De Nacht van...

Singer-songwriter Josua Peter brak vorig jaar door met zijn debuutsingle 'Bones'. Binnen no time trad hij op bij talkshow Eva, werd hij 3FM Talent en draaien radiozenders hem. Hoe is het om in zo'n korte tijd door te breken? Presentator Bemshi de Visser van de Nacht van BNNVara gaat in gesprek met Josua over hoe hij terechtgekomen is op de plek waar hij nu is.

In De Nacht van KRO-NCRV gaat presentator Elif Kan in gesprek met Bas Klinkhamer. Hij is directeur van ITIP, de School voor Leven en Werken, en auteur van het boek Dromen en Nachtmerries. Volgens hem weet niemand precies wat dromen zijn. We weten wél dat slaap essentieel is en dat mensen minder lang zonder dromen kunnen dan zonder eten. “Als je niet droomt, dan wordt je gek!”  We dromen vooral in een diepe slaapfase waarin de controlerende delen van ons brein minder actief zijn. Daardoor krijgen emoties vrij spel en kunnen verborgen of onderdrukte kanten van onszelf naar boven komen. Dromen zijn volgens Bas belangrijk omdat ze aspecten van ons laten zien die we overdag niet altijd toelaten. Toch hebben ze niet altijd een vaste betekenis: soms zit er innerlijke wijsheid in, maar wat een droom betekent hangt sterk af van de persoon zelf en de mate waarin iemand ervoor openstaat. Vooral emotionele en terugkerende dromen maken indruk. Wie een droom deelt, deelt iets intiems. Het gesprek dat daarop volgt kan verbindend werken.  Kijk en luister hier het hele gesprek terug.

De Nacht van NTR Wetenschap - 15% van de Nederlanders loopt rond met een angststoornis. Dat zijn 1,9 miljoen mensen voor wie het dagelijkse leven een stuk minder draaglijk is door angsten waarvan ze weten dat die irrationeel zijn. Wat als je in de bus zit, en je bacteriën op de stoel mee naar huis neemt en daar je dochtertje ermee dood maakt? Wat als je een hartaanval krijgt tijdens de inspanning van hardlopen? Presentator Syb Faes gaat tijdens deze Nacht van NTR Wetenschap in gesprek met Neeltje Batelaan, hoogleraar Psychiatrie van angstgerelateerde stoornissen bij het Amsterdam UMC en psychiater en opleider psychiatrie bij GGZ InGeest Amsterdam. Ze vergelijkt een angststoornis met bamboe: het woekert, komt terug voordat je alles helemaal weg hebt kunnen krijgen – en allerbelangrijkst: het moet in de kiem al gesmoord worden. Tijdens deze uitzending praten ze onder andere over behandelingen, medicijnen en wat je het beste kunt doen als je iemand kent met een angststoornis.

Al zo lang als hij zich kan herinneren maakt Melle muziek. Van het Junior Songfestival tot aan zijn tweede, kersverse album neemt Melle ons mee op zijn muzikale reis. Onderweg doen we de meest willekeurige instrumenten aan, maar ook een zwemsessie in de Noordzee. In De Nacht van EO deelt hij zijn verhaal. Presentatie is in handen van Joanne van Langevelde. 

Onheil en criminaliteit speelt zich het liefst af in de nacht. Een drugsdeal gone wrong, een echterlijke ruzie die uitmondt in moord, een auto die opeens in het water verdwijnt.  Na dit soort overlijden wordt soms een forensisch patholoog ingevlogen. Die onderzoekt wat het lichaam vertelt over de doodsoorzaak. Het is de wereld waar onze gast, forensisch patholoog Frank van de Goot, dagelijks mee te maken heeft. 

In De Nacht van KRO-NCRV gaat presentator Elif Kan in gesprek met personal trainer Hüseyin Çakan. Hij werkte jarenlang bij de politie en in de jeugdzorg met jongeren die vastliepen in hun gedrag. Maar inmiddels helpt hij op een andere manier, namelijk in de ring. In zijn sportschool in Zutphen gebruikt hij boksen en kickboksen niet om te vechten, maar juist om grenzen te leren kennen, zelfvertrouwen op te bouwen en agressie onder controle te krijgen. Wat Çakan in zijn sportschool ziet, zijn vaak kinderen met een laag zelfbeeld. Jongeren die de stap naar een reguliere sportschool niet durven zetten en daarom kiezen voor één-op-éénbegeleiding. Hij probeert te levelen met de jongeren, hen het gevoel te geven dat ze niet lager staan dan hij. Nog voordat de training begint, observeert hij hun houding en gedrag zodra ze binnenkomen. Zijn doel is duidelijk: succeservaringen creëren. “Wij laten ze vooral succeservaringen opdoen.”

Vannacht zetten we onze hoofden open en rekken we de grenzen op. Na het luisteren van deze uitzending is misschien wel niets meer wat het lijkt. We gaan het namelijk hebben over creativiteit. Radio 1-presentator Renette Kwakkenbos interviewt hoogleraar iteratuurwetenschappen en opleidingsdirecteur van de Master Medical Humanities Kiene Brillenburg-Wurth. Ze praten over de klassieke Chinese gedichten uit de Zhuangzhi, over hoe creativiteit de zorg zou kunnen redden, maar ook over de uitspraken van Johan Cruijff. En er vond misschien wel de eerste meditatiesessie op Radio 1 plaats.

