Szkoła Bardzo Wieczorowa Radia Katowice

Serial "Ołowiane dzieci" w reżyserii Macieja Pieprzycy zawojował Internet. Ludzie oglądając go przypominają sobie, co przed laty działo się w Katowicach-Szopienicach, gdy stwierdzono, że dzieci tam żyjące chorują na ołowicę. Serial wraca do tamtych czasów, ale nie jest serialem dokumentalnym, o co niektórzy widzowie mają pretensje. Niektórych bohaterów pokazuje bardzo dokładnie, o innych ledwo wspomina. Krzysztof Lewandowski napisał książkę o Ziętku i o profesorce Bożenie Hager-Małeckiej i w rozmowie z Markiem Mierzwiakiem mówi, jaką te dwie postaci odegrały ważną rolę wówczas, gdy o chorobie dowiedziały się władze i społeczeństwo.

Jest takie powiedzenie: pokaż mi co czytasz, a powiem ci kim jesteś. Okazuje się, że to samo zdanie określa nawet największe księgarnie, książnice i księgozbiory, o czym w dzisiejszym wykładzie Szkoły Bardzo Wieczorowej opowie Beata Tomanek i jej gość. Posłuchajmy zachęty autorów.

"Kiedy sztuka ocala" to tytuł wykładu dr Jacka Kurka w Szkole Bardzo Wieczorowej. Sztuka zawsze łączy się z pięknem, a piękno z dobrem - i wokół tych trzech słów będzie toczyła się dzisiejsza rozmowa, którą przygotował Marek Mierzwiak. Ale też padną takie pytania - co wówczas, gdy nie stać ludzi na to, aby pójść do teatru, kina, odwiedzić jakieś muzeum? Ponieważ zwyczajnie brakuje pieniędzy na normalne życie? Obiad dla córki czy pójcie do teatru? To nie są pytania banalne, to są pytania  wręcz egzystencjalne.

Od lat przybliża kosmos szerokiej publiczności – od dzieci z uniwersytetów dziecięcych, przez uczestników plenerowych obserwacji, aż po słuchaczy konferencji naukowych i firmowych wydarzeń. Kocha astronomię od czasu, gdy nauczycielka z fizyki pożyczyła mu książkę o gwiazdach. Damian Jabłeka zwycięzca konkursu POP Science w kategorii "Myśl globalnie, działaj lokalnie - województwo śląskie" opowie dziś o miłości do gwiazd, ale także miłości w gwiazdach.

Przemysł II  Urodził się się 14 października 1257 roku w Poznaniu, a został zamordowany 8 lutego 1296 w Rogoźnie. Był władcą z dynastii Piastów, księciem poznańskim, wielkopolskim, krakowskim, wreszcie królem Polski w latach 1295–1296. Dziś o nim nie pamiętamy i nie uczymy o jego panowaniu dzieci na lekcjach historii. A on w czasie swego życia zapisał się złotymi zgłoskami, jeśli chodzi o scalanie Polski i poszerzenie jej granic. Nie wszystkim się to podobało i kilka miesięcy po koronacji został zamordowany. Jego życie i rządy ku chwale Polski przypomina w audycji Marka Mierzwiaka - Urszula Pawlik.

Hannah Arendt, bohaterka wykładu dr Sylwii Góry, była niemiecką i amerykańską teoretyczką polityki, filozofką i publicystką. Zajmowała się m.in. naturą siły i zła oraz polityki, demokracji bezpośredniej, autorytetu i totalitaryzmu. Najlepiej zapamiętana za kontrowersyjną tezę na temat banalności zła, którą wysunęła po procesie Adolfa Eichmanna w Jerozolimie. Właśnie sformułowanie o banalności zła w naszym życiu jest znane i interpretowane na różne sposoby. Hannah Arendt uważana jest za jedną z najbardziej wpływowych filozofów XX wieku. W 1998 Walter Laqueur powiedział: Żaden dwudziestowieczny filozof ani myśliciel polityczny nie odbija się teraz tak dużym echem. Dziedzictwo Arendt jest czasem opisywane jako kult. O Hannie Arend wykłada dr Sylwia Góra, która poświeciła tej pisarce i filozofce dużo wykładów. Audycje przygotował Marek Mierzwiak.

