De Nacht van...

Woorden doen ertoe. Tijdens deze Nacht van NTR Wetenschap spreekt presentator Renette Kwakkenbos hoogleraar Latijn aan de Radboud Universiteit Bé Breij over retorica, de kunst van het overtuigen en voordragen en de kracht van het woord.  Ze gaan terug naar de Romeinse tijd en bespreken waarom Romeinen voor de lol elkaar verhalen over tovenarij, moord en incest vertelden, maar ze ontleden ook de TikTokkers van nu.  Begrippen als logos, ethos en pathos spelen daarin een grote rol: hoe kom je als spreker over en hoe raak je iemand? Breij deelt veel voorbeelden en casussen zoals ze dat ook in haar colleges doet. Even voelt het alsof we met z'n allen in de collegezaal zitten.

Als driejarige zong hij iedereen de oren van het hoofd, maar de Vlaamse Brecht van Arnhem ging biomedische wetenschappen studeren. Totdat de musical hem vastgreep en niet meer losliet.  Sinds maart vertolkt Van Arnhem de hoofdrol van Galileo in We Will Rock You. Wat spreekt hem aan in deze rol? Hoe luistert hij naar de muziek van Queen? En waar zit misschien wel overlap tussen Brecht en Galileo? Brecht vertelt erover in De Nacht van EO. Presentatie is in handen van Joanne van Langevelde. 

Presentator Bemshi de Visser van De Nacht van BNNVARA gaat in gesprek met ervaringsdeskundige en foodtruck-kok Rick Kamphuis. Hij raakte op jonge leeftijd verslaafd aan harddrugs, zag de gevangenis van binnen en draaide zijn leven 180 graden. Nu werkt hij bij Tactus Verslavingszorg en rijdt hij rond met zijn foodtruck HeldFood. In De Nacht van BNNVARA vertelt hij over zijn diepe dalen maar ook zijn hoge pieken. 

In De Nacht van KRO-NCRV spreekt Chimène Block met onderzoeker Lianne Mulder over kansenongelijkheid in de zorg. Waarom hebben studenten met een migratieachtergrond nog altijd minder kans op een plek bij selectieve opleidingen? En wat zegt dat over hoe we talent beoordelen? Een scherp en confronterend gesprek over diversiteit, ongelijkheid en de toekomst van de zorg.

Kantoortuinen moeten verbannen worden, verveling is superbelangrijk en het is volstrekt logisch dat je moeite hebt met concentreren, zegt Stefan van der Stigchel in een interview met presentator Syb Faes tijdens een uitzending van de Nacht van NTR Wetenschap. Hij is hoogleraar cognitieve Psychologie aan de Universiteit Utrecht en schrijver van vier populair wetenschappelijke boeken, waaronder Grip op je aandacht, en Concentratie. Wie wil dat niet?     Tegenwoordig zegt iedereen wel een aandachtsprobleem, ADHD of hoogsensitiviteit te hebben. Volgens sommigen zijn we slachtoffers van een prikkelpandemie. Dat is makkelijk te geloven, zolang je je aandacht er niet bij houdt over wat aandacht écht is en hoe het werkt. Want is het ook wetenschappelijk bewezen dat het zo belabberd is gesteld met onze aandacht?  Is het niet sowieso moeilijk om in de huidige wereld concentratie te vinden?

Een op de vier kerkgebouwen heeft in de loop van de tijd een andere functie gekregen en is veranderd in een skatehal, woonhuis of bijvoorbeeld een boekwinkel. Herbestemmen, noemen we dat, zodat het religieus erfgoed niet verloren gaat, maar een nieuw leven krijgt.  En dat gaat niet altijd zonder slag of stoot. Zo is ook te zien in de documentaire De Glazen Kerk, gemaakt door Matthijs Vuijk. Zeven jaar lang volgde hij zijn oma en haar kerk, waar Zuidas-dominee Ruben van Zwieten zich opwerpt als redder van de failliete kerk. Wat doet het met een gemeenschap als de kerk zoals die altijd lijkt te verdwijnen? Hij vertelt erover in De Nacht van EO.  Presentatie is in handen van Loïs van Wijnen. 

Presentator Bemshi de Visser van De Nacht van BNNVARA gaat in gesprek met schrijver en podcastmaker Nanoah Struik. Diens eerste boek Benin Boi ligt nu in de winkels. In De Nacht van BNNVARA vertelt hen over identiteit, Nigeriaanse roots, genderidentiteit, de boerenwormkruid-bladrandluis en thuiskomen in Drenthe.

Beginnen leerlingen in Nederland écht met gelijke kansen? Volgens docent Nederlands en Leraar van het Jaar Amsterdam 2025 Nouhaila El Guebli is dat allerminst vanzelfsprekend. In De Nacht van KRO-NCRV vertelt de TikTok-docent waarom het onderwijs volgens haar eerlijker en menselijker kan. In haar klas ziet El Guebli dagelijks hoe verschillen tussen leerlingen al vroeg ontstaan. Taalachterstanden, verschillende thuissituaties en een gebrek aan rolmodellen spelen daarin een grote rol. Ze pleit ervoor dat docenten meer kijken naar het kind achter de cijfers. Tegelijkertijd staat het onderwijs onder druk: “Je staat de hele dag aan,” vertelt ze, “en met alles wat erbij komt kijken, wordt het soms gewoon te veel.” Het volledige gesprek met Nouhaila El Guebli is hieronder terug te luisteren.