De meest sexy feestdag komt er weer aan. En dan heb ik het natuurlijk niet over Pasen maar over: Valentijnsdag. De dag van de liefde. En ook wel een beetje: de dag van de seks.  Een onderwerp waar de één altijd over kan praten, Terwijl de ander met rode oortjes wegkijkt. Hier bij de Nacht van BNNVARA dachten wij: let's talk about sex. En dat gaan we het komende uur dus ook uitgebreid doen. 

Wat werkt er door in jou van wat je moeder, oma of overgrootoma hebben meegemaakt? En wat als je antwoord zoekt op precies die vraag, maar daar nooit over te praten valt?  Maddy Stolk beschreef in haar nieuwe boek Waar wij altijd geweest zijn welke levens de generaties vrouwen voor haar hebben gekend. En die levens waren vaak allesbehalve licht. Van het verworden tot een baarmachine tot vernedering in een jappenkamp en gedwongen assimileren in een koud en kil Nederland. Wat neemt Maddy mee uit het verhaal van haar voormoeders? En wat kan ze, na al dit zoeken, misschien afleggen en daarmee niet meer doorgeven aan een volgende generatie? Presentatie is in handen van Loïs van Wijnen. 

In De Nacht van KRO-NCRV gaat Elif Kan in gesprek met Steffie van der Steen, adjunct-hoogleraar Inclusieve Ontwikkelings- en Onderwijsinterventies met een speciale focus op mens-dierinteractie. Steffie doet al jaren onderzoek naar de inzet van hulpdieren in therapie en onderwijs, en pleit voor meer erkenning én betere regelgeving. Hulpdieren blijken vooral waardevol voor mensen bij wie reguliere therapie niet altijd voldoende werkt. Ze kunnen helpen bij zelfvertrouwen, communicatie en het bespreekbaar maken van problemen, zeker bij kinderen en mensen die moeite hebben om te praten. Volgens Steffie is therapie met dieren allesbehalve zweverig: er is wetenschappelijk bewijs, al zijn de onderzochte groepen vaak nog klein. Toch is het krijgen van een hulphond of ander hulpdier ingewikkeld. Zorgverzekeraars wijzen aanvragen vrijwel standaard af en gemeenten bepalen streng wie in aanmerking komt. Dat terwijl een hulpdier op de lange termijn vaak goedkoper is dan alternatieve zorgtrajecten. Steffie pleit daarom voor meer onderzoek en duidelijke overheidsregels. Ook robotdieren komen aan bod. Die worden steeds vaker ingezet in zorginstellingen en bij kinderen met spraakproblemen. De interactie met een robothond blijkt drempelverlagend: kinderen durven makkelijker te praten en geven duidelijker commando's. Volgens Steffie laten zowel echte als robotdieren zien hoe krachtig mens-dierinteractie kan zijn, mits die serieus wordt genomen.

Wie hoort er bij de Nederlandse samenleving, en wie niet? Het is een vraag die Nederland bezighoudt. En zo ook Marlou Schrover - al zo'n 50 jaar lang. Ze is nog een maand hoogleraar Sociale, Economische en Migratiegeschiedenis aan de Universiteit Leiden, en dan gaat ze met pensioen. Na een indrukwekkende carrière waarin ze ruim 180 wetenschappelijke artikelen publiceerde, 8 miljoen euro onderzoekssubsidie ontving en 21 PhD'ers begeleidde, lopen presentator Syb Faes en Marlou haar eigen geschiedenis langs.   Hoe werd iemand die na de lagere school het advies 'huishoudschool' kreeg, een van de meest gerenommeerde hoogleraren van Nederland? En hoe heeft het dagboek van haar laaggeletterde oma hieraan bijgedragen? Eenmaal in het heden aangekomen reflecteert ze op het tweestatusstelsel dat de nieuwe coalitie wil doorvoeren; een stelsel dat in de jaren '80 van de vorige eeuw al voor problemen zorgde.

Niets smaakt zo lekker als een kopje goede koffie in het holst van de nacht, met de Nacht van NTR Wetenschap.  Maar die koffie heeft een prijs. Een eerlijke prijs als het aan de koffieboer ligt, maar we betalen ook een hoge prijs voor de natuur. Hoe leven mens en natuur goed samen? Radio 1-presentator Syb Faes bespreekt het met sociaal ecoloog Marieke Sassen van de Wageningen Universiteit. Ze werd geboren in 1974 in Tanzania, groeide op in verschillende Afrikaanse landen, ging op haar 18e in Wageningen studeren, en doet daar nu nog altijd onderzoek. Ze heeft als kind met eigen ogen gezien hoe meer verantwoordelijkheid bij lokale boeren voor een gebied zorgt voor beter natuurbehoud. Nu, als onderzoeker, gaat ze nog altijd gesprekken aan met boeren uit diverse Afrikaanse landen om erachter te komen hoe meer productie van cacao en koffie gepaard kan gaan met meer biodiversiteit. Tijdens die gesprekken wordt vaak duidelijk: bemoeienis vanuit het Westen komt mens en natuur zelden ten goede.

Terwijl een groot deel van Nederland ligt te slapen, zijn andere mensen aan het werk: op het spoor, in de vrachtwagen maar ook in de zorg. Schrijver en journalist Rhijja Jansen bracht in haar boek Nachtdienst een ode aan deze mensen en de manier waarop zij vol liefde hun slaap een paar uurtjes opschuiven voor de ander. 

De ruimte rondom de aarde wordt steeds voller. Niet alleen overheden, maar ook commerciële bedrijven lanceren in hoog tempo satellieten. Dat brengt nieuwe risico's met zich mee, waarschuwt universitair hoofddocent Yarin Eski van de Vrije Universiteit. Volgens Yarin groeit het probleem van ruimtevuil snel. Kapotte satellieten en rondzwevende brokstukken vergroten de kans op botsingen, met mogelijk grote gevolgen voor communicatie en veiligheid op aarde. Toch ontbreekt duidelijke, actuele wetgeving. De bestaande internationale verdragen zijn verouderd en houden geen rekening met de commerciële ruimtevaart van vandaag. Yarin pleit daarom voor een leidende rol van de European Space Agency bij het opstellen van een internationale blauwdruk: een nieuw verdrag met duidelijke afspraken over verantwoordelijkheid, aansprakelijkheid en afval in de ruimte. Dat proces moet nu beginnen, benadrukt hij, omdat internationale wetgeving jaren kost. 

Stel je voor dat je live op de radio één minuut krijgt om een heel spel kaarten te onthouden. Wat gaat er dan door je hoofd? Waarschijnlijk geen 52 individuele kaarten én hun volgorde. Deze Nacht van NTR Wetenschap hebben we een heuze geheugenkampioen en -expert te gast. Hij promoveerde aan het Max Planck Instituut voor Psychiatrie in München op de neurale grondslagen van uitzonderlijke geheugenprestaties en werkt sindsdien als neurowetenschapper aan het Donders Instituut voor Hersenen, cognitie en gedrag van de Radboud Universiteit. Maar naast zijn wetenschappelijke carrière is hij ook nog eens achtvoudig wereldkampioen geheugensport en heeft hij de bestsellers "De geheimen van ons geheugen“ en "Je brein op orde“ geschreven. Renette Kwakkenbos interviewt neurowetenschapper en achtvoudig wereldkampioen geheugensport Boris Nikolai Konrad. Hij onthoudt niet alleen live een spel kaarten; hij legt ons ook uit wat het belang daarvan is voor de gezondheid in ons brein - zeker nu dementie volksziekte nummer één dreigt te worden. Daarbij benadrukt hij: dit is geen kwestie van geluk hebben dat je bij de geboorte een fijn brein meekrijgt, maar een kwestie van trainen. Geloof het of niet, maar jij kan binnen een maand een strak geheugen trainen en razendsnel een pak kaarten leren onthouden. Sterker nog: deze uitzending leer je heel gemakkelijk de namen van de laatste 10 Nederlandse premiers uit je hoofd.

Volgens Sigmund Freud, de grondlegger van de psychoanalyse, is humor een manier om gedachten en gevoelens te uiten die we normaal inslikken. Omdat ze te pijnlijk, niet netjes of ongemakkelijk zijn. Grapjes geven die onderdrukte emoties tijdelijk ruimte. En lijken zo een beetje op dromen. Ook daarin komen dingen omhoog die we overdag wegstoppen.  In deze aflevering van de Nacht van BNNVAR, gaat Bemshi de Visser in gesprek met comedian Wina Ricardo. In 2025 won ze bij het Amsterdam Kleinkunst Festival, het AKF, de juryprijs. Volgens het juryrapport is Wina “een belangrijk nieuw geluid  op de Nederlandse podia”. 

Te gast in “De Nacht van KRO-NCRV” is Marcel Schaaf, hoogleraar Moleculaire Endocrinologie. Hij doet al zijn hele carrière onderzoek naar de biologie van stress. Beter gezegd, hij onderzoekt hoe stresshormonen mensen en dieren aansturen.  Stress is voor veel mensen erg herkenbaar. Een verhoogde hartslag, zweten of even nergens meer aan kunnen denken. Vervelend, maar ook nodig. Stress is namelijk een reactie van je lichaam op een uitdagende situatie. Dit betekent dat je ook alerter wordt, meer energie krijgt en beter kunt functioneren. Of het nou een conflict is of een belangrijke presentatie, stress helpt je met de situatie om te gaan. Marcel ziet stress dan ook niet als iets slechts. Of zoals hij tegen zijn studenten zegt: zonder stresssysteem zouden zij hun tentamen niet halen.  Te lang stress ervaren is niet goed. Het is al langer bekend dat stress invloed heeft op je fysieke en mentale gezondheid. Stress kan daarentegen positieve effecten hebben op je gezondheid.  In zijn onderzoek vond Marcel namelijk dat korte stressmomenten je immuunsysteem kunnen versterken. Zo lang je dus niet te lang stress ervaart, hoef je je er geen zorgen over te maken.

