linasema kuwa uvutaji sigara una uwezekano mkubwa wa kufanya iwe vigumu kwa mwanamke au mwanaume kupata mtotolikieleza kuwa wanawake wanaovuta sigara wana hatari kwa juu ya asilimia 40 kupata ugumba ikilinganishwa na wasiovuta sigara. Inakadiriwa kuwa takribani kaya moja kati ya kila kaya 4 huko Gaza, eneo la Palestina linalokaliwa kimabavu na Israeli, inaongozwa na mwanamke, ikiwa ni maradufu ya kiwango kilichokuwepo kabla ya kuanza kwa vita vya sasa mwezi Oktoba mwaka 2023 ambapo kaya moja kati ya kila kaya 9 ilikuwa ikiongozwa na mwanamke.Ujumbe kutoka Tanzania Bara na Zanzibar uliokwenda Kenya kujifunza jinsi ya kuboresha mifumo ya hifadhi ya jamii hususan malipo ya fedha taslimu kwa kaya maskini, umelezea wanachoondoka nacho kupitia ziara hiyo iliyoandaliwa na shirika la Umoja wa Mataifa la Mpango wa Chakula duniani, WFP, Kenya.Na katika mada kwa kina leo Shirika la Umoja wa Mataifa la Mitaji UNCDF linaendesha Mradi wa Pamoja wa Takwimu kwa ajili ya Mageuzi ya Kidijitali kwenye kilimo huko nchini Tanzania

JP RWEE ni kifupi cha maneno ya lugha ya Kiingereza ambayo kwa lugha ya Kiswahili ni Mpango wa Pamoja wa Kuharakisha Hatua kuelekea Uwezeshaji wa Kiuchumi wa Wanawake wa Vijijini. Huu ni mpango wa kimataifa unaolenga kuhakikisha upatikanaji wa maisha endelevu na kulinda haki za wanawake wa vijijini katika muktadha wa maendeleo endelevu. Mpango huo unatekelezwa kwa pamoja na mashirika ya Umoja wa Mataifa lile la chakula na kilimo, FAO, Mfuko wa Umoja wa Mataifa wa Maendeleo ya Kilimo, IFAD, la masuala ya wanawake, UN Women na la Mpango wa Chakula Duniani, WFP katika nchi za Ethiopia, Guatemala, Kyrgyzstan, Liberia, Nepal, Niger, visiwa vya Pasifiki, Rwanda, Tanzania na Tunisia. Hivi karibuni tuliangazia Rwanda. Leo Anold Kayanda anatupeleka nchini Tanzania.

Dunia iko katika mbio dhidi ya muda  kuzuia ongezeko la joto duniani lisivuke nyuzi joto 1.5 Celsius. Lakini wanasayansi wanaonya kwamba kiwango hicho kinaweza kuvukwa katika miaka michache ijayo. Hali hiyo inajulikana kama “overshoot” kipindi ambacho joto duniani linapanda juu ya nyuzi joto 1.5, kabla ya kushuka tena. Je, kuvuka kiwango hicho kunamaanisha tumeshindwa? Au bado kuna nafasi ya kupunguza ukubwa wa janga hilo na kurejesha joto chini ya nyuzi joto 1.5? Katika mda hii kwa kina Flora Nducha anaangazia maana ya overshoot, madhara yake na hatua ambazo dunia inapaswa kuchukua sasa. Ungana naye

Dunia iko katika mbio dhidi ya muda  kuzuia ongezeko la joto duniani lisivuke nyuzi joto 1.5 Celsius. Lakini wanasayansi wanaonya kwamba kiwango hicho kinaweza kuvukwa katika miaka michache ijayo. Hali hiyo inajulikana kama “overshoot” kipindi ambacho joto duniani linapanda juu ya nyuzi joto 1.5, kabla ya kushuka tena. Je, kuvuka kiwango hicho kunamaanisha tumeshindwa? Au bado kuna nafasi ya kupunguza ukubwa wa janga hilo na kurejesha joto chini ya nyuzi joto 1.5? Katika mda hii kwa kina Flora Nducha anaangazia maana ya overshoot, madhara yake na hatua ambazo dunia inapaswa kuchukua sasa. 

