Skądinąd

W najnowszej odsłonie „Skądinąd” gości Karolina Norkiewicz, improwizatorka, komiczka, performerka związana z warszawskim Klubem Komediowym. A rozmawiamy o komedii, improwizacji, scenie i śmiechu. Rozmawiamy także o tym, czy osoba zawodowo zajmująca się komedią czuje presję, żeby zawsze być śmieszna. O scenicznej i prywatnej tożsamości komika. O nieśmiałości, obserwowaniu świata z drugiego rzędu i przypadkowej drodze do teatru improwizowanego. O tym, że improwizacja nie polega po prostu na „mówieniu tego, co przyjdzie do głowy”, ale wymaga warsztatu, uważności, szybkości skojarzeń, pamięci, wyczucia konwencji i umiejętności pracy zespołowej. O ciszy publiczności, stresie, porażkach, ulotności improwizacji, spektaklach, których nie da się powtórzyć. O tym, dlaczego nie wszystko powinno być nagrywane i wrzucane do sieci. O interakcji z widownią, czułym żartowaniu zamiast drwiny i o tym, jak cudze historie stają się tworzywem sceny. O komedii w epoce mediów społecznościowych, oburzenia, dosłowności i internetowych nagonek. O tym, czy można śmiać się ze wszystkiego, gdzie leżą granice żartu i kto właściwie decyduje, co jest komedią: twórca czy odbiorca. O komedii jako wentylu, karnawale i sposobie przekłuwania społecznych balonów. A także o wielu jeszcze innych sprawach. Owocnego słuchania!  

W najnowszej odsłonie „Skądinąd” gości prof. Jan Chwedeńczuk, fizyk z Instytutu Fizyki Teoretycznej Uniwersytetu Warszawskiego. A rozmawiamy o tym, czy wszechświat miał początek, czy też jest kolejną odsłoną nieskończonego cyklu. Rozmawiamy także o Wielkim Wybuchu, czasie, początku i końcu wszystkiego. O tym, jak Wszechświat może się rozszerzać, stygnąć, obumierać i przechodzić w następną kosmiczną iterację. O czarnych dziurach, promieniowaniu Hawkinga i śmierci termicznej wszechświata. O tym, dlaczego w bardzo późnym Wszechświecie zacierają się pojęcia czasu, odległości i skali. O przypadkowym odkryciu pierwotnego kosmicznego szumu i o tym, czy w tym szumie można odnaleźć ślady poprzednich wszechświatów. O subtelnych kolistych strukturach, które mogłyby być sygnaturami dramatycznych wydarzeń z poprzedniego eonu. O tym, czy teoria rozwijana przez Rogera Penrose'a i Krzysztofa Meissnera jest naukową hipotezą, metafizyczną spekulacją, czy może jednym i drugim naraz. O wiecznym powrocie, determinizmie i wolnej woli. O tym, czy w poprzednich cyklach istnieliśmy nieskończenie wiele razy. O tym, dlaczego nawet najbardziej śmiałe teorie fizyczne nie usuwają pytania: skąd w ogóle wzięło się wszystko, co istnieje. A także o wielu jeszcze innych sprawach. Owocnego słuchania!

W najnowszej odsłonie „Skądinąd” gości Cveta Dimitrova, certyfikowana psychoterapeutka Polskiego Towarzystwa Psychologicznego, założycielka ośrodka Znaczenia. Psychoterapia, autorka tekstów publikowanych m.in. na łamach „Tygodnika Powszechnego” i miesięcznika ZNAK. A rozmawiamy o migracji i doświadczeniu życia pomiędzy językami, miejscami i kulturami. Rozmawiamy także o tekście Cvety „Polskość nie jest jedna. Jak odkrywałam Ziemie Odzyskane”, który ukazał się w wydaniu specjalnym „Tygodnika Powszechnego” poświęconym Ziemiom Odzyskanym. O tym, czym jest zakorzenienie i czy należy myśleć o nim przez pryzmat przeszłości, czy raczej przyszłości, w którą projektujemy własne życie. O tożsamości rozumianej nie jako coś jednolitego i raz na zawsze danego, ale jako mozaika doświadczeń, języków, wspomnień, krajobrazów i niewypowiedzianych znaczeń. O dzieciństwie w Bułgarii, dorastaniu w Polsce, polskim obywatelstwie i poczuciu bycia jednocześnie u siebie i nie całkiem u siebie. O melodii mowy, dziecięcych krajobrazach, zapachach, dźwiękach i tych momentach, które nagle otwierają w nas całe utracone światy. O potrzebie przynależności, o lokalności, wykorzenieniu i współczesnych sporach o naród, wspólnotę i wolność. O tym, jak historia społeczna i polityczna kształtuje nasze najbardziej osobiste przeżycia. O kulturze terapeutycznej, diagnozach jako nowych językach tożsamości i ubóstwie opowieści, którymi próbujemy dziś opisać samych siebie. O tym, czy opowiadanie własnego życia pozwala uwolnić się od fatum. A także o wielu jeszcze innych sprawach. Owocnego słuchania!  

W najnowszej odsłonie „Skądinąd” mówię o nowościach i zmianach w związku z podcastem oraz polecam lektury na koniec wakacji (i nie tylko”. Są to: Bela Hamvas „Filozofia wina”, przeł. Tadeusz Olszański, Wysoki Zamek Graham Greene „Poczucie rzeczywistości”, przekład zbiorowy, Instytut Wydawniczy PAX Stephen M. Barr „Wierzący naukowiec. Eseje o nauce i religii”, przeł. Tomasz Lanczewski, Wydawnictwo Franciszkanów Bratni Zew Lawrence Sutin „Philip K. Dick. Boże inwazje”, przeł. Lech Jęczmyk, Zysk i S-ka Nicolas Bouvier „Oswajanie świata”, przeł. Krystyna Arustowicz, Noir Sur Blanc Owocnego słuchania (i czytania)!