Hoe ga jij om met veranderingen om je heen? Ben je een gewoontedier, of juist een avonturier? Als je naar de geschiedenis kijkt, is er in ieder geval één ding dat altijd verandert: de manier waarop mensen met grote veranderingen omgaan. Vooruitgang of achteruitgang: één iemand blijft altijd de expert op het gebied van historische veranderingen. En ze is bij deze Nacht van NTR Wetenschap te gast. Ze is een van de scherpste en inventiefste uit haar vak, en leest met haar scherpte als een van de beste tussen de regels van oude bronnen door – gelukkig maar, want daarmee maakt ze onze geschiedenisboeken eerlijker, vollediger en menselijker. Judith Pollman is hoogleraar Vroegmoderne Nederlandse geschiedenis aan de Universiteit Leiden. Naast grote maatschappelijke veranderingen uit de periode tussen 1500 en 1850 – denk maar aan de tachtigjarige oorlog -, onderzoekt ze ook wat die destijds met individuele mensen deden, van een Friese boer tot een Utrechtse Jurist. Waren zij gewoontedieren, of juist avonturiers toen de Spanjaarden op de stoep stonden? Naast grote maatschappelijke veranderingen uit de periode tussen 1500 en 1850 – denk maar aan de tachtigjarige oorlog - onderzoekt ze ook wat die destijds met individuele mensen deden, van een Friesche boer tot een Utrechtse Jurist. Waren zij gewoontedieren, of juist avonturiers toen de Spanjaarden op de stoep stonden? Vorig jaar won Judith Pollmann de Spinozapremie, de meest prestigieuze prijs in de Nederlandse wetenschap. Voor haar zeker ook een grote verandering, waarbij we natuurlijk de vraag moeten stellen: hoe is ze daarmee omgegaan? Waar gaat zij haar 1,5 miljoen euro onderzoeksgeld aan besteden?

"Een land waar ik niets van weet? Daar moet ik zijn!" Zo ging het in het hoofd van fotograaf en schrijver Thijs Broekkamp. In 2018 trok hij richting Kirgistan om het nomadische leven te ontdekken - maar dat was niet helemaal wat hij ervan verwacht had. Het triggerde hem om op zoek te gaan naar de gezichten van het echte Kirgistan, zoals dat er nu voor staat. En daaruit werd zijn eerste boek geboren: Land van de Kirgiezen.    In De Nacht van EO neemt hij ons mee op reis: langs bergmeren, door talloze invloedssferen en dwars door hoofdstad Bisjkek. Presentatie is in handen van Loïs van Wijnen. 

‘s Nachts gebeuren er dingen die het daglicht niet kunnen verdragen. Inbraken, drugsdeals, geweld. En als jij lekker ligt te tukken, rijden er mensen rond voor wie het oplossen van deze zaken hun werk is. Politieagenten. We kennen ze van televisieseries, uit het nieuws, van de actie. Maar in deze aflevering zijn we benieuwd naar iets anders..  Naar de mensen achter het blauw.  In deze nieuwe aflevering van de Nacht van BNNVARA, gaat Bemshi in gesprek met twee agenten van het populaire televisieprogramma Bureau Utrecht. In deze reportageserie wordt de Utrechtse politie gevolgd. Gasten: Kiki en Frank van Bureau Utrecht. 

Kunstmatige intelligentie is overal: van studeren en muziek maken tot medische doorbraken. Dat roept zowel enthousiasme als zorgen op. In De Nacht van KRO-NCRV spreekt Elif Kan met Thomas Moerland, AI-onderzoeker en auteur van het boek ‘Van IQ naar AI', over wat AI zegt aangaande de mens. Volgens Thomas komt de snelle ontwikkeling van AI doordat computers niet langer alleen op logica draaien, maar steeds meer worden gebouwd naar het voorbeeld van het menselijk brein. Net als wij leren AI-systemen door informatie continu te verwerken en verbanden te leggen. Hoe intelligent AI uiteindelijk wordt, is onzeker. Wel is het belangrijk om bewust om te gaan met de kansen en risico's. AI kan mensen helpen om sneller te leren en nieuwe inzichten te krijgen, maar kan ook leiden tot gemakzucht, bijvoorbeeld bij studenten die het zonder kritisch nadenken gebruiken. Thomas benadrukt dat het essentieel is om na te denken over hoe we deze technologie verantwoord inzetten. Het hele gesprek luister je hier. 

In de Nacht van Caribisch Netwerk sprak Guilliano Payne met muzikant en percussionist Roel Calister over zijn muziekvoorstelling en album The Work of Songs, waar hij samen met zijn ensemble Curaçaose werkliederen ten gehore brengt. Werkliederen waren nummers die op verschillende momenten in de geschiedenis de mensen door moeilijke tijden heen hielp, zoals de slavernij, maar ook de oogst.  Daarnaast spraken ze over zijn passie voor muziek, de lessen die hij van zijn zus Izaline heeft geleerd en de gekke momenten die hij met zijn band Kuenta heeft meegemaakt.