Rwanda imepiga hatua kubwa katika kuweka mfumo wa kisheria unaohakikisha wanawake na wanaume wana haki sawa za kurithi. Hata hivyo, katika baadhi ya jamii, imani za kitamaduni, mitazamo ya jadi kuhusu majukumu ya wanawake na wanaume, pamoja na uelewa mdogo kuhusu sheria, bado vinaweza kuwazuia wanawake kutumia kikamilifu haki hizo.Mpango wa Pamoja wa Kuharakisha Maendeleo kuelekea Uwezeshaji wa Kiuchumi wa Wanawake wa Vijijini, unaojulikana kama JP-RWEE, unaotekelezwa na Shirika la Umoja wa Mataifa la Chakula na Kilimo (FAO), Shirika la Kimataifa la Maendeleo ya Kilimo (IFAD), Shirika la Umoja wa Mataifa la Masuala ya Wanawake (UN Women), Mpango wa Chakula Duniani (WFP) pamoja na wadau wengine, kwa ufadhili wa Wakfu wa Gates, umechangia kubadilisha baadhi ya mitazamo hasi katika jamii. Anold Kayanda anasimulia kwa kina. 

Katika Jarida la Habari za Umoja wa Mataofa hii leo Anold Kayanda anakuleteaIdadi ya vifo kufuatia mafuriko makubwa Nepal na Cina inaendelea kuongezeka kwa mujibu wa Mashirika ya Umoja wa Mataifa sasa Nepal ni 987 na China 16 huku kukiwa na hofu kuhusu wanawake na wasichanaMashariki ya Kati hali Gaza na Ukingo wa Magharibi bado ni tete kuhusu huduma za afya na upatikanaji wa chakula na mahitaji mengine muhimu yamesema Mashirika la Umoja wa Mataifa la WFP na WHOBarani Afrika , Shirika la Umoja wa Mataifa la masuala ya Ukimwi UNAIDS, Shirika la Maendeleo la Kusini mwa Afrika SADC na China wameingia ubia wa kuimarisha teknolojia kwa ajili ya huduma za afyaNa katika mada kwa kina leo tuko Rwanda ambayo yaimarisha ubora wa kofia ngumu ili kuokoa maisha ya watumiaji wa pikipiki au bodaboda

Assumpta Massoi kupitia video ya shirika la Umoja wa Mataifa la Kuhudumia Watoto, UNICEF nchini Burundi huko ukanda wa Maziwa Makuu barani Afrika anamulika sera za ujumuishi wa watu wenye ulemavu na mchango wake kwenye kufanikisha lengo namba 4 la Malengo ya Maendeleo Endelevu, SDGs, la kuhakikisha kuna elimu jumuishi, bora na usawa kwa wote ifikapo mwaka 2030. 

Katika Jarida la Habari la Umoja wa Mataifa hii leo Flora Nducha anakuletea-Nchini Nepal, warakati za uokoaji zikiendelea  kuna hofu inayotanda juu ya uwezekano wa mafuriko mengine zaidi , mamia wamepoteza maisha , wengine kuokolewa na miundombinu kkusambaratishwa UN inafanya kila liwezekanalo kusaidia-Mkutano wa 17 wa nchi wanachama wa katab awa Umoja wa Mataifa wa Kupambana na Kuenea kwa Jangwa, UNCCD COP17, umehitimishwa hii leo mjini Ulaanbaatar, Mongolia, baada ya wiki mbili za majadiliano kuhusu uharibifu wa ardhi, kuenea kwa jangwa na ukame-Na Katika Kaunti za Garissa na Mandera  nchini Kenya ukame umewaweka wananchi katika changamoto ya kupata maji safi na salama, huku jamii zikilazimika kutembea umbali mrefu kutafuta maji

Na sasa ni wasaa wa kujifunza Kiswahili, na leo tunamkaribisha Ntahombaye Hussein, Mwenyekiti wa Chama cha Wanahabari wa Kiswahili nchini Burundi, CHAWARUNDI. Anafafanua maana ya neno Kirobezo.Hili linahusu wale wanaopenda kupitapita maeneo ya watu kuvizia mlo.