De Nacht van NTR Wetenschap - De geschiedenis gaat vaak over koningen en keizers, schrijvers en dichters, burgemeesters en architecten. Mensen die in boeken genoemd worden, waarover werd geschreven in kranten en waar beeldmateriaal van is. Maar hoe waren de levens van de normale mensen? Die alleen een naam, een geboorte- en sterftedatum ergens op een vergeelde pagina hebben achtergelaten? Daar houdt historisch demograaf en hoogleraar sociale en economische geschiedenis Hilde Bras zich mee bezig. Presentator Renette Kwakkenbos interviewt haar tijdens de Nacht van NTR Wetenschap. Ze onderzoekt hoe die normale mensen vroeger leefden, trouwden en kinderen kregen en wat we daarvan vandaag de dag kunnen leren. Hoe kunnen we verklaren dat eind deze eeuw 40% van de wereldbevolking in Afrika leeft, terwijl dat nu 19% is? Ze deed al eens onderzoek naar Zeeuwse dienstmeisjes, en zit nu middenin een groot demografisch onderzoek naar kerkregisters in Oost-Afrika, om te kijken wat de invloed van katholieke missiezusters op de bevolkingsgroei daar is.

Annemiek Lely was vijftien toen ze te maken kreeg met depressie, waarvoor antidepressiva. Als zij en haar partner Later in haar leven merkt ze dat ze een kinderwens heeft, maar dat roept allerlei vragen op. "Kan ik, met mijn psychische kwetsbaarheid, wel moeder zijn?" Ze zet de vraag om in een missie: uitzoeken of je een nieuw leven op aarde mag zetten als je te maken hebt met psychische klachten. Ze tekende de zoektocht op in haar recente boek Nieuw leven & Psychische kwetsbaarheid.

Presentator Philo Boss van De Nacht van BNNVara gaat in gesprek met schrijver, feminist en kunstenaar Tessel ten Zweege. Tessel publiceerde drie non-fictie boeken, onder andere over haar eigen ervaringen met partnergeweld. Ze brengt dit jaar haar eerste roman 'Lik' uit. Bij de Nacht van BNNVara vertelt ze over hoe het is om als uitgesproken queer feminist in een gewelddadige relatie terecht te komen, waarom schaamte slachtoffers stilhoudt, en hoe schrijven haar hielp te helen. 

Onze wereld speelt zich allang niet meer alleen fysiek af. Wat we meemaken, delen we direct online, en wat we online zien, beïnvloedt weer hoe we de echte wereld ervaren. Volgens mediawetenschapper Esther Hammelburg vervaagt de grens tussen online en offline steeds verder. Maar wat betekent dat voor hoe we herinneringen maken, evenementen beleven en ons laten beïnvloeden? Beluister het hele interview met Esther Hammelburg, waarin ze uitlegt hoe media onze beleving van tijd, herinnering en live events veranderen.

Misschien ben je niet bewust van hoe je naar andere mensen kijkt, maar je mensbeeld is belangrijker dan je denkt. Wat we zeggen, hoe we met elkaar omgaan, hoe het onderwijs werkt, hoe politiek wordt bedreven, en ook wát we denken. In onze samenleving is veel ingericht op het mensbeeld dat we prooi- en roofdieren zijn: het leven is een wedstrijd en je bent een winnaar of een verliezer, afhankelijk van je eigen inzet. Tegelijk leert de opeenstapeling van crises ons dat deze denkwijze onhoudbaar is. Wat zou een gezond alternatief zijn om met elkaar om te gaan? Tijdens deze Nacht van NTR Wetenschap interviewt presentator Syb Faes emeritus hoogleraar filosofie Jan Bransen over ons mensbeeld. Hij noemt zichzelf ook wel reisleider in gedachtegangen. In 2014 won hij de Socratesbeker voor filosofieboek van het jaar met Laat je niets wijsmaken, hij schreef Gevormd of Vervormd - een vurig pleidooi voor ander onderwijs – en probeerde ook nog eens de mens als bedreigde diersoort te redden in het boek En nu? Maar filosofie gaat niet over boeken, zegt hij. Filosofie gaat nog meer over mensen die zich verbazen over alles wat vastgeroest is. Deze uitzending wrikken ze het vastgeroeste mensbeeld van prooi- en roofdieren los, en zoeken ze naar alternatieven. Bransen schotelt het alternatieve beeld voor dat we roedeldieren zijn, die zorg voor elkaar centraal stellen.

Presentator Philo Boss van De Nacht van BNNVara gaat in gesprek met zangeres Bieke. Bieke is GGZ-verpleegkundige, singer-songwriter én voormalig cliënt in de geestelijke gezondheidszorg. Bij de Nacht van BNNVara vertelt ze over hoe die drie werelden samenkomen. Een gesprek over Bieke's eigen diagnose, haar nieuwe EP ABDOMENS en waarom ze activist werd voor toegankelijke GGZ-zorg.

Wat begint als een onschuldige swipe, eindigt lang niet altijd in liefde. Relatiewetenschapper Janneke Schokkenbroek legt bij Elif Kan in De Nacht van KRO-NCRV uit waarom daten ingewikkelder voelt dan ooit.  Volgens Schokkenbroek speelt de overvloed aan opties daarin een grote rol. Datingapps bieden veel keuze, maar maken het ook lastiger om te kiezen en tevreden te zijn. “We omarmen niet meer het proces van vallen en opstaan,” zegt ze. “We verwachten dat iemand meteen aan alle eisen voldoet, terwijl liefde juist ruimte nodig heeft om te groeien.”