Al sinds mensenheugenis zijn er trekvogels in Nederland. De kanoet, de grutto en de lepelaar, om er maar een paar te noemen; ze horen evenveel bij Nederland als Rembrandt, kaas en klompen. Ze vliegen jaarlijks duizenden kilometers op en neer tussen Nederland en plekken zoals Senegal en Rusland.  Maar hoe weten die beestjes eigenlijk dat ze elke winter naar het zuiden moeten vliegen?  En hoe kan het dat ze soms jaren achter elkaar precies op dezelfde datum weer terugkeren naar hun stek? Jarenlang werd gedacht dat het antwoord in hun genen lag, maar in de laatste tien jaar kwam een nieuw perspectief op, met meer aandacht voor de ecologie van trekvogels. De technologie verandert mee: met piepkleine, door zonnepaneeltjes aangedreven zenders houden vogelkundigen hun tochten jarenlang in de gaten.

Thijs Hoekstra schreef een kankerboek - zo zou hij het zelf waarschijnlijk noemen. Het werd geen sentimentele 'The Fault in Our Stars', maar volgens kenners eerder een "wrange komedie, geschreven vanuit de loopgraven van de puberteit". En zijn pen blijkt een krachtig wapen.  In De Nacht van EO deelt Hoekstra zijn verhaal met presentator Youri van der Geest. 

In de Nacht van Caribisch Netwerk sprak Guilliano Payne met filmmaker en schrijver Mirella Muroni. Ze hadden het over haar Curaçaose moeder en Italiaanse vader en waar haar liefde voor het vertellen van onderbelichte verhalen vandaan komt. Ook hadden ze het over opera, haar speelfilm Forget All You Know (About Aliens) en wat afro-futurisme als stroming inhoudt en waarom ze daar verknocht aan is geraakt.

Technologie wordt vaak gepresenteerd als dé oplossing voor de problemen in de zorg. Maar volgens Anne Bonvanie, Lector Ethiek en Technologie bij Saxion, is het nooit zomaar een hulpmiddel: achter elke innovatie schuilt een doel. In De Nacht van KRO-NCRV sprak Elif Kan met haar over het spanningsveld tussen technologie en ethiek in de zorg. Nieuwe zorgtechnologieën ontwikkelen zich in hoog tempo. Denk aan een kunstmatig hart, AI-toepassingen in de geestelijke gezondheidszorg en prenatale testen. Technisch gezien zijn deze innovaties veelbelovend, maar ze roepen ook fundamentele ethische vragen op. Wat doen ze met onze kijk op gezondheid, identiteit en maakbaarheid? Bonvanie pleit ervoor om ethiek niet pas achteraf te bespreken, maar structureel onderdeel te maken van innovatieprocessen. Ontwikkelaars zouden op vaste momenten moeten reflecteren op de morele kant van hun werk. Niet alleen kijken naar wat technisch mogelijk of wettelijk toegestaan is, maar ook naar de vraag of we deze technologieën als samenleving wel wenselijk vinden. “We zijn vaak bezig met wat kan en wat mag, maar vergeten te vragen: moeten we dit eigenlijk wel willen?” 

Twee jaar geleden gaf Nederland 3,5 miljard euro uit aan ontwikkelingssamenwerking. Het vorige kabinet bezuinigde flink op die post: vanaf dit jaar ging daar 500 miljoen vanaf en volgend jaar zou dat zelfs 2,4 miljard euro minder moeten worden; een forse afname dus. Wat er overblijft, moet vooral ons eigen land wat opleveren aldus de demissionaire regering.  Een wereld van verschil met vroeger: Nederland was wereldwijd namelijk koploper in ontwikkelingssamenwerking. Een voorbeeld voor andere landen zelfs. Wat is er gebeurd? Waarom steunen we armere landen steeds minder? En heeft dat te maken met de soms onbedoelde gevolgen die door ontwikkelingssamenwerking teweeg worden gebracht? Radio 1-presentator Syb Faes spreekt in de Nacht van NTR Wetenschap ontwikkelingsexpert Dirk-Jan Koch. Als hoogleraar Internationale Ontwikkelingspraktijken en doorgewinterd diplomaat houdt hij zich al zijn hele leven bezig met deze vraag.

Controle is veel meer dan de omgeving naar je hand zetten of jezelf beheersen. Het is de onzichtbare kracht achter al ons gedrag. Alleen besteedt de psychologie er nog niet zo veel aandacht aan. En dat is volgens universitair docent Klinische Psychologie aan de Open Universiteit, Dr. Eva de Hullu een gemiste kans. Zij stelt dat controle ons in staat stelt om veel meer te begrijpen over onszelf, over anderen en de wereld om ons heen. 

Namens de wetenschapsredactie van de NTR: een gelukkig én leerzaam 2026! In deze uitzending, die twee uur na de jaarwisseling plaatsvond, nam presentator Syb Faes in vogelvlucht door wat 2025 voor de wetenschap betekende. Van de bezuinigingen die Trump doorvoerde op de wetenschap en de impact daarvan, tot wat de Tweede Kamerverkiezingen mogelijk gaan betekenen voor het hogere onderwijs, tot de grootste wetenschappelijke flops; het passeert allemaal de revue. Ook blikken we terug op de mooiste, leukste en leerzaamste momenten uit ons programma. Zo hoorden we waarom hoogleraar psychiatrie Jim van Os liever het bouwen van eiffeltorens met Kapla-blokjes voorschrijft dan ritalin, en hoe volgens universitair docent Conflict Studies Lauren Gould het Israëlische leger AI gebruikte om Hamasstrijders te identificeren en bombarderen, en daarbij veel burgerslachtoffers maakte.   Wat voor jaar was 2025 voor de wetenschap? En welke momenten uit De Nacht van NTR Wetenschap onthouden we graag in het nieuwe jaar?