Leo jaridani kuna Mada kwa Kina inakupeleka Uganda kumulika Siku ya Ziwa duniani hususan Ziwa Albert.Lakini pia kuna Muhtasari ukiwasilishwa na Leah Mushi akiangazia kumalizika kwa mlipuko wa Ebola, Uganda; Kauli ya Katibu Mkuu wa UM kuhusu maambukizi ya Ebola nchini DR Congo na kisha chuki dhidi ya wageni nchini Afrika Kusini.Jifunze Kiswahili leo inabisha hodi nchini Burundi kwa Mwenyekiti wa CHAWARUNDI Karibu na mwenyeji wako ni Assumpta Massoi.

Leo mada yetu kwa kina inaangazia mkutano wa 17 wa nchi wanachama wa Mkataba wa Umoja wa Mataifa wa Kupambana na Kuenea kwa Jangwa UNCCD COP17 unaofanyika huko mjini Ulaanbaatar, Mongolia kuanzia tarehe 17 mpaka 28 mwezi huu. Mwenzangu Leah Mushi wa idhaa hii amezungumza na wadau wanaohudhuria mkutano huo, wa kwanza anaanza kwa kujitambulisha. 

UN na ICRC watoa wito mpya wa kanuni kuhusu silaha zinazojiendesha zenyewe.Mageuzi ya Kilimo ya Malawi: Mwanzo mpya kwa wakulima wadogo.Vijana wa Yambio Sudan Kusini wataka elimu, usalama na nafasi zaidi katika uamuzi.

Siku 100 tangu Ebola kutangazwa nchini DRC hali inazidi kuwa mbaya.Pamoja na kuchukua hatua WHO yaonya kuhusu kuongezeka kwa wagonjwa wa mpox Guinea-Bissau. Ufadhili mpya wa dola milioni 22 za marekani kwa elimu ya watoto walioathiriwa na mgogoro Sudan.

Katika Jarida la Habari la Umoja wa Mataifa hii leo Flora Nduha anakuletea-Julien Harneis, Mratibu Mkuu wa Umoja wa Mataifa wa Ebola  amesema  nchini DRC “Katika miezi mitatu iliyopita watu 2,500 wamekufa na nusu yao wamekufa katika kipindi cha siku tatu zilizopita na mlipuko unaendelea kusambaa zaidi, hivi sasa umesambaa katika eneo lenye ukubwa sawa na nchi ya Ufaransa.”-Hali ya ukosefu wa fedha ni mbaya pia nchini Somalia ambapo shirika la Umoja wa Mataifa la Kuhudumia Watoto, UNICEF limesema kuwa kupunguzwa kwa ufadhili wa kibinadamu nchini Somalia kumesababisha kufungwa kwa vituo 205 vya afya na lishe, huku watoto wanaougua utapiamlo mkali wakisafiri umbali mrefu kutafuta matibabu wakati mwingine wakifika hospitalini wakiwa katika hali mahututi.-Leo ni ni siku ya Kimataifa ya Kuwakumbuka na Kuwaenzi Waathirika wa Ugaidi Duniani, Katibu Mkuu wa Umoja wa Mataifa Antonio Guterres katika ujumbe wake kwa siku hii amezungumzia kaulimbiu ya mwaka huu inayosema “Uponyaji kupitia Kumbukumbu,” akasisitiza kuwa kuwakumbuka waathirika kunaweza kuwa njia ya kuelekea uponyaji na kuanza upya.-Na katika mada kwa kina leo tuko Uganda kwake manusura wa ugaidi Hassan Ndugwa akisimulia kilichomsibu 2010 na hatua alizochukua katka kupambana na itikadi kali na fikra potofu kuhusu ugaidi na kuudhibiti

Tume ya UN: Uchaguzi Sudan Kusini usigeuke kuwa uwanja mwingine wa mapiganoWFP yaongeza operesheni za msaada kwa manusra wa teteko la ardhi ColombiaUmoja wa Mataifa na Sudan Kusini waimarisha maandalizi dhidi ya Ebola