De Nacht van NTR Wetenschap - Sinds de jaren '50 van de vorige eeuw is plastic onze levens binnengedrongen en het zal waarschijnlijk nooit meer vertrekken. Het heeft ons aan de ene kant veel gebracht: keukengerei, fleecevesten, barbiepoppen, bouwmaterialen. Aan de andere kant stapelen de laatste tijd de wetenschappelijke verbanden tussen plastic en bepaalde ziektes zich op. Of neem vruchtbaarheid, die de afgelopen 50 jaar met 50% is afgenomen, vermoedelijk ook door plastics in geslachtsorganen. Dat roept de vraag op: kost plastic ons inmiddels meer dan het ons oplevert? In de Nacht van NTR Wetenschap voert presentator Syb Faes een alarmerend gesprek met onderzoeksjournalist Isabelle Vanhoutte over plastic. Zij schreef het boek 'Lek', over hoe plastic ons ziek maakt, en verzamelde daarin zo goed als alle huidige wetenschappelijke kennis over de impact van plastic op onze gezondheid en ons milieu. De EU-wetgeving is koploper ten opzichte van de rest van de wereld, waar de controle over plastic veel minder is. Maar zelfs die wetgeving is onvoldoende, aldus Vanhoutte. Hoe maakt plastic ons ziek? En wat kunnen we wel doen, om de ziekmakende gevolgen van plastic in te perken?

Met de stembus al bijna in zicht, gaan we bij De Nacht van EO in gesprek het leven als (kandidaat-)gemeenteraadslid. Sipan Kelani (GroenLinks-Pvda Apeldoorn) en Anne Veldhoven (CDA Tilburg) schuiven aan om te vertellen over hun passie voor dit werk, waar het vuurtje begon en meer uitleg over hoe het er eigenlijk aan toe gaat in de gemeenteraad. Presentatie is in handen van Loïs van Wijnen. 

Presentator Bemshi de Visser van De Nacht van BNNVara gaat in gesprek met regisseur Daniël Herter. Vorig jaar bracht hij zijn documentaire 'Island of Hope' uit. In Tanzania bestaan er diepgewortelde vooroordelen en mythes over mensen met albinisme — zij leven er vaak in gevaar. 'Island of Hope' gaat over het eiland Ukerewe, een plek waar mensen met albinisme in relatieve veiligheid kunnen leven. 

Het is stil en pikkedonker. Je ziet geen hand voor ogen. En dan ineens hoor je iets ritselen. Nog voor je het doorhebt, heb je je gezicht al richting het geluid gedraaid. En dat kunnen wij mensen bijzonder precies.  Tijdens deze Nacht van NTR Wetenschap zijn we eerlijk over onze leugens. Radio 1-presentator Renette  Kwakkenbos interviewt namelijk emeritus hoogleraar neurofysica aan de Radboud Universiteit John van Opstal. Hij doet experimenteel onderzoek naar ons gehoor. Zo heeft hij bijvoorbeeld tijdens een experiment tijdelijk de vorm van de oren van zijn proefpersonen om te kijken hoe bepalend de vorm van ons oor is voor het detecteren van geluid.  Geluid is drukverandering in de lucht die via trillingen op ons trommelvlies terecht komen. En wij mensen kunnen iets unieks. Volgens de emeritus hoogleraar is het auditief systeem van de mens zó goed ontwikkeld, dat we wel tot 1 graden nauwkeurig kunnen horen waar een geluid vandaan komt. “Als we onze oren goed willen begrijpen, dan begin je bij de ogen,” vertelt Van Opstal. Het auditief systeem van de mens, dus de oren, zijn er om het visueel systeem, de ogen, van de mens te helpen. Hoe dat zit, legt emeritus hoogleraar John van Opstal uit in de Nacht van NTR Wetenschap. 

In De Nacht van KRO-NCRV gaat presentator Elif Kan in gesprek met Patrick Deckers. Hij is oprichter en voorzitter bij Caring Docters en zet zich via de organisatie in om plantaardige voeding op de agenda te krijgen. “80% van wat je in de winkel ziet is niet gezond”, geeft Patrick Deckers aan. “Mensen worden verleidt door de voedselindustrie om ongezond te gaan eten.” Hier proberen ze bij Caring Doctors een verandering in te brengen. Zo wordt er gestreefd naar een situatie waarin 60% van de producten in de supermarkt plantaardig is. Dit zou voor een ‘spectaculaire winst' zorgen.

De hele dag door stellen we vragen. Van wat we zullen eten tot aan de zin van ons bestaan: vragen zijn alomtegenwoordig. Maar waarom stellen we ze eigenlijk? Wat is het in ons dat zo de vragen aanwakkert en ze niet ongesteld kan laten? Filosoof, theoloog en schrijver Erik Oevermans besloot zich daar eens goed in vast te bijten. In De Nacht van EO praat hij ons bij, naar aanleiding van zijn boek Waarom vragen we?. Presentatie is in handen van Loïs van Wijnen. 