Z początkiem roku zaczęła obowiązywać, pierwsza po 90 latach, reforma ortografii. Czy ułatwi nam życie? Czy stare słowniki ortograficzne pójdą do kosza? Dwie językoznawczynie z Uniwersytetu Śląskiego są współautorkami "Małego słownika ortograficznego. Nowe reguły pisowni 2026". Zapraszamy na Szkołę Bardzo Wieczorową.

Bertha Morisot to bohaterka wykładu Eweliny Sobczyk- Podleszańskiej. Była malarką francuską i czołową przedstawicielką impresjonizmu. Wielokrotnie nie zgadzała się na nierówne traktowanie względem mężczyzn, czyli była również feministką. Pochodziła z zamożnej rodziny mieszczańskiej, która od najmłodszych lat kształciła i ją, i jej 2 siostry. Ich nauczycielami byli wybitni malarze. Bertha bardzo przyjaźniła się z Eduardem Manetem. Kiedy wyszła za mąż za jego brata Eugene'a Maneta mówiono, że to może nie z miłości, a dlatego, żeby być bliżej swojego mistrza Edouarda. Czy tak faktycznie było? O tym i o jej twórczości w wykładzie, który przygotował Marek Mierzwiak.

Roboty są coraz częstszym zjawiskiem i od czasów Gwiezdnych Wojen Lucasa potrafią nas nieźle rozbawić i przestraszyć. Ale czy mamy się czego bać? Autonomiczne roboty bojowe to m.in. drony wyposażone w broń, które są w stanie bez interwencji człowieka znajdować i samodzielnie atakować różne cele. Jak się okazuje tymi celami mogą być obiekty i przedmioty, ale też ludzie. Roboty potrafią zaatakować człowieka, być jego partnerem a nawet …okazywać zazdrość. To ostatnie, to na szczęście tylko w filmach SF, ale cała reszta jest prawdą, o której opowie nasz wykładowca w Szkole Bardzo Wieczorowej, ekspert do spraw bezpieczeństwa i autor podcastu "Na celowniku" Artur Dubiel.

Antysemityzm to postawa niechęci, a nawet wrogości wobec Żydów i osób pochodzenia żydowskiego. Zrodził się on jeszcze przed narodzeniem Chrystusa – jak mówi dzisiejszy wykładowca w Szkole Bardzo Wieczorowej, historyk dr Jacek Kurek. Jednak dzisiejszy wykład nie będzie dotyczył wyłącznie antysemityzmu na świecie i w Polsce. Poruszony zostanie również tzw. pogrom kielecki, czyli zamordowanie w 1946 roku w Kielcach kilkudziesięciu Żydów, których fałszywie oskarżono o zabójstwo polskiego dziecka. Zarzuty te okazały się nieprawdziwe, mimo to tłum – podburzany m.in. przez funkcjonariuszy milicji – dokonał straszliwego samosądu. O źródła antysemityzmu oraz o to, jak wpływał on na życie w Polsce i na świecie na przestrzeni lat, dzisiejszego wykładowcę pytać będzie Marek Mierzwiak.

Rzewnie brzmi tytuł znanej piosenki „Gdzie są kwiaty z tamtych lat?”. Odpowiedź jest prosta – zatarł je czas. Kruchość życia i nieunikniona przemijalność ludzkiego istnienia – taki nastrój towarzyszyć dziś będzie rozmowom podczas kolejnego wykładu w Szkole Bardzo Wieczorowej. Najbardziej bolesnym doświadczeniem tego zjawiska jest zapominanie o wartościowych ludziach, którzy tworzyli naszą historię, cieszyli się uznaniem, szacunkiem i podziwem… a dziś nikt już o nich nie pamięta. Jedno z takich zupełnie zapomnianych nazwisk przypomni Beata Tomanek wraz ze swoim gościem.

Pisał opowiadania, powieści i sztuki teatralne. Nazywany był "Polskim Poe" bo wszak w jego twórczości mnóstwo było rzeczy dziwnych i niesamowitych.  Był przedstawicielem nurtu  grozy w polskiej literaturze międzywojennej. Mówiono też o nim, że był klasykiem noweli fantastycznej. Teraz niektórzy porównują jego pisanie do twórczości Stefana Kinga i kto wie, czy nie mają trochę racji.O twórczości i życiu Stefana Grabińskiego wykłada w Szkole Bardzo Wieczorowej profesorka Joanna Warońska Gęsiarz. Audycje przygotował Marek Mierzwiak.

