Spegillinn

Hin margumtalaða Bókun 35 við samninginn um Evrópska efnahagssvæðið er orðin að dómsmáli, eftir að ESA, eftirlitsstofnun EFTA, tilkynnti í morgun að stofnunin hefði vísað þessu máli til EFTA dómsstólsins. ESA hefur um langt skeið krafist þess að bókun 35 yrði innleidd í íslenskt lagaumhverfi, en málið er umdeilt; frumvarp um bókunina hefur í fjórgang verið lagt fram á Alþingi - nu síðast fyrir nokkrum dögum. Þórdís Kolbrún Reykfjörð Gylfadóttir sem var þá utanríksráðherra Sjálfstæðisflokks lagði fyrst fram frumvarp um hana vorið 2023 en það kom aldrei til annarar umræðu. Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir hefur tvisvar áður lagt fram frumvarp um bókun 35 og mælir væntanlega fyrir því fjórða sinni í byrjun næstu viku. Björn Malmquist fréttamaður í Brussel ræddi við Árna Pál Árnason, einn þriggja stjórnarmanna í ESA um ákvörðun stofnunarinnar um málsókn og tímasetningu hennar, og Ævar Örn Jósepsson ræðir við Gunnar Þór Pétursson lagaprófessor við Háskólann í Reykjavík um málsóknina og bókunina sjálfa. Eins og fram hefur komið í Speglinum ríkir mikið ójafnvægi á byggingamarkaði. Í nýlegri skýrslu HMS kom fram að á landinu eru um 1.900 íbúðir sem eru fullbúnar en hafa ekki selst og standa tómar. Margar þeirra hafa staðið tómar í meira en eitt ár - og slíkar íbúðir eru hvergi fleiri en í Hafnarfirði, eða 213. Rúnar Pálmason ræðir þessa óvenjulegu stöðu við Orra Björnsson, formann bæjarráðs Hafnarfjarðar. Umsjón: Ævar Örn Jósepsson Tæknimaður: Mark Eldred

Um 1.900 nýjar og tilbúnar íbúðir tómar - 85% fleiri en fyrir ári. Margar hafa verið til sölu í heilt ár. Atvinnuleysi í bygginga- og mannvirkjagerð fer vaxandi, dæmi eru um að öflug fyrirtæki séu að draga verulega úr starfseminni og í gær bárust fréttir af því að 20 manns hefði verið sagt upp hjá Íslenskum aðalverktökum. Tólf umsagnir bárust við frumvarpsdrög um breytingar á almennum hegningarlögum, lögum um meðferð sakamála og lögreglulögum sem sett voru inn í samráðsgátt stjórnvalda í byrjun mánaðar

Leiðtogar heims flykktust til New York í síðustu viku á allsherjarþing Sameinuðu þjóðanna til að ræða helstu áskoranir í alþjóðasamfélaginu, og leiðtogavikunni lýkur í dag. Það var setið þétt á bekknum þegar þingið var sett og Antonio Guterres aðalritari Sameinuðu þjóðanna flutti sína síðustu ræðu á allsherjarþingi. Um næstu áramót verða tvö ár liðin frá því bandaríska fyrirtækið JBT tók Marel yfir - en Marel hafði lengi verið eitt af allra öflugustu fyrirtækjunumm á Íslandi. Höfuðstöðvar Marel eru ekki lengur í Garðabæ heldur í Chicago í Bandaríkjunum og starfsfólki í Garðabæ hefur fækkað. Fyrir fjórtán árum sást fjallahringur Peking ekki nema örsjaldan í gegnum mengunarmistrið en bláhimnna eða heiðskírir dagar voru þar þrjú hundruð í fyrra.

Í byrjun árs sagði Guðmundur Ingi Kristinsson af sér sem mennta- og barnamálaráðherra. Nokkrum dögum síðar sagði Guðmundur Ingi að Inga Sæland formaður flokksins hefði krafist afsagnar hans á meðan hann var á sjúkrahúsinu eftir aðgerðina. Inga hefur ítrekað sagt að upplifun þeirra Guðmundar af aðdraganda þess að hann sagði af sér sé ólík. Nýtt náttúru- og innviðagjald á ferðamenn sem ætla Gullna hringinn - það er að segja á Þingvelli, Gullfoss og Geysi - verður lagt á frá og með 1. maí á næsta ári, samkvæmt drögum að frumvarpi atvinnuvegaráðherra sem var kynnt í vikunni.

Jóhann Páll Jóhannsson umhverfis-, orku- og loftslagsráðherra segir að gera þurfi miklu meira miklu hraðar, ef Ísland á að ná settu markmiði um 41% samdrátt á samfélagslosun fyrir árið 2030, og segir margt þegar hafa veið gert og fleira í bígerð til að auka líkur á því. Hins vegar er hann efins um að lögbundið markmið um kolefnishlutlaust Ísland fyrir 2040 sé raunhæft. Ekki hefur enn verið skilgreint hvað í þessu hugtaki felst, og það sé því í raun nánast marklaust. Ævar Örn Jósepsson ræðir við Jóhann Pál. Jens-Frederik Nielsen formanni landsstjórnar Grænlands og Múte B. Egede utanríkisráðherra landsins var vel fagnað þegar þeir komu til Nuuk frá New York í gærkvöld. Þeim var létt: Eftir ítrekaðar yfirlýsingar Donalds Trumps um að Grænland væri öryggi Bandaríkjanna nauðsynlegt og þau þyrftu að ráða því, var samningur milli ríkjanna þriggja um varnir og öryggi í höfn. En hvað felst í honum? Anna Kristín Jónsdóttir ræðir við Erling Erlingsson hernaðarsagnfræðing. Umsjón: Ævar Örn Jósepsson Tæknimaður: Kári Guðmundsson

Ljóst varð í morgun að ríkisstjórnin ætlaði sér að setja lög á verkfall flugvirkja hjá Icelandair. Ekki kom þó til þess því flugvirkjar aflýstu verkfallinu. Icelandair og flugvirkjar lýstu því yfir að næstu fjórar vikur yrðu nýttar til markvissra viðræðna samkvæmt verkstýrðri áætlun ríkissáttasemjara. En þó að verkfallið hafi verið stutt, hafði það töluverðar afleiðingar. Rætt við Gylfa Dalmann Aðalsteinsson, prófessor og Finnbjörn A. Hermannsson forsta Alþýðusambands Íslands. Bæði viðskiptaþvinganir Vesturlanda gegn Rússlandi og svo ýmsar skorður sem Rússar leggja sjálfir á fjölmiðlun og fjarskipti í landinu gera það að verkum að fyrir erlent fjölmiðlafólk er erfitt að ferðast til Rússlands og að senda þaðan fréttir um lífið í landinu eftir að Rússar réðust inn í Úkraínu. Jón Björgvinsson fréttaritari RÚV fékk þó vegabréfsáritun til að fylgjast með nýafstöðum þingkosningum, í Moskvu.

Rætt við Nicole Simone Keller, teymisstjóra losunarbókhalds Umhverfis- og orkustofnunar um nýja skýrslu um losun gróðurhúsalofttegunda hér á landi. Rætt við Jónas Má Gunnarsson, aðalhagfræðing Húsnæðis, mannvirkja- og skipulagsstofnunar um kólnun á byggingamarkaði.

Katastrófa er hugtakið sem hvorutveggja þýskir stjórnmálaskýrendur og Friedrich Merz Þýskalandskanslari nota um úrslit þingkosninganna í sambandslandinu Mecklenburg-Vorpommern í gær. Með því er í senn átt við sögulega mikið fylgi þjóðernisöfgaflokksins Alternative für Deutschland, AfD, og enn frekar þá staðreynd að flokkur kanslarans, Kristilegir demókratar, CDU, náðu ekki inn manni, í fyrsta sinn í sögunni. Jóhanna Ýr Bjarnadóttir stjórnmálafræðingur í Berlín ræðir stöðuna í þýskum stjórnmálum við Ævar Örn Jósepsson. Í liðinni viku bárust þær fréttir að meirihlutinn í borgarstjórn vildi afturkalla lóðir sem Rússneska rétttrúnaðarkirkjan og Félag múslima fengu úthlutað fyrir alllöngu síðan, án endurgjalds, enda hefðu framkvæmdir ekki hafist innan tilskilinna fresta. Þriðja trúfélagið, Ásatrúarfélagið, sem fékk úthlutað lóð um svipað leyti, byrjaði að byggja fyrir ellefu árum. Þar hafa framkvæmdir gengið hægt - en ólíkt hinum trúfélögunum þarf Ásatrúarfélagið ekkert að flýta sér. Rúnar Pálmason kynnti sér málið og talaði við Öldu Völu Ásdísardóttur hjá Ásatrúarfélaginu. Norrænir ríkisborgarar, þar á meðal Íslendingar, hafa getað öðlast norskan ríkisborgararétt eftir búsetu á Svalbarða án þess að hafa búið á norska meginlandinu - en nú gæti það breyst. Ástrós Signýjardóttir fjallar um þettal Umsjón: Ævar Örn Jósepsson Tæknimaður: Rúnar Pálmason.

80% barna í 4.-5. bekk nota samfélagsmiðla, þrátt fyrir að hafa ekki aldur til. Þetta sýna niðurstöður nýrra Lýðheilsuvísa landlæknis sem kynntir voru í vikunni. Sífellt fleiri nýta sér gervigreind og áhyggjur af þróun hennar aukast. Áslaug Arna Sigurbjörnsdóttir hjá Fenris Creations segir eðlilegt að áhyggjur fylgi hröðum tæknibreytingum en hefur efasemdir um að ábyrgasta nálgunin sé að hægja á. Umsjón: Ástrós Signýjardóttir Stjórn útsendingu: Margrét Júlía Ingimarsdóttir Tæknimaður: Jón Þór Helgason

Tvær af þremur tillögum sem starfshópur um breytingar á kosningalögum leggur til, þurfa aðeins samþykki einfalds meirihluta á Alþingi. Aðeins þriðja tillagan, sem snýst um úthlutun jöfnunarsæta til kjördæmalista, og hefur áhrif á hringekjuna svokölluðu, þarf samþykki tveggja þriðju hluta á Alþingi. Ríkisstjórnin hefur því þingstyrk til að samþykkja meginbreytingarnar sem hópurinn leggur til. Rúnar Pálmason ræðir við Ólaf Þ. Harðarson. Sérfræðingum Visku, stéttarfélags háskólamenntaðra, reiknast svo til, að heildarálögur á íslenskar fjölskyldur með það sem kalla má millitekjur - sem sagt hvorki láglauna- né hálaunafólk - séu nú þegar þær mestu sem tíðkast á Norðurlöndunum. Ævar Örn Jósepsson ræðir við Vilhjálm Hilmarsson hagfræðing Visku. Fáir syngja betur en skógarþrösturinn - en þeir, eins og flestir aðrir, syngja þó hver með sínu nefi eins og Hlynur Steinsson líffræðingur hefur komist að - og Ásrún Aldís Hreinsdóttir talaði við. Umsjón: Rúnar Pálmason, tæknimaður Kormákur Marðarson.

Þessi þáttur er helgaður íslenskri náttúru, rétt eins og dagurinn allur, því dagur íslenskrar náttúru er haldinn hátíðlegur í dag, 16.september. Af því tilefni afhenti umhverfis-, orku- og loftslagsráðherra Náttúruverndarviðurkenningu Sigríðar í Brattholti í Laugarneskirkju. Viðurkenninguna í ár hlaut Andri Snær Magnason, náttúruverndarsinni, rithöfundur og leikstjóri, sem um árabil hefur unnið ötullega að því að vekja athygli almennings jafnt sem ráðamanna á mikilvægi náttúru- og umhverfisverndar, loftslagsbreytingum og afleiðingum þeirra fyrir náttúruna jafnt sem samfélag manna. Rætt er við Andra Snæ í þættinum, og líka við Þorgerði Maríu Þorbjarnardóttur, formann Landverndar. Umsjón: Ævar Örn Jósepsson Tæknimaður: Jón Þór Helgason

Áhrif gervigreindar á háskólanám og orð Bandaríkjaforseta um sameinað Írland eru til umfjöllunar í þætti dagsins. En við byrjum í Hafnarfirðinum.

Grein sem Dario Amodei forstjóri og einn af stofnendum bandaríska gervigreindarfyrirtækisins Anthropic birti á vef sínum á laugardag hefur vakið gríðarlega athygli. Í greinni kallaði Amodei eftir því að hægt yrði á þróun gervigreindar og nauðsynlegt væri að fyrirtæki og stjórnvöld kæmu sér saman um ákveðnar takmarkanir og öryggiskröfur. Donald Trump hefur enn áhuga á Grænlandi, segir rannsóknarblaðamaðurinn Ben Taub. Rannsóknir hans leiddu í ljós að þrír aðskildir hópar á sporbraut um Trump unnu á endanum saman að því að reyna að ná yfirráðum á Grænlandi. Landakort sýna á flötu blaði jörð sem er kúlulaga. Þau kort sem nú eru algengust eru sprottin af sýn sem varð til á tímum landvinninga og nýlendna. Landakort hafa löngum verið notuð í áróðursskyni, segir Karl Benediktsson prófessor í landfræði við Háskóla Íslands.

Tuttugu og fimm ár frá hryðjuverkaárásum á Bandaríkin og samband sem snýst um hagsmuni Bandaríkjanna, fremur en Íslands eru umfjöllunarefni dagsins. En við byrjum á gjaldtöku á ferðamannastöðum. Gert er ráð fyrir að frumvarp atvinnuvegaráðherra um nýtt gjald á ferðamannastöðum í eigu þjóðarinnar, sem á að skila fimm milljörðum í ríkissjóð, verði opinberað og lagt fram í samráðsgátt í næstu viku

Donald Trump hefur ítrekað viðrað hugmyndir um að Ísland verði eitt Bandaríkjanna. Hann gerði það til dæmis í símtali 2024 við Bjarna Benediktsson, sem þá var forsætisráðherra. Það er nauðsynlegt að einfalda aðalnámskrá grunnskóla, segir Magnús Þór Jónsson, formaður Kennarasambands Íslands og tekur þar undir orð Ingu Sæland mennta- og barnamálaráðherra. Fjöldi þeirra sem fá styrk frá Sjúkratryggingum til að kaupa heyrnartæki hefur rúmlega tvöfaldast á um 10 árum.

Stefnt er að því að skrá Bláa Lónið hf. á markað í nóvember. Þá kemur í ljós hvert áætlað heildarandvirði félagsins er en forstjóri félagsins segir að í nýlegum viðskiptum með félagið hafi það verið metið á um 83 milljarða króna. En við ætlum að byrja á viðbrögðum við niðurstöðum PISA-könnunarinnar sem kynntar voru í gær.

Niðurstöður nýjustu PISA-könnunar voru kynntar í dag og voru verri á flestum sviðum en í síðustu könnun. Umboðsmaður barna telur niðurstöðurnar, sem ná líka til þess hvernig börnum líður, mjög alvarlegar. Annars staðar á Norðurlöndum eru niðurstöðurnar sagðar áfall og skammarlegar. Kosningaúrslitin í Saxlandi-Anhalt, þar sem hægriöfgaflokkurinn Alternative für Deutschland, fékk langmest fylgi allra flokka, varpa ljósi á fyrirbæri sem sálfræðingar og stjórnmálafræðingar hafa rannsakað æ meira undanfarin ár: hvernig vantraust á stofnunum getur smám saman breyst úr afstöðu til einstakra mála í heila heimsmynd. Hulda Þórisdóttir stjórnmálasálfræðingur hefur rannsakað fylgnina og útskýrir í Speglinum.

Fjármálaráðherra gerir ráð fyrir fimm milljarða afgangi í fjárlagafrumvarpinu. Það á eftir að fara í gegnum þingið hver verður niðurstaðan eftir það. Rætt við Sigurjón Þórðarson (F) formann fjárlaganefndar og Njál Trausta Friðbertsson (D) sem situr í henni. Þing-, landsþings- og sveitarstjórnarkosningar eru í Svíþjóð 13.september. Skoðanakannanir benda til þess að mjótt verði á mununum milli núverandi ríkisstjórnarflokka og stjórnarandstöðunnar. Rætt við Anders Svenson sænskan blaðamanna um horfurnar.

Fyrstu sjö mánuði ársins var atvinnuleysi meðal Íslendinga 2,7% en hefur verið í kringum 2% undanfarin ár. Þetta samsvarar því að tæplega 4000 íslenskir ríkisborgarar hafi verið atvinnulausir. Atvinnuleysi hjá erlenda hópnum var 7,9% eða um 5.200 manns og þokast stöðugt upp á við. Hægriöfgamenn í AfD gætu komist til valda í minnsta sambandslandi Þýskalands – þau úrslit mörkuðu kaflaskil og hefðu afleiðingar langt út fyrir Saxland-Anhalt. Ungt fólk í Bretlandi segist eiga mun færri nána vini en áður og finnst vinskapurinn verri en eldri kynslóðir. Þetta er ekki síst rakið til samfélagmiðla.

Lagt er til að breyta hegningarlögum, lögum um meðferð sakamála og lögreglulögum til að auðvelda baráttu við skipulagða glæpastarfsemi. Meðal annars er lagt til að hámarkslengd gæsluvarðhalds við rannsókn slíkra brota verði sex mánuðir í stað 12 vikna og heimildiir til að upptöku á ólögmætum ávinningi verði rýmkaðar. Rætt við Karl Steinar Valsson yfirlögregluþjón á öryggis- og greiningarsviði hjá ríkislögreglustjóra. Mikið skyndiflóð fór yfir Rasuwa-hérað í Nepal að morgni 26. ágúst. Flóðið bar með sér feikimikið vatn, aur og stórgrýti og olli miklu tjóni á byggð og innviðum. Gæti slíkt gerst hér? Rætt við Daniel Ben-Yehoshua skriðusérfræðing á Veðurstofu Íslands.

Þjóðverjar segja Rússa hafa staðið fyrir drónaárás á flugvellinum í Leipzig í ágúst og að stjórnvöld í Kreml taki mikla áhættu með aðgerðum sínum. Jón Ólafsson, prófessor, og Erlingur Erlingsson, hernaðarsagnfræðingur, ræða þýðingu þessa og stöðuna í erfiðum samskiptum Rússlands og vesturlanda.

Nýr kóngur í Noregi, aukin áfengisdrykkja meðal unglinga og drónaárásir í Þýskalandi eru umfjöllunarefni kvöldsins.

Minnkandi fæðingartíðni um allan heim og aukið sjálfstæði kvenna er efni nýrrar fræðigreinar Claudiu Goldin, prófessors við Harvard-háskóla og Nóbelsverðlaunahafa í hagfræði 2023. Þjóðaratkvæðagreiðsla helgarinnar og úrslit hennar hafa vakið viðbrögð hjá evrópskum fjölmiðlum og stjórnmálamönnum. Sjónvarpsfréttir Sýnar verða sendar út í síðasta sinn í kvöld. Stjórnendur fyrirtækisins segja ákvörðunina tekna í ljósi breyttra neysluvenja og muni beina auknum krafti að fréttaþjónustu á vef og í útvarpi.

Við verðum á þjóðaratkvæðagreiðslu-nótunum í dag. Meirihluti Norðmanna er sem fyrr andvígur því að ganga í Evrópusambandið en sífellt fleiri norskir stjórnmálamenn virðast telja að það verði erfiðara að ræða ekki um það. Og sérstaklega nú þegar þjóðaratkvæðagreiðslan um áframhald aðildaviðræðna Íslands við ESB fer fram. Að baki er um margt áhugaverð kosningabarátta tveggja fylkinga, Já til að sjá og Áfram Ísland. Eva Heiða Önnudóttir, stjórnmálafræðingur, er komin til okkar og ætlar að gera upp undanfarnar vikur.

Deilur um tollasamning snúast um margt en líklega síst eiginleg viðskipti. Eliza Reid segir skaðann sem þetta hefur valdið ekki hverfa svo glatt. Traustið sé rofið. Það lítur út fyrir að aðildarríkjum Evrópusambandsins fjölgi á næstu árum en viðhorf borgara sambandslandanna til þess eru misjöfn. Um 60% háskólamenntaðra, sem eru yngri en 45 ára, hafa fengið aðstoð frá öðrum en lánastofnunum við fasteignakaup, samkvæmt nýrri könnun BHM.

Niðurstaða þjóðaratkvæðagreiðslunnar um áframhald aðildarviðræðna við ESB á laugardag hefur áhrif á pólitískt landslag á Íslandi, hvort sem svar þjóðarinnar verður já eða nei. Eiríkur Bergmann Einarsson stjórnmálafræðingur fer nú yfir þau mál með okkur. Forsvarsmenn baðlóna hér á landi hafa gagnrýnt harkalega þá hugmynd að hækka virðisaukaskatt úr 11% í 24% á þeirra starfsemi. Slíkt er inn í áformum ríkisstjórnarinnar sam samþykkti hallalausa fjármálaáætlun fyrr í sumar. Það líður að hausti og vínuppskeru í Frakklandi. Nema í ár er hún víða langt komin, löngu á undan hefðbundinni áætlun. Hiti, vatnsskortur og skógareldar gera vínbændum lífið leitt – en ekki er þar með sagt að vín ársins verði verri eða dýrari.

Tugum starfsmanna var sagt upp hjá Reykjavíkurborg eftir að tillögur um skipulagsbreytingar voru samþykktar á aukafundi borgarráðs. Björg Magnúsdóttir og Heiða Björg Hilmisdóttir voru til viðtals. Misheppnuð drónaárás á flugvellinum í Leipzig í Þýskalandi í byrjun ágúst vindur upp á sig. Nú er talið að þrír drónar hafi verið notaðir í árásinni.

Mál ungrar móður í Bandaríkjunum hefur vakið athygli um allan heim en hún er ákærð fyrir að hafa orðið þremur börnum sínum að bana. En málið hefur ekki bara vakið upp spurningar um sekt eða sakleysi hennar heldur hefur það einnig hrundið af stað umræðum um andlega heilsu mæðra og geðheilbrigðiskerfið í Bandaríkjunum. En við byrjum á þjóðaratkvæðagreiðslu um áframhald aðildaviðræðna við Evrópusambandið. Umræðan í aðdraganda þjóðaratkvæðagreiðslu á laugardaginn hefur að sumu leyti einkennst af ofgnótt á skoðunum en skorti á dýpri lýðræðislegri greiningu að dómi lektors við HÍ.

Fri, 21 Aug 2026 18:10:00 -00000:20:05false

Hvaða áhrif kann aðild að Evrópusambandinu að hafa á íslenska launþega? Svarið við þeirri spurningu er kannski ekki einfalt. Nær öll löggjöf Evrópusambandsins um réttindi launþega hefur þegar verið tekin upp á Íslandi í gegnum samninginn um Evrópska efnahagssvæðið. Hrafnhildur Kristinsdóttir lögfræðingur ræðir vinnurétt. Farsóttasáttmáli Sameinuðu þjóðanna er nánast tilbúinn en fæst ekki samþykktur. Alma Möller, heilbrigðisráðherra, ræðir málið.

Peningastefnunefnd Seðlabankans tilkynnti í morgun hækkun stýrivaxta úr 7.75 prósentum í átta prósent. Það er ekki hægt að segja að þetta hafi komið á óvart, miðað við þróun verðbólgu og fleiri þátta, en engu að síður voru uppi ákveðnar væntingar um að vextirnir héldust óbreyttir. Verðbólgan er það sem talað er mest um í tilkynningu Peningastefnunefndar bankans í dag. Hún hefur verið yfir 5% það sem af er ári og mældist 5,3% í júlí. Samkvæmt nýbirtri spá bankans er talið að hún aukist enn frekar á næstu mánuðum en hjaðni tiltölulega hratt þegar kemur fram á næsta ár. Verðbólguvæntingar eru þó enn of háar, segir í tilkynningunni, og undirliggjandi verðbólga of mikil. Rætt er við Róbert Farestveit, aðalhagfræðing Alþýðusambands Íslands og Sigurð Hannesson, hagfræðing og framkvæmdastjóra Samtaka iðnaðarins um ákvörðun bankans og rökstuðning hennar. Umsjón: Ævar Örn Jósepsson Tæknimaður: Mark Eldred

Tugir milljarða fara í uppbyggingu margskonarinnviða á Íslandi þessi misserin. Íslenskir ráðamenn og yfirhershöfðingi NATO segja mikilvægi Íslands aukast vegna stöðu heimsmála og fjárfestinga þörf. Við skoðum hvaða verkefni eru hafi eða að hefjast. Þúsundir mála hafa verið höfðuð í Bandaríkjunum á hendur Meta, móðurfyrirtæki Feisbúkk og Instagram vegna þess að börn og unglingar séu lokkuð að samfélagsmiðlum og þau gerð háð þeim þrátt fyrir að vitað sé að þeir geti valdið þeim skaða. Meta þvertekur fyrir að gróði sé settur ofar hagsmunum barna en í dag hófust réttarhöld í fyrir alríkisdómstól í Kaliforníu sem gæti breytt samfélagsmiðlum.

Svo mjótt er á munum milli þeirra sem ætla að segja já og nei við því að Ísland hefji á ný aðildarviðræður við Evrópusambandið að ekki er hægt að segja til um hvernig fer 29. ágúst . Í síðasta þjóðarpúlsi Gallups sagðist rétt rúmur helmingur, fimmtíu og eitt og hálft prósent, myndu segja já en fjörutíu og átta og hálf prósent nei. Þessi munur er ekki marktækur. Um sjö prósent sögðust ekki hafa gert upp hug sinn. En að hve miklu leyti fælu aðildarviðræður, ef til þeirra kæmi, í sér aðlögun að regluverki Evrópusambandsins og hver var reynslan þegar Ísland var í viðræðum eftir umsóknina 2009? Margrét Einarsdóttir prófessor við Háskólann í Reykjavík og sérfræðingur í Evrópurétti segir að heilmikil aðlögun að regluverki ESB hafi falist í samningnum um evrópska efnahagssvæðið sem var gerður fyrir rúmum þrjátíu árum og aðild að Schengen-samstarfinu. Á sínum tíma þegar rætt var um aðild hafi verið samið um að ekki yrði ráðist í laga- eða stofnanabreytingar áður en aðild væri samþykkt og hún telur að sama yrði ef farið yrði í viðræður nú. Loftslagsbreytingar hafa orðið til þess að gróðureldar eru erfiðari viðureignar en nokkru sinni. Áhrif þeirra gætir líka víða.

Vöruskiptajöfnuður síðustu tólf mánuði var óhagstæður um 441,9 milljarða króna sem er 63 milljörðum króna hagstæðari jöfnuður en á tólf mánaða tímabili ári fyrr. Ævar Örn Jósepsson veltir því fyrir sér með Katrínu Ólafsdóttur, dósent við viðskipta- og hagfræðideild Háskólans í Reykjavík hvað það þýðir. Mörgum hefur reynst erfitt að bóka tíma hjá heilsugæslunni á höfuðborgarsvæðinu því fólki sem hringir er vísað á vefinn en þar segir að eigi að hringja. Í Ástralíu tók gervigreindaraðstoðarmaður sig til og kom sínum manni í alla eftirsóttustu tíma í ræktinni og henti öðrum út. . Þarna ákvað gervigreind að gera eitthvað sem enginn bað um, velti ekkert fyrir sér áhrifum á aðra og annað, hvort aðgerðirnar væru eðlilegar, réttmætar, löglegar – eða einu sinni í samræmi við verkefnið. Ingólfur Bjarni SIgfússon sagði frá.

Það er hvorki fyrsti kostur launþega né atvinnurekenda að segja upp samningum í september en launþegar geta ekki einir setið uppi með kostnað af verðbólgunni, segir ASÍ. SA telur aftur á móti að kaupmátturinn hafi skilað sér. Óljóst er hvort samningum verður sagt upp í haust. Drónar voru eitt sinn skemmtilegt leikfang en hugvitsamir hermenn breyttu þeim og nú eru drónar notaðir í stríði og hryðjuverkum - ekki síst fjölþáttaaðgerðum þar sem erfitt er að átta sig á hver er að verki. Drónaatvik hafa orðið á Íslandi en skipulag eftirlits og viðbragðs er ómarkvisst.

Spegill miðvikudagsins 12. ágúst var helgaður almyrkva á sólu. Rætt var stuttlega við Runólf Þórhallsson sviðsstjóra Almannavarna hjá ríkislögreglustjóra um viðbúnað vegna sólmyrkvans og þess fjölda gesta og viðburða sem honum tengjast. Síðan var komið að myrkvanum sjálfum og rætt við Gunnlaug Björnsson stjarneðlisfræðing og prófessor við Háskóla Íslands, en hann fór fyrir hópi þeirra sem reiknuðu út nákvæmlega hvenær sólmyrkvinn yrði, hversu langur og hvar. Farið var yfir sögu sólmyrkvafræða, aðferðir við að reikna þá út og hvað það er sem vísindamenn eru helst að rannsaka í tengslum við viðburði sem þessa. Umsjón: Ævar Örn Jósepsson Tæknimaður: Kári Guðmundsson

Ef innganga í Evrópusambandið yrði samþykkt verður að breyta ákvæðum i stjórnarskrá og leyfa framsal valds til þess; en það er flókið verkefni og alls ekki einhlítt hvernig að þvi yrði staðið segir Davíð Þór Björgvinsson lögfræðingur. Danir vilja auka viðveru hers í Færeyjum – áforma æfingar, eftirlitsflug orrustuþotna og heimsóknir herskipa. Heini í Skorini, dósent í alþjóðastjórnmálum við Fróðskaparsetur Føroya, segir að atburðir þessa árs, einkum á Grænlandi, hafi breytt þessari sýn Færeyinga á varnarmál. Úlfur hrellir íbúa á Suðvestur-Jótlandi, því hann hefur ítrekað birst í húsagörðum og við útiveitingahús.

Miðvikudagurinn verður prófsteinninn á hvernig undirbúningur fyrir almyrkva á sólu hefur tekist til. Það var reynt að horfa til reynslu annarra af álíka viðburðum, segir Dagbjartur Brynjarsson sérfræðingur á sviði öryggismála hjá Ferðamálastofu en sólmyrkvinn er einstakur atburður og ekki raunhæft að miða innviðauppbyggingu við einn dag. Stóri óvissuþátturinn á þessum degi sé kannski hvernig landsmenn sjálfir hagi sínum ferðum. Var samsæri Bandaríkjanna og Ísraels ástæða þess að tugir þúsunda Marokkómanna flýðu skyndilega yfir landamærin yfir í spænsku byggðina í Ceuta fyrir nokkru? Eða var þetta pólitísk refskák stjórnvalda í Marokkó, ætluð til að refsa Spánverjum á einhvern hátt? Kenningarnar vantar ekki. Ingólfur Bjarni Sigfússon tók sér fyrir hendur að reyna skilja á milli sannleika og upplýsingaóreiðu.

Tugir þúsunda bíða spenntir eftir sjónarspilinu mikla, sólmyrkvanum, næstkomandi miðvikudag. Upplifunin mun óhjákvæmilega markast mjög af veðrinu, heiðskír himinn er óskastaðan en dumbungur öllu verri, að ekki sé minnst á svargráa og regnbólgna kólgubakka. En það er ekki bara veðrið sem hefur áhrif á upplifun fólks á almyrkvanum - hann hefur líka áhrif á veðrið. En hvernig? Spegillinn bar það undir Trausta Jónsson veðurfræðing. Umsjón: Ævar Örn Jósepsson Tæknimaður: Mark Eldred

Íslenskur landbúnaður stendur á krossgötum, segir í skýrslu Bændasamtakanna um mögulega aðild að Evrópusambandinu. Bændur hafa boðað aukabúnaðarþing 14. ágúst og þar á að ræða og álykta um þessi mál. Í skýrslunni sem kynnt var í morgun er á um 130 síðum og í átta köflum farið yfir hvort í ESB-aðild fælist fyrst og fremst tæknileg breyting eða kerfisbreyting fyrir íslenskan landbúnað og sjónum beint að ákvörðunarvaldi, stuðningskerfi, markaðsvernd, heilbrigði búfjár og sérstökum framleiðsluskilyrðum. Anna Kristín Jónsdóttir ræðir við Sigurbjörgu Ottesen, formann milliþinganefndar Bandastamtakanna, en nefndinni var falið að greina áhrif mögulegrar ESB-aðildar og aðildarviðræðna á íslenskan landbúnað. Umsjón: Ævar Örn Jósepsson Tæknimaður: Mark Eldred

Í ráðgefandi áliti Alþjóðadómstólsins í Haag á skyldum ríkja vegna loftslagsbreytinga frá því í fyrra kemur skýrt fram að þar sem loftslagsmál hafi áhrif á öllum sviðum mannlegrar tilveru, alstaðar í heiminum beri öllum heimsins ríkjum skylda til þess að vernda loftslagið af fremsta megni. Bjarni Már Magnússon, doktor í lögfræði og sérfræðingur í þjóðarétti, rýndi í álitið fyrir Loftslagsráð. Hann segir það hafa mikla þýðingu fyrir Ísland, íslenska löggjöf og samskipti Íslands við önnur ríki og alþjóðastofnanir. Umsjón: Ævar Örn Jósepsson Tæknimaður: Mark Eldred

Ár er liðið frá því að Alþjóðadómstóllinn í Haag birti ráðgefandi álit á skyldum ríkja vegna loftslagsbreytinga. Eftir mikla gagnarýni og langan málflutning komst dómstóllinn að einróma niðurstöðu um að loftslagsmál hefðu áhrif á öllum sviðum mannlegrar tilveru, alstaðar í heiminum, og að öllum ríkjum bæri því skylda til þess að vernda loftslagið af fremsta megni. Bjarni Már Magnússon, doktor í lögfræði og sérfræðingur í þjóðarétti, rýndi í þetta mikla plagg fyrir loftslagsráð. Hann segir það umfangsmesta ráðgefandi álit í sögu dómstólsins, og marka tímamót í þróun þjóðaréttar á sviði loftslagsmála. Þá megi segja að það sé eins konar handbók fyrir fólk sem vill knýja yfirvöld í sínu landi til að gera betur í málaflokknum. Umsjón: Ævar Örn Jósepsson Tæknimaður: Kári Guðmundsson