Laura Bas is Generatie Z-expert, schrijver van het boek 'De GenZclopedie' en influencer. Daarnaast was ze het jongste delegatielid dat bij de VN mocht speechen. Met bijna 110.000 volgers op Instagram adviseert Laura jonge mensen die de arbeidsmarkt betreden. Presentator Bemshi de Visser van De Nacht van BNNVara gaat in gesprek met Laura Bas. Want hoe ga je van introverte tiener naar Miss World Nederland-deelnemer en jongerenambassadeur bij het Ministerie van Buitenlandse Zaken?

In De Nacht van KRO-NCRV gaat presentator Elif Kan in gesprek met Marije Cornelissen. Zij is directeur van UN Women Nederland, en vertelt dat kinderen vanaf jongs af aan al meekrijgen dat meisjes ondergeschikt zijn aan jongens.  "85 procent van de vrouwen in Nederland krijgt te maken met geweld", zegt Marije Cornelissen. Daders hebben traditionele beelden over hoe mannen zijn en vinden vrouwen minderwaardig aan zichzelf. Social media speelt hier ook een grote rol in, doordat influencers een rol spelen in de verruwing van de online omgeving. Daar vindt ook veel ongelijkheid plaats, iets waar vrouwen steeds meer verzet tegen vertonen. 

De Nacht van NTR Wetenschap - 80 tot 90% van de ouders liegt tegen hun kinderen, blijkt uit wetenschappelijk onderzoek. Van 'wat een mooie tekening' tot 'als je je kamer niet opruimt, bel ik de politie' - sommige leugens zijn zó gewoon om te vertellen, dat ze een comfortabele waarheid worden. Maar waarom liegen ouders eigenlijk tegen kinderen? En welke gevolgen kan dat op hen hebben? Tijdens deze Nacht van NTR Wetenschap zijn we eerlijk over onze leugens. Radio 1-presentator Syb Faes interviewt namelijk leugenonderzoeker Rianne Kok. Ze is hoofddocent Pedagogiek aan de Erasmus Universiteit en behoort tot de internationale top van onderzoekers die zich richten op de leugens die ouders aan kinderen vertellen. Recentelijk ontving ze een beurs van 1,5 miljoen euro van de European Research Council, waarmee ze onderzoekt waarom ouders liegen, welke invloed dat heeft op de morele ontwikkeling van kinderen, en of ouders misschien meer liegen tegen hun kinderen, dan dat ze in de opvoeding zeggen dat goed is...  

Het is één van de meest vervreemdende, vernieuwende én geliefde bands van de vorige eeuw: Talking Heads. Met hits als Psycho Killer en Road to Nowhere veroverden ze vele harten. Maar daarmee vang je nog maar een klein deel van hun oeuvre. Onder leiding van frontman David Byrne maakten ze de meest uiteenlopende muziek, in de meest afwijkende stijlen.  Mediajournalist en liefhebber Eric van den Berg schreef het eerste Nederlandstalige totaalwerk over de band: Once in a Lifetime - 50 jaar Talking Heads. Hij schoof aan in De Nacht van EO om te vertellen over het boek én een onverwachte ontmoeting met David Byrne Presentatie is in handen van Joanne van Langevelde.

Lotte Prins is voorzitter bij de Nationale Jeugdraad en bij het Jongerenplatform van de Sociaal-Economische Raad. Ook zit ze in Denktank 2040. Dagelijks zet ze zich in voor alle jongeren van Nederland. Maar hoe is het om de problemen van 3,8 miljoen jongeren te dragen?  Presentator Bemshi de Visser van De Nacht van BNNVara gaat in gesprek met Lotte Prins. Want hoe krijg je zo'n vol CV op 20-jarige leeftijd? 

In De Nacht van KRO-NCRV gaat presentator Elif Kan in gesprek met Anco van Hal. Hij is maker van de podcast Sterrenstof, en vertelt dat er veel geld omgaat in de wereld van satellieten. Zo spelen die namelijk een grote rol in oorlogen en spionagesystemen.  Veel landen investeren in ruimtevaart. Toch zijn de ogen vooral gericht op China, zegt Anco. De Aziatische grootmacht heeft grootse maanplannen, navigatiesystemen en een eigen ruimtestation. “Waarschijnlijk zal China het eerste land in 50 jaar zijn dat op de maan gaat landen”, aldus de podcast maker. Wanneer dit zal zijn is vanwege een gebrek aan transparantie nog niet duidelijk, maar de kans is groot dat de mens weer binnen twee jaar voeten op maangrond zet. 

De Nacht van NTR Wetenschap - Jaarlijks sterven er wereldwijd zo'n vijf miljoen kinderen voor hun vijfde verjaardag. De grootste daders: infectieziekten zoals longontsteking, ondervoeding, diarree, malaria en mazelen. Deze hoge kindersterfte wordt vaak beïnvloed door armoede, conflict en ongelijkheid. Maar veel van deze sterfgevallen zijn te voorkomen door beter om te gaan met onze planeet. Een paar eeuwen geleden stierven ook hier heel veel kinderen aan infecties, maar door betere hygiëne, voeding en vaccinaties zijn dat er gelukkig nog maar heel weinig. Helaas is dit nog wel bittere realiteit in landen zoals Haïti en de Democratische Republiek Congo. Te gast bij deze Nacht van NTR Wetenschap is kinderarts-infectioloog Daan Van Brusselen. Hij specialiseerde zich in tropische ziekten en promoveerde op milieu en gezondheid. Jarenlang was hij actief op humanitaire missies voor Artsen Zonder Grenzen in landen als Ecuador, Pakistan, Haiti, Congo, Nigeria en Sierra Leone. Hij schreef er het boek Dagboek van een kinderarts zonder grenzen over. Presentator Renette Kwakkenbos interviewde hem tijdens het programma.

