Podcasts about uniwersytetu

Roman Dyczkowski, profesor Uniwersytetu w Dnieprze i założyciel Instytutu Polskiego na tej uczelni, przyznaje, że cztery lata wojny zweryfikowały wszystkie wcześniejsze przewidywania.Prawie wszystkie moje prognozy się nie sprawdziły– mówi. Jego zdaniem konflikt wszedł w fazę wyniszczającego wyścigu: zwycięży ten, kto „będzie miał możliwość walczyć o jeden dzień więcej”.

Śmierć bossa CJNG: zamieszki, blokady i krew na ulicach Meksyku. Zapraszam na komentarz dr Michała Stelmacha z Uniwersytetu Łódzkiego.Zapoznaj się z warunkami oprocentowania wolnych środków w OANDA TMS Brokers: https://go.tms.pl/bezpaszportuUM Inwestuj w fundusze ETF z OANDA TMS Brokers: https://go.tms.pl/bezpaszportuETF

Światowa gospodarka i geopolityka w 2026 roku weszły w fazę „piątego biegu”. Podczas gdy banki centralne od Warszawy po Pekin gorączkowo gromadzą złoto, uciekając przed niepewnością dolara, Indie stają się języczkiem uwagi globalnego porządku, uparcie odmawiając wejścia w sztywne sojusze militarne. Czy strategia „strategicznej autonomii” New Delhi to genialny pragmatyzm, czy niebezpieczna utopia? I dlaczego Polska stała się światowym liderem zakupów kruszcu, wyprzedzając azjatyckie potęgi? Gośćmi Mateusza Grzeszczuka byli dr Krzysztof Iwanek z Uniwersytetu w Białymstoku oraz Łukasz Zembik, analityk OANDA TMS Brokers.Kup subskrypcję „Rzeczpospolitej” pod adresem: https://czytaj.rp.pl

Bałkańska Madonna i jej mąż MORDERCA. Historia, której nie znasz. Zapraszam na spotkanie z dr Lujanem Sławomirem Szczesio z Uniwersytetu Łódzkiego.Zapoznaj się z warunkami oprocentowania wolnych środków w OANDA TMS Brokers: https://go.tms.pl/bezpaszportuUM Inwestuj w fundusze ETF z OANDA TMS Brokers: https://go.tms.pl/bezpaszportuETF

Komórki nowotworowe to nie byty obce, ale nasze własne, tyle że zbuntowane.  Zamiast współpracować, odmawiają „honorowej” samodestrukcji (apoptozy), ignorują sygnały z otoczenia i dzielą się wtedy, kiedy nie powinny. – Komórka rakowa jest w sobie zakochana do tego stopnia, że interesuje ją tylko to, żeby siebie powielać – porównuje prof. Kinga Kamieniarz-Gdula z Centrum Zaawansowanych Technologii i Wydziału Biologii UAM w Poznaniu, z którą rozmawiam w najnowszym odcinku. Zdrowe komórki mają fizjologiczny limit podziałów. Po jego przekroczeniu przestają to robić lub umierają. – Natomiast komórki nowotworowe potrafią wyzerować ten licznik i stać się nieśmiertelne. Robią to często przez aktywację enzymu, który nazywa się telomeraza – wyjaśnia uczona. Takie komórki potrafią tworzyć własną sieć naczyń krwionośnych, omijają mechanizmy naprawy DNA i obronę immunologiczną.Słowem: są niezwykle trudnym przeciwnikiem. Mało kto jednak wie, że nowotwory powstają w nas bardzo często – organizm codziennie produkuje tysiące komórek z potencjalnie groźnymi mutacjami – ale zazwyczaj sobie z nimi radzi. Wchodzą do akcji „policjanci” układu odpornościowego, mechanizmy naprawy DNA. W rozmowie porządkujemy współczesne metody leczenia: od wciąż niezwykle skutecznej chirurgii, przez klasyczną chemioterapię i radioterapię, po nowsze terapie celowane oraz immunoterapię – w tym „żywy lek” CAR-T. Niedawno odkryto, że piętą Achillesową komórek rakowych jest końcowy etap przepisywania informacji genetycznej z genu (cząsteczki DNA) na RNA. Większość ludzkich genów ma kilka alternatywnych końców, a wybór tego właściwego może wpływać na końcowy produkt, czyli białko. Aby wykorzystać tę wiedzę w potencjalnej terapii przeciwnowotworowej, prof. Kinga Kamieniarz-Gdula wraz z dr Martyną Plens-Gałąską opracowały innowacyjną metodę do poszukiwań nowych leków, które kierują wyborem, gdzie kończy się gen. Uczone będą kontynuowały nowatorskie badania, m.in. dzięki kolejnemu grantowi ERC uzyskanemu przez prof. Kamieniarz-Gdulę, tym razem Proof of Concept, pozyskanemu na projekt “Biologia molekularna w terapii przeciwnowotworowej – poszukiwania nowych leków, które kierują wyborem, gdzie kończy się gen”. W zespole pracują wspólnie z dr Agatą Stępień.W odcinku usłyszycie też dlaczego sen, ruch, unikanie kancerogenów oraz ogólnie zdrowy styl życia naprawdę mają znaczenie – bo wspierają właśnie te ciche, codzienne interwencje naszego organizmu. Poznacie barwne metafory mechanizmów stojących za genetyką, opowieść o tym, jak to jest wrócić z Oxfrodu nad Wisłę, a także pochwałę badań podstawowych. Polecamy!W opisie wykorzystaliśmy fragmenty informacji prasowej Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza. 

Magyar przejął program skrajnej prawicy. Moim Gościem był prof. Robert Rajczyk z Uniwersytetu Śląskiego, Instytut Europy Środkowej. Zapoznaj się z warunkami oprocentowania wolnych środków w OANDA TMS Brokers: https://go.tms.pl/bezpaszportuUM Inwestuj w fundusze ETF z OANDA TMS Brokers: https://go.tms.pl/bezpaszportuETF

Nowy sojusz przeciw cłom USA. Wietnam i Unia Europejska rzucają wyzwanie Trumpowi. O tym mówił dr Michał Zaręba z Uniwersytetu Łódzkiego. Zapoznaj się z warunkami oprocentowania wolnych środków w OANDA TMS Brokers: https://go.tms.pl/bezpaszportuUM Inwestuj w fundusze ETF z OANDA TMS Brokers: https://go.tms.pl/b

Z początkiem roku zaczęła obowiązywać, pierwsza po 90 latach, reforma ortografii. Czy ułatwi nam życie? Czy stare słowniki ortograficzne pójdą do kosza? Dwie językoznawczynie z Uniwersytetu Śląskiego są współautorkami "Małego słownika ortograficznego. Nowe reguły pisowni 2026". Zapraszamy na Szkołę Bardzo Wieczorową.

Czy „polski” mężczyzna w ogóle istnieje? Innymi słowy: czy w jakikolwiek sposób różni się od mężczyzny czeskiego albo francuskiego? W „Po męstwie” Wojciecha Śmiei odpowiedź brzmi: jak najbardziej, istnieje, i ukształtował go szereg raczej przykrych doświadczeń. Najpierw były to rozbiory, które wiązały się z utratą sprawczości. Następnie: nieudane zrywy niepodległościowe. Potem: pycha związana z II RP, i kompleksy wobec kolegów z Zachodu. Wreszcie: spełnienie czy jednak stuprocentowe spełnienie?„Po męstwie” Śmiei, filologa z Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach, to fascynująca podróż przez generacje polskich mężczyzn: spotkamy tu i Józefa Piłsudskiego, i Lecha Wałęsę wraz z żoną, której zakazał palić, spotkamy wyznawców kodeksu Boziewicza i inteligencję techniczną epoki Edwarda Gierka, spotkamy mieszkańców współczesnych fortec ze szkła i stali. Każdy z tych mężczyzn będzie chciał stać się nośnikiem dominującej fikcji męskości. Z jakimi kosztami się ta aspiracja wiąże, jakie fikcje nie-męskości ją tworzyły – to tematy naszej rozmowy.Podcastu „Czas odzyskany” możesz posłuchać na platformach Spotify, Apple Podcasts oraz YouTube. This podcast uses the following third-party services for analysis: Podtrac - https://analytics.podtrac.com/privacy-policy-gdrp

Zapraszam na komentarz dr Mateusza Piątkowskiego z Uniwersytetu Łódzkiego, portal Obserwator Międzynarodowy.Noworoczna wyprzedaż w Militaria.pl - https://mltr.pl/PBPNW2026Zapoznaj się z warunkami oprocentowania wolnych środków w OANDA TMS Brokers: https://go.tms.pl/bezpaszportuUM Inwestuj w fundusze ETF z OANDA TMS Brokers: https://go.tms.pl/bezpaszportuETF

Bezpieczeństwo ponad wiek: Finlandia podnosi limit służby do 65 lat. Zapraszam z prof. Wojciechem Woźniakiem z Uniwersytetu Łódzkiego.Noworoczna wyprzedaż w Militaria.pl - https://mltr.pl/PBPNW2026Zapoznaj się z warunkami oprocentowania wolnych środków w OANDA TMS Brokers: https://go.tms.pl/bezpaszportuUM Inwestuj w fundusze ETF z OANDA TMS Brokers: https://go.tms.pl/bezpaszportuETF

W tym wydaniu: Kijów, Moskwa i Waszyngton poinformowały o „konstruktywnych” rozmowach w sprawie planu pokojowego; nie żyje Michał Urbaniak, jeden z najwybitniejszych muzyków, światowej sławy skrzypek i saksofonista; tradycje przygotowywania krakowskich szopek bożonarodzeniowych; dr Anna Damięcka-Wójcik i Weronika Solińska z Uniwersytetu o projekcie badawczym, analizującym doświadczenia młodej polskiej diaspory w Niemczech. Zapraszamy do słuchania!

MIĘDZY NAMI MÓWIĄC.FESTIWAL SPRAW POLSKO-NIEMIECKICHWeekend literatury, pamięci i przyszłości.Edycja #221-23 listopada 2025Big Book Cafe MDMul. Koszykowa 34/50WarszawaBig Book Cafe MDM po raz drugi zaprasza na trzy dni sąsiedzkich rozmów, debat i adaptacji na scenie literackiej. Program jest inspirowany wybitnymi powieściami, książkami historycznymi i publicystyką.Gośćmi programu będą politolodzy, historycy, autorzy i badacze literatury z Polski, Niemiec oraz Wielkiej Brytanii.-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------Wydarzenie odbyło się 23 listopada, niedziela, o godzinie 19:00 w Big Book Cafe MDM przy ulicy Koszykowej 34/50.Archiwa wspomnień. Co pamiętają Niemcy?Rozmowa inspirowana twórczością Waltera Kempowskiego, wielkiego pisarza, ale także kronikarza losów ludności niemieckiej w XX w. O mechanizmach pamięci zbiorowej, kolekcjonowaniu świadectw i toczących się wciąż między pokoleniami rozliczeniach i sporach wokół odpowiedzialności za faszyzm i wojnę.Dyskutują: Małgorzata Gralińska, tłumaczka książek autora oraz dr Stephan Lesker, znawca jego dorobku i literaturoznawca z Uniwersytetu w Rostocku.Prowadzi: Bartosz Kamiński.-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------Chcesz lepiej rozumieć Niemców, odczuć atmosferę wydarzeń historycznych, zadać pytania o to, ile nas łączy i dzieli albo wziąć udział w rozmowach o przyszłości naszej części świata? Zapraszamy osoby zaciekawione wydarzeniami międzynarodowymi, książkami non-fiction, literaturą piękną, historią i teatrem. Łączymy powieści z myślą polityczną, a sztukę z badaniami nad przeszłością. Żeby lepiej zrozumieć, czym żyjemy dziś po obu stronach granicy.W weekend 21-23 listopada w Warszawie badacze oraz twórcy z Niemiec i Polski spotkają się, by rozmawiać o tym, w jaki sposób historia kształtuje naszą teraźniejszość, a także jaką historię piszemy dziś dla następnych pokoleń.W tym roku spoglądamy w lustra pamięci, do książek działających niczym archiwum wspomnień zwykłych ludzi, grup społecznych i całych narodów. Co chcemy pamiętać, jak historia łączy się z polityką i jak wspomnienia zmieniają się z czasem. Sprawdzamy, dlaczego Polacy i Niemcy nadal potrzebują konfrontować się z minionymi wydarzeniami i jak literatura pomaga budować prawdę o historii.Pytamy badaczy, jakie warstwy wiedzy wyłaniają się po latach z archiwów, listów i dzienników, szczególnie gdy odwagę zaglądać do nich mają nowe pokolenia. Spróbujemy uchwycić przyczyny aktualnego rozchwiania demokracji liberalnej w Niemczech i Polsce, wyświetlimy okoliczności jej narodzin i zastanowimy się, czy demokratyczna opowieść ma jeszcze szansę ekscytować i pochłaniać wyobraźnię ludzi w przyszłości.-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------Organizator:Fundacja „Kultura nie boli”Partner strategiczny:Fundacja Współpracy Polsko-NiemieckiejPartnerzy:Miasto Stołeczne Warszawa,Instytut Zachodni,Wydawnictwo ArtRage,Wydawnictwo PORT.