In de laatste Nacht van BNNVARA van 2025 duiken we in familiebanden! In de periode tijdens de jaarwisseling lijkt het wel alsof die familiaire banden ineens heel erg aan het licht gehouden worden en misschien is dat ook wel de reden dat Bemshi de podcast van haar gast heel erg aan kan raden want die gaat over een bijzonder familiegeheim uit de familie van Dija Kabba. De podcast heet OmaMa (https://open.spotify.com/episode/58tXQsFjDNiW0GC3Rzc3xl?si=81c4a4fc53e84184) en het komende uur praten Dija en haar Moeder Annemarie over hun bijzonder intieme en herkenbare podcast voor iedereen die familie hoog of juist laag heeft staan.

Sandra Klijn is onderzoeker, trainer en auteur. Ze schreef het boek Wat wil je écht?, waarin ze onderzoekt hoe je kunt ontdekken wat je kernwaarden zijn en hoe je durft te kiezen voor een baan die bij je past. En dat dat best spannend is, is ook enorm menselijk.

Techbitch, De Toekomst is Fantastisch, House of Politics - ze zijn slechts een klein deel van het goedgevulde portfolio van regisseur en editor Josèff Iping. Waar komt zijn drang vandaan om verhalen te vertellen? Wat helpt hem om door de ogen van een kind naar grote vraagstukken te kijken? En hoe kijkt hij naar de wereld van morgen, als individu, maar ook als vader? In De Nacht van EO deelt Iping zijn verhaal. 

In deze uitzending gaan we in gesprek met Yesim Candan, schrijfster, columinist en zelf benoemd, trotse hardcore activist. Yesim staat op de voorgrond als het gaat om onrecht en femicide en met haar columns voor LINDA geeft zij slachtoffers van partner geweld een podium en stem.  Daarnaast komt in 2026 haar derde boek 11 Red Flags uit.

Theatermaakster, actrice en auteur Eva Marie de Waal is feminist in hart en nieren. Een leven met drie zoons had zij zich niet helemaal voorgesteld, maar ze zou het voor niks willen inruilen.  Die drie jongens zetten haar aan het denken: over testosteron, over gelijkwaardigheid en, onvermijdelijk, over influencers als Andrew Tate. Haar ervaringen en die van tientallen andere jongensmoeders tekende ze op in haar debuut: Zonen.

De ongemakkelijke stilte tijdens een eerste date, het doodzwijgen na een ruzie, of ergens geen woorden voor hebben. Stilte gaan we vaak uit de weg. Maar volgens cultuurwetenschapper Gerlov van Engelenhoven rust er een heuse kracht in stilte. Zo kan stilte veel betekenen in een postkoloniale context. Wanneer het te pijnlijk is om te spreken, kunnen onderwerpen in de lucht blijven hangen. Van Engelenhoven vertelt over de stilte in zijn eigen Molukse familie. Volgens hem is het niet de verantwoordelijkheid van de zwijger om die stilte te beëindigen. Een stilte doorbreken noemt hij dan ook een gewelddadige metafoor.    "Als een stilte voortkomt uit een kwetsbare situatie moet je die de ruimte bieden."   En die ruimte begint bij het luisteren. Wil jij ook luisteren naar wat Gerlov van Engelenhoven te vertellen heeft over stilte? Beluister de fragmenten hieronder. Presentatie: Merel van Waalwijk van Doorn

Het vraagstuk over levenseinde is er eentje met veel taboes. Tijd om dat te verbreken, vindt schrijver Martje van der Brug. In haar boek 'De autonome route' en in haar activisme pleit ze voor meer zelfbeschikking en versoepeling van regels. Presentator Ruben van Haften gaat met haar in gesprek.

De Nacht van NTR Wetenschap - Koop nu! Deze gemodificeerde gevriesdroogde reep ziet er heerlijk gezond uit! En nu speciaal voor jou met extra emulgatoren, antioxidanten én … toegevoegde kleur- en smaakstoffen. Waar we vroeger nog onze vooraadkasten en koelkasten vol hadden liggen met herkenbare ingredienten waar we zelf onze potjes van kookten, sluipt langzamerhand ultrabewerkt voedsel onze huizen binnen. Volgens Foodwatch bestaat 61% van de dagelijkse energie-inname van Nederlandse volwassenen uit voedsel dat onze voorouders in eerste instantie niet zouden herkennen. Hoe is dit zo gekomen? En hoe ongezond zijn we eigenlijk als samenleving? En allerbelangrijkst: zijn burgers verantwoordelijk om hier iets aan te doen, of moeten overheden en bedrijven de handen uit de mouwen steken? Jaap Seidell deed jarenlang onderzoek naar de relatie tussen voeding en onze samenleving. Hij is Emeritus hoogleraar Voeding en Gezondheid aan de Vrije Universiteit Amsterdam. Hij adviseerde de WHO en de Gezondheidsraad en schreef een nieuw boek: ‘Zelf aan zet', dat sinds gisteren in de boekhandels ligt. Daarin slaat hij samen met tientallen experts bruggen tussen diverse vakgebieden om af te rekenen met misverstanden over onze voeding en gezondheid. Presentator Renette Kwakkenbos interviewt Jaap Seidell, en leert hoe je gezond wordt in een ziekmakend systeem.

Deze aflevering gaat Philo Boss in gesprek met lied-specialist Martine De Bruin van het Meertens Instituut. Want, als je op het internet leeft, dan weet je het… Spotify Wrapped komt eraan! Dat is het lijstje met je favoriete nummers die jij dit jaar kapot hebt gestreamd. En waar vorig jaar vooral de Nederlandstalige popmuziek zegevierde, lijkt dit jaar een ouder genre helemaal terug. Het genre van jenever, kroeglucht en sigarettenrook: de Smartlap.  het komende uur duiken we in de wondere wereld van de snik, de smartlap en het levenslied. 

De Nacht van NTR Wetenschap - Zwaartekracht is misschien wel het eerste natuurverschijnsel waar je mee wordt geconfronteerd in je leven. Het is er gewoon. Altijd. Je leert ermee lopen, fietsen, vallen en opstaan. Maar wist je dat de zwaartekracht ons ook veel meer vertelt over de binnen- én buitenkant van de aarde en andere planeten? Syb Faes interviewt planeetwetenschapper aan de TU Delft Bart Root. Aan de hand van informatie van satellieten brengt hij verschillende planeten in ons zonnestelsel in kaart. Hij legt Syb uit hoe zwaartekracht überhaupt werkt en waarom het zoveel zinnigs zegt over planeten. Een gesprek over het diepe binnenste van de aarde, de eigenschappen van Mars en het nut van onderzeeërs.

In dit gesprek met presentatoren Thirsa With en Narsingh Balwantsingh onderzoekt Guilliano Payne hoe jongere generaties naar de Surinaamse onafhankelijkheid kijken. Thirsa maakte de dramadocu Fri Fri Suriname en heeft zelf heel veel eye-openers gehad na het maken daarvan. Hoe kijken zij naar het land, de Surinaamse identiteit en de etnische spanningen tussen Afro-Surinamers en Hindoestanen. Is die politiek gevoed, of leeft dat nog steeds binnen de verschillende groepen?

In De Nacht van Caribisch Netwerk sprak Guilliano Payne met Edgar Burgos, beter bekend als 'Bugru' van de populaire band Trafassi. 50 jaar geleden werd Suriname onafhankelijk en de jonge Bugru was toen al politiek bewogen en wilde een verandering maken door deel uit te maken van stakingen en een jeugdparlement.       Ze spraken over hoe het leven eruitzag in Suriname voor de Onafhankelijkheid, waarom hij het land verliet, de worstelingen die veel Surinamers tegemoetkwamen en wat Surinamers Nederland hebben gebracht. Ook spraken we over de militaire periode, onder leiding van Desi Bouterse, toen hij en zijn bandleden het land niet meer in mochten.

Te gast in deze uitzending van de Nacht van KRO-NCRV is Menno Schilthuizen om te praten over zijn boek ‘Waarom zijn er zoveel soorten?'. Menno Schilthuizen is onderzoeker en evolutiebioloog bij Naturalis Biodiversity Center en hoogleraar kenmerkevolutie en biodiversiteit aan Universiteit Leiden.

De Nacht van NTR Wetenschap - Iedereen wordt gelukkig van de natuur: het geluid van de zee, het uitzicht over de hei, het ruisen van de bomen. Sterker nog, we hebben de natuur nodig om gezond te blijven. En dat terwijl de natuur vaak juist gebaat is bij minder menselijke invloeden. Hoe verandert de mens direct en indirect de natuur? Maar ook, hoe kan de natuur de méns veranderen? En we spitsen onze oren daarbij specifiek voor geluid. Het grootste burgeronderzoek naar geluid ooit (De Oorzaak) toont namelijk aan: sommige geluiden maken mensen ziek, maar natuurgeluiden kunnen mensen juist gezonder maken. Ecoloog Jonas Lembrechts (Universiteit van Utrecht) speelde een centrale rol in dit onderzoek. In Antwerpen, Leuven en Gent werkten duizenden burgers mee aan het verzamelen van geluiden, gezondheidsinformatie en het invullen van vragenlijsten om op ongekende schaal in kaart te brengen wat omgevingsgeluid met ons doet. Jonas vertelt presentator Renette Kwakkenbos alles over hoe mens en natuur beter kunnen samenleven, met extra aandacht voor hoe natuurgeluiden mensen gelukkiger maken - hoeveel onrustige stadsgeluiden er ook zijn. Wat zou meer aandacht voor de inzichten uit De Oorzaak kunnen betekenen voor de stadsparken en dorpspleinen van de toekomst?