Singer-songwriter Josua Peter brak vorig jaar door met zijn debuutsingle 'Bones'. Binnen no time trad hij op bij talkshow Eva, werd hij 3FM Talent en draaien radiozenders hem. Hoe is het om in zo'n korte tijd door te breken? Presentator Bemshi de Visser van de Nacht van BNNVara gaat in gesprek met Josua over hoe hij terechtgekomen is op de plek waar hij nu is.

In De Nacht van KRO-NCRV gaat presentator Elif Kan in gesprek met Bas Klinkhamer. Hij is directeur van ITIP, de School voor Leven en Werken, en auteur van het boek Dromen en Nachtmerries. Volgens hem weet niemand precies wat dromen zijn. We weten wél dat slaap essentieel is en dat mensen minder lang zonder dromen kunnen dan zonder eten. “Als je niet droomt, dan wordt je gek!”  We dromen vooral in een diepe slaapfase waarin de controlerende delen van ons brein minder actief zijn. Daardoor krijgen emoties vrij spel en kunnen verborgen of onderdrukte kanten van onszelf naar boven komen. Dromen zijn volgens Bas belangrijk omdat ze aspecten van ons laten zien die we overdag niet altijd toelaten. Toch hebben ze niet altijd een vaste betekenis: soms zit er innerlijke wijsheid in, maar wat een droom betekent hangt sterk af van de persoon zelf en de mate waarin iemand ervoor openstaat. Vooral emotionele en terugkerende dromen maken indruk. Wie een droom deelt, deelt iets intiems. Het gesprek dat daarop volgt kan verbindend werken.  Kijk en luister hier het hele gesprek terug.

De Nacht van NTR Wetenschap - 15% van de Nederlanders loopt rond met een angststoornis. Dat zijn 1,9 miljoen mensen voor wie het dagelijkse leven een stuk minder draaglijk is door angsten waarvan ze weten dat die irrationeel zijn. Wat als je in de bus zit, en je bacteriën op de stoel mee naar huis neemt en daar je dochtertje ermee dood maakt? Wat als je een hartaanval krijgt tijdens de inspanning van hardlopen? Presentator Syb Faes gaat tijdens deze Nacht van NTR Wetenschap in gesprek met Neeltje Batelaan, hoogleraar Psychiatrie van angstgerelateerde stoornissen bij het Amsterdam UMC en psychiater en opleider psychiatrie bij GGZ InGeest Amsterdam. Ze vergelijkt een angststoornis met bamboe: het woekert, komt terug voordat je alles helemaal weg hebt kunnen krijgen – en allerbelangrijkst: het moet in de kiem al gesmoord worden. Tijdens deze uitzending praten ze onder andere over behandelingen, medicijnen en wat je het beste kunt doen als je iemand kent met een angststoornis.

Al zo lang als hij zich kan herinneren maakt Melle muziek. Van het Junior Songfestival tot aan zijn tweede, kersverse album neemt Melle ons mee op zijn muzikale reis. Onderweg doen we de meest willekeurige instrumenten aan, maar ook een zwemsessie in de Noordzee. In De Nacht van EO deelt hij zijn verhaal. Presentatie is in handen van Joanne van Langevelde. 

Onheil en criminaliteit speelt zich het liefst af in de nacht. Een drugsdeal gone wrong, een echterlijke ruzie die uitmondt in moord, een auto die opeens in het water verdwijnt.  Na dit soort overlijden wordt soms een forensisch patholoog ingevlogen. Die onderzoekt wat het lichaam vertelt over de doodsoorzaak. Het is de wereld waar onze gast, forensisch patholoog Frank van de Goot, dagelijks mee te maken heeft. 

In De Nacht van KRO-NCRV gaat presentator Elif Kan in gesprek met personal trainer Hüseyin Çakan. Hij werkte jarenlang bij de politie en in de jeugdzorg met jongeren die vastliepen in hun gedrag. Maar inmiddels helpt hij op een andere manier, namelijk in de ring. In zijn sportschool in Zutphen gebruikt hij boksen en kickboksen niet om te vechten, maar juist om grenzen te leren kennen, zelfvertrouwen op te bouwen en agressie onder controle te krijgen. Wat Çakan in zijn sportschool ziet, zijn vaak kinderen met een laag zelfbeeld. Jongeren die de stap naar een reguliere sportschool niet durven zetten en daarom kiezen voor één-op-éénbegeleiding. Hij probeert te levelen met de jongeren, hen het gevoel te geven dat ze niet lager staan dan hij. Nog voordat de training begint, observeert hij hun houding en gedrag zodra ze binnenkomen. Zijn doel is duidelijk: succeservaringen creëren. “Wij laten ze vooral succeservaringen opdoen.”

Vannacht zetten we onze hoofden open en rekken we de grenzen op. Na het luisteren van deze uitzending is misschien wel niets meer wat het lijkt. We gaan het namelijk hebben over creativiteit. Radio 1-presentator Renette Kwakkenbos interviewt hoogleraar iteratuurwetenschappen en opleidingsdirecteur van de Master Medical Humanities Kiene Brillenburg-Wurth. Ze praten over de klassieke Chinese gedichten uit de Zhuangzhi, over hoe creativiteit de zorg zou kunnen redden, maar ook over de uitspraken van Johan Cruijff. En er vond misschien wel de eerste meditatiesessie op Radio 1 plaats.

De meest sexy feestdag komt er weer aan. En dan heb ik het natuurlijk niet over Pasen maar over: Valentijnsdag. De dag van de liefde. En ook wel een beetje: de dag van de seks.  Een onderwerp waar de één altijd over kan praten, Terwijl de ander met rode oortjes wegkijkt. Hier bij de Nacht van BNNVARA dachten wij: let's talk about sex. En dat gaan we het komende uur dus ook uitgebreid doen. 

Wat werkt er door in jou van wat je moeder, oma of overgrootoma hebben meegemaakt? En wat als je antwoord zoekt op precies die vraag, maar daar nooit over te praten valt?  Maddy Stolk beschreef in haar nieuwe boek Waar wij altijd geweest zijn welke levens de generaties vrouwen voor haar hebben gekend. En die levens waren vaak allesbehalve licht. Van het verworden tot een baarmachine tot vernedering in een jappenkamp en gedwongen assimileren in een koud en kil Nederland. Wat neemt Maddy mee uit het verhaal van haar voormoeders? En wat kan ze, na al dit zoeken, misschien afleggen en daarmee niet meer doorgeven aan een volgende generatie? Presentatie is in handen van Loïs van Wijnen. 

In De Nacht van KRO-NCRV gaat Elif Kan in gesprek met Steffie van der Steen, adjunct-hoogleraar Inclusieve Ontwikkelings- en Onderwijsinterventies met een speciale focus op mens-dierinteractie. Steffie doet al jaren onderzoek naar de inzet van hulpdieren in therapie en onderwijs, en pleit voor meer erkenning én betere regelgeving. Hulpdieren blijken vooral waardevol voor mensen bij wie reguliere therapie niet altijd voldoende werkt. Ze kunnen helpen bij zelfvertrouwen, communicatie en het bespreekbaar maken van problemen, zeker bij kinderen en mensen die moeite hebben om te praten. Volgens Steffie is therapie met dieren allesbehalve zweverig: er is wetenschappelijk bewijs, al zijn de onderzochte groepen vaak nog klein. Toch is het krijgen van een hulphond of ander hulpdier ingewikkeld. Zorgverzekeraars wijzen aanvragen vrijwel standaard af en gemeenten bepalen streng wie in aanmerking komt. Dat terwijl een hulpdier op de lange termijn vaak goedkoper is dan alternatieve zorgtrajecten. Steffie pleit daarom voor meer onderzoek en duidelijke overheidsregels. Ook robotdieren komen aan bod. Die worden steeds vaker ingezet in zorginstellingen en bij kinderen met spraakproblemen. De interactie met een robothond blijkt drempelverlagend: kinderen durven makkelijker te praten en geven duidelijker commando's. Volgens Steffie laten zowel echte als robotdieren zien hoe krachtig mens-dierinteractie kan zijn, mits die serieus wordt genomen.

Wie hoort er bij de Nederlandse samenleving, en wie niet? Het is een vraag die Nederland bezighoudt. En zo ook Marlou Schrover - al zo'n 50 jaar lang. Ze is nog een maand hoogleraar Sociale, Economische en Migratiegeschiedenis aan de Universiteit Leiden, en dan gaat ze met pensioen. Na een indrukwekkende carrière waarin ze ruim 180 wetenschappelijke artikelen publiceerde, 8 miljoen euro onderzoekssubsidie ontving en 21 PhD'ers begeleidde, lopen presentator Syb Faes en Marlou haar eigen geschiedenis langs.   Hoe werd iemand die na de lagere school het advies 'huishoudschool' kreeg, een van de meest gerenommeerde hoogleraren van Nederland? En hoe heeft het dagboek van haar laaggeletterde oma hieraan bijgedragen? Eenmaal in het heden aangekomen reflecteert ze op het tweestatusstelsel dat de nieuwe coalitie wil doorvoeren; een stelsel dat in de jaren '80 van de vorige eeuw al voor problemen zorgde.

Niets smaakt zo lekker als een kopje goede koffie in het holst van de nacht, met de Nacht van NTR Wetenschap.  Maar die koffie heeft een prijs. Een eerlijke prijs als het aan de koffieboer ligt, maar we betalen ook een hoge prijs voor de natuur. Hoe leven mens en natuur goed samen? Radio 1-presentator Syb Faes bespreekt het met sociaal ecoloog Marieke Sassen van de Wageningen Universiteit. Ze werd geboren in 1974 in Tanzania, groeide op in verschillende Afrikaanse landen, ging op haar 18e in Wageningen studeren, en doet daar nu nog altijd onderzoek. Ze heeft als kind met eigen ogen gezien hoe meer verantwoordelijkheid bij lokale boeren voor een gebied zorgt voor beter natuurbehoud. Nu, als onderzoeker, gaat ze nog altijd gesprekken aan met boeren uit diverse Afrikaanse landen om erachter te komen hoe meer productie van cacao en koffie gepaard kan gaan met meer biodiversiteit. Tijdens die gesprekken wordt vaak duidelijk: bemoeienis vanuit het Westen komt mens en natuur zelden ten goede.

Terwijl een groot deel van Nederland ligt te slapen, zijn andere mensen aan het werk: op het spoor, in de vrachtwagen maar ook in de zorg. Schrijver en journalist Rhijja Jansen bracht in haar boek Nachtdienst een ode aan deze mensen en de manier waarop zij vol liefde hun slaap een paar uurtjes opschuiven voor de ander. 

De ruimte rondom de aarde wordt steeds voller. Niet alleen overheden, maar ook commerciële bedrijven lanceren in hoog tempo satellieten. Dat brengt nieuwe risico's met zich mee, waarschuwt universitair hoofddocent Yarin Eski van de Vrije Universiteit. Volgens Yarin groeit het probleem van ruimtevuil snel. Kapotte satellieten en rondzwevende brokstukken vergroten de kans op botsingen, met mogelijk grote gevolgen voor communicatie en veiligheid op aarde. Toch ontbreekt duidelijke, actuele wetgeving. De bestaande internationale verdragen zijn verouderd en houden geen rekening met de commerciële ruimtevaart van vandaag. Yarin pleit daarom voor een leidende rol van de European Space Agency bij het opstellen van een internationale blauwdruk: een nieuw verdrag met duidelijke afspraken over verantwoordelijkheid, aansprakelijkheid en afval in de ruimte. Dat proces moet nu beginnen, benadrukt hij, omdat internationale wetgeving jaren kost. 

Stel je voor dat je live op de radio één minuut krijgt om een heel spel kaarten te onthouden. Wat gaat er dan door je hoofd? Waarschijnlijk geen 52 individuele kaarten én hun volgorde. Deze Nacht van NTR Wetenschap hebben we een heuze geheugenkampioen en -expert te gast. Hij promoveerde aan het Max Planck Instituut voor Psychiatrie in München op de neurale grondslagen van uitzonderlijke geheugenprestaties en werkt sindsdien als neurowetenschapper aan het Donders Instituut voor Hersenen, cognitie en gedrag van de Radboud Universiteit. Maar naast zijn wetenschappelijke carrière is hij ook nog eens achtvoudig wereldkampioen geheugensport en heeft hij de bestsellers "De geheimen van ons geheugen“ en "Je brein op orde“ geschreven. Renette Kwakkenbos interviewt neurowetenschapper en achtvoudig wereldkampioen geheugensport Boris Nikolai Konrad. Hij onthoudt niet alleen live een spel kaarten; hij legt ons ook uit wat het belang daarvan is voor de gezondheid in ons brein - zeker nu dementie volksziekte nummer één dreigt te worden. Daarbij benadrukt hij: dit is geen kwestie van geluk hebben dat je bij de geboorte een fijn brein meekrijgt, maar een kwestie van trainen. Geloof het of niet, maar jij kan binnen een maand een strak geheugen trainen en razendsnel een pak kaarten leren onthouden. Sterker nog: deze uitzending leer je heel gemakkelijk de namen van de laatste 10 Nederlandse premiers uit je hoofd.

Volgens Sigmund Freud, de grondlegger van de psychoanalyse, is humor een manier om gedachten en gevoelens te uiten die we normaal inslikken. Omdat ze te pijnlijk, niet netjes of ongemakkelijk zijn. Grapjes geven die onderdrukte emoties tijdelijk ruimte. En lijken zo een beetje op dromen. Ook daarin komen dingen omhoog die we overdag wegstoppen.  In deze aflevering van de Nacht van BNNVAR, gaat Bemshi de Visser in gesprek met comedian Wina Ricardo. In 2025 won ze bij het Amsterdam Kleinkunst Festival, het AKF, de juryprijs. Volgens het juryrapport is Wina “een belangrijk nieuw geluid  op de Nederlandse podia”. 

Te gast in “De Nacht van KRO-NCRV” is Marcel Schaaf, hoogleraar Moleculaire Endocrinologie. Hij doet al zijn hele carrière onderzoek naar de biologie van stress. Beter gezegd, hij onderzoekt hoe stresshormonen mensen en dieren aansturen.  Stress is voor veel mensen erg herkenbaar. Een verhoogde hartslag, zweten of even nergens meer aan kunnen denken. Vervelend, maar ook nodig. Stress is namelijk een reactie van je lichaam op een uitdagende situatie. Dit betekent dat je ook alerter wordt, meer energie krijgt en beter kunt functioneren. Of het nou een conflict is of een belangrijke presentatie, stress helpt je met de situatie om te gaan. Marcel ziet stress dan ook niet als iets slechts. Of zoals hij tegen zijn studenten zegt: zonder stresssysteem zouden zij hun tentamen niet halen.  Te lang stress ervaren is niet goed. Het is al langer bekend dat stress invloed heeft op je fysieke en mentale gezondheid. Stress kan daarentegen positieve effecten hebben op je gezondheid.  In zijn onderzoek vond Marcel namelijk dat korte stressmomenten je immuunsysteem kunnen versterken. Zo lang je dus niet te lang stress ervaart, hoef je je er geen zorgen over te maken.

Hoe ga jij om met veranderingen om je heen? Ben je een gewoontedier, of juist een avonturier? Als je naar de geschiedenis kijkt, is er in ieder geval één ding dat altijd verandert: de manier waarop mensen met grote veranderingen omgaan. Vooruitgang of achteruitgang: één iemand blijft altijd de expert op het gebied van historische veranderingen. En ze is bij deze Nacht van NTR Wetenschap te gast. Ze is een van de scherpste en inventiefste uit haar vak, en leest met haar scherpte als een van de beste tussen de regels van oude bronnen door – gelukkig maar, want daarmee maakt ze onze geschiedenisboeken eerlijker, vollediger en menselijker. Judith Pollman is hoogleraar Vroegmoderne Nederlandse geschiedenis aan de Universiteit Leiden. Naast grote maatschappelijke veranderingen uit de periode tussen 1500 en 1850 – denk maar aan de tachtigjarige oorlog -, onderzoekt ze ook wat die destijds met individuele mensen deden, van een Friese boer tot een Utrechtse Jurist. Waren zij gewoontedieren, of juist avonturiers toen de Spanjaarden op de stoep stonden? Naast grote maatschappelijke veranderingen uit de periode tussen 1500 en 1850 – denk maar aan de tachtigjarige oorlog - onderzoekt ze ook wat die destijds met individuele mensen deden, van een Friesche boer tot een Utrechtse Jurist. Waren zij gewoontedieren, of juist avonturiers toen de Spanjaarden op de stoep stonden? Vorig jaar won Judith Pollmann de Spinozapremie, de meest prestigieuze prijs in de Nederlandse wetenschap. Voor haar zeker ook een grote verandering, waarbij we natuurlijk de vraag moeten stellen: hoe is ze daarmee omgegaan? Waar gaat zij haar 1,5 miljoen euro onderzoeksgeld aan besteden?

"Een land waar ik niets van weet? Daar moet ik zijn!" Zo ging het in het hoofd van fotograaf en schrijver Thijs Broekkamp. In 2018 trok hij richting Kirgistan om het nomadische leven te ontdekken - maar dat was niet helemaal wat hij ervan verwacht had. Het triggerde hem om op zoek te gaan naar de gezichten van het echte Kirgistan, zoals dat er nu voor staat. En daaruit werd zijn eerste boek geboren: Land van de Kirgiezen.    In De Nacht van EO neemt hij ons mee op reis: langs bergmeren, door talloze invloedssferen en dwars door hoofdstad Bisjkek. Presentatie is in handen van Loïs van Wijnen. 

‘s Nachts gebeuren er dingen die het daglicht niet kunnen verdragen. Inbraken, drugsdeals, geweld. En als jij lekker ligt te tukken, rijden er mensen rond voor wie het oplossen van deze zaken hun werk is. Politieagenten. We kennen ze van televisieseries, uit het nieuws, van de actie. Maar in deze aflevering zijn we benieuwd naar iets anders..  Naar de mensen achter het blauw.  In deze nieuwe aflevering van de Nacht van BNNVARA, gaat Bemshi in gesprek met twee agenten van het populaire televisieprogramma Bureau Utrecht. In deze reportageserie wordt de Utrechtse politie gevolgd. Gasten: Kiki en Frank van Bureau Utrecht. 

Kunstmatige intelligentie is overal: van studeren en muziek maken tot medische doorbraken. Dat roept zowel enthousiasme als zorgen op. In De Nacht van KRO-NCRV spreekt Elif Kan met Thomas Moerland, AI-onderzoeker en auteur van het boek ‘Van IQ naar AI', over wat AI zegt aangaande de mens. Volgens Thomas komt de snelle ontwikkeling van AI doordat computers niet langer alleen op logica draaien, maar steeds meer worden gebouwd naar het voorbeeld van het menselijk brein. Net als wij leren AI-systemen door informatie continu te verwerken en verbanden te leggen. Hoe intelligent AI uiteindelijk wordt, is onzeker. Wel is het belangrijk om bewust om te gaan met de kansen en risico's. AI kan mensen helpen om sneller te leren en nieuwe inzichten te krijgen, maar kan ook leiden tot gemakzucht, bijvoorbeeld bij studenten die het zonder kritisch nadenken gebruiken. Thomas benadrukt dat het essentieel is om na te denken over hoe we deze technologie verantwoord inzetten. Het hele gesprek luister je hier. 

In de Nacht van Caribisch Netwerk sprak Guilliano Payne met muzikant en percussionist Roel Calister over zijn muziekvoorstelling en album The Work of Songs, waar hij samen met zijn ensemble Curaçaose werkliederen ten gehore brengt. Werkliederen waren nummers die op verschillende momenten in de geschiedenis de mensen door moeilijke tijden heen hielp, zoals de slavernij, maar ook de oogst.  Daarnaast spraken ze over zijn passie voor muziek, de lessen die hij van zijn zus Izaline heeft geleerd en de gekke momenten die hij met zijn band Kuenta heeft meegemaakt.

Al sinds mensenheugenis zijn er trekvogels in Nederland. De kanoet, de grutto en de lepelaar, om er maar een paar te noemen; ze horen evenveel bij Nederland als Rembrandt, kaas en klompen. Ze vliegen jaarlijks duizenden kilometers op en neer tussen Nederland en plekken zoals Senegal en Rusland.  Maar hoe weten die beestjes eigenlijk dat ze elke winter naar het zuiden moeten vliegen?  En hoe kan het dat ze soms jaren achter elkaar precies op dezelfde datum weer terugkeren naar hun stek? Jarenlang werd gedacht dat het antwoord in hun genen lag, maar in de laatste tien jaar kwam een nieuw perspectief op, met meer aandacht voor de ecologie van trekvogels. De technologie verandert mee: met piepkleine, door zonnepaneeltjes aangedreven zenders houden vogelkundigen hun tochten jarenlang in de gaten.