Czy miasta mają ministrów spraw zagranicznych? W jaki sposób miasta kształtują swój wizerunek i jak wpływa to na postrzeganie całego państwa? Politykę soft power w kontekście miast wyjaśnia dr hab. Tomasz Kamiński, prof. Uniwersytetu Łódzkiego z Wydziału Studiów Międzynarodowych i Politologicznych. Pyta Kuba Łasicki.

Kto będzie mógł mieć podręcznego naukowca? Jakie rozmowy można toczyć z antyszczepionkowcami? Co musi mieć w sobie popularyzator? I co nauka robi ludziom? Odpowiada prof. Ryszard Koziołek – rektor Uniwersytetu Śląskiego, autor koncepcji Śląskiego Festiwalu Nauki Katowice i jego dyrektor generalny. [wideokast]

MIĘDZY NAMI MÓWIĄC.FESTIWAL SPRAW POLSKO-NIEMIECKICHWeekend literatury, pamięci i przyszłości.Edycja #221-23 listopada 2025Big Book Cafe MDMul. Koszykowa 34/50WarszawaBig Book Cafe MDM po raz drugi zaprasza na trzy dni sąsiedzkich rozmów, debat i adaptacji na scenie literackiej. Program jest inspirowany wybitnymi powieściami, książkami historycznymi i publicystyką.Gośćmi programu będą politolodzy, historycy, autorzy i badacze literatury z Polski, Niemiec oraz Wielkiej Brytanii.Wydarzenie odbyło się 22 listopada, sobota, o godzinie 18:00 w Big Book Cafe MDM przy ulicy Koszykowej 34/50.Demokracja liberalna. To koniec?Gdzie leżą przyczyny bieżącego kryzysu, czy demokracja liberalna sama stworzyła własnych wrogów, a dziś doświadcza wstrząsów, które wynikają z sukcesów lat 90. i zakończenia zimnej wojny w Europie Środkowej? Jak wielkie wyzwania dla demokracji tkwią w jej konstrukcji, regułach i instytucjach, a na ile jej atrakcyjność leży w samej warstwie opowieści i komunikacji? Czy uda się wydostać przekaz demokratyczny z narożnika szybkich mediów, w których populizm zabija niuanse? Czy w przyszłości będziemy jeszcze pragnąć i potrzebować demokracji?Dyskutują:prof. Philip Manow, politolog z Uniwersytetu w Siegen, autor książki „Under Observation” wydanej nakładem Instytutu Zachodniego, oraz prof. Barbara Brodzińska-Mirowska, politolożka i badaczka komunikacji z Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu.Pyta: Michał Sutowski.Chcesz lepiej rozumieć Niemców, odczuć atmosferę wydarzeń historycznych, zadać pytania o to, ile nas łączy i dzieli albo wziąć udział w rozmowach o przyszłości naszej części świata? Zapraszamy osoby zaciekawione wydarzeniami międzynarodowymi, książkami non-fiction, literaturą piękną, historią i teatrem. Łączymy powieści z myślą polityczną, a sztukę z badaniami nad przeszłością. Żeby lepiej zrozumieć, czym żyjemy dziś po obu stronach granicy.W weekend 21-23 listopada w Warszawie badacze oraz twórcy z Niemiec i Polski spotkają się, by rozmawiać o tym, w jaki sposób historia kształtuje naszą teraźniejszość, a także jaką historię piszemy dziś dla następnych pokoleń.W tym roku spoglądamy w lustra pamięci, do książek działających niczym archiwum wspomnień zwykłych ludzi, grup społecznych i całych narodów. Co chcemy pamiętać, jak historia łączy się z polityką i jak wspomnienia zmieniają się z czasem. Sprawdzamy, dlaczego Polacy i Niemcy nadal potrzebują konfrontować się z minionymi wydarzeniami i jak literatura pomaga budować prawdę o historii.Pytamy badaczy, jakie warstwy wiedzy wyłaniają się po latach z archiwów, listów i dzienników, szczególnie gdy odwagę zaglądać do nich mają nowe pokolenia. Spróbujemy uchwycić przyczyny aktualnego rozchwiania demokracji liberalnej w Niemczech i Polsce, wyświetlimy okoliczności jej narodzin i zastanowimy się, czy demokratyczna opowieść ma jeszcze szansę ekscytować i pochłaniać wyobraźnię ludzi w przyszłości.Organizator:Fundacja „Kultura nie boli”Partner strategiczny:Fundacja Współpracy Polsko-NiemieckiejPartnerzy:Miasto Stołeczne Warszawa,Instytut Zachodni,Wydawnictwo ArtRage,Wydawnictwo PORT.

Zapraszam na rozmowę Mateusza Kubasiewicza z Karolem Steczkowskim z Uniwersytetu Łódzkiego. Tematem była aktualna sytuacja w Sudanie Południowym.Zapoznaj się z warunkami oprocentowania wolnych środków w OANDA TMS Brokers: https://go.tms.pl/bezpaszportuUM Inwestuj w fundusze ETF z OANDA TMS Brokers: https://go.tms.pl/bezpaszportuETF

Rząd i prezydent jednocześnie pochylają się nad problemami z finansowaniem ochrony zdrowia. - W DNA mają wpisanego przeciwnika - powiedział w Polskim Radiu 24 dr Maciej Onasz, politolog z Uniwersytetu Łódzkiego o politycznym sporze w tej sprawie. 

O tym jak wierzyć nauce opowiada filozof prof. Bogdan Dembiński, wykładowca Uniwersytetu Śląskiego. Przez ponad 1000 lat ludzkość wierzyła w fundamentalną teorię, która okazała się błędna. Czy poznanie świata kieruje nas własnie przez błędne założenia? Czy świat z naszej perspektywy jest prawdą? Gdzie jeszcze nauka nie znalazła rozwiązania, a gdzie już tak? Czy matematyka opisuje nam świat prawdą obiektywną? I czym ona jest?  O tym Łukasz Szwej i nasz gość.

W audycji przybliżymy mechanizmy działania mózgu w sytuacjach ekstremalnych: w trakcie misji kosmicznych, podczas długotrwałego przebywania na stacjach polarnych, czy w wyniku ekstremalnego wysiłku i zagrożenia u himalaistów. Na wszystkie nurtujące nas pytania odpowiedzą eksperci: prof. Agnieszka Skorupa z Uniwersytetu Śląskiego oraz prof. Marcin Dornowski z Akademii Wychowania Fizycznego i Sportu w Gdańsku.

W Szkole bardzo Wieczorowej opowiemy o książce, do której inspiracją stały się audycje radiowe o języku polskim , które powstawały na przestrzeni lat, w rożnych stacjach radiowych. m.in w Radiu Katowice. Autorką książki "Krótko mówiąc, szkice o polszczyźnie" jest językoznawczyni, dr Katarzyna Wyrwas z Uniwersytetu Śląskiego. Na rozmowę zaprasza Iwona Kwaśny

Masakra w fawelach Rio de Janeiro. Władze wypowiedziały wojnę gangom. Zapraszam na komentarz dr Michała Stelmacha z Uniwersytetu Łódzkiego.

KOWR ma spotkać się z wiceprezesem Dawtony ws. działki pod budowę Centralnego Portu Komunikacyjnego. - Cały czas wierzę w państwo polskie, że jest zdolne bronić swoich interesów - powiedział w Polskim Radiu 24 prof. Robert Rajczyk, politolog z Uniwersytetu Śląskiego.

Cła, spory i strategie: Wietnam w ogniu amerykańskich tarć handlowych. Komentarz dr Michała Zaręby z Uniwersytetu Łódzkiego.Zapoznaj się z warunkami oprocentowania wolnych środków w OANDA TMS Brokers: https://go.tms.pl/bezpaszportuUM Inwestuj w fundusze ETF z OANDA TMS Brokers: https://go.tms.pl/bezpaszportuETF

Czy Budapeszt będzie miastem, w którym zapadną kluczowe decyzje związane z zakończeniem wojny w Ukrainie? Jakie znaczenie może mieć spotkanie prezydentów USA i Rosji w stolicy Węgier? Co może zyskać na nim Viktor Orban jako gospodarz spotkania? I jaka jest pozycja premiera Węgier przed zaplanowanymi na wiosnę przyszłego roku wyborami parlamentarnymi w tym kraju?M.in. o tym porozmawiamy z prof. Robertem Rajczykiem z Instytutu Europy Środkowej w Lublinie i Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach.

Dziś w naszym studio gościmy prof. Tomasza Cieślaka, który opowiedział m.in. o partnerskim projekcie Polsko - Australijkiej Izby Handlowej (PACC) i Uniwersytetu Łódzkiego zatytułowanym "Badania nad literaturą polską jako narzędzie wspierające integrację Polonii australijskiej". Profesor podkreślił również, jak ogromne znaczenie ma dbałość o poprawne posługiwanie się językiem polskim - niezależnie od sytuacji i okoliczności...

Symboliczna zmiana - pierwszy raz po 140 latach głową japońskiego rządu została kobieta. Kim jest Sanae Takaichi, jakie planuje zmiany i czy lubi k-pop? Opowiada prof. Beata Bochorodycz, politolożka i japonistka z Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu.

"pisanie kobiece" albo "literatura męska"? Czy płeć to nadal kategoria literacka, czy już tylko biograficzny szczegół - a może to wciąż klucz do lektury? Goście: prof. Maciej Duda - literaturoznawca i psychoterapeuta, autor m.in. "Dogmatu płci" a ostatnio prozatorskigo debiutu "Głód" (uznawanego za "wyjątkowo kobiecy") oraz dr Aldona Kobus - badaczka literatury z Uniwersytetu w Toruniu i autorka monografii  "Autorstwo. Urynkowienie literatury i fantazmat podmiotu autorskiego". 

Czy znamy ludowe pieśni po śląsku? Czy Karolinka i Starzik są napisane faktycznie w języku śląskim? I czy język śląski jest dobry do śpiewania? Rozmowa na ten temat odbyła się podczas OFF Festiwalu w Katowicach, na którym Radio Katowice miało swoje medialne miasteczko. Dziś w Szkole Bardzo Wieczorowej zapraszamy do tej rozmowy, którą przeprowadziła wtedy Iwona Kwaśny. Gośćmi byli: językoznawczyni prof. Jolanta Tambor z Uniwersytetu Śląskiego  i śląski bluesman Marek Makaron Motyka. Oboje wspominali, że język śląski był przez lata na cenzurowanym. 

Musi istnieć, jednak nie potrafimy jej zbadać. Naukowcy szacują, że jest jej w kosmosie 5 razy więcej niż zwykłej materii. Ciemna materia to wciąż zagadka, o której Łukasz Szwej rozmawia z doktorem Jackiem Czakańskim, fizykiem jądrowym Planetarium Śląskiego i wykładowcą Uniwersytetu Śląskiego.

Co o polskiej polityce mówi los partii Szymona Howołni? Zdaniem dra Tomasza Słupika, politologa z Uniwersytetu Śląskiego, kariera polityczna założyciela Polski 2050 to "najlepsza ilustracja tego, jak polityk, który osiągnął sukces, może go roztrwonić".

Prof. Jacek Kowalski zapowiada inicjatywę ochrony Ostrowa Tumskiego w Poznaniu. – Nie walczymy z prezydentem ani radnymi. Prawdziwym przeciwnikiem jest nacisk ekonomiczny – mówi historyk sztuki.Ostrów Tumski w Poznaniu, historyczny „serce miasta” i miejsce symboliczne dla polskiej państwowości, znalazł się w ogniu społecznej i konserwatorskiej debaty. Deweloperzy planują w jego północnej części wielomieszkaniową zabudowę – z blokami sięgającymi nawet 9 pięter i osiedlem dla kilku tysięcy mieszkańców. Inwestycja miałaby powstać tuż obok Katedry Poznańskiej, na terenach dawnej elektrociepłowni i terenach zielonych. Krytyków tego pomysłu przybywa: historycy sztuki alarmują, że projekt może zniszczyć charakter i układ przestrzenny Ostrowa Tumskiego, wpływając negatywnie na zabytki i krajobraz kulturowy wyspy. To nie jest komitet protestu, tylko komitet inicjatywy. Chcemy, by Ostrów Tumski był traktowany jak Ostrów Tumski– podkreśla prof. Jacek Kowalski, historyk sztuki z Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu.W Poznaniu odbyła się konferencja poświęcona przyszłości Ostrowa Tumskiego. Zgromadziła ekspertów z różnych dziedzin: architektury, historii sztuki, socjologii, geologii czy ekonomii. Wnioski – jak mówi Kowalski – były jednoznaczne. –Opinie ekspertów były miażdżące dla projektu przygotowanego przez Miejską Pracownię Urbanistyczną. Profesor architekt, dawny urbanista Szczecina, powiedział, że studentowi dałby za taki projekt co najwyżej trójkę z plusem– relacjonuje historyk.Społecznicy i eksperci bronią OstrowaEfektem spotkania było powołanie Komitetu Inicjatywy Uchwałodawczej Parku Kulturowego Ostrów Tumski, Ostrówek i Śródka. W skład komitetu weszli przedstawiciele Towarzystwa Przyjaciół Nauk, Stowarzyszenia Historyków Sztuki, Towarzystwa Opieki nad Zabytkami oraz PAN w Poznaniu. Jego celem jest zebranie podpisów pod projektem uchwały, która obejmie Ostrów Tumski i sąsiednie dzielnice statusem parku kulturowego.Nie walczymy z prezydentem ani radnymi. Prawdziwym przeciwnikiem jest nacisk ekonomiczny – bezimienny, niewidoczny, a jednocześnie bardzo silny– mówi Kowalski.Historyk podkreśla, że w tej sprawie zadziałało całe środowisko.Na konferencji było ponad sto osób – badaczy, opiekunów zabytków, ludzi zaangażowanych w dzieje Poznania. Środowisko, które często jest podzielone – choćby w sprawie Pomnika Wdzięczności czy Zamku Przemysła – tym razem mówiło jednym głosem. Bo Ostrów Tumski wymaga ochrony, a nie urbanistycznych eksperymentów– zaznacza prof. Kowalski.

Młody Łukaszenka dochodzi do władzy. Jak do tego doszło i jak skonsolidował państwo wokół siebie? Zapraszam na III część "Historii Białorusi", moim Gościem był prof. Oleg Łatyszonek z Uniwersytetu w Białymstoku.

"Jego znaczenie jest doniosłe. Zwrot ludowy zrewidował polską historię i polski model historiografii, przenicował kanon kultury polskiej, wprowadził kategorie związane z kulturą folwarczną i pańszczyźnianą do analizowania Polski po transformacji, włączył PRL do historii ponowoczesnej, zakwestionował wolnościową naturę wolnego rynku. Mówiąc inaczej, namieszał w naukach społecznych, zmienił spojrzenie na strukturę socjalną i na historię, pomógł przełamać wstydy klasowe, ujawnił przestrzenie zamknięte nowego ustroju." Łukasz Grzymisławski rozmawia z prof. Przemysławem Czaplińskim, literaturoznawcą z Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Więcej podcastów na: https://wyborcza.pl/podcast. Piszcie do nas w każdej sprawie na: listy@wyborcza.pl.

Początkowo mit sarmacki mówił, że Sarmatami są wszyscy mieszkańcy Rzeczypospolitej. – A gdy szlachcie się spodobał ten mit, to zaczęła go zawłaszczać – opowiada dr Joanna Orzeł, historyczka z Uniwersytetu Łódzkiego i autorka książki „My, Sarmaci. Mity i rzeczywistość szlachty Rzeczypospolitej”. Potwierdzenie swojej wyjątkowości i nadrzędności nad chłopstwem szlachcice znaleźli… w Biblii. Przyjęło się, że owszem, Sarmaci wywodzą się od synów Noego, ale dwóch różnych: szlachta od Jafeta, a chłopi od Chama, dlatego muszą się zajmować podrzędną pracą.***Sięgasz po nasze treści regularnie kiedy jesteś w trasie, na spacerze czy przy bieganiu? Zajrzyj i przemyśl czy warto się dorzucić: https://patronite.pl/radionaukowe***Szlachcic też oczywiście musiał pracować, hasło „szlachta nie pracuje” może i chwytliwe, ale nieprawdziwe. Pracował jednak inaczej, a zakres obowiązków i ich ciężaru zależał od zamożności. W XVII wieku naprawdę opływających w bogactwa jest w Rzeczypospolitej Obojga Narodów niedużo: bogata szlachta to około 1,2 % społeczeństwa, a magnateria 0,3%. Jeśli chodzi o podział w samej tej warstwie społecznej, to około 20% szlachciców nie posiadało w ogóle ziemi, to była tak zwana gołota. Kolejnych 40% to szlachta zagrodowa, szlachcice, którzy ziemię wprawdzie mają, ale bez poddanych, sami zajmują się jej uprawą. – To znaczy, że większość, 60% szlachty, żyje tak naprawdę podobnie jak chłopi – opowiada dr Orzeł. – My często mamy ten obraz szlachcica tego bogatego w głowie, nie myślimy o tym, że zdecydowana większość szlachty wiodła życie bardzo biedne.„Wszystko, co mam, odziedziczyłem sam, a całą resztę osiągnąłem ciężką pracą własnych chłopów” – mówi serialowy Jan Paweł (tak, tak, oczywiście odnosimy się też do serialu „1670”!), co stawia go w wąskim gronie szlachty zamożniejszej. Taki szlachcic, posiadacz wsi (lub większej połowy) zajmował się zarządzaniem swoimi włościami. Nie wypadało, by szlachcic parał się rzemiosłem lub handlem. W razie wojny szlachcic oczywiście ruszał z zaciągiem, by walczyć. Czas wypełniało mu też pełnienie funkcji politycznych, czy to na szczeblu lokalnym, czy (w przypadku najzamożniejszych i najbardziej wpływowych) na szczeblu państwowym.Sytuacja szlachcianek mocno zależała od tego, w jak zamożnej rodzinie się urodziły. – Nie było czegoś takiego jak singielstwo. Albo było się żoną czyjąś, albo się szło do klasztoru – mówi dr Orzeł. A decyzja najczęściej zapadała jeszcze zanim dziewczynka weszła na rynek matrymonialny. Jeśli córek było więcej, od razu wiadomo było, że któraś pójdzie do klasztoru – to taniej niż szykować posag. W wyjątkowej pozycji były tylko wdowy. – Wdowa nabierała prawnych przywilejów takich jak mężczyzna – wyjaśnia historyczka. Sama decydowała o swoim majątku, o ewentualnym drugim zamążpójściu, reprezentowała siebie w sądach. To zakres swobód niedostępny dla szlacheckiej żony czy tym bardziej córki. Synowie też nie mieli pełnej wolności, podobnie jak z córkami – praktyczniej było wysłać któregoś z synów na księdza, bo zmniejszało to rozdrobnienie majątku.Z odcinka dowiecie się też, czym był w szlacheckim domu kredens i dlaczego w drodze do niego ubywało potraw, czy opisywane w źródłach imprezy (bywało grubo) to był szlachecki standard, jaką powieść przeczytać, żeby poznać realia życia szlachty w Rzeczpospolitej Obojga Narodów (bynajmniej nie Sienkiewicza – zdaniem dr Orzeł) i za co cenili Rzeczpospolitą podróżnicy z innych krajów. Gorąco polecam!***Uzbierało sie nam odcinków historycznych z okresu Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Częstujcie się:Unia Lubelska - jak dwa państwa i narody w jeden lud zniosła i spoiła? | prof. Henryk Gmiterekhttps://open.spotify.com/episode/41998PcCuhS49iBQ0Vaz8d?si=sTb4YiaUQBaISJJnEPZPVQKuchnia staropolska - co jadali magnaci, a co chłopi? | prof. Jarosław Dumanowskihttps://open.spotify.com/episode/0LEyGOzoL8gYjdP1184D8p?si=EzKcz-S6SZSKBZs-nMjYeAKiedyś Sarmacja, teraz Wielka Lechia? Dlaczego potrzebujemy mitów historycznych | dr Joanna Orzełhttps://open.spotify.com/episode/64qQrxNjyOafdiizkMDMoN?si=siopxNJjSGmRtH7FC5uTvQHoryzonty polskiego szlachcica - jak wyglądała edukacja w I Rzeczypospolitej? | dr Joanna Orzełhttps://open.spotify.com/episode/1cc7tAeOnXPTc0FAuYtV5T?si=_x4yQCADQAairc4AVEdthg

Marię Kazimierę d'Arquien znamy jako „Marysieńkę”, ale to zdrobnienie niesłusznie umniejsza rangę tej postaci. Francuska szlachcianka przeszła długą drogę: od dwórki Marii Ludwiki Gonzagi, przez nieszczęśliwe małżeństwo z potężnym magnatem Janem Zamoyskim, aż po koronę królowej Rzeczypospolitej.Związek Marii Kazimiery z Janem Sobieskim był wyjątkowy. W świecie małżeństw aranżowanych, opartych na politycznej kalkulacji, połączyły ich nie tylko uczucia, lecz także wspólne lektury i intelektualne porozumienie. Choć nie ingerowała bezpośrednio w politykę męża, odgrywała na dworze fundamentalną rolę. Zabiegała o stworzenie dynastii.Kim była Maria Kazimiera? Dlaczego była tak ważna dla królowej Marii Ludwiki Gonzagi? Co kryje w sobie jej słynna korespondencja z Janem Sobieskim? I dlaczego wielu historyków przez lata umniejszało jej znaczenie?O tym wszystkim w Podcaście Muzeum Historii Polski z serii Inne historie Polski. Rozmawiają Cezary Korycki i jego gość, prof. Aleksandra Skrzypietz z Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach.Podcast zrealizowano w ramach zadania: kontynuacja i rozbudowa multimedialnego projektu informacyjno-edukacyjnego - Portal Historyczny Dzieje.pl

Rozmowa z prof. Krzysztofem Podemskim z Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu dotyczyła sytuacji politycznej w Polsce po wyborach prezydenckich i rekonstrukcji rządu. Profesor opisał polskie społeczeństwo jako skrajnie spolaryzowane, podzielone na zwolenników społeczeństwa otwartego i zamkniętego. Omówiono także wzrost radykalizmu prawicowego w Europie i jego przyczyny, w tym ubożenie klasy średniej i wzrost wpływów elit. Podemski mówił również o pracy komisji, której jest członkiem, badającej represje wobec społeczeństwa obywatelskiego w latach 2015-2023, oraz o potrzebie kontynuacji jej działań. Rozmowa poruszyła również kwestię odpowiedzialności za przekroczenia uprawnień funkcjonariuszy publicznych podczas protestów.

Opowieści o królach, o możnych rodach, o poetach, o wojnach, biskupach, a w dużej mierze… o alkoholu. Sagi islandzkie powstawały od XII do XV wieku, spisywano wtedy historie, które w ustnej tradycji krążyły o wiele dłużej. Wiemy to, bo pojawiają się w nich postaci historyczne z X wieku. – Jest to bardzo szeroki wachlarz opowieści, a ten wspólny mianownik to to, że na pewnym etapie w Islandii one są po prostu spisywane – tłumaczy znany wam już prof. Jakub Morawiec z Uniwersytetu Śląskiego. Z nim i dr Martą Rey-Radlińską z Uniwersytetu Jagiellońskiego rozmawiamy o fenomenie sag islandzkich.Najstarsze sagi to poematy, dopiero później zaczęto je tworzyć prozą. Wygląda na to, że Islandczycy darzyli twórczość skaldów szczególną estymą. – W bitwie [pod Hjörungavágr] brało udział czterech Islandczyków i wszyscy byli poetami – śmieje się dr Rey-Radlińska. Co wyjątkowe na tle innych państw skandynawskich, po przyjęciu chrześcijaństwa (Islandia zrobiła to w 1000 roku) nie tępiono przejawów wcześniejszej kultury. Chrześcijańscy poeci i pisarze, jak Snorri Sturluson, chętnie sięgali po dawne opowieści, dzięki czemu zachowały się do dzisiaj.Bohater sagi ma jedno zadanie: rozpoznać znaki i zrozumieć, jaki przeznaczono mu los. – Dobrze spełnione życie to jest takie, które wiąże się z wypełnieniem tego losu – opowiada prof. Morawiec. Ale nawet bohater może zbłądzić, w czym wybitnie pomaga alkohol. W „Sadze o Jomswikingach”, którą właśnie przetłumaczyli moi goście, ambitny, dzielny jarl Sigwaldi pada ofiarą podstępu duńskiego króla Swena. Na uczcie przesadza z alkoholem i składa obietnicę, że wyruszy na Norwegię, by pokonać jej władcę, jarla Haakona. Alkoholowych przechwałek nie da się odwołać, Jomswikingowie pakują się więc w wojnę z Norwegami i ponoszą srogie konsekwencje.W odcinku posłuchacie też o tym, jak współcześni Islandczycy traktują sagi, dlaczego islandzcy chrześcijanie stali się promotorami rodzimej kultury, czy w sagach można znaleźć polskie ślady i czy oferowanie bogom siedmioletniego syna to dobra strategia na bitwę.W dniach 3-8 sierpnia w Katowicach i Krakowie odbędzie się wspaniała konferencja nordystyczna o nazwie „Sagas and Otherness”. Wystąpienia będą otwarte dla publiczności, więc jeśli komuś po drodze, to wybierzcie się posłuchać światowej klasy specjalistów od sag! A kto woli poczytać w domowym zaciszu, może zajrzeć na stronę Wydawnictwa Uniwersytetu Śląskiego w poszukiwaniu „Sagi o Jomswikingach” w przekładzie moich dzisiejszych gości.Link do informacji o konferencji: https://us.edu.pl/wydzial/wh/en/konferencje-naukowe/sagaconference2025/ 

O śląskiej konstytucji z XVI wieku mówiła prof. Małgorzata Myśliwiec z Uniwersytetu Śląskiego.

W najnowszej odsłonie „Skądinąd” gości prof. Arkadiusz Stempin, politolog i historyk z Uczelni Korczaka w Warszawie i Uniwersytetu we Fryburgu. A rozmawiamy o populizmie i demokracji. Rozmawiamy także o „zwrocie konserwatywnym”.  O różnicy pomiędzy populizmem a polityką demokratyczną (prawicową lub lewicową). O abdykacji Benedykta XVI jako początku nowej epoki politycznej. O wyborach w Polsce i Stanach Zjednoczonych. O momencie dziejowym, w którym jesteśmy i o tym, jak rysują się scenariusze na przyszłość. A także o wielu jeszcze innych sprawach. Owocnego słuchania!

Naukowcy z Uniwersytetu Szczecińskiego, Uniwersytetu Adama Mickiewicza w Poznaniu i Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach chcą sprawdzić, czy drożdże zmodyfikowane przy pomocy genów niesporczaka, organizmu odpornego na ekstremalne warunki, mogą dostarczyć astronautom pożywienia w trakcie długotrwałych misji kosmicznych. Eksperyment "Yeast Tardigrade Gene" będzie jednym z trzynastu realizowanych przez Sławosza Uznańskiego-Wiśniewskiego w ramach misji IGNIS na Międzynarodową Stację Kosmiczną. O jego szczegółach mówi w rozmowie z RMF FM prof. Ewa Szuszkiewicz, astrofizyk i astrobiolog z Uniwersytetu Szczecińskiego, członkini Komitetu Badań Kosmicznych i Satelitarnych Polskiej Akademii Nauk.

- Podczas kampanii wyborczej, każde wydarzenie historyczne, będzie wykorzystywane do ataków na konkurentów. Jedyną granicą tego co wtedy mówią politycy, są rady ich doradców politycznych, że pewnymi wypowiedziami szkodzą sobie i swojej formacji politycznej - powiedział w Polskim Radiu 24 dr Maciej Onasz, politolog z Uniwersytetu Łódzkiego. 

W najnowszym odcinku podcastu 8.10 Gazety Wyborczej redaktor Łukasz Grzymisławski rozmawia z dr Tomaszem Makarewiczem, ekonomistą z Uniwersytetu w Bielefeld i ekspertem organizacji Dobrobyt Na Pokolenia. Tematem rozmowy jest wojna handlowa zainicjowana przez administrację Donalda Trumpa — jej kulisy, konsekwencje oraz potencjalny wpływ na przyszłość globalnego systemu finansowego. Ekspert analizuje chaotyczną politykę celną USA, błędne założenia protekcjonizmu i ich realny wpływ na amerykańską oraz europejską gospodarkę, z uwzględnieniem niemieckiego przemysłu motoryzacyjnego. Poruszamy również temat amerykańskiego długu publicznego jako fundamentu współczesnego kapitalizmu, idei „dobrego długu” i roli USA jako producenta bezpiecznych aktywów finansowych. Jakie kraje budują swoją siłę na długu? Czy warto dziś inwestować w USA? Czy Trump chce ustanowić nowy porządek gospodarczy — i czy wie, jak miałby on wyglądać?

"Nie wiem, czy prezydent ma świadomość, jak to jest niespójne z jego stanowiskiem" - tak wiceprezydent J.D. Vance skomentował decyzję Donalda Trumpa o bombardowaniach w Jemenie. Wiadomość wysłana przez Vance'a do innych członków administracji rozzłościła niektórych republikanów, którzy uznali ją za próbę zablokowania decyzji prezydenta. Kim jest J.D. Vance, który w tak krótkim czasie zrobił oszałamiającą karierę? Czy szykuje się do zostania prezydentem USA? A może chciałby zostać nim przed upływem kadencji Trumpa? O tym w nowym odcinku podcastu Thomas Orchowski rozmawia z profesorem Michałem Urbańczykiem, amerykanistą z Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu.

Na ile opis procesu Jezusa w Nowym Testamencie jest wiarygodny? Czy rzeczywiście była prawna możliwość uwolnienia Barabasza? Czy w kolejnych wiekach podejmowano próby rewizji wyroku? O procesie Chrystusa mówi prof. Maksymilian Stanulewicz - historyk prawa i specjalista prawa wyznaniowego z Zakładu Badań nad Ustrojem Państwa i Myślą Polityczno-Prawną, Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu.

Dr Tomasz Woźniak, ekonomista z Uniwersytetu w Melbourne, komentuje przedwyborcze założenia budżetowe rządzącej Partii Pracy w Australii.

Czy modele sztucznej inteligencji są sojusznikami czy stanowią problem dla naukowców? Jak zmieniają ich codzienną pracę? Czy naukowcy powinni się obawiać? A może istnieją dziedziny nauki, które staną się zbędne? O pracy naukowca w dobie sztucznej inteligencji, wykorzystywaniu algorytmów do pisania artykułów naukowych i zmianach jakie niesie technologia, Kasper Kalinowski z "Gazety Wyborczej" rozmawia z prof. Łukaszem Kaczmarkiem z Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza, psychologiem i badaczem emocji pozytywnych. Więcej tekstów i rozmów o przyszłości znajdziesz w najnowszej edycji programu "Jutronauci": https://wyborcza.pl/jutronauci

W podcaście z cyklu "Mniejszości w większości" Bartosz T. Wieliński, wicenaczelny "Gazety Wyborczej", rozmawia z prof. Jerzym Gorzelikiem, przewodniczącym Ruchu Autonomii Śląska, profesorem Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach. Co wyróżnia Górny Śląsk? Dlaczego polskie elity obawiają się autonomii tego regionu? Skąd mit o dążeniu Ślązaków do przyłączenia się do Niemiec? Kiedy pojawiła się tożsamość śląska i w jaki sposób Kościół Katolicki przyczynił się do jej powstania? Kto dzisiaj jest Ślązakiem? Współpraca w ramach projektu PULSE z n-ost (Niemcy). Więcej podcastów na: https://wyborcza.pl/podcast. Piszcie do nas w każdej sprawie na: listy@wyborcza.pl.

Jeśli sięgniecie po prestiżowe czasopismo Nature, a konkretnie po wydanie numer 8042 z 12 grudnia 2024 roku, na okładce zobaczycie dwa dinozaury i tytuł artykułu o tym, jak badanie skamieniałych odchodów i wymiocin pomogło ustalić, w jaki sposób te zwierzęta zdominowały dawne ekosystemy. Jednym z autorów tego artykułu jest mój dzisiejszy gość, dr Grzegorz Niedźwiedzki z Uniwersytetu w Uppsali i Państwowego Instytutu Geologicznego. Jest jednym z najciekawszych polskich paleobiologów, a  artykuł w Nature to podsumowanie 25 lat jego pracy jego i zespołu nad zaledwie jednym tematem. Ma ich w zanadrzu o wiele więcej. W tym odcinku rozmawiamy o odkryciach paleontologicznych na terenie Polski.Dinozaury zdominowały świat przede wszystkim w okresie jurajskim, ok. 201-145 milionów lat temu. Najsłabiej poznany jest początek tego okresu, pierwsze 30 milionów lat. Tak się składa, że w Polsce (na Mazowszu, w Świętokrzyskiem, na Śląsku) mamy świetne stanowiska paleontologiczne z bardzo ciekawymi znaleziskami z tego okresu. W okolicach Radomia, Szydłowca czy mojego rodzinnego Skarżyska znaleziono nieco kości, sporo tropów dinozaurów oraz dużo koprolitów, czyli… skamieniałych odchodów.Odchody były zwykle bagatelizowane przez paleontologię, a niesłusznie. – W koprolitach jest zawarta niesamowita ilość informacji – opowiada mój gość. Skamieniała kupa nie śmierdzi i nie brudzi, a zawiera świetnie zachowane to, czego nie strawił dinozaur. Mogą to być resztki roślin, ale też szczątki ofiar: pokruszone kości, fragmenty zębów, łuski ryb czy nawet całe, kompletne owady. Podobną dawkę informacji niosą skamieniałe tzw. pellety gastralne, czyli niestrawione resztki pokarmu, które zwierzę zwymiotowało. Badania tych materiałów przyniosły dużo rewelacji. Wiemy na przykład, że silezaury (wczesne dinozaury lub zwierzęta z nimi spokrewnione, ich wspaniałe skamieniałości znaleziono w Krasiejowie w woj. opolskim) nie były wcale roślinożerne (tak oceniono po zębach z zachowanych szkieletów), ale wszystkożerne. Wiemy też, że pierwsze drapieżne dinozaury były nieduże i żywiły się głównie rybami.W odcinku usłyszycie też niesamowitą historię o najstarszych na świecie śladach pierwszych czworonogów, które dr Niedźwiedzki odkrył w świętokrzyskim Zachełmiu, oraz dowiecie się, co to są skały nieme paleontologicznie, czym zszokował dr Niedźwiedzki nobliwych fizyków z Grenoble, czego szuka paleobiolog na Grenlandii i dlaczego sukces dinozaurów mieści się w pudełku po zapałkach. Polecam, to fascynująca opowieść o bogactwie polskiej paleontologii!***Radio Naukowe zaczyna właśnie piąty rok nieprzerwanej działalności! Nagraliśmy grubo ponad 200 odcinków, odbyliśmy 13 podróży do miast akademickich, zdobyliśmy kilka nagród i wyróżnień, a nawet założyliśmy Wydawnictw RN. To wszystko jest możliwe dzięki patronom i patronkom, którzy wspierają nasza działalność. Wielkie, wielkie dzięki! Mamy w planach jeszcze wiece radia w Radiu Naukowym. Jeśli chcecie w tym pomóc, dołączcie: patronite.pl/radionaukowe