In deze aflevering gaat Bemshi de Visser in gesprek met acteur en maker Gijs Blom. Gijs vertelt over zijn groei van stille puber op het Dalton Spinoza Lyceum (waar Bemshi ook op school zat) naar de internationale acteur die hij inmiddels is met rollen in films als Jongens, De slag om de Schelde en The Kollektive. Een eerlijk, nieuwsgierig en verrassend gesprek over ambitie, twijfel, creativiteit en de dingen die Gijs buiten het filmen écht gelukkig maken.

Generatie deskundige Laura Bas ontkracht graag alle vooroordelen over Gen Z (geboren tussen 1997 en 2012). In haar boek ‘GenZclopedie' heeft ze onderzocht hoe bedrijven jong talent kunnen aantrekken en behouden.

De Nacht van NTR Wetenschap - Jaarlijks trekken Nederlandse musea zo'n 30 miljoen bezoekers. Daar bewonderen we duizenden kunstwerken waarin de cultuur, geschiedenis én trots van Nederland verborgen ligt. Maar hoe oneindig onze trots ook is, die werken beschadigen door de jaren heen stipje bij veegje. Verkleuringen, scheurtjes, krasjes – het zijn de rimpels van schilderijen. Radio 1-presentator Syb Faes praat met kunsthistoricus en schilderijenrestaurator Maartje Stols-Witlox. Je zou kunnen zeggen dat zij samen met haar collega's de plastisch chirurgen van de schilderijen zijn. Restauratoren houden de belangrijkste werken van onze grootmeesters even fris als vroeger. En waar je zou verwachten dat dat een kwestie van voorzichtig overschilderen is, schiet de wetenschap steeds vaker te hulp. Natuurkunde, scheikunde, biologie, allerlei scanapparatuur, en ja: zelfs weerwetenschap! Wetenschap en kunst lijken misschien twee hele andere dingen, maar in dit vakgebied zijn ze onlosmakelijk met elkaar verweven.

Wie woont er nou in Lull? In De Hel? In Poepershoek? Wat betekenen die namen eigenlijk en waarom bestaan ze nog steeds? Op zoek naar de verhalen achter de meest curieuze plaatsnamen van Nederland (en een vleugje Vlaanderen), trok schrijver en fotograaf Paul Vreuls langs de rafelranden van de kaart.

Voedingswetenschapper Inge van der Wurff schreef haar nieuwe boek 'Eet jezelf gelukkig' naast haar fulltime baan. In haar boek laat Inge zien hoe voeding niet alleen je lichaam, maar ook je hoofd beïnvloedt. “Probiotica kan mensen zich beter laten voelen,” zegt ze. “En wie veel gezonde producten eet, voedt ook zijn mentale gezondheid.”

Wanneer alles donker en zwartgallig lijkt, kan theater een uitkomst bieden. Want in theater is het mogelijk om de zwaarste thema's lichter te maken. Door te focussen op het creatieve, worden trauma's bouwstenen voor artistieke producten. Boy Jonkergouw is een theatermaker die pijnlijke onderwerpen niet schuwt. Zo heeft hij in zijn laatste voorstellingen onderwerpen zoals mentale gezondheid en genocide weten te verwerken.

In de Nacht van Caribisch Netwerk sprak Guilliano Payne met cabaretier en presentator Jörgen Raymann over zijn nieuwe theatertour Welkom Thuis (waar niemand op je zit te wachten). Hij wordt 60 jaar oud, een rond getal, wat in de Surinaamse groots gevierd wordt. Wat kan men in deze fase van hem verwachten? Ook spraken ze over de onafhankelijkheid van Suriname en de onlangs overleden ex-president van dat land, Ronald Venetiaan, de grens van humor en kritiek op zijn werk en zijn persona. Is hij cynischer geworden of juist realistischer?

De Nacht van NTR Wetenschap - Sla linksaf naar het Constantijn Huygensplein, daarna vervolg uw route naar de Johan de Witt-laan, daarna bestemming bereikt op de Amalia van Solmsstraat 1. Welke levens schuilen er achter die bekende namen? Als je een beetje op de hoogte bent van de zeventiende eeuwse geschiedenis doen ze een belletje rinkelen. Sla maar een geschiedenisboek open, of kijk maar een documentaire, dan weet je weer precies hoe het ook alweer zat. Of toch niet? Want ook al hebben we al 400 jaar de tijd gehad om de feiten over deze bekende personen op een rijtje te zetten, nog steeds zijn nog niet alle verhalen over hen verteld.   De gast van deze Nacht van NTR Wetenschap houdt zich precies hiermee bezig. Ineke Huysman is historisch onderzoeker aan het Huygens Instituut. Ze schrijft geen geschiedenis, althans nog niet, maar hérschrijft die. Dankzij haar krijgen hun gezichten, die we al uit boeken en van oude schilderijen dachten te kennen, meer diepgang. Wat dachten ze? Hoe werkte hun huishoudens? Hoe zag hun sociale leven eruit? Dankzij de digitalisering van tienduizenden brieven en het verbinden van de correspondentie tussen verschillende invloedrijke zeventiende eeuwse personen is het mogelijk hun levens gedetailleerder dan ooit te onderzoeken.