Podcasts about edukacja

Kamila Biedrzycka gości Magdalenę Czarzyńską-Jachim, prezydentkę Sopotu, która w mocnych i bezkompromisowych słowach punktuje to, co dzieje się na linii rząd-samorząd. Prezydentka ostrzega przed dramatycznymi skutkami politycznej nagonki i pyta, czy polskie miasta czeka paraliż. W materiale usłyszysz o dramatycznej sytuacji w Krakowie, kulisach walki o decentralizację i ustawę metropolitalną. Czarzyńska-Jachim stawia też fundamentalne pytanie o bezpieczeństwo ukraińskich dzieci w polskich szkołach (w Sopocie to aż 17% uczniów!) – kto odpowie za skutki politycznego szczucia? Posłuchaj całej dyskusji! Oglądaj Express Biedrzyckiej na żywo w serwisie YouTube. Więcej informacji o programie na stronie Super Expressu.

Przedstawiciele wrocławskiej Akademii Młodych Uczonych i Artystów: Weronika Urbańska, Karolina Tkacz i Michał Bień opowiadają o trwającym programie rozwojowym „Nowy Impuls” - projekcie, który połączył badaczy i artystów zrzeszonych w AMUiA ze studentami rozpoczynającymi swoją ścieżkę akademicką . Inicjatywa daje okazję do podejrzenia świata pracy naukowej i artystycznej od kuchni oraz umożliwia rozwój umiejętności współpracy i realizację własnych interdyscyplinarnych pomysłów.Zaprasza Łukasz RadlińskiMontaż: Kajetan Hilszczański

– Jak się patrzy na ten przełom, rok 1989/1990, to jest przekroczenie jakiegoś portalu z jednej rzeczywistości do drugiej – mówi obrazowo dr Michał Przeperski, historyk z Polskiej Akademii Nauk i rzecznik Muzeum Historii Polski. W tym odcinku rozmawiamy nie o politycznej, a społecznej historii transformacji.

Dyrektorka Fundacji Uniwersytet Dzieci, Katarzyna Bańczyk-Skubała opowiada o działalności Uniwersytetu Dzieci oraz o raporcie „Nauka. Kapitał na całe życie”, który powstał z okazji 19. rocznicy działalności Fundacji na podstawie badań losów absolwentów Uniwersytetu Dzieci. Dowiecie się jak efektywnie i odpowiedzialnie inwestować w edukację młodych pokoleń, jakie kompetencje warto rozwijać i jakie zaskakujące wnioski płyną z raportu.Zaprasza Łukasz RadlińskiMontaż: Kajetan Hilszczański

Czy trener(ka) musi znać wszystkie najnowsze trendy, by zyskać wiarygodność w oczach młodych dorosłych? A może próba „nadążania za wszelką cenę” przynosi efekt odwrotny do zamierzonego? W tym odcinku podcastu w rozmowie z Jędrzejem Szynkowskim, Ambasadorem EPALE, Joanna Stompel, trenerka i facylitatorka, dzieli się swoimi doświadczeniami z pracy z grupami międzynarodowymi i student(k)ami, wskazując, że prawdziwa siła drzemie w autentyczności i edukacji opartej na wzajemności oraz ciekawości drugiego człowieka. „Autentyczność to nie jest o tym, że ja jestem częścią tej grupy. W sensie – jestem taka sama jak ta grupa, tylko o tym, że właśnie być może przyznaję się, jeżeli czegoś nie wiem albo nie zrozumiem” – mówi gościni. Wątki, poruszane w rozmowie: - Kim są młodzi dorośli: dlaczego warto unikać stereotypów i etykiet? - Edukacja formalna i pozaformalna: jak łączyć te światy na uczelni i w biznesie? - Sprawdzanie własnego ego: jak pokora pomaga w byciu lepszą edukatorką/lepszym edukatorem? - Zamiana ról: dlaczego czasem warto „zamienić buty” i samemu stać się uczestniczką/uczestnikiem szkolenia? - Lekcje od grupy: czego jako trenerki i trenerzy możemy nauczyć się od młodych dorosłych? - Wiarygodność w zmianie: jak pozostać sobą, gdy grupa odbiorców zmienia się z każdym cyklem edukacyjnym? Poszukamy też odpowiedzi na pytania, dlaczego tworzenie warunków do nauki jest ważniejsze niż samo przekazywanie wiedzy, jak odnaleźć swój cel rozwojowy w natłoku możliwości, a także… co o uczeniu się mówi nam gra na ukulele? Zapraszamy do słuchania!

Mamy tendencję do traktowania alkoholu jako czynnika usprawiedliwiającego nasze lub cudze wątpliwe moralnie wybory. Bywa, że taki argument jest stosowany nawet w sądzie czy na policji. Tymczasem z badań psychologicznych wynika, że alkohol bynajmniej nie stępia naszej umiejętności odróżniania dobra od zła. – Nie ma różnic w myśleniu. I ta wiedza jest bardzo ważna, dlatego że może tak być, że ktoś na przykład będzie się usprawiedliwiał czy żonie, czy przed sędzią: a ja byłem pijany, ja nie wiedziałem, co robię – mówi prof. Mariola Paruzel-Czachura, specjalistka od psychologii moralności z Wydziału Nauk Społecznych Uniwersytetu Śląskiego.

W historii powszechnej zapisują się wielkie nazwiska, spektakularne wydarzenia, wartościowe książki, zachwycające dzieła sztuki i ich autorzy. Wydaje się, że tak będzie trwać na wieki, jednak czas jest nieubłagany i zaciera pamięć. Historia Uniwersytetu Śląskiego jest młoda, a jednak już nie pamiętamy jej twórców. Dzisiaj Beata Tomanek i jej gość przypomną wielką osobowość związaną z zainicjowaniem powstania naszej uczelni. Znakiem czasu i podstawą dzisiejszego wykładu będzie również pewne dzieło, na które patrzymy, leży przed nami.

Wszyscy żartują, że mama to najbardziej wielofunkcyjne stworzenie na świecie - i coś w tym jest, także w kontekście finansowym. Mając dzieci, inaczej patrzymy na finanse, uwzględniamy nowe kategorie w budżecie i często zaczynamy inaczej myśleć o inwestycjach. W tym odcinku opowiem o tym, jak polecam zadbać o finanse swoje i rodziny, gdy jesteś mamą - i jak ja to robię: spokojnie, ale ambitnie. Ale jeśli jesteś tatą, ciocią czy wujkiem, to ten odcinek też ci się przyda! 

Wyczekiwali jej od lat. Teraz nowoczesna, wielofunkcyjna hala sportowa, wybudowana przy integracyjnej Szkole Podstawowej nr 1 imienia księdza kardynała Hlonda w Chełmie Śląskim-Kopciowicach stała się faktem. Byliśmy świadkami jej uroczystego oddania. "Duma Kopciowic" – reportaż Anny Juśkiewicz w realizacji dźwiękowej Jacka Kurkowskiego.

W nowym odcinku podcastu startujemy z serią "Warszawiacy Wszystkich Krajów" - cyklem rozmów, w którym Valeria Ruditser rozmawia z cudzoziemcami mieszkającymi w Warszawie oraz z osobami, organizacjami i lokalnymi inicjatywami, które wspierają migrantów i współtworzą wielokulturowy charakter miasta.Pierwszą gościnią serii jest Tôn Vân Anh — dziennikarka, tłumaczka, działaczka społeczna i autorka książki "Xin chào! Wietnam dla dociekliwych". W rozmowie opowiada o społeczności wietnamskiej w Warszawie, doświadczeniu życia między kulturami, integracji, języku, stereotypach oraz o tym, jak zmieniało się postrzeganie osób pochodzenia wietnamskiego w Polsce. Poleca też film dokumentalny "Dziecko z pyłu" w reżyserii polskiej twórczyni Weroniki Mliczewskiej - poruszającą historię o wojnie, pamięci, tożsamości i szukaniu własnych korzeni.Jeśli chcecie lepiej zrozumieć, jak różne społeczności współtworzą Warszawę i co naprawdę kryje się za słowem "integracja", ten odcinek jest właśnie dla was.Dajcie znać, jakie są wasze doświadczenia i refleksje!