Rozpoczęliśmy nowy rok – kolejny, już 2026. A 2026 to liczba, w dodatku parzysta i złożona, co oznacza, że ma więcej niż dwa dzielniki. W ogóle jest to liczba ciekawa, bo po dodaniu kwadratów jej cyfr, a następnie powtarzaniu tego procesu z kolejnymi wynikami, ostatecznie otrzymujemy 1. To podobno oznacza, że jest szczęśliwa. Już się państwo domyślają, że za chwilę mówić będziemy o matematyce – a konkretnie Beata Tomanek i jej goście, którzy przygotowują się do wykładu w Szkole Bardzo Wieczorowej.Warto wiedzieć, że w tym roku świętowanie Liczby Pi na Uniwersytecie Śląskim obchodzi swoje 20-lecie. Z tej okazji, wspólnie z Radiem Katowice, planowane są specjalne wydarzenia. Słuchacze oczywiście będą mogli wziąć w nich udział – 14 marca.

Bohaterką wykładu prof. Anny Adamus Matuszyńskiej będzie bardzo ciekawa  malarka, autorka cyklu Zabawy dziecięce, rysunków do prozy Brunona Schulza, ale przede wszystkich licznych martwych natur- Ewa Kierska.Zapomniana na długi czas, a dziś odkrywana na nowo, głównie dlatego, że napisała o niej wspaniałą książkę Sylwia Góra "Ewa Kierska. Malarka melancholii", Ewa Kierska znowu pojawiła się w naszej kulturalnej świadomości.  Dyskutuje się i o jej twórczości i o jej życiu, które było momentami wprost tragiczne. O tym wszystkim mówi dzisiejsza wykładowczyni przypominając zdanie, profesora Jacka  Waltosia, że Ewa Kierska zawsze żyła zgodnie z zasadami. Audycje przygotował Marek Mierzwiak

Maria Szymanowska to bohaterka wykładu Eweliny Sobczyk-Podleszańskiej. Była kompozytorką i pianistką. Jako jedna z pierwszych, a może i pierwsza, koncertowała z powodzeniem w najbardziej prestiżowych salach ówczesnej Europy. Wyszła za mąż za Józefa Szymanowskiego, z którym miała troje dzieci. Jednak związek po kilku latach rozpadł się z powodu różnicy charakterów. Maria była matką Celiny, która miała zostać żoną Adama Mickiewicza, a który przed poznaniem Celiny flirtował z Marią Szymanowską. Skomponowała ponad sto utworów, które też z powodzeniem prezentowała w czasie swoich koncertów. Rozmowę o Marii Szymanowskiej przygotował Marek Mierzwiak.

Czy możemy być pewni, że sztuczne sieci neuronowe kiedykolwiek przestają się uczyć? Czy to normalne, że wydaje nam się iż komputery i sztuczna inteligencja zyskały... osobowość? Jak to się dzieje, że wielu użytkowników ChataGPT gdzieś podświadomie zakłada, że wyświetlane na ekranie słowa są w pewnym sensie przemyśleniami, czy nawet emocjami, które przekazuje nam maszyna? Naukowo o sztucznej inteligencji, LOGOSIE i wielu innych wynalazkach opowie wykładowca-profesor Krzysztof Michalik z Uniwersytetu WSB Merito. Na spotkanie w Szkole Bardzo Wieczorowej zaprasza Katarzyna Głuch-Juszkiewicz.

Coraz częściej słyszymy w różnych sytuacjach o patriotyzmie. Ktoś jest patriotą, albo odmawia mu się patriotyzmu. "Polska dla Polaków" to hasło ciągle powtarzane. Ale co tak naprawdę znaczy patriotyzm dziś i dlaczego hasło "Polska dla Polaków" nie jest hasłem dobrym. O tym właśnie wykładać będzie dr Jacek Kurek, który jest historykiem i do historii tego słowa będzie nawiązywać, jak również będzie dawać przykłady patriotyzmu dziś, nie koniecznie przez ludzi, którzy Polkami nie  są z dziada pradziada. Rozmowę z nim prowadzi Marek Mierzwiak.

W świątecznym zabieganiu dobrze jest znaleźć chwilę na zatrzymanie się i nabranie dystansu do wszystkich obowiązków i zadań, które stawiamy sobie w tym czasie. Idealną propozycją jest wykład w Szkole Bardzo Wieczorowej. Dzisiaj zaprasza Beata Tomanek i prof. Jan Malicki – historyk literatury. Ciekawe o czym też będą konwersować?

Bohaterką wykładu profesorki Anny Adamus-Matuszyńskiej jest malarka, fotografka, historyczka sztuki, pisarka i poetka, autorka licznych książek pisanych w języku polskim i angielskim oraz pionierka instalacji tekstylnej. Wszystkie te dziedziny sztuki zostaną przypomniane, jak również życie Ewy Kuryluk, które miało ogromny wpływ na jej twórczość. Doceniana na całym świecie, a u nas trochę traktowana "po macoszemu", Ewa Kuryluk miała około 60 wystaw indywidualnych, a jej książka "Feluni" w 2020 nominowana była do Nagrody Literackiej Nike.

Temat dzisiejszego wykładu w Szkole Bardzo Wieczorowej narzuciło życie, bo dzisiaj Barbórka, imieniny Barbary - ulubionej świętej na Górnym Śląsku, patronki górników. Taki dzień zachęca do rozmów o Barbarze. Zwłaszcza, że opowieść o niej  balansuje pomiędzy legendą, kultem i przekazem historycznym. Jest inspiracją dla artystów, wyzwala wyobraźnię, ale może być też drogą do uogólnień i filozofii. Wszystkie te wątki znajdą się w rozmowie Beaty Tomanek i jej gościa.

Dr Jacek Kurek - historyk w Szkole Bardzo Wieczorowej wykładać będzie o narodzinach faszyzmu. Tej chorej ideologii, której wyznawcy podpalili świat i wymordowali miliony ludzi, chcą zdobyć ten  świat dla siebie i postawić na swoim. Skąd wziął się faszyzm i dlaczego stał się tak uwodzicielski dla niektórych? Dlaczego miliony ludzi nie oponowało gdy on się rodził, a wiadomo już było, że zagraża ludzkości? O tym rozmawiają Jacek Kurek i Marek Mierzwiak

Co można zrobić kiedy do wroga nie trafiają argumenty, negocjacje z przeciwnikiem nic nie dają, strategie zawodzą, a osiągnięcie celu jest na wagę złota? Historia ludzkości jest pełna odpowiedzi. Tradycja rozwiązań ostatecznych jest długa  i świadczy o dużej pomysłowości. Jednym słowem dzisiaj w wykładzie w Szkole Bardzo Wieczorowej Beata Tomanek i jej gość nawiążą do niechlubnej strony radykalnych rozwiązań w historii.

Stefan Banach wielkim matematykiem był. Gdyby przyznawano Nagrodę Nobla za osiągnięcia w matematyce, tych nagród mógłby zapewne otrzymać kilka. Niestety, takiej kategorii nie ma, co wcale nie znaczy, że Stefan Banach wraz z całą matematyczną szkołą lwowską, nie był doceniany. I Amerykanie, i Rosjanie chcieli, aby on dla nich i u nich pracował, ale on konsekwentnie mówił NIE. Moje miejsce jest w Polsce, a konkretnie we Lwowie. Nie miał łatwego życia właściwie od początku. I o tym życiu, jak i jego dokonaniach naukowych, wykłada w Szkole Bardzo Wieczorowej Maria Trzeciak. Rozmowę przygotował Marek Mierzwiak.

O tym jak wierzyć nauce opowiada filozof prof. Bogdan Dembiński, wykładowca Uniwersytetu Śląskiego. Przez ponad 1000 lat ludzkość wierzyła w fundamentalną teorię, która okazała się błędna. Czy poznanie świata kieruje nas własnie przez błędne założenia? Czy świat z naszej perspektywy jest prawdą? Gdzie jeszcze nauka nie znalazła rozwiązania, a gdzie już tak? Czy matematyka opisuje nam świat prawdą obiektywną? I czym ona jest?  O tym Łukasz Szwej i nasz gość.

Natalia LL, a właściwie  Natalia Lach-Lachowicz przez jednych nazywana była wspaniała artystką, którą zna cały świat, konceptualistką, a przez innych odsadzano ją od czci i wiary, nazywając skandalistką, pornografką, tworzącą coś tam, co ze sztuką nigdy nie miało nic wspólnego.27 kwietnia 2019 roku z ekspozycji w Galerii Sztuki XX i XXI wieku w Muzeum Narodowym w Warszawie usunięto instalację wideo z cyklu Sztuka konsumpcyjna autorstwa Natalii LL. Jak poinformował dyrektor Muzeum Jerzy Miziołek usunięcia instalacji domagało się Ministerstwo Kultury.No i wówczas cała Polska usłyszała o Natalii LL i ludzie kultury stanęli za nią murem. Właśnie o tej artystce wykładać będzie w Szkole Bardzo Wieczorowej profesorka Anna Adamus Matuszyńska.Rozmawia z nią Marek Mierzwiak

W Szkole bardzo Wieczorowej opowiemy o książce, do której inspiracją stały się audycje radiowe o języku polskim , które powstawały na przestrzeni lat, w rożnych stacjach radiowych. m.in w Radiu Katowice. Autorką książki "Krótko mówiąc, szkice o polszczyźnie" jest językoznawczyni, dr Katarzyna Wyrwas z Uniwersytetu Śląskiego. Na rozmowę zaprasza Iwona Kwaśny

Bohaterką dzisiejszego wykładu Marii Trzeciak będzie Dorota de Talleyrand-Périgord. Nie tylko księżniczka kurlandzka, nie tylko księżna de Talleyrand, ale również księżna żagańska, polityczka, filantropka i mecenaska kultury. Życie miała nadzwyczaj ciekawe czując sie przez cały czas obywatelką świata. Kiedy osiadła w Żaganiu doprowadziła te dobra, jak i zamek, który był tam do rozkwitu. Ale najważniejsze, opiekowała się swoimi poddanymi, dbając o zdrowie i naukę. Gościła wybitnych polityków i ludzi kultury. Bywali u niej m.in. król Fryderyk Wilhelm IV czy Ferenc Liszt. Korespondowała m.in. z Chopinem i Aleksandrem Fredrą. O tej pięknej i mądrej kobiecie rozmawiają Maria Trzeciak i Marek Mierzwiak.

Wykład Natalii Kruszyny, kustoszki z Muzeum Historii Katowic, poświęcony jest twórczości i życiu Stefana Suberlaka – znakomitego grafika, rysownika i malarza. Artysta tworzył również dekoracje ścienne: mozaiki oraz sgraffita, które do dziś zachwycają precyzją i kolorystyką. W dorobku Suberlaka znajduje się setki prac – eksponowanych na 36 wystawach indywidualnych w Polsce i za granicą. Muzeum Historii Katowic posiada kolekcję ponad 180 obiektów jego autorstwa: obrazów, rysunków, projektów malarstwa monumentalnego, grafik, matryc i szkicownika z niemal setką kompozycji. Dzięki temu możliwe było przygotowanie wystawy retrospektywnej poświęconej temu wyjątkowemu artyście. Już wkrótce ukaże się także książka autorstwa Natalii Kruszyny o życiu i twórczości Stefana Suberlaka.W wykładzie nie zabraknie również wątków biograficznych – czasem dramatycznych, ale niezwykle inspirujących.

Czy niesporczaki przeżyją w kosmosie? Co to znaczy, że wysychają? Okazuje się, że zwierzęta te potrafią także wytrzymać ekstremalne gorąco, zimno i promieniowanie. Dzięki wymienionym cechom niesporczaki mają największą spośród wszystkich organizmów szansę na przeżycie w przestrzeni kosmicznej. O misji naukowej z udziałem drożdży i niesporczaków, która wraz ze Sławoszem Uznańskim Wiśniewskim zawitała w kosmos opowie dzisiejsza wykładowczyni profesor Izabela Poprawa z Wydziału nauk przyrodniczych UŚ. 

Coraz częściej w przestrzeni publicznej słyszymy głosy polityków, ale nie tylko, o tym kto jest prawdziwym Polakiem. Jakie powinien mieć cechy i czym ta jego polskość powinna się charakteryzować. Marek Mierzwiak w dzisiejszym wykładzie w Szkole Bardzo Wieczorowej rozmawia właśnie na ten temat z dr Jackiem Kurkiem - historykiem, przyglądając się naszej polskości w różnych aspektach. Bo Polak to nie tylko ktoś z wierszyka Władysława Bełzy, ale to człowiek, ludzie tutaj żyjący.

Czy znamy ludowe pieśni po śląsku? Czy Karolinka i Starzik są napisane faktycznie w języku śląskim? I czy język śląski jest dobry do śpiewania? Rozmowa na ten temat odbyła się podczas OFF Festiwalu w Katowicach, na którym Radio Katowice miało swoje medialne miasteczko. Dziś w Szkole Bardzo Wieczorowej zapraszamy do tej rozmowy, którą przeprowadziła wtedy Iwona Kwaśny. Gośćmi byli: językoznawczyni prof. Jolanta Tambor z Uniwersytetu Śląskiego  i śląski bluesman Marek Makaron Motyka. Oboje wspominali, że język śląski był przez lata na cenzurowanym. 

Musi istnieć, jednak nie potrafimy jej zbadać. Naukowcy szacują, że jest jej w kosmosie 5 razy więcej niż zwykłej materii. Ciemna materia to wciąż zagadka, o której Łukasz Szwej rozmawia z doktorem Jackiem Czakańskim, fizykiem jądrowym Planetarium Śląskiego i wykładowcą Uniwersytetu Śląskiego.

Jan Brzechwa pierwotnie nazywał się Lesman. Taki pseudonim wymyślił mu kuzyn Bolesław Leśmian i odtąd wszędzie występuje nasz bohater jako Jan Brzechwa, poeta i adwokat, autor bajek i wierszy dla dzieci, satyrycznych tekstów dla dorosłych, a także tłumacz literatury rosyjskiej. Całe pokolenia wychowywały się na jego wierszach i opowiastkach, ale też potrafił być znakomitym adwokatem. O życiu i twórczości Jana Brzechwy opowiada Maria Trzeciak, która również przypomina jego kochliwą młodość i uganianie się za kobietami, praktycznie przez całe życie. Poeta piszący dla dzieci, a tu taki szaławiła bardzo czuły na wdzięki kobiece. Audycje przygotował Marek Mierzwiak.

Są muzea, które zabierają nas w podróż. Potrzebna jest do niej tylko wyobraźnia. Jednak są takie działy, w których ma ona wymiar nawet wyprawy. Takie wrażenie robią na zwiedzających zbiory etnograficzne. Ciekawe czy zastanawiali się państwo kiedyś skąd biorą się te eksponaty, które podziwiamy? Jaką one odbyły podróż? Na to pytanie odpowie Beata Tomanek i jej gość w kolejnym wykładzie w naszej radiowej "Szkole Bardzo Wieczorowej".

Wiele wybitnych osobistości swoich czasów popada w zapomnienie. Zbyt łatwo zapominamy jako społeczeństwo o tych, którzy tworzyli nasz charakter i mieli wpływ na nasze losy. Do takich osób należał niewątpliwie bohater dzisiejszego wykładu w Szkole Bardzo Wieczorowej, którego hasłem jest, żeby ocalać od zapomnienia. Już za chwilę usłyszą państwo Beatę Tomanek - autorkę wykładu i jej gościa.

W latach 1945-1956 władze polskie i radzieckie prowadziły wobec mieszkańców Górnego Śląska represyjne działania, obejmujące zbrodnie, gwałty, zabójstwa, dewastacje, rabunki oraz osa­dzenia ludności rodzimej w obozach pracy  czy internowania i deportacje części ludności autochtonicznej do ZSRR. Dziś mówimy o tym okresie, który rozpoczął się 80 lat temu (ale czy nie było to tak nazywane wcześniej) Tragedia Górnośląska.Ten czas w rozmowie z Markiem Mierzwiakiem przypomni Sabina Waszut - pisarka, która o tym okresie napisała 2 książki: "Rozdroża" i "Ogrody na popiołach".Ona o tej Tragedii słyszała od swoich Czytelników, ale też od dziadków, których ta tragedia bezpośrednio dotykała.

Księżyc, wierny towarzysz Ziemi, będzie głównym aktorem Szkoły Bardzo Wieczorowej. Rozmawiać będą Łukasz Szwej i ekspert – astrofizyk, którego na pewno kojarzą Państwo z anteny Radia Katowice.

W Szkole Bardzo Wieczorowej Beata Tomanek spotka się z profesorami  fizykami: Armandem Cholewką i Władkiem Borgiełem, żeby przypomnieć o tym, że żyjemy pomiędzy wymiarami. Będzie to prawdziwa podróż w głąb wymiarów, do różnych skal - od makro, poprzez mechanikę kwantową, do fento i dalej, głębiej. Takie podróże odbywamy codziennie, w każdej mikro sekundzie życia swojego i całego kosmosu. Ażeby się w tych wymiarach swobodnie poruszać nasz mózg aktywizuje wiedzę z fizyki oraz myślenie matematyką, nawet wtedy, kiedy nie jesteśmy tego świadomi. Zapraszamy na pełną dowcipu, a jednak bardzo poważną dawkę wiedzy o wymiarach i skalach.

Imię pozwala nas odróżnić od siebie. Imię nadaje tożsamość, ma również znaczenie kulturowe i społeczne. Imię to nie tylko etykieta. Może mieć znaczenie magiczne, determinować cechy osobowości i wpływać na postrzeganie jednostki. W Szkole Bardzo Wieczorowej zapraszamy na opowieść o roli imion w naszym życiu. Z językoznawczynią prof. Danutą Krzyżyk z Uniwersytetu Śląskiego rozmawia Iwona Kwaśny.

Umberto Boccioni bohater wykładu Eweliny Sobczyk Podleszańskiej był włoskim malarzem i rzeźbiarzem, jednym z twórców futuryzmu. W roku 1909 wraz Filippo Marinettim opublikował "Manifest futuryzmu".W rzeźbie futurystycznej  Boccioni był naprawdę mistrzem. O tym też  będzie ten wykład. Ale nie tylko o twórczości tego artysty opowiadać będzie Ewelina Sobczyk Podleszańska. Przybliży ona życie artysty, które nie było wcale banalne, a wręcz przeciwnie. Nasiąknięte wieloma wspaniałymi przeżyciami, w którch swój udział miały również kobiety kochane przez Boccioniego.Audycje przygotował Marek Mierzwiak.

Astronomia jest dziedziną nauki, której podstawą są obserwacje. W takim razie skąd wiemy, że Ziemia powstała akurat 4.5 mld lat temu? Przecież nigdy nie mogliśmy tego widzieć. A jednak wiemy. Wyjaśnia to nasz ekspert, astronom Tomasz Kisiel, rozmawia z nim Łukasz Szwej.

Wykład o braciach Brandysach wygłosi dr Anna Foltyniak-Pękala. Przypomni ich burzliwe losy – obaj początkowo wierzyli w nowy ustrój, wprowadzony przez Rosjan tuż po II wojnie światowej. Później jednak zwrócili się przeciwko niemu, stając się przeciwnikami władzy, choć niekoniecznie społeczeństwa. Byli wówczas niezwykle popularnymi pisarzami. Ich drogi potoczyły się odmiennie, a o tym wszystkim usłyszymy w wykładzie poświęconym Kazimierzowi i Marianowi Brandysom. Rozmowę przygotował Marek Mierzwiak.

Czy wiedzą Państwo, że przebywanie w zielonej przestrzeni natury może znacząco poprawić zdrowie psychiczne i fizyczne i może być przeciwwagą dla cyfrowego stylu życia? Profesor Magdalena Kraczla, psycholog zdrowia i psycholog biznesu opowiada o badaniach japońskich naukowców. Wyjaśni czym są natural killers oraz jak zmienia się podejście ludzi nauki do ekopsychologii. Nie zabraknie również zaproszeń na shinrin-yoku – japońską sztukę czerpania mocy z lasu. Zaprasza Katarzyna Głuch-Juszkiewicz.

Tolerancja - to słowo robi ogromną furorę. Wszyscy w zasadzie mówią o tym powołując się właśnie na tolerancje względem osób, rzeczy, badż zjawisk. A czy Polacy to naród przyjazny i tolerancyjny? Na to pytanie trudno dać jednoznaczną odpowiedź. Ale tradycje tolerancji w Polsce są chlubne. „Państwo bez stosów” - to określenie przylgnęło do Rzeczypospolitej szlacheckiej, która zasłynęła jako najbezpieczniejszy azyl dla wszystkich  prześladowanych za odwagę myślenia. Z czasem to się znacznie zmieniło i dziś często słyszymy, że jesteśmy najbardziej nietolerancyjnym państwem nie tylko w Europie, ale i na świecie. Może jednak tak źle nie jest. O tym jak zmieniało się nasze spojrzenie na tolerancje przez wieki wykładać będzie historyk, dr Jacek Kurek. Rozmowę przygotował Marek Mierzwiak

Pragniemy, żeby nasze życie było kolorowe, czyli pełne dobrych wrażeń. Z tego względu często życzymy sobie tylko kolorowych dni. Kolory opowiadają też nasze historie. Każdy przecież jest na swój sposób kolorową osobowością. Są kolory, które lubimy i których unikamy. Żyjemy też w kolorach – niebo jest błękitne, słońce złote, walka – czerwona, a nadzieja – zielona. A co nauka mówi o tych stereotypach? Czy kolory określają jakość życia, są drogą do naszej duszy? O tym w Szkole Bardzo Wieczorowej opowie w rozmowie z Beatą Tomanek Sebastian Korfel – psycholog i psychoterapeuta, pracownik dydaktyczny uczelni SWPS w Warszawie i Humanitas w Sosnowcu.

Kto wie czy David Hockney nie należy do najlepszych współczesnych malarzy. Na pewno jest malarzem, którego płótna osiągają zawrotne ceny powyżej 90 milionów dolarów! Nie za galerię obrazów, ale za  jeden obraz. O jego życiu, które nie było usłane różami, a także o twórczości, którą dziś wszyscy zachwycają się, mówi profesorka Anna Adamus-Matuszyńska, z którą rozmawia Marek Mierzwiak. Sam Hockney tak mówi o tym co robi: "To bardzo dobra rada wierzyć tylko w to, co artysta robi, a nie to, co mówi o swojej pracy".

Odpowiedź na to pytanie już znamy. Nie wiemy W JAKI SPOSÓB i JAK BARDZO. Czy to dobrze, że sztuczna inteligencja ma coraz większy wpływ na nasze życie? Jak możemy wykorzystać AI, by usprawnić codzienne funkcjonowanie? Jakie są najważniejsze zagrożenia? Na te pytania odpowiada dr inż. Adrian Kapczyński z Politechniki Śląskiej w Gliwicach. Rozmawia Łukasz Szwej.

Karol Wieczorek, malarz, grafik, uczeń krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych na Wydziale Grafiki w Katowicach, związany ze śląskim środowiskiem artystycznym. Studiował w pracowni Tadeusza Grabowskiego i Andrzeja Pietscha, dyplom uzyskał w 1972. Brał udział w wielu wystawach zbiorowych w kraju i za granicą, miał ok. 11 wystaw indywidualnych i uczestniczył w wielu wystawach grupowych. Jego twórczość należy do najbardziej oryginalnej twórczości jeśli chodzi o malarzy i grafików współczesnych. Mówi o tym w rozmowie z Markiem Mierzwiakiem profesorka i krytyczka sztuki Irma Kozina.

Genius Loci czyli duch miejsca, niepowtarzalny, jedyny taki, pozostający w pamięci na zawsze. Każdy ulega jego czarowi. Każdy pragnie go poczuć. Zwłaszcza teraz, w czasie wakacji, kiedy zwiedzamy świat mamy okazję go poznać. Jednak na czym polega jego czar i czy duszę mogą mieć obiekty takie jak zabytki czy mury, ulice i skwery? – O tym w wykładzie Szkoły Bardzo Wieczorowej opowiadają Beata Tomanek i jej gość - prof. Irma Kozina, historyk sztuki.

Od chwili napaści Rosji na Ukrainę, czyli rozpoczęcia pełnoskalowej wojny, Polska jako państwo oraz Polacy jako społeczeństwo pomagają ukraińskim uchodźcom — przyjmując ich pod swój dach i zapewniając im wsparcie. Jednak nad tymi działaniami coraz wyraźniej ciąży historia sprzed lat. Coraz częściej pojawiają się głosy, że pomoc dla Ukraińców powinna zostać wstrzymana, dopóki nie nastąpi rozliczenie zbrodni dokonanej na Wołyniu w 1943 roku. W związku z tym zarówno państwo polskie, jak i ukraińskie w ostatnim czasie zintensyfikowały działania zmierzające do ekshumacji ofiar zbrodni wołyńskiej — tysięcy zamordowanych Polaków — oraz ich godnego pochówku. Tło tamtych wydarzeń było jednak równie tragiczne, co skomplikowane. Przypomni je w rozmowie z Markiem Mierzwiakiem historyk dr Jacek Kurek.