W najnowszej odsłonie „Skądinąd” gości Jakub Majmurek, publicysta i eseista, autor tekstu o różnicach i podobieństwach między brytyjską a polską polityką alkoholową, opublikowanego w Krytyce Politycznej.  A rozmawiamy o alkoholu, polityce alkoholowej i sporach, które toczą się dziś wokół picia. Rozmawiamy także o brytyjskim pubie jako instytucji społecznej i części dziedzictwa klasy pracującej. O ruchach trzeźwościowych, lewicy, klasie robotniczej i sporze o to, czy alkohol jest przede wszystkim problemem zdrowia publicznego, czy także elementem kultury, rytuału i wspólnoty. O tym, czym polska kultura picia różni się od brytyjskiej i francuskiej. O nocnej prohibicji, sprzedaży alkoholu na stacjach benzynowych, minimalnej cenie alkoholu i promocjach w marketach. O tym, czy polityka alkoholowa powinna zniechęcać do samotnego picia w domu, a zarazem wspierać miejsca, w których alkohol pojawia się w społecznym i kulturotwórczym kontekście. O tym, dlaczego spory o alkohol tak szybko zamieniają się w wojny moralne i polityczne. O polskim libertarianizmie, lęku przed „powrotem komuny” i konflikcie między wolnością jednostki a zdrowiem publicznym. O młodszych pokoleniach, modzie na trzeźwość, mediach społecznościowych, samokontroli i strachu przed utratą wizerunku. I o tym, jakie głębsze wyobrażenia o człowieku, wspólnocie, państwie i wolności ujawniają się w dzisiejszych alkoholowych sporach.  A także o wielu jeszcze innych sprawach. Owocnego słuchania!

W najnowszej odsłonie „Skądinąd” gości Aleksander Kaczorowski, pisarz, eseista, tłumacz, znawca literatury i kultury czeskiej, autor m.in. książki „Milan Kundera. Życie za zasłoną”. A rozmawiamy o Milanie Kunderze, jego życiu, twórczości i biografii ukrytej za zasłoną. Rozmawiamy także o tym, jak pisze się biografię pisarza, który nie wierzył w znaczenie biografii dla rozumienia dzieła i który konsekwentnie zacierał ślady własnego życia. O Czechach, Europie Środkowej i doświadczeniu XX wieku. O tym, czego może nas nauczyć życie Kundery. O napięciu między prywatnością a historią, między intymnością a polityką, między literaturą a zaangażowaniem. O Kunderze i Havlu jako dwóch różnych modelach pisarza i intelektualisty. O czeskim i francuskim życiu Kundery. O emigracji, zmianie języka i próbie wyzwolenia się z ciężaru dawnej ojczyzny. O „Nieznośnej lekkości bytu”, „Żarcie”, „Księdze śmiechu i zapomnienia” i późnych powieściach francuskich. O Philipie Rothcie i zachodniej recepcji pisarzy z naszej części Europy. O eseju „Zachód porwany” i o tym, czy można go dziś czytać w kontekście rosyjskiej inwazji na Ukrainę. O powieści jako sztuce łamania konwencji, demaskowania kiczu i konfrontowania człowieka z prawdą o sobie.  A także o wielu jeszcze innych sprawach. Owocnego słuchania!

W najnowszej odsłonie „Skądinąd” polecam lektury na wakacje (i nie tylko). Są to: Nicolas Goodrick-Clarke „Czarne słońce. Kulty aryjskie, ezoteryczny nazizm i polityka tożsamości”, przeł. Agata Czarnacka, Instytut Myśli Politycznej im. Gabriela Narutowicza Michael Butter, Peter Knight (redakcja naukowa) „Teorie spiskowe. Kompendium”, przeł. Anna Topolska, Instytut Myśli Politycznej im. Gabriela Narutowicza Mick Brown „Nirvana Express. Mistycy, oszuści i poszukiwacze oświecenia”, przeł. Barbara Gutowska-Nowak, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego Michał Głażewski „Rudolf Steiner. Glosa do inkarnacji 1861-1925”, tomy I i II, Wydawnictwo Uniwersytetu KEN John Langan „Poławiacz”, przeł. Tomasz Chyrzyński, vesper Owocnego słuchania (i czytania!)

W najnowszej odsłonie „Skądinąd” polecam lektury na wakacje (i nie tylko). Są to: Arturo Pérez-Reverte „Cmentarzysko bezimiennych statków”, przeł. Joanna Karasek, MUZA Tom Holland, Dominic Sandbrook „Reszta jest historią”, przeł. Agnieszka Wyszogrodzka-Gaik, Filia George R. R. Martin „Gra o tron”, przeł. Paweł Kruk, Zysk i S-ka John Williams „Butcher's Crossing”, przeł. Maciej Stroiński, filtry F. Scott Fitzgerald „Ten Wielki Gatsby”, przeł. Maciej Świerkocki, officyna Antonio Musarra „Wyspa, której nie ma”, przeł. Joanna Ugniewska, słowo/obraz terytoria Owocnego słuchania (i czytania)!  

W najnowszej odsłonie „Skądinąd” gości doktor Marek Bonczar, chirurg, współtwórca gry „SOR-symulator” – klinicznego symulatora SOR-u opartego na prawdziwych przypadkach medycznych.  A rozmawiamy o medycynie, informatyce i podejmowaniu decyzji pod presją. Rozmawiamy także o tym, po co lekarzom, studentom medycyny, ratownikom i pielęgniarkom symulator Szpitalnego Oddziału Ratunkowego. O tym, że medycyna nie polega wyłącznie na wiedzy, ale także na umiejętności syntezy, wyboru właściwej ścieżki i działania w warunkach niepewności. O pacjentach, których objawy mogą wyglądać błaho, choć kryją poważne zagrożenie – i odwrotnie. O diagnozowaniu, zlecaniu badań, interpretowaniu wyników i wdrażaniu leczenia. O błędach, porażkach i granicach odpowiedzialności lekarza. O młodych lekarzach zdanych często na samych siebie. O tym, czego medycyna mogłaby się nauczyć od symulatorów lotniczych. O serialach medycznych, realnej pracy na ostrym dyżurze i emocjach, których pacjent zwykle nie widzi.  A także o wielu jeszcze innych sprawach. Owocnego słuchania!

W najnowszej odsłonie „Skądinąd” polecam lektury na wakacje (i nie tylko).   Są to:   Philip K. Dick „Ubik”, przeł. Lech Jęczmyk, Rebis Graham Greene „Spokojny Amerykanin”, przeł. Jacek Woźniakowski, Prószyński i S-ka Witold Horwath „Git-Mana”, Janka Larry McMurtry „Na południe od Brazos”, przeł. Michał Kłobukowski, vesper Joseph Mitchell „Reportaże z nowojorskiej ulicy”, przeł. Kaja Gucio i Jakub Marek Klawe, Znak literanova   Owocnego słuchania!

W najnowszej odsłonie „Skądinąd” gości Agnieszka Drotkiewicz, pisarka i eseistka, autorka m.in. powieści „Rekonstrukcja. Połowa twarzy tonie w mroku” (wyd. Osnowa). A rozmawiamy o ciele, twarzy, pięknie i pragnieniu. Rozmawiamy także o życiu z rozszczepieniem podniebienia. O rekonstrukcji twarzy i rekonstrukcji tożsamości. O tym, jak to, co widzą inni, wpływa na nasz obraz samych siebie. O pytaniu „czy jestem ładna?” i ukrytych w nim pytaniach o miłość, szczęście, nadzieję i sens życia. O społecznych kanonach piękna i okrucieństwie cudzego spojrzenia. O wyparciu jako mechanizmie przetrwania. O czekaniu, sprawczości i potrzebie bycia pożądanym. O pragnieniach, których nie sposób zaspokoić. O miłości jako spotkaniu z żywotnością. O tym, czym różni się literatura od terapii. I o odwadze opowiadania własnej historii. A także o wielu jeszcze innych sprawach. Owocnego słuchania!

W najnowszej odsłonie „Skądinąd” mówię o języku nienawiści, pogardy i szyderstwa w mediach społecznościowych (i nie tylko). Mówię także o tym, że ten język zdominował dziś dyskurs publiczny. Że nie jest zarezerwowany dla żadnej poszczególnej grupy – politycznej, tożsamościowej czy światopoglądowej – lecz jest zjawiskiem uniwersalnym, obecnym zarówno po lewej, jak i po prawej stronie, a także w centrum. O tym, że postawa otwartości i życzliwości wobec myślących inaczej uchodzi dziś za wyraz słabości. Że cynizm, wyrachowanie, szyderstwo i uprzedmiotowienie zostały znormalizowane i uznane za powód do dumy. Że najlepiej propagują się w internecie wypowiedzi przemocowe, brutalne i pełne pogardy. O tym, w jaki sposób możemy temu przeciwdziałać i w jaki sposób stosować indywidualne strategie oporu. A także o wielu jeszcze innych sprawach. Owocnego słuchania!

W najnowszej odsłonie „Skądinąd” gości prof. Marcin Napiórkowski, antropolog i kulturoznawca z Instytutu Kultury Polskiej Uniwersytetu Warszawskiego, dyrektor Muzeum Historii Polski, autor m.in. książki „Polska jest życzliwa” (Znak). A rozmawiamy o tym, że Polska jest życzliwa, a przyszłość może być lepsza. Rozmawiamy także o tym, że nie jesteśmy skazani na polaryzację. Że nasz obraz siebie i świata w ogromnym stopniu zakrzywiają algorytmy, które celowo promują antagonizm i konflikt. Że konieczna jest jak najszybsza regulacja tej sfery – na poziomie prawa krajowego i europejskiego. Że współpraca jest bardziej owocna niż walka. Że mamy narzędzia do zmiany na lepsze, chodzi tylko o to, żeby ich użyć. Że nie jesteśmy skazani na polaryzację. A także o wielu jeszcze innych sprawach. Owocnego słuchania!

W najnowszej odsłonie „Skądinąd” gości o. Marcin Wojnicki OCD, dyrektor Karmelitańskiego Instytutu Duchowości w Krakowie, współtwórca podcastu „Smak karmelu”. A rozmawiamy o sztucznej inteligencji i współczesności w kontekście encykliki „Magnifica humanitas” Leona XIV. Rozmawiamy także o tym dla kogo powstała ta encyklika. O kulturze potęgi i cywilizacji miłości, które papież w niej przeciwstawia. O sztucznej inteligencji, jej zaletach, wadach, niebezpieczeństwach i ograniczeniach. O zagrożeniach związanych z mariażem technologii i polityki. O tym na ile chrześcijaństwo może być dziś przeciwwagą dla kultury potęgi. O zaletach i niebezpieczeństwach religijnego spojrzenia na AI. O tym, co chrześcijaństwo ma do zaoferowania współczesnemu światu – i czy taki głos może być jeszcze słyszalny. A także o wielu jeszcze innych sprawach. Owocnego słuchania!

W najnowszej odsłonie „Skądinąd” gości dr Przemysław Skrzyński, religioznawca z Instytutu Religioznawstwa Uniwersytetu Jagiellońskiego, pracownik naukowy Zakładu Interdyscyplinarnych Badań nad Religiami w Polsce. A rozmawiamy o historii i teraźniejszości polskiego buddyzmu. Rozmawiamy także o zmarłym 18 maja b.r. Ole Nydahlu, pionierze buddyzmu tybetańskiego w Polsce. O wątkach buddyjskich w pismach Piotra Skargi. O pierwszych polskich buddystach. O Ryōuchū Stanisławie Umedzie i grupie Oneiron. O sanghach japońskiego i koreańskiego zen. O Philipie Kapleau i Dennisie Genpo Merzelu – pierwszych zachodnich nauczycielach polskich buddystów. O tym, jak polski buddyzm rozwijał się i ewoluował przez ostatnie sześćdziesiąt lat. O tym, ilu jest w Polsce buddystów – oficjalnie i nieoficjalnie. O tym, czy istnieje jakaś charakterystyczna dla Polski specyfika praktykowanego tutaj buddyzmu. O mindfulness i innych około- oraz quasibuddyjskich praktykach i nurtach. A także o wielu jeszcze innych sprawach. Owocnego słuchania!

W najnowszej odsłonie „Skądinąd” inaugurujemy cykl „Lektury na czas chaosu”, który odtąd będzie pojawiał się na falach podcastu regularnie. W cyklu „Lektury na czas chaosu” goście najpierw opowiadają o swoich ukochanych książkach, najważniejszych lekturach i czytelniczych fascynacjach, a potem rekomendują książki, które, ich zdaniem, wszyscy powinni znać, żeby lepiej rozumieć dzisiejszą rzeczywistość. W tej odsłonie „Skądinąd” swoimi rekomendacjami dzieli się dr Jan Hlebowicz, historyk i publicysta, związany z gdańskim oddziałem Instytutu Pamięci Narodowej, autor m.in. książek „Polityka na ambonie” i „Z widokiem na stocznię”. A rozmawiamy o książkach życia Jana Hlebowicza, a także lekturach, które poleca na czas chaosu: trylogii „Maddaddam” Margaret Atwood, „Możliwości wyspy” Michela Houellebecq'a oraz „Wojnie końca świata” Mario Vargasa Llosy. Owocnego słuchania i czytania!

W najnowszej odsłonie „Skądinąd” polecam książki, które warto przeczytać i znać.   Są to: James Hillman „Sny i świat podziemny”, przeł. Izabela Michalska, Eviva L'arte, Warszawa 2025 Graham Greene „Sedno sprawy”, przeł. Jacek Woźniakowski, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1958 Thomas Merton, Czesław Miłosz „Listy”, przeł. Maria Tarnowska, Znak, Kraków 2003 Gary Lachmann „Dark Star Rising. Magick and Power in the Age of Trump, TarcherPerigee Book, New York 2018 Joseph Campbell „Potęga mitu”, przeł. Ireneusz Kania, Znak, Kraków 2025 Dennis Burmeister, Sascha Lange „Depeche Mode Live”, przeł. Emilia Skowrońska, Sine Qua Non, Kraków 2025 Owocnego słuchania i czytania!

W najnowszej odsłonie „Skądinąd” gości Karolina Olejak, dziennikarka i reporterka związana z Polsat News, autorka książki „Nienawidzę ich. To Polacy mówią na terapiach. Reportaż z podzielonego kraju”. A rozmawiamy o polaryzacji i nienawiści w Polsce (i nie tylko). Rozmawiamy także o tym, jak polityka staje się obsesją. O tym, czego prawica zazdrości liberałom i czego liberałowie zazdroszczą prawicy. O pogardzie i nienawiści, które potrafią przeniknąć wszystkie obszary naszego życia, nie tylko politykę. O źródłach polaryzacji w Polsce i na świecie. O koncepcji cienia autorstwa Carla Gustava Junga i o tym, jak ta kategoria może pomóc w rozumieniu zjawisk społecznych. O perspektywach na przyszłość i potencjalnych sposobach przeciwdziałania polaryzacji. A także o wielu jeszcze innych sprawach. Owocnego słuchania!

W najnowszej odsłonie „Skądinąd” gości dr Mira Marcinów, psycholożka i filozofka z Instytutu Filozofii i Socjologii PAN, autorka m.in. „Historii polskiego szaleństwa” i powieści „Bezmatek”. A rozmawiamy o tym, czym jest hipochondria. Rozmawiamy także o doświadczeniu choroby i doświadczeniu hipochondrii. O różnych definicjach hipochondrii. O jej kulturowych, filozoficznych, psychologicznych, medycznych i egzystencjalnych aspektach. O indukowaniu i monetyzowaniu lęku o zdrowie we współczesnym świecie. O tym gdzie kończy się racjonalna troska o zdrowie, a zaczyna hipochondria. O indywidualistycznych narracjach dotyczących zdrowia i choroby. O rozmaitych formach pseudomedycyny i szarlatanerii żerujących na naszej potrzebie kontroli oraz trosce o zdrowie, w tym m.in. o tzw. biologii totalnej. A także o wielu jeszcze innych sprawach. Owocnego słuchania!

W najnowszej odsłonie „Skądinąd” zastanawiam się nad tym, jak być dzisiaj dobrym człowiekiem (i co to w ogóle znaczy)? Opowiadam także o zamianie języka wartości na język psychologiczny. O kulturze terapeutycznej i kulturze narcyzmu. O nadmiernej koncentracji na „ja”, emocjach oraz osobistym dobrostanie, przez co z pola widzenia znika wszystko inne. O tym, jak odzyskać pojęcia dobra i zła – i dlaczego jest to dzisiaj koniecznie potrzebne. A także o wielu jeszcze innych sprawach. Owocnego słuchania!  

W najnowszej odsłonie „Skądinąd” gości Michał Okoński, publicysta i zastępca redaktora naczelnego „Tygodnika Powszechnego”. A rozmawiamy o współczesnych sporach o chrześcijaństwo. Rozmawiamy także o liście biskupów z okazji 40-lecia wizyty Jana Pawła II w rzymskiej synagodze oraz intensywnych dyskusjach wokół tego listu. O pęknięciach i podziałach we współczesnym chrześcijaństwie. O fundamentalizmie i integryzmie. O „chrześcijaństwie” spod znaku MAGA w wersji Petera Thiela i JD Vance'a. O naturze i źródłach przemocy i o tym, jak na przemoc patrzy chrześcijaństwo. O możliwych scenariuszach na przyszłość. A także o wielu jeszcze innych sprawach. Owocnego słuchania!

W najnowszej odsłonie „Skądinąd” gości Martyna Butrym, filozofka, pisarka, scenarzystka, autorka książki „Dasein na wielkim ekranie, czyli filozofia Heideggera w filmach”. A rozmawiamy o filozofii, filmach i bycie (i czasie). Rozmawiamy także o postaci i filozofii Martina Heideggera. O filozoficznych problemach, które są wciąż aktualne, wciąż nierozwiązane. O tym, że filozofia „przychodzi” do nas z różnych stron – z kultury, codzienności, zjawisk życia społecznego – a nie tylko z opasłych ksiąg. O filmie jako języku, w którym można opowiadać o fundamentalnych spawach i o filozofii jako narzędziu interpretacji filmu. O potrzebie – i deficycie – krytycznego myślenia w polityce i nie tylko. A także o wielu jeszcze innych sprawach. Owocnego słuchania!

W najnowszej odsłonie „Skądinąd” gości Robert Ziębiński, pisarz, publicysta, scenarzysta, znawca popkultury. A rozmawiamy o tym jak to możliwe, że umarł Chuck Norris. Rozmawiamy także o herosach kina akcji lat 80. XX wieku. O karierze Chucka Norrisa i jego fenomenie. O złych, lepszych i najlepszych filmach z jego udziałem. O filmach autentycznych i filmach sterylnych. O końcu pewnej epoki. A także o wielu jeszcze innych sprawach. Owocnego słuchania!

W najnowszej odsłonie „Skądinąd” gości Kama Wojtkiewicz, psycholożka, twórczyni podcastu „Sznurowadła myśli”, autorka książki „Sobą zajęci. O pułapkach samorozwoju i kultury terapeutycznej” (wyd. Agora). A rozmawiamy o meandrach i pułapkach popterapii i popduchowości. Rozmawiamy także o różnych nurtach terapeutycznych. O terapiach rzetelnych i nierzetelnych. O realistycznych i nierealistycznych względem nich oczekiwaniach. O tym, czego szukamy dziś w narracjach rozwojowych i dlaczego brzmią one tak atrakcyjnie. O różnych formach duchowości oraz pokusach i iluzjach, jakie przed nami rozsnuwają. O języku terapeutycznym, który przeniknął do języka codziennego. O poszukiwaniu prawdy o sobie. A także o wielu jeszcze innych sprawach. Owocnego słuchania!

W najnowszej odsłonie „Skądinąd” gości o. Marcin Wojnicki OCD, karmelita bosy, twórca podcastu „Smak karmelu”. A rozmawiamy o duchowości, religii i niepewności. Rozmawiamy także o znaczeniu pojęć „duchowość” i „religia”. O różnicach, podobieństwach i napięciach pomiędzy duchowością a religią. O znaczeniu symboli religijnych oraz religijnych instytucjach. O problemach i kontrowersjach związanych z tymi instytucjami. O niebezpieczeństwach duchowości zorganizowanej i niezorganizowanej. O ateizmie i duchowości bezwyznaniowej. O istocie chrześcijańskiego przesłania. A także o wielu innych sprawach. Owocnego słuchania!

W najnowszej odsłonie „Skądinąd” gości Marcin Meller, dziennikarz i pisarz, autor m.in. powieści „Czerwona ziemia” i „Dzieci lwa”. A rozmawiamy o tym, jak się buduje szkołę w Etiopii (zrzutka.pl/etiopia). Rozmawiamy także o przedsięwzięciu, w które Marcin Meller się zaangażował. O powołanej przez niego fundacji, która zajmuje się budową szkoły w Etiopii. O sytuacji politycznej w tym kraju. O etiopskiej kuchni. O roli, jaką w życiu odgrywa przypadek. O zaangażowaniu w praktyczną pomoc innym. A także o wielu innych sprawach. Owocnego słuchania!

W najnowszej odsłonie „Skądinąd” gości dr Maria Libura, ekspertka związana m.in. z Polską Siecią Ekonomii i Klubem Jagiellońskim. A rozmawiamy o zjawisku polaryzacji, które jest jednym z najbardziej niepokojących i dominujących zjawisk w polskiej sferze publicznej. Rozmawiamy także o reakcjach na wywiad z Martą Nawrocką i postępującej estetyzacji debaty politycznej. O klasizmie, podwójnych standardach i używaniu argumentów dotyczących pochodzenia społecznego. O echach PRL-u, transformacji ustrojowej i współczesnym postrzeganiu awansu społecznego. O ogromnej popularności historii ludowych. O braku merytorycznej debaty. O dominacji gigantów cyfrowych, wpływie algorytmów na nasze życie i monetyzowaniu skrajnych emocji. O potrzebie regulacji mediów społecznościowych oraz o budowaniu małych wspólnot jako formie sprzeciwu. A także o wielu jeszcze innych sprawach. Owocnego słuchania!  

W najnowszej odsłonie „Skądinąd” gości dr Mateusz Piotrowski, teolog, publicysta, działacz społeczny. A rozmawiamy o przyczynach, konsekwencjach i wnioskach na przyszłość wynikających z afery Epsteina. Rozmawiamy także o kulturowych, społecznych i filozoficznych/religijnych aspektach sprawy. O „spisku elit” i „kontrspisku zwykłych ludzi”. O transgresji, bogactwie i zbrodni. O sporach dotyczących publikacji 3.5 miliona stron z akt sprawy Epsteina oraz o tym, kto w tych aktach najbardziej się kompromituje. O świadomym i nieświadomym przekraczaniu barier. O wolności pozytywnej i negatywnej. O pożytkach płynących z granic i tabu. A także o wielu jeszcze innych sprawach. Owocnego słuchania!

W najnowszym odcinku „Skądinąd” polecam książki starsze i nowsze. Są to: Graham Greene „Moc i chwała”, przeł. Bolesław Taborski, Wydawnictwo Benedyktynów Tyniec Henryk Elzenberg „Kłopot z istnieniem”, Znak Yascha Mounk „Pułapka tożsamości”, przeł. Tomasz Bieroń, Wydawnictwo Kultury Liberalnej Colin Dickey „Ghostland. Ameryka i jej nawiedzone miejsca”, przeł. Jerzy Kozłowski, Wydawnictwo Literackie Christopher Lasch „Bunt elit”, przeł. Dobrosław Rodziewicz, Platan Mihaly Csikszentmihalyi „Flow. Stan przepływu”, przeł. Aleksandra Haduła, Feeria Ernesto de Martino „Świat magiczny”, przeł. Beata Nuzzo, Nomos Owocnego słuchania i czytania!

W najnowszej odsłonie „Skądinąd” gości dr Michał Jędrzejek, filozof, redaktor miesięcznika „Znak”, autor książki „Bóg umarł. Dlaczego odchodzimy od religii”. A rozmawiamy o etycznych, prawnych i społecznych kontrowersjach wokół eutanazji. Rozmawiamy także o wstrząsającym reportażu Elainy Plot Calabro „Kanada się zabija”, który ukazał się w lutowym numerze miesięcznika „Znak” (a wcześniej w „The Atlantic”). Rozmawiamy o tym, jak kanadyjski system „medical assistance in dying” (MAiD) ewoluował od pomocy terminalnie chorym do procedury dostępnej dla osób cierpiących na chroniczny ból, samotność czy ubóstwo. O „drugiej ścieżce” eutanazji i o tym, czy prawo do autonomicznej decyzji o śmierci nie staje się niebezpieczną presją systemową. O dylematach lekarzy, którzy stają przed wyborem między ratowaniem życia a realizacją woli pacjenta. O przypadkach osób fizycznie zdrowych, zmagających się z depresją, które wnioskują o śmierć. O „upiornych” przykładach eutanazji wykonywanej na osobach, które nie są już w stanie potwierdzić swojej wcześniejszej woli. O tym, czy eutanazja może stać się sposobem na oszczędności w systemie ochrony zdrowia. A także o tym, jak sekularyzacja zmienia nasze postrzeganie granic życia i śmierci. A także o wielu jeszcze innych sprawach. Owocnego słuchania!

W najnowszej odsłonie „Skądinąd” gości Ewa Kaleta, dziennikarka, reporterka i autorka wywiadów – związana z „Gazetą Wyborczą” – która od pół roku mieszka w Palermo. A rozmawiamy o tym jak rzucić wszystko i wyjechać na Sycylię. Rozmawiamy także o zmianie i punktach zwrotnych. O tym, czy da się zmienić swoje życie. O tym, czy zmiana miejsca to zmiana głęboka czy powierzchowna. O Sycylii i sycylijskiej specyfice. O „szalonym” Palermo i o tym na czym polega szaleństwo tego miasta. O doświadczeniu imigracji i codziennym życiu w innym kraju. O sycylijskiej kulturze, mentalności i kuchni. A także o wielu jeszcze innych sprawach. Owocnego słuchania!

W najnowszej odsłonie „Skądinąd” goszczą prof. Izabela Trzcińska, religioznawczyni z Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie oraz prof. Agata Świerzowska, religioznawczyni z Uniwersytetu Jagiellońskiego, badaczki współczesnych duchowości i dziejów polskiej tradycji ezoterycznej, autorki książki „Jasną jest droga przede mną. Życie i dzieło Wandy Dynowskiej Umadevi”. A rozmawiamy o niezwykłym życiu Wandy Dynowskiej Umadevi (1888-1971). Rozmawiamy także o teozofii i jodze – w Polsce i na świecie. O drogach, które zaprowadziły Wandę Dynowską do teozofii, jogi i masonerii. O organizacji wolnomularskiej „Le Droit Humaine”, którą zakładała. O spotkaniu z Jiddu Krishnamurtim. O wyjeździe do Indii. O buddyzmie i Tybecie. O chrześcijaństwie, z którym Dynowska również się identyfikowała, choć wierzyła w reinkarnację. O krajobrazie duchowym Polski w 20-leciu międzywojennym i PRL'u. O dziedzictwie Wandy Dynowskiej. A także o wielu jeszcze innych sprawach. Owocnego słuchania!

W najnowszej odsłonie „Skądinąd” polecam lektury na początek Nowego Roku (i nie tylko). A są to: Paul Kingsnorth „Against the Machine. On the Unmaking of Humanity”, Particular Books (Penguin/Random House) 2025 Barbara Ehrenreich „Z przyczyn naturalnych. Ludzka obsesja dobrego samopoczucia i nadludzkie wysiłki, aby żyć dłużej”, przeł. Anna Dzierzgowska, Grupa Wydawnicza Relacja 2025 Suzanne O'Sullivan „Wiek diagnozy. Jak obsesja na punkcie zdrowia czyni nas bardziej chorymi”, przeł. Jan Dzierzgowski, Znak Literanova 2025 „Misterium wiary. Jon Fosse w rozmowie z Eskilem Skjeldalem”, przeł. Iwona Zimnicka, WAM 2025 Martin Scorsese, Antonio Spadaro „Dialogi o wierze”, przeł. Tomasz Kwiecień i Magdalena Macińska, WAM i Więź 2024 Shusaku Endo „Głęboka rzeka”, przeł. Mikołaj Melanowicz, MUZA 1996 Owocnego słuchania i czytania!

W najnowszej odsłonie „Skądinąd” gości prof. Marcin Napiórkowski, semiotyk z Instytutu Kultury Polskiej UW, dyrektor Muzeum Historii Polski. A rozmawiamy o epoce przełomów i zmian. Rozmawiamy także o tym, czym było minione ćwierćwiecze. O optymizmie lat 90. O nieopowiedzianych historiach czasów transformacji. O końcu „końca historii”. O atakach na WTC. O inwazji na Irak, kryzysie finansowym, wejściu Polski do UE i katastrofie smoleńskiej. O pandemii, wojnach, Rosji i Stanach Zjednoczonych. O technologii, mediach społecznościowych, medycynie i polityce. A także o wielu jeszcze innych sprawach. Owocnego słuchania!

W najnowszej odsłonie „Skądinąd” goszczą dr Paweł Boguszewski, neuronaukowiec z Instytutu Biologii Doświadczalnej im. Marcelego Nenckiego PAN oraz prof. Jan Chwedeńczuk, fizyk z Wydziału Fizyki UW. A rozmawiamy o technologii, polityce i rzeczywistości. Rozmawiamy także o tym, co działo się w mijającym roku. O sztucznej inteligencji oraz o możliwych perspektywach jej rozwoju – w konstruktywnym i destrukcyjnym kierunku. O technologii w służbie wojny i polityki. O spadku zaufania do nauki i kryzysie prawdy. O zacieraniu się granic między rzeczywistością realną i wirtualną. O wielkich korporacjach i politykach umiejętnie grających na zbiorowych emocjach. A także o wielu jeszcze innych sprawach. Owocnego słuchania!

W najnowszej odsłonie „Skądinąd” składam wszystkim Słuchaczkom i Słuchaczom (świąteczne) życzenia na czas chaosu i mówię o tym, co pojawi się wkrótce w podcaście. Owocnego słuchania!

W najnowszej odsłonie „Skądinąd” gości dr Paulina Frankiewicz, filozofka badająca pogranicza pomiędzy filozofią a literaturą. A rozmawiamy o filozofii i literaturze Alberta Camusa. Rozmawiamy również o egzystencjalizmie. O relacjach pomiędzy filozofią a literaturą. O tym czy życie ma sens, a jeśli nie – co z tego może dla nas wynikać. O egzystencjalnych i moralnych implikacjach absurdu istnienia. O tym na ile książki Alberta Camusa są wciąż aktualne. A także o wielu jeszcze innych sprawach. Owocnego słuchania!

W najnowszej odsłonie „Skądinąd” gości Paweł Wielopolski, etnolog, literaturoznawca, redaktor, autor książki „Rejestr grozy. Przewodnik po technikach narracyjnych” (PWN). A rozmawiamy o tym, co horrory mówią o naszych najgłębszych lękach. Rozmawiamy także o tym, czym jest literatura grozy. Jakie są jej główne wątki, tematy, rekwizyty. O najważniejszych autorach tworzących ten gatunek, a także o tym, że literatura grozy to pełnowartościowa literatura. O związkach pomiędzy tematami i obrazami rodem z tego gatunku i fundamentalnych ludzkich obawach i lękach. O Edgarze Allanie Poe'm, Stephenie Kingu, H.P. Lovecrafcie, Mary Shelley, Peterze Straubie, Clivie Barkerze i Jozefie Karice. A także o wielu jeszcze innych sprawach. Owocnego słuchania!

W najnowszej odsłonie „Skądinąd” gości dr Maciej Wodziński, filozof z Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, autor książki „Sokrates. Filozof życia, filozof śmierci”, badacz filozofii psychiatrii i zastosowań sztucznej inteligencji w obszarze zdrowia psychicznego.   A rozmawiamy o tym, jak AI staje się zwierciadłem – czasami krzywym – dla ludzkiego poznania.   Rozmawiamy także o delegowaniu autonomii poznawczej na modele językowe i o tym, jak bardzo nie rozumiemy maszyn, które już dziś wpływają na nasze decyzje. O złudzeniu „idealnego rozmówcy”, który zawsze ma wystarczająco dużo czasu i cierpliwości — i o psychologicznych konsekwencjach takiej relacji. O ucieleśnieniu jako warunku podmiotowości i o tym, dlaczego AI może jedynie imitować „kogoś”, a nie „być kimś”. O wykorzystaniu modeli językowych w psychiatrii. O tym, dlaczego AI potrafi wyłapywać mikrodetale głosu i prozodii lepiej niż człowiek. O tym, jak sztuczna inteligencja może pomóc „uwiarygodnić” subiektywność, zamiast ją wypierać. O możliwości stworzenia nowego modelu psychiatrii. A także o wielu jeszcze innych sprawach. Owocnego słuchania!

W najnowszej odsłonie „Skądinąd” gości dr Jan Hlebowicz, historyk z Oddziałowego Biura Badań Historycznych Instytutu Pamięci Narodowej, autor m.in. książki „Polityka na ambonie. Środowisko księży patriotów w województwie gdańskim w latach 1950-1956”. A rozmawiamy o relacjach Kościoła i PRL-owskiej władzy. Rozmawiamy także o tzw. „księżach patriotach”. O sposobach, w jaki totalitarna władza szantażowała i łamała przedstawicieli duchowieństwa. O relacjach Kościół-władza w PRL oraz o tym, jakie konsekwencje miały i mają te relacje dla współczesności. O specyfice okresu stalinowskiego. O uzasadnieniach moralnych, filozoficznych i teologicznych, jakie „księża patrioci” tworzyli dla swoich związków z aparatem państwowej represji. O uniwersalnych dylematach: lojalności, wierności zasadom, zdradzie ideałów. O wystawie „Nasi chłopcy”. A także o wielu jeszcze innych sprawach. Owocnego słuchania!    

W najnowszej odsłonie „Skądinąd” gości dr Paweł Boguszewski, neuronaukowiec, popularyzator nauki, kierownik Pracowni Metod Behawioralnych w Instytucie Biologii Doświadczalne im. Marcelego Nenckiego PAN. A rozmawiamy o prawdzie, kłamstwie i wolności słowa. Rozmawiamy także o tym jakie są granice wolności słowa. O tym, o to znaczy „wolność słowa” w kontekście nauki, a zwłaszcza – medycyny i zdrowia. O tym, czy istnieją w tym obszarze jakieś zróżnicowania i gradacje? O różnych przykładach oszustw i szarlatanerii – od totalnej biologii po „kościół naturalny”. A także o wielu jeszcze sprawach. Owocnego słuchania!

W najnowszej odsłonie „Skądinąd” gości dr Paweł Boguszewski, neuronaukowiec, kierownik Pracowni Metod Behawioralnych w Instytucie Biologii Doświadczalnej im. Marcelego Nenckiego PAN. A rozmawiamy o przeciwdziałaniu pseudonauce i pseudomedycynie. Rozmawiamy także o przypadkach z ostatnich tygodni: odwołaniu spotkania o totalnej biologii w Bibliotece Publicznej w Piasecznie oraz rozmowie Bogdana Rymanowskiego z prof. Grażyną Cichosz. O tym, czym jest totalna biologia i dlaczego nie ma nic wspólnego z rzetelną wiedzą. O szkodliwości propagowania tego rodzaju doktryn. O standardach, jakie powinny obowiązywać w instytucjach państwowych. O tym, czym jest konsensus naukowy. O tym jak odróżnić rewolucjonistę naukowego od hochsztaplera. O odpowiedzialności i etyce dziennikarskiej. O internetowych nagonkach i mediach społecznościowych. A także o wielu jeszcze innych sprawach. Owocnego słuchania!

W najnowszej odsłonie „Skądinąd” gości Robert Ziębiński, pisarz, scenarzysta, znawca twórczości Stephena Kinga. A rozmawiamy o tym, z czego bierze się groza. Rozmawiamy także o powieści Stephena Kinga „To”. O jej adaptacjach filmowych oraz serialu „TO: Witajcie w Derry”, który miał niedawno premierę w HBO Max. O sposobie, w jaki King buduje atmosferę grozy w swoich powieściach. O specyfice horroru jako gatunku. O statusie literackim Kinga. O jego wczesnych i późnych, lepszych i gorszych powieściach. O fenomenie jego pisarstwa. A także o wielu jeszcze innych sprawach. Owocnego słuchania!

W najnowszej odsłonie „Skądinąd” opowiadam o mojej nowej książce „Ćwiczenia z dysonansu”, która ukaże się 29 października nakładem wydawnictwa Znak Literanova.   Zapraszam również na spotkania autorskie:   8.XI na Targach Książki w Katowicach 17.XI w Krakowie, w Pałacu Potockich 19.XI w Gdańsku, w Fundacji Palma 20.XI w Warszawie, w Nowym Teatrze   Owocnej lektury i do zobaczenia!

W najnowszej odsłonie „Skądinąd” opowiadam o „Rozważaniach niepoważnych” Umberto Eco, które ukażą się 29 października nakładem wydawnictwa Noir Sur Blanc, w przekładzie Moniki Woźniak. Odcinek powstał we współpracy z wydawnictwem ponieważ w książce mam swój niewielki udział – opracowałem notki o opisywanych przez Eco postaciach i szkołach filozoficznych. „Rozważania niepoważne” to znakomite, dowcipne wierszyki, które w esencjalny sposób ujmują najważniejsze idee tworzące zachodnią kulturę – od presokratyków do filozofii analitycznej.   Owocnego słuchania i czytania!

W najnowszej odsłonie „Skądinąd” rekomenduję lekturę książek „Przeciw nowoczesnemu światu” Marka Sedgwicka (wyd. Instytut Gabriela Narutowicza) oraz „Mity tradycjonalizmu integralnego” Zbigniewa Mikołejki (wyd. IFiS PAN). Opowiadam także o tradycjonalizmie integralnym oraz o jego związkach z niegdysiejszą i dzisiejszą skrajną prawicą. Stawiam tezę, że pewnych zjawisk we współczesnej polityce nie sposób zrozumieć bez odniesienia do tego nurtu ideowego. Owocnego słuchania!

W najnowszej odsłonie „Skądinąd” gości prof. Jan Chwedeńczuk, fizyk z Instytutu Fizyki Teoretycznej Uniwersytetu Warszawskiego. A rozmawiamy o tym, skąd wiemy co jest rzeczywiste? Rozmawiamy także o zacieraniu się granic pomiędzy rzeczywistością a nierzeczywistością. O technologii AI, która już dziś generuje wysokiej jakości imitacje. O tym, jakie mogą być kierunki i konsekwencje dalszego rozwoju tej technologii. O filmach wytwarzanych sztucznie i wirtualnych aktorach. O rozprzestrzenianiu się kłamstw i dezinformacji – w służbie polityki i nie tylko. O kryteriach prawdy, metodzie naukowej i przyszłości. Oraz o wielu jeszcze innych sprawach. Owocnego słuchania!

W najnowszej odsłonie „Skądinąd” gości dr Zbigniew Łagosz, religioznawca, autor książek i tekstów poświęconych historii polskiej ezoteryki oraz jeden z najlepszych polskich sędziów ringowych. A rozmawiamy o tym jak się ma boks do ezoteryki, buddyzmu i literatury. Rozmawiamy także o tym, jak się zostaje sędzią bokserskim. O specyfice tej dyscypliny sportu. O tym na czym polega sędziowanie w ringu. O tym, czy jest to zajęcie niebezpieczne. O różnych ciekawostkach i trikach w świecie boksu. O brutalności tego sportu i rozmaitych kontrowersjach z tym związanych. O tym, czy Lennox Lewis pokonałby Oleksandra Usyka. A także o wielu jeszcze innych sprawach. Owocnego słuchania!  

W najnowszej odsłonie „Skądinąd” gości Mikołaj Grynberg, fotograf i pisarz, autor m.in. książki „Rok, w którym nie umarłem”. A rozmawiamy o życiu, śmierci i radości życia. Rozmawiamy także o tym jak pisać o najbardziej prywatnych, a zarazem najbardziej uniwersalnych doświadczeniach. O tym, czy otarcie się o śmierć zmienia sposób patrzenia na życie. O bezradności, słabości i emocjach: lęku, nadziei, miłości, radości. O sensie i bezsensie. A także o wielu jeszcze innych sprawach. Owocnego słuchania!

W najnowszej odsłonie „Skądinąd” gości dr Wojciech Zalewski, filozof i eseista, autor książki „W poszukiwaniu nadziei. Eseje filozoficzne”. A rozmawiamy o tym, czym jest nadzieja. Rozmawiamy także o nadziei w perspektywie filozofii. O tym, czym nadzieja różni się od wiary. O nadziei dotyczącej spraw ostatecznych oraz tych całkiem przyziemnych. O różnych współczesnych kryzysach i poszukiwaniu nadziei na wyjście z nich. O nowych technologiach, przebodźcowaniu, deficycie uwagi i poczuciu beznadziei. A także o wielu jeszcze innych sprawach. Owocnego słuchania!

W najnowszej odsłonie „Skądinąd” gości prof. Karolina Wigura, socjolożka, współtwórczyni „Kultury Liberalnej”, związana m.in. z Wydziałem Socjologii UW i Zentrum Liberale Moderne w Berlinie, autorka m.in. książki „Endo. Sztuka akceptacji choroby”. A rozmawiamy o życiu z endometriozą. Rozmawiamy także o stereotypach związanych z tą chorobą. O kobiecości, płodności, cierpieniu i społecznych presjach. O tym jak w doświadczeniu choroby przecinają się kultura i cielesność, filozofia i prywatność. O odwadze publicznego mówienia o chorobie. O blaskach i cieniach współczesnej medycyny. O fundamentalnych ludzkich troskach i tęsknotach. A także o wielu jeszcze innych sprawach. Owocnego słuchania!