– Dzisiaj większość pieniądza to jest tak zwany pieniądz kreowany, który powstaje na bazie kredytów bankowych – mówi w Radiu Naukowym dr Piotr Dąbrowski z Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach. Rozmawiamy o pieniądzach, mechanizmach rynków finansowych i inwestowania.

Jak wiele rzek w Polsce jest zupełnie dzikich? Takich, które nie są dotknięte żadną ludzką interwencją? Okazuje się, że… takich rzek w kraju nie ma wcale. Mówi o tym w odcinku nr 302 Radia Naukowego Piotr Bednarek, hydrolog, doktorant w Zakładzie Hydrologii Instytutu Geografii i Gospodarki Przestrzennej UJ, prezes Fundacji Wolne Rzeki.Ingerencje w rzeki w postaci stawiania na nich barier mają dramatyczny wpływ na żyjące w nich istoty. – Dla przykładu zapora we Włocławku na dolnej Wiśle sprawiła, że w całym dorzeczu Wisły, to jest 70 000 kilometrów rzek, wyginęło kilka gatunków wędrownych ryb Łososie, certy, troć, węgorz, jesiotr – mówi Bednarek. – Rozbierając bodajże 5% wybranych barier czy udrażniając w jakiś inny sposób, możemy otworzyć 50% długości rzek dla ryb – tłumaczy. Do tego mamy gęstą sieć rowów melioracyjnych odprowadzających wodę. – To, co zmieniliśmy na trwałe poprzez meliorację i regulację rzek, to obniżyliśmy trwale poziom wód gruntowych – podkreśla nasz gość.

Wiadomo, kto II wojnę światową przegrał: Niemcy i ich sojusznicy. Wiadomo też, kto wygrał: alianci. Jednak wygraną da się stopniować i w tym przypadku też widać, kto wygrał mniej, a kto bardziej. – Jedynym prawdziwym zwycięzcą II wojny światowej w pierwszej kolejności były Stany Zjednoczone. To była wojna, która zbudowała i potwierdziła potęgę Ameryki – wskazuje Norbert Bączyk, historyk znany wam świetnie z podcastu Wojenne Historie. No jak to, powiecie, a Wielka Brytania? – Wielka Brytania była pyrrusowym zwycięzcą. Tak naprawdę dla Wielkiej Brytanii II wojna światowa kończy się w dużej mierze porażką – mówi Norbert. Bo nie udało się zrealizować wielu brytyjskich planów strategicznych, a USA prześcignęły Brytyjczyków w wyścigu o tytuł światowego mocarstwa i przede wszystkim odebrały im monopol na władzę nad światowymi szlakami morskimi. Rocznicowo przygotowaliśmy dla was z Norbertem drugi wspólny odcinek, tym razem o zakończeniu II wojny światowej.

7 maja 1945 roku – bezwarunkowa kapitulacja III Rzeszy. Dlaczego do niej doszło, mimo oszałamiających sukcesów w pierwszym okresie wojny? Czy ta historia mogła potoczyć się inaczej? Takie pytania zadajemy w najnowszym odcinku Norbertowi Bączykowi, historykowi, publicyście znanemu szerokiej publiczności z podcastu Wojenne Historie. Taki oto „crossover” między popularnymi podcastami przygotowaliśmy dla Was na 300. odcinek RN!

Tego jeszcze nie robiłem. Ten podcast nie dość, że jest nagrywany totalnie spontanicznie, na lotnisku, to jeszcze na smartphonie.Wracam właśnie po dwudniowej konferencji w Chicago, gdzie rozmawialiśmy o outsourcingu i o centralizacji usług. I tak powstał kilkuminutowy odcinek w spartańskich warunkach.Zapraszam. Posłuchajcie.Wspominam tu też o wydarzeniu jakim jest Follow the Leaders, a o nim przeczytacie więcej tu https://www.followtheleaders.p...Become a supporter of this podcast: https://www.spreaker.com/podcast/bss-bez-tajemnic--4069078/support.

Spore zainteresowanie wzbudził felieton o aferze kryptowalutowej. Dziękuję za obydwa sygnały. Słuchacz napisał, że nie znam się, a się wypowiadam. No przecież jakbym się znał, to bym się nie wypowiadał. Bo co to za zabawa mówić na temat, na którym się znasz? to nudne: wiesz to mówisz. Brzmiałoby to jak oszustwo. Jakby każdy mówił to na czym się zna to by nie było polityki. Inny głos od słuchaczki: jak uchronić się od wpadek inwestycyjnych, jak rozpoznać pułapki finansowe zastawione na ludzi? Na tym też się nie znam, zatem wypowiem się. Edukacja.

Pełny tekst opisu zamieściliśmy na stronie internetowej naszego projektu: https://2historykow1mikrofon.pl/reedukacja-historyczna/ Wymienione w czasie audycji publikacje i materiały: - Sebastien Rossignol, Medieval Silesia. An inclusive history, Routledge 2025 https://www.routledge.com/Medieval-Silesia-An-Inclusive-History/Rossignol/p/book/9781032472324 - Sylwia Frołow, Bolszewicy i apostołowie. Osiem portretów, Wydawnictwo Czarne, Wołowiec 2014 https://czarne.com.pl/katalog/ksiazki/bolszewicy-i-apostolowie - Ludwigturm als Veranstaltungsort, https://www.duisburg.de/microsites/kulturbuero-duisburg/veranstaltungen/ludwigturm - Zakon Krzyżacki w Duiburgu: Glaubenskampf und Nächstenliebe. Geistliche Ritterorden in Duisburg und der Welt, https://www.stadtmuseum-duisburg.de/ausstellungen/glaubenskampf-und-naechstenliebe/ ... Krzysztof Ruchniewicz Blog: www.krzysztofruchniewicz.eu Facebook: www.facebook.com/krzysztof.ruchniewicz.3 Instagram: www.instagram.com/ruchpho/ Przemysław Wiszewski Blog: www.przemysławwiszewski.pl Facebook: www.facebook.com/przemyslaw.wiszewski Instagram: www.instagram.com/przewisz/ Twitter: twitter.com/wiszewski Do nagrania intro i outro wykorzystaliśmy utwór RogerThat'a pt. „Retro 70s Metal” (licencja nr JAM-WEB-2020-0010041) oraz Source: BBC Sound Effects: Clocks: Striking - Merton College, Oxford - 1/2 hour (https://sound-effects.bbcrewind.co.uk/search?q=Chapel%20bells%20-%20Magdon%20College%20Oxford)

Jak można spędzić czas na lotnisku? No cóż, ja go spędziłem nagrywając dla Was podcast o północy w Istambule. A co! Można? Oczywiście, że można! Warunki spartańskie, ale dałem radę, a powód ku temu był taki, że byłem w drodze do Chicago na konferencję OWS26 i postanowiłem opowiedzieć… ale nie o tej konferencji, ale o Follow the Leaders, które pod koniec maja 2026 zawita do Trójmiasta. Zobaczcie i posłuchajcie co z tego wyszło. Nagranie spartańskie, nagrywane i montowane na kolanach.Więcej informacji o Follow the Leaders znajdziecie tu - https://followtheleaders.pl/pl/  ****************************  Nazywam się Wiktor Doktór i na co dzień prowadzę Klub Pro Progressio https://proprogressio.com/pl/dzialalnosc/klub-pro-progressio/1 – to społeczność wielu firm prywatnych i organizacji sektora publicznego, którym zależy na rozwoju relacji biznesowych w modelu B2B. W podcaście BSS bez tajemnic poza odcinkami solowymi, zamieszczam rozmowy z ekspertami i specjalistami z różnych dziedzin przedsiębiorczości.Zapraszam do odwiedzin moich kanałów na:YouTube - https://www.youtube.com/@wiktordoktor Facebook - https://www.facebook.com/wiktor.doktor LinkedIn - https://www.linkedin.com/in/wiktordoktor/ Moja strona internetowa - https://wiktordoktor.pl/ Możesz też do mnie napisać. Mój adres email to - kontakt(@)wiktordoktor.pl   ****************************  Patronami Podcastu “BSS bez tajemnic” są: Marzena Sawicka https://www.linkedin.com/in/marzena-sawicka-hillway-training/Przemysław Sławiński https://www.linkedin.com/in/przemys%C5%82aw-s%C5%82awi%C5%84ski-155a4426/ Damian Ruciński - https://www.linkedin.com/in/damian-rucinski/ Szymon Kryczka https://www.linkedin.com/in/szymonkryczka/Grzegorz Ludwin https://www.linkedin.com/in/gludwin/ Adam Furmańczuk https://www.linkedin.com/in/adam-agilino/ Igor Tkach - https://www.linkedin.com/in/igortkach/ Damian Wróblewski - https://www.linkedin.com/in/damianwroblewski/ Paweł Łopatka - https://www.linkedin.com/in/pawellopatka/ Ewelina Szindler - https://www.linkedin.com/in/ewelina-szindler-zarz%C4%85dzanie-mark%C4%85-osobist%C4%85-0497a0212/Wiktor Doktór Jr. - https://www.linkedin.com/in/wiktor-dokt%C3%B3r-jr-916297188/Agata Stolarz - https://www.linkedin.com/in/agata-stolarz/Hubert Antczak - https://www.linkedin.com/in/hubert-antczak/  Wspaniali ludzie, dzięki którym pojawiają się kolejne odcinki tego podcastu.  Ty też możesz wesprzeć rozwój podcastu na: Patronite - https://patronite.pl/wiktordoktor Patreon - https://www.patreon.com/wiktordoktor Buy me a coffee - https://www.buymeacoffee.com/wiktordoktor Buycoffee.to - https://buycoffee.to/wiktordoktor Become a supporter of this podcast: https://www.spreaker.com/podcast/bss-bez-tajemnic--4069078/support.

Ryzyko jest naturalnym elementem decyzji finansowych, a jego zrozumienie wymaga solidnej edukacji - zwłaszcza w obszarach takich jak kryptowaluty czy inwestowanie. Nasza reporterka Adrianna Maciejewska rozmawiała z prof. Krzysztofem Jajugą z Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu. Jak radzi ekspert - rozum jest najlepszym przyjacielem, emocje bywają wrogiem przy decyzjach związanych z pieniędzmi. A link do wspomnianego w audycji raportu jest tu: https://www.wib.org.pl/wp-content/uploads/2026/04/Badanie_Poziom-wiedzy-ekonomicznej-Polakow-2026.pdf

Według najnowszego spisu powszechnego ponad 460 tysięcy osób używa na co dzień języka śląskiego. W ślōnskiej godce powstaje literatura, na śląski przekładane są książki, komiksy i filmy. – Uważam w tej chwili, że zdecydowanie możemy o niej mówić jako o języku – mówi prof. Jolanta Tambor, dyrektorka Szkoły Języka i Kultury Polskiej Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach, przewodnicząca Rady Języka Śląskiego.

W najnowszym odcinku podcastu „Szkoła na nowo” rozmawiamy o wprowadzeniu od września 2026 r. obowiązkowej edukacji zdrowotnej jako przedmiotu szkolnego. To temat, który wywołuje silne emocje – zarówno wśród polityków, jak i rodziców czy samorządowców.Kup subskrypcję „Rzeczpospolitej” podadresem: https://czytaj.rp.pl

W tym odcinku Kasia Michałowska gości na stacji niezwykłego pasjonata – Krzysztofa Majdę. To człowiek, który o muzyce wie wszystko. Od uczenia młodych adeptów sztuki wokalnej, przez produkcję piosenek, aż po dyrygowanie amatorskim chórem gospel. Choć jego droga nie była prosta – od fascynacji klawiszowcami z „Disco Relax”, przez naukę gry na saksofonie oraz wygranie konkursów, od którego na przykład zależał los (i klasówka) całej jego klasy w technikum elektronicznym, aż po pracę, by realizować swoje marzenia w dorosłym życiu. Krzysztof Majda opowiada o zdawałoby się prostej ścieżce kariery. Zawsze kochał muzykę i poszedł całym sercem w jej kierunku. Jednak to nie jest tak, że jak trafisz na coś swojego, to idziesz prostą ścieżką. Droga Krzysztofa jest pełna pracy na rzecz jego marzeń. Obecnie Krzysztof jest zaangażowany w wiele projektów - pisze muzykę, produkuje, aranżuje, gra, tworzy zespoły, ale również jest mężem i tatą. Posłuchaj tego odcinka, bo jest pełen muzyki, ale też opowieści o muzyce i pracy na rzecz swoich marzeń. Bo ten odcinek to inspirująca opowieść o tym, że warto słuchać swego serca, które może wypełnić pasja, i o tym, jak dobrzy pedagodzy potrafią zmienić kurs naszego życia. Zapraszamy do słuchania! Czego się dowiesz z tego odcinka? • Posłuchasz o wpływie muzyki na emocje i zdrowie • Jak rozwija się pasja muzyczna od ciekawości i przyjemności • O znaczeniu edukacji muzycznej i konkursów • Tradycjach śpiewania w Polsce • Rola nauczycieli i mentorów w muzycznej drodze młodego człowieka • Znaczenie edukacji, nauczycieli i mentorów w muzyce • Przeszkody na drodze do profesjonalnej kariery Możesz wesprzeć mnie, jako twórczynię internetową i postawić mi kawę: https://buycoffee.to/stacjazmiana ZAPRASZAM – SUBSKRYBUJ MÓJ NEWSLETTER: https://substack.com/@kmichalo Rozdziały: 00:00 - Start rozmowy 08:04 - Droga do edukacji muzycznej 10:24 - Wyzwania w karierze 19:46 - Pierwsze konkursy Wokalne 22:55 - Inspiracje i trudności 31:38 - Droga do Akademii Muzycznej 39:03 - Studia i muzyczne wyzwania 41:26 - Trudności po skończeniu Akademii Muzycznej 44:06 - Edukacja i kariera 49:34 - Przyszłość i nowe projekty Krzysztof Majda opowiada jak pracuje na rzecz swoich marzeń.

Bolesne uprzedzenia lub wyobrażenia związane z folklorem – to najpowszechniejsze i najbardziej zakorzenione skojarzenia związane ze społecznością romską. Tylko że te uproszczenia realnie wpływają na życie ludzi, którzy zamiast swobodnie rozwijać się towarzysko czy zawodowo, permanentnie obawiają się niezręcznych pytań i oskarżeń. Pytanie nasuwa się samo: jacy w takim razie są przedstawiciele społeczności romskiej? Nie ma na to jednoznacznej odpowiedzi, podobnie jak w przypadku każdej innej grupy społecznej – zróżnicowanej, pełnej charakterów, osobowości i życiowych doświadczeń. Budowanie porozumienia i zrozumienia to cel Fundacji „W stronę Dialogu”, która działa na rzecz społeczności romskiej w Polsce. O związanych z tym wyzwaniach, także osobistych, opowiedziała w "Drogowskazach" jej prezeska, antropolożka dr Joanna Talewicz. Do wysłuchania rozmowy zaprasza Aleksandra Galant.

– Narzucenie obowiązkowości tego przedmiotu rodzi bardzo poważne problemy – mówi bp Wojciech Osial. Przewodniczący Komisji Wychowania Katolickiego podkreśla, że MEN nie prowadzi realnego dialogu, a obowiązkowa edukacja zdrowotna uderza w konstytucyjne prawo rodziców do wychowania dzieci zgodnie z własnymi przekonaniami.

W zachowanych na terenie Polski ludowych wersjach bajek Czerwony Kapturek… prawie nigdy nie nosi kapturka. Bo to się nie zgadzało z rzeczywistością życia na wsi: przecież nakrycie głowy to była rzecz dla mężatek, a Czerwony Kapturek to młoda dziewczynka. To tylko jeden z wielu przykładów splatania bajkowych wątków, charakterystycznego dla ludowej tradycji opowiadania ustnego. – To jest uroda bajek i folkloru, że występuje wątek czy motyw w wielu wariantach i nie można powiedzieć, że któryś jest niewłaściwy – mówi prof. Violetta Wróblewska, dziekanka Wydziału Humanistycznego Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu, specjalistka od folkloru tradycyjnego i współczesnego. W tym odcinku rozmawiamy o polskich bajkach ludowych. 

Poznajcie historię Filtru – aplikacji stworzonej przez Polaka, która dziś stała się liderem w App Store i podbiła serca nie tylko domowych baristów. W odcinku czeka na Was konkurs!Linki:Strona domowaInstagram | X/TwitterNewsletter „Bo czemu nie?”FiltruPartnerzy:- Palarnia kawy HAYB (w odcinku kod -10% na kawy i herbaty!) – współpraca płatna.- Filtru – współpraca płatna.Prowadzący: Krzysztof KołaczMam prośbę: Oceń ten podcast w Apple Podcasts oraz na Spotify. Zostaw tyle gwiazdek, ile uznasz. Twoja opinia ma znaczenie!Zainteresowany współpracą? Pogadajmy! kawa@boczemunie.plSłuchaj, gdzie chcesz: Apple Podcasts | Spotify i przez RSS.Rozdziały:(00:00:25) INTRO(00:00:58) Wstępniak(00:02:29) 10 lat Filtru(00:43:56) Co dalej?

Człowiek ma kontakt z pieniędzmi... od urodzenia! Pierwszymi przewodnikami w świecie finansów są rodzice, później nauczyciele w szkołach. Znajomość podstawowych pojęć w dzieciństwie daje konkretne korzyści w kolejnych latach życia - podkreśla Krzysztof Michalski, p.o. dyrektor Biura Młodego Klienta w PKO Banku Polskim. W audycji zapowiadamy nadchodzący 10. Kongres Edukacji Ekonomicznej - rejestracja trwa na www.kee.pl!

Wiecie, że jasne plamy na Księżycu do wyżyny, najstarsza część Srebrnego Globu? Składają się z anortozytu i uważa się, że są pozostałością po pierwotnej skorupie Księżyca. Ciemniejsze plamy to wielkie kratery wypełnione o wiele młodszymi skałami bazaltowymi, są pozostałością po uderzeniach innych ciał kosmicznych. Co ciekawe, po niewidocznej stronie Księżyca ciemnych, bazaltowych plam jest bardzo mało. A niewidoczna jest dlatego, że Księżyc obraca się w taki sposób, że zawsze zwrócony jest „plamistą” stroną ku Ziemi (ale to nie znaczy, że jest wiecznie „ciemna”, jak się czasem o niej mówi). Księżyc jest głównym bohaterem odcinka nr 294!***

✨⚠️REKRUTACJA DO LAMU – TRZY, CZTERY: START!

W klasach integracyjnych relacje rówieśnicze stają się szczególną przestrzenią do budowania tożsamości. Spotykają się tam uczniowie o odmiennych potrzebach, temperamencie, doświadczeniach czy sposobie reagowania na bodźce.

– W księgach metrykalnych widać taki ruch ludzki, że to jest nie do ogarnięcia – mówi w Radiu Naukowym prof. Mateusz Wyżga, historyk z Uniwersytetu Komisji Edukacji Narodowej, autor m. in. wydanej niedawno książki „Polska sarmacka. Historia zwykłych ludzi”. I właśnie tę historię zwykłych chłopów, mieszczan i niezbyt bogatej szlachty – staramy się opowiedzieć w odcinku nr 291.***

Są budulcem naszych komórek i to nie tylko mięśniowych. Umożliwiają przeprowadzanie reakcji, które są dla nas niezbędne do życia (na przykład przemiana materii, uruchamiana przez enzymy). Wskazują układowi odpornościowemu, z jakim elementem ma walczyć. Niektóre przekazują sygnały z jednych tkanek do drugich, np. hormony takie jak insulina. Inne „dyktują” komórkom naszego ciała, które geny powinny uruchomić i skopiować. A jeśli funkcjonują błędnie, to komórki nie mogą dobrze pracować i chorujemy lub nawet umieramy. – Nasz organizm jest w dużej mierze maszyną opartą o białko – mówi dr Takao Ishikawa, prodziekan Wydziału Biologii Uniwersytety Warszawskiego. Znacie go już z odcinka nr 269 o komórce. W tym odcinku rozmawiamy o białkach, niesamowicie wszechstronnych narzędziach życia. Podstawowym budulcem białek są aminokwasy. Są to związki chemiczne z centralnym atomem węgla i dodatkową tzw. grupą boczną. Niektóre nasz organizm syntetyzuje sam, inne musimy pobierać z pożywienia (zjedzone przez nas białko rozkłada się w żołądku na aminokwasy, które wchłaniamy potem do własnych komórek). Wszystkie białka w ludzkim organizmie są zbudowane z różnych zestawów tych samych 20 rodzajów aminokwasów, których cząsteczki łączą się w większe całości, czyli polipeptydy. – Białko to jest polipeptyd, który się sfałdował, to znaczy ma w miarę stabilną strukturę trójwymiarową i pełni jakąś w związku z tym funkcję biologiczną – wyjaśnia biolog.Każda komórka w naszym ciele ma do dyspozycji wszystkich 20 aminokwasów, znajdują się w płynie komórkowym. To, jakie z nich zostanie wykorzystane zależy również od białka: aminoacylo-tRNA. Każda kombinacja aminokwasów przybiera swój unikalny trójwymiarowy kształt, który pozwala jej wypełniać konkretne funkcje: od ogromnej tytyny po malutką insulinę. Niesamowity popis ewolucji!W odcinku usłyszycie też o naszym pomyśle na park białek (zaklepujemy!), o aminokwasach w kosmosie i o białkach, które wyłamują się z reguł (na przykład o prionach, które mogą tworzyć dwie różne struktury) oraz o tym dlaczego, kiedy dzieci bardzo długo jedzą zupę, to w istocie mogą przeprowadzać naukowe rozumowanie. 

W tym odcinku podcastu MIT Sloan Management Review Polska gościem Pawła Kubisiaka jest dr Agnieszka Bolikowska – neofilolożka, kulturoznawczyni i autorka metody "Sześciu Otwarć". Rozmawiamy o tym, jak skutecznie uczyć się w świecie pełnym zmienności, AI i cyfrowego hałasu. Dowiesz się, dlaczego perfekcjonizm hamuje Twój rozwój, czym jest "slow learning" i dlaczego znajomość języka czy nowej technologii na poziomie 60% może być Twoim największym atutem biznesowym.

Gościem najnowszej Melliny jest Omenaa Mensah wraz z córką Vanessą. Bizneswoman nie kryła dumy z córki, która obecnie studiuje medycynę. Wszystko osiągnęła ciężką pracą, a znane nazwisko bywało, że bardziej przeszkadzało niż pomagało. W rozmowie musiał pojawić się wątek Afryki, z którą związany jest też Marcin Meller. Omenaa Mensah i jej fundacja przede wszystkim działają na rzecz wsparcia edukacji w Afryce, ale nie tylko, bo wspiera też najbardziej potrzebujące dzieci w Polsce. Sama Omenaa opowiada też, jak wyglądało jej dzieciństwo w Polsce i zderza to z wychowaniem swojej córki. Jak pod względem tolerancji zmienił się nasz kraj? O tym dzisiaj w Mellinie.

– Neutrina są naturalnym oknem do nowej fizyki – mówi w Radiu Naukowym dr hab. Sebastian Trojanowski, fizyk teoretyk związany z Narodowym Centrum Badań Jądrowych oraz Astrocent (CAMK PAN). To już brzmi dobrze, a kiedy dodamy do tego ciemną materię, robi się ekscytująco! Zdaniem gościa odcinka, to właśnie zmagania ze zrozumieniem natury neutrin i ciemnej materii sprawiają, że pojawia się potrzeba „wyjścia poza to, co już wiemy na temat cząstek mikroświata”. – Prawdopodobnie wyjaśnienie tych zagadek będzie się wiązało z wprowadzeniem nowych cząstek i nowych sił między nimi – dodaje fizyk.***Słuchasz nas regularnie? Wpapdnij na https://patronite.pl/radionaukoweNasze wydawnictwo: https://wydawnictworn.pl/ *** W odcinku krążymy właśnie wokół tych dwóch zagadnień. Zaczynamy od opowieści o dotychczasowych efektach eksperymentu FASER przy Wielkim Zderzaczu Hadronów w CERN. Dr hab. Trojanowski jest jednym z jego pomysłodawców, a o FASER rozmawialiśmy w RN już w 2022 roku (odcinek nr 104). – Były dwa cele eksperymentu. Jeden dotyczył poszukiwań nawet nie tyle ciemnej materii, co cząstek, które mogą pełnić rolę mediatora pomiędzy nami a ciemnym sektorem – opowiada fizyk. Te poszukiwania trwają, na razie wynik jest negatywny, czyli FASER już zdołał wykluczyć część scenariuszy. Drugi aspekt działania FASER-a związany był z neutrinami. Są widoki na to, że dzięki eksperymentowi uda się zaobserwować po raz pierwszy oddzielnie neutrina i antyneutrina taonowe. Byłoby to uzupełnienie wiedzy o swoistej „tablicy Mendelejewa” cząstek elementarnych.A ciemna materia? Fizyk uważa, że najbardziej obiecujące są obserwacje kosmologiczne. – To jest trop, którym należy iść, żeby spróbować lepiej zrozumieć naturę ciemnej materii – ocenia. Być może w ciągu dekady okaże się, że to, jak rozumiemy ewolucję Wszechświata nie będzie przystawało do obserwacji. – Wtedy powiemy: mamy dane, potrzebujemy Nielsa Bohra kosmologii, który powie, jak je odpowiednio zinterpretować – snuje wizję. W odcinku dowiecie się też, czym jest „ciemny foton” (o ile istnieje), czy anihilacja jest smutna (moim zdaniem bardzo), jak wygląda praca fizyka-teoretyka, co tak naprawdę doświadczalnicy „przynoszą na biurko”. Solidny, ale jednocześnie lekki odcinek. Gorąco polecam!   ***Dr hab. Sebastian Trojanowski to fizyk teoretyk, który w swojej pracy próbuje „dotknąć” niewidzialnych fundamentów rzeczywistości. Działa na styku fizyki cząstek elementarnych, kosmologii i astrofizyki, szukając odpowiedzi na pytania o naturę ciemnego sektora Wszechświata. Związany zawodowo z Narodowym Centrum Badań Jądrowych oraz centrum badawczym Astrocent (CAMK PAN). Jest jednym z czterech inicjatorów eksperymentu FASER przy Wielkim Zderzaczu Hadronów w CERN. To dzięki tej wizji po raz pierwszy w historii udało się zaobserwować neutrina w zderzaczu wysokoenergetycznym. Doświadczenie zdobywał w prestiżowych ośrodkach w USA (UC Irvine) i Wielkiej Brytanii (University of Sheffield). Laureat Nagrody Naukowej „Polityki” oraz międzynarodowego wyróżnienia Frontiers of Science Award (2025), obecnie kieruje grantem SONATA BIS.  

Jak wygladał dzieciństwo i edukacja niezwykłego kadeta Szkoły Rycerskiej, którego koledzy przezywają „Szwedem”?Co robi ten młody szlachcic z Polesia, gdy wraca z Paryża jako najlepiej wykształcony inżynier wojskowy w kraju… który nie potrzebuje już inżynierów wojskowych?Co robi, gdy zakochuje się w córce magnata, który jest jego pracodawcą?I co jej ojciec-hetman mówi mu prosto w oczy, gdy poprosi ją o rękę?Posłuchaj pierwszej części historii człowieka, który zdobywał edukację pomimo zakazu. I który zapłacił za miłość cenę, jakiej nie przewidział.Wesprzyj mój podcast: Będę wdzięczny za postawienie mi kawy → suppi.pl/lepiejteraz Zostań Mecenasem odcinka→ patronite.pl/podcastlepiejterazŹRÓDŁA ODCINKA:Alex Storożynski, „Kościuszko, Książę chłopów”  (2018)Tadeusz Korzon, Kościuszko: Biografia z dokumentów wysnuta (1894)Monica Gardner, Kościuszko: A Biography (1920, Project Gutenberg)Miecisław Haiman, Kościuszko, Leader and Exile (1946)Kamil Janicki, Pańszczyzna. Prawdziwa historia polskiego niewolnictwaAleksander Świętochowski, Historia chłopów polskichWilliam Coxe, Travels in Poland, Russia, Sweden and DenmarkStanisław Staszic, Przestrogi dla Polski (1790)Tadeusz Kościuszko, Memoriał z 1814 r. (rękopis odkryty przez E. Humeniuka, wyd. Kwartalnik Historyczny 1965; tłum. polskie: racjonalista.pl)Ignacy Krasicki, Monachomachia (1778)Hugo Kołłątaj – materiały dot. reformy UJ i KENJędrzej Kitowicz, Opis obyczajów za panowania Augusta III (rozdziały o duchowieństwie, literat.ug.edu.pl)Łukasz Kurdybacha, Kuria rzymska wobec Komisji Edukacji Narodowej w latach 1773- 1783 (1949)Stanisław Staszic, Uwagi nad życiem Jana Zamoyskiego (1787)en-academic.com – artykuł biograficznypolishhistory.pl – wywiad ze StorożynskimMuzeum Narodowe w Krakowie – wystawa „Tadeusz Kościuszko: Dobry i waleczny, lecz nieszczęśliwy”Persée.fr – materiały o Jean-Rodolphe Perronetjournals.openedition.org/artefact/369 – program École Royale du Génie w MézièresBritannica – Gaspard Monge, Pierwszy rozbiórdzieje.pl – prof. Piotr Ugniewski (UW), prof. Tadeusz Cegielski (budżet Szkoły Rycerskiej)KorespondencjaFounders Online, National Archives USA – Jefferson-KościuszkoGardner 1920 (Czartoryski do Franklina, 1778)Cytaty źródłowe:„Gruchanie kochanków trwać mogło około pięciu miesięcy…” – Tadeusz Korzon, Kościuszko„Polscy chłopi mają wygląd dziki…” – William Coxe, Travels in Poland„Pięć części narodu polskiego…” – Stanisław Staszic, Przestrogi dla Polski„Synogarlice nie dla wróbli…” – potwierdzenie: prof. P. Ugniewski, dzieje.pl„Obalał tyranów, zakładał republiki…” – Kościuszko o Timoleonie (Storożynski)„Nie można mieć nadziei, że zmienią swoje postępowanie…” – Kościuszko, Memoriał 1814, tłum. pol. racjonalista.pl„Duchowieństwo, które łakomstwem skażone…” – Stanisław Staszic, Uwagi nad życiem Jana Zamoyskiego

Komórki nowotworowe to nie byty obce, ale nasze własne, tyle że zbuntowane.  Zamiast współpracować, odmawiają „honorowej” samodestrukcji (apoptozy), ignorują sygnały z otoczenia i dzielą się wtedy, kiedy nie powinny. – Komórka rakowa jest w sobie zakochana do tego stopnia, że interesuje ją tylko to, żeby siebie powielać – porównuje prof. Kinga Kamieniarz-Gdula z Centrum Zaawansowanych Technologii i Wydziału Biologii UAM w Poznaniu, z którą rozmawiam w najnowszym odcinku. Zdrowe komórki mają fizjologiczny limit podziałów. Po jego przekroczeniu przestają to robić lub umierają. – Natomiast komórki nowotworowe potrafią wyzerować ten licznik i stać się nieśmiertelne. Robią to często przez aktywację enzymu, który nazywa się telomeraza – wyjaśnia uczona. Takie komórki potrafią tworzyć własną sieć naczyń krwionośnych, omijają mechanizmy naprawy DNA i obronę immunologiczną.Słowem: są niezwykle trudnym przeciwnikiem. Mało kto jednak wie, że nowotwory powstają w nas bardzo często – organizm codziennie produkuje tysiące komórek z potencjalnie groźnymi mutacjami – ale zazwyczaj sobie z nimi radzi. Wchodzą do akcji „policjanci” układu odpornościowego, mechanizmy naprawy DNA. W rozmowie porządkujemy współczesne metody leczenia: od wciąż niezwykle skutecznej chirurgii, przez klasyczną chemioterapię i radioterapię, po nowsze terapie celowane oraz immunoterapię – w tym „żywy lek” CAR-T. Niedawno odkryto, że piętą Achillesową komórek rakowych jest końcowy etap przepisywania informacji genetycznej z genu (cząsteczki DNA) na RNA. Większość ludzkich genów ma kilka alternatywnych końców, a wybór tego właściwego może wpływać na końcowy produkt, czyli białko. Aby wykorzystać tę wiedzę w potencjalnej terapii przeciwnowotworowej, prof. Kinga Kamieniarz-Gdula wraz z dr Martyną Plens-Gałąską opracowały innowacyjną metodę do poszukiwań nowych leków, które kierują wyborem, gdzie kończy się gen. Uczone będą kontynuowały nowatorskie badania, m.in. dzięki kolejnemu grantowi ERC uzyskanemu przez prof. Kamieniarz-Gdulę, tym razem Proof of Concept, pozyskanemu na projekt “Biologia molekularna w terapii przeciwnowotworowej – poszukiwania nowych leków, które kierują wyborem, gdzie kończy się gen”. W zespole pracują wspólnie z dr Agatą Stępień.W odcinku usłyszycie też dlaczego sen, ruch, unikanie kancerogenów oraz ogólnie zdrowy styl życia naprawdę mają znaczenie – bo wspierają właśnie te ciche, codzienne interwencje naszego organizmu. Poznacie barwne metafory mechanizmów stojących za genetyką, opowieść o tym, jak to jest wrócić z Oxfrodu nad Wisłę, a także pochwałę badań podstawowych. Polecamy!W opisie wykorzystaliśmy fragmenty informacji prasowej Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza. 

W nowym odcinku podcastu Sukces Pisany Szminką Olga Kozierowska rozmawia z Niną Yedigarian – Philanthropy & Engagement Manager HUB L'Oréal Poland & Baltic Hub, twórczynią programu POWER ON, oraz Dorota Peretiatkowicz – partnerka w firmie IRCenter, socjolożką, badaczką ilościową, prelegentką, mentorką i współtwórczynią Socjolożki.pl. Czy na rynku pracy istnieje „idealny wiek” dla kobiet?Ta rozmowa pokazuje, że nie — bo kobiety są oceniane przez pryzmat wieku na każdym etapie kariery. Od młodych kobiet „potencjalnie znikających na macierzyński”, przez mamy wracające po przerwie, aż po dojrzałe liderki mierzące się z ageizmem i etykietą overqualified. Rozmawiamy o unconscious bias - nieuświadomionych uprzedzeniach, które wpływają na decyzje rekrutacyjne, awanse i codzienne funkcjonowanie kobiet w pracy. O tym, jak stereotypy działają po cichu, ale bardzo skutecznie - i dlaczego tak trudno je wyłapać bez danych i edukacji.Dlaczego kobiety „nigdy nie mają idealnego wieku”, by pracować?Jak działa gendered ageism i podwójny filtr płci oraz wieku - szczególnie wobec kobiet 50+?Czym są unconscious bias i jak wpływają na rekrutację, ocenę kompetencji i potencjału?Dlaczego dojrzałe liderki częściej słyszą, że są „overqualified” - i co naprawdę się za tym kryje?Jak program POWER ON L'Oréal wspiera kobiety w odzyskiwaniu sprawczości, pewności siebie i miejsca na rynku pracy?To odcinek o barierach, które rzadko są zapisane w regulaminach, ale realnie decydują o karierach kobiet. O systemowych uprzedzeniach, sile danych i rozwiązaniach, które pomagają zmieniać rynek pracy na bardziej sprawiedliwy - bez względu na wiek.Więcej o programie POWER ON: https://www.loreal.com/pl-pl/poland/pages/group/poweron-pl 

Słuchasz nas regularnie? Zajrzyj na https://patronite.pl/radionaukoweNasze wydawnictwo: https://wydawnictworn.pl/ ***Ludzie paleolityczni w pewnym „momencie” zaczęli czuć potrzebę tworzenia sztuki naskalnej: malowideł, rytów. Takie dzieła zaczęły pojawiać się mniej więcej w tym samym czasie (najstarsze wydatowane z dużą pewnością mają około 30-40 000 lat) na właściwie wszystkich zamieszkałych przez ludzi kontynentach. Zwróćcie uwagę, że to sporo później niż samo pojawienie się człowieka rozumnego. To może oznaczać, że musieliśmy do tego niejako dojrzeć. – Jest to fenomen wynikający z jakichś rosnących naszych chyba zdolności. Być może (…) ewolucja na poziomie biologicznym gdzieś również tutaj odgrywa rolę – mówi prof. Andrzej Rozwadowski, archeolog z Uniwersytetu Adama Mickiewicza w Poznaniu. W odcinku rozmawiamy o sztuce naskalnej, która jest fenomenem globalnym, długotrwałym, który jeszcze się nie zakończył!Sztuka naskalna w powszechnym rozumieniu to malowidła jaskiniowe, ale to duże uproszczenie. Wiele odkrytych dzieł jest wręcz trójwymiarowych: ich twórcy często wykorzystywali w tym celu naturalne nierówności i załomy skalnych ścian. Do tego dochodzą ryty oraz wiele sztuki paleolitycznej na terenach otwartych. Jaskinie wydają się jednak mieć szczególne znaczenie. Ludzie paleolityczni nie mieszkali w nich, najwyżej obozowali w przedsionkach jaskiń. Naukowcy przypuszczają, że wchodzenie w głąb jaskini mogło mieć znaczenie mistyczne, duchowe, symbolizować wkraczanie w inny, niewidzialny świat. W tej interpretacji sztuka naskalna służyła komunikacji ze światem nadprzyrodzonym.Za tą hipotezą przemawiałby fakt, że niewiele znaleziono sztuki przedstawiającej najważniejszy z punktu widzenia ludzi element zwykłego świata, czyli nas samych. Szczególnie widać to w znaleziskach z terenu Europy. – Wizerunków postaci ludzkich jest kilka procent, to są bardzo nieliczne znaleziska i obiekty – opowiada archeolog. Zdecydowanie dominują wizerunki zwierząt. Co ciekawe, wcale nie tak często w sytuacji polowania. Zdarzają się też postaci łączące cechy ludzkie i zwierzęce oraz dużo elementów abstrakcyjnych, geometrycznych. Z kolei w znaleziskach afrykańskich i australijskich dużo więcej jest elementów roślinnych.W odcinku usłyszycie, dlaczego odkrywcę jaskini ujawnionej jako pierwsza (Altamira w północnej Hiszpanii) uznano za oszusta i fałszerza, jak się ustala wiek takich znalezisk, czym się charakteryzuje twórczość afrykańskich ludów San, czym są australijskie Wandjina i jaki związek ma pryskanie barwnikiem z ust z transowymi wizjami.Profesor zachęca też do zwiedzania dostępnych jaskiń (w samej Europie mamy ich ponad 300). – Naprawdę warto pojechać w takie miejsca i samemu to zobaczyć. Żadna książka, żaden film nie odda tego – podkreśla. Gorąco polecam! Odcinek powstał podczas XVI podróży Radia Naukowego do Poznania. Podróże są możliwe dzięki społeczności Patronek i Patronów, wspierających nas na patronite.pl/radionaukowe  

Na radionaukowe.pl dostępna trankrypcja*** Są takie zwierzęta, które nie mają zewnętrznych organów rozrodczych, ale rozmnażają się na potęgę i płodzą tysiące potomków. Żyją na lądzie, ale muszą wracać do wody, żeby doszło do przedłużenia gatunku. Nie mają sierści ani piór, żeby się ogrzać, a jednak żyją w różnych strefach klimatycznych, nawet w Norwegii i na Syberii. A do tego są bardzo stare, wyewoluowały około 350 milionów lat temu. W Polsce mamy ich 19 gatunków: salamandrę, 4 traszki, 2 kumaki, grzebiuszkę, 3 ropuchy, 2 rzekotki oraz 6 żab. Mowa oczywiście o płazach, a opowiada o nich dr inż. Mikołaj Kaczmarski, herpetolog z Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu. Niektóre umiejętności płazów wprawiają w zdumienie. W Ameryce Północnej żyje gatunek żaby, która potrafi dosłownie zamarznąć, hibernować w bryle lodu, i zwyczajnie się wybudzić, kiedy lód stopnieje. Pewien azjatycki gatunek zaskrońca potrafi przyswoić sobie toksynę z pożartej ropuchy i użyć jej do zaatakowania następnej ofiary. Niezwykły jest też sposób, w jaki przeobrażają się płazy (bezogonowe. Ze złożonych jajeczek, czyli skrzeku, wykluwają się kijanki, larwy kompletnie niepodobne do dorosłych osobników. Oddychają skrzelami, żyją wyłącznie w wodzie, mają ogon i generalnie wyglądają i żyją podobnie do ryb. Z czasem „rybie” cechy zanikają, wykształcają się kończyny i mała żabka czy grzebiuszka wychodzi na ląd, by prowadzić dorosłe życie.Płazy pełnią ważną rolę w środowisku. Jako drapieżniki regulują populację owadów, w tym tych, których pełno na wilgotnych obszarach, a sprawiają nam, ludziom, spore kłopoty, jak komary czy meszki. – Problem płazów jest taki, że to są zwierzęta, które żeby dobrze funkcjonować w środowisku, muszą być pospolite, powszechne – wyjaśnia herpetolog. A niestety jest im coraz trudniej. Osuszamy potrzebne im tereny podmokłe, budujemy drogi i miasta na szlakach ich wędrówek godowych. ***Słuchasz nas regularnie? Zajrzyj na https://patronite.pl/radionaukoweNasze wydawnictwo: https://wydawnictworn.pl/ ***Wszystkie płazy są w Polsce pod ochroną. Organy ochrony środowiska mają obowiązek interweniować, jeśli coś im grozi. Co na przykład w sytuacji, gdy ropuchy przechodzą przez jezdnię do zbiornika z wodą i masowo giną pod kołami? Właściciel drogi powinien zbudować pod nią odpowiedni przepust albo zastosować szybsze, doraźne rozwiązanie. – Godzimy się na zamknięcie drogi, kiedy jest remont. Zamknięcie drogi, kiedy migrują ropuchy, wydaje się też być czymś, na co możemy sobie pozwolić – zauważa dr Kaczmarski. W końcu migrują tylko raz w roku, żeby się rozmnożyć. W odcinku usłyszycie też, czym jest kurczak górski, dlaczego upodobania kulinarne za granicą doprowadziły do załamania populacji żaby zielonej w Polsce i jak duży może być największy żyjący płaz na świecie.Odcinek powstał podczas XVI podróży Radia Naukowego do Poznania. Podróże są możliwe dzięki wspierającej nas społeczności Patronek i Patronów.Miniatura - zdjęcie żaby wodnej: Clément Bardot, Wikimedia Commons https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Grenouille_verte_(Pelophylax_kl._esculentus).jpgZobaczcie, jakie piękne dźwięki wydają polskie płazy! https://www.youtube.com/watch?v=ii8Db0nwXHQhttps://www.youtube.com/watch?v=Pi-DyBSejac

Kiedy ostatnio jedliście proso? Jeśli dopiero musieliście wyszukać, gdzie kupić to zboże, to mamy dla was złą wiadomość: nie odżywiacie się jak wcześni Słowianie. W badaniach archeologicznych porównano resztki naczyń z kultur słowiańskich i germańskich. Pozostałe w nich resztki jedzenia znacznie się od siebie różniły. – Ich dieta bazowała głównie na prosie i na takich zapewne papkach, bo tam też jest kwestia mleka i nawet miodu – opowiada prof. Marcin Wołoszyn, archeolog z Uniwersytetu Rzeszowskiego oraz Instytutu Historii i Kultury Europy Wschodniej im. Leibniza w Lipsku. Profesor jest członkiem międzynarodowego zespołu badaczy HistoGenes, który łączy metody archeologiczne, historyczne i antropologiczne z genetyką i bada historię populacji zamieszkujących Europę od V do IX wieku.***Słuchasz nas regularnie? Może spodoba Ci się któryś z progów wsparcia :) Zajrzyj na https://patronite.pl/radionaukoweNasze wydawnictwo: https://wydawnictworn.pl/ ***Oczywiście to, co nas w tym projekcie interesuje najbardziej, to perspektywa zyskania nowych informacji na temat genezy Słowian. Są dwie główne teorie na ten temat: zamieszkiwaliśmy te ziemie od dawna (tylko nazwa Słowianie została nam nadana przez historyków rzymskich lub bizantyńskich) lub że dotarliśmy na te tereny ze wschodu w ramach wielkiej wędrówki ludów. Brakuje nam danych, by jednoznacznie którąś z teorii jednoznacznie odrzucić. Słowianie nie mieli własnego piśmiennictwa, pozostawili po sobie niewiele kultury materialnej, a w dodatku najczęściej palili ciała swoich zmarłych, co znacząco utrudnia badania genetyczne. Jedną kwestię profesor stawia jasno. – Oczywiście, że nie ma czegoś takiego jak gen słowiański – mówi. Ale badania genetyczne mogą dawać argumenty w sporze. I tak, wyniki projektu HistoGenes dostarczyły argumentów na rzecz tej teorii, że Słowianie to ludność napływowa. – Z tych badań wynika jednak, że pewna różnica jest między tą ludnością słowiańską a ludnością, która tutaj żyła (…) To by sugerowało, że (…) Europa słowiańska powstała nie w wyniku tylko transformacji, przekształceń tej ludności, która tu mieszkała wcześniej, tylko tym elementem bardzo ważnym był napływ ludności ze wschodu – opowiada archeolog. Czy to kończy spór? Niekoniecznie – o czym też rozmawiamy. W odcinku usłyszycie też, po co w ogóle roztrząsać kwestie, które nie są rozwiązywalne (poza tym, żeby nie zostawiać pola do popisu pseudonauce), jakie metody i znaleziska dały nam nowe informacje i co znaczy ulubione niemieckie słowo profesora: jein.***https://www.histogenes.org/https://www.nature.com/articles/s41586-025-09437-6https://archeologia.com.pl/zagadka-pochodzenia-slowian-rozwiazana-genetyka-wskazuje-na-wedrowke-ludow/

303. odcinek podcastu EduKOSMOS to rozmowa o edukacji domowej widzianej od środka – bez mitów, uproszczeń i ideologii. Naszą Gościnią jest Ania Kawiecka – nauczycielka z 22-letnim doświadczeniem, mama trójki dzieci i twórczyni kameralnej „domoszkoły” w Wejherowie. Opowiada o codzienności pracy z grupą dzieci w wieku 0–3, prowadzonej poza systemem klasowo-lekcyjnym, bez ocen, kar i dzwonków. W rozmowie poruszamy m.in.:czym w praktyce jest edukacja domowa i dlaczego nie jest „ucieczką od szkoły”,jak wygląda nauka w grupie międzywiekowej i dlaczego starsze dzieci uczą się, pomagając młodszym,w jaki sposób elementy planu daltońskiego wspierają samodzielność i odpowiedzialność dzieci,jaką rolę odgrywa błąd w procesie uczenia się i dlaczego „gumka może być przyjaciółką”,z jakimi wyzwaniami mierzy się nauczyciel pracujący w edukacji domowej oraz dlaczego rezygnacja z biurokracji zmienia jakość pracy z dzieckiem.To odcinek o zaufaniu  do dziecka, do procesu uczenia się i do relacji. Rozmowa dla rodziców, nauczycieli i wszystkich, którzy szukają spokojnej, sensownej alternatywy dla presji wczesnoszkolnej i myślenia wyłącznie „pod podstawę programową”.

Człowiek, który długofalowo czuje się samotny, będzie odczuwał negatywne skutki również fizycznie. Naukowcy potwierdzają, że dotyczy to nie tylko osób w obiektywnej izolacji społecznej (np. osób starszych, z ograniczoną mobilnością, bez stałego towarzystwa innych ludzi), ale też tego, co kojarzymy z samotnością w tłumie: mimo wielu relacji, ale nie na satysfakcjonującym poziomie. – Samotność nie jest tylko takim stanem, który objawia się w subiektywnej sferze psychicznej, tylko leży na styku dwóch obiektywnych sfer. Jedną jest świat społeczny, gdzie stykamy się z innymi ludźmi. Drugą są obiektywne, mierzalne procesy biologiczne – tłumaczy prof. Łukasz Okruszek, kierownik Pracowni Neuronauki Społecznej Instytutu Psychologii PAN. Zajmuje się badaniem wpływu samotności na mózg i szerzej pojęte zdrowie. O tym właśnie rozmawiamy w odcinku nr 284.Według badań statystycznych CBOS trwałe poczucie samotności deklaruje ok. 8% Polaków. Nieco większe, ok. 10%, jest w grupie osób najstarszych. Najwyższy odsetek, bo 13%, deklarują osoby najmłodsze.Oczywiście ważnym czynnikiem są tu media społecznościowe, które zupełnie zmieniają sposób, w jaki wchodzimy w relacje, ale problem jest o wiele bardziej skomplikowany. Wzrost poczucia samotności wiąże się też ze zmianami na rynku pracy, ze zmianą struktur społecznych czy z niektórymi zmianami w życiu osobistym. – Duże współczynniki samotności obserwuje się u młodych rodziców – wskazuje prof. Okruszek.* * *Słuchasz nas regularnie? Może spodoba Ci się któryś z progów wsparcia :) Zajrzyj na https://patronite.pl/radionaukoweNasze wydawnictwo: https://wydawnictworn.pl/ * * *Zespół prof. Okruszka łączy badania psychologiczne (subiektywne deklaracje badanych w kwestionariuszach itp.) z badaniem mózgu. – Wsadzamy ich do skanera albo podłączamy do EEG, żeby monitorować aktywność mózgu w trakcie wykonywania jakichś zadań – opowiada. Z badań wynika przede wszystkim to, że osoby o długotrwałym poczuciu samotności mają skłonność do negatywnego interpretowania zachowań innych ludzi (nie pomaga również to, że sporo naszego życia społecznego odbywa się online).To się przekłada na szersze zjawiska społeczne. – Samotność produkuje w nas coś, co określamy mianem „skoncentrowanego na sobie zgorzknienia”. I czyni ona nas niezdolnymi do wspólnego działania dla większego dobra kolektywnego. W odcinku usłyszycie też, jak psychologowie podważają badania, które od dawna wydawały się nienaruszalne, czy interakcje społeczne z AI to dobry pomysł i jak to jest z tym podziałem mózgu na gadzi, ssaczy i ludzki. Gorąco polecam – to ważny społecznie temat.

– Bardzo szybko się przekonaliśmy, że nasze wyobrażenie o tym, co jest trudne, a co mogą robić modele językowe, to były dwa zupełnie różne światy – mówi odcinku nr 283 dr Bartosz Naskręcki, prodziekan Wydziału Matematyki i Informatyki Uniwersytetu Adama Mickiewicza w Poznaniu.* * *Słuchasz nas regularnie? Może spodoba Ci się któryś z progów wsparcia :) Zajrzyj na https://patronite.pl/radionaukoweNasze wydawnictwo: https://wydawnictworn.pl/ * * *Dr Naskręcki jest jedynym polskim naukowcem w międzynarodowym zespole FrontierMath. Zespół zebrał się, by stworzyć bazę zupełnie nowych, nigdzie wcześniej niepublikowanych problemów matematycznych i sprawdzić, jak sobie z nimi poradzą popularne duże modele językowe (LLM). A radzą sobie nieźle: podały poprawną odpowiedź do ok. 20% przygotowanych zadań, a ich rezultaty są coraz lepsze z czasem (wraz z rozbudową i dotrenowywaniem modeli w internecie). LLM-y można wykorzystać też do weryfikowania poprawności już istniejących prac matematycznych. – Magia matematyki polega na tym, że jak się ten program, czyli ten sformalizowany dowód, skompiluje w odpowiednim kompilatorze, to on mi daje gwarancję, że to jest poprawnie – wyjaśnia dr Naskręcki. W ten sposób naukowcy wyśledzili i naprawili błąd np. w wielkim twierdzeniu Fermata.Wykorzystanie modeli AI to już rewolucja. – Można w pewnym sensie już tworzyć matematykę trochę bez matematyków – zauważa gość. Oczywiście na razie to narzędzie i wciąż potrzebny jest człowiek, który nim kieruje, wpisuje prompty i weryfikuje wyniki. Kolejnym poziomem rewolucji byłoby stworzenie modelu zdolnego do samodzielnego tworzenia i rozwiązywania problemów matematycznych. Wydaje się jednak, że do tego jeszcze daleko. – Modele nie będą robiły niczego kognitywnie ciekawego, dopóki nie pozwolimy im wchodzić w różne interakcje. Bez interakcji trudno mi sobie wyobrazić, że coś, co ma ewidentnie pewną strukturę dynamiczną, a świadomość ma strukturę dynamiczną, da się wytworzyć w takim algorytmie – dodaje.W odcinku usłyszycie też sporo rozważań na temat świadomości i dowiecie się, jak weryfikować prawdziwość rozwiązań, których nie umiemy policzyć, i dlaczego matematyk z modelem AI jest jak pasterz. Polecamy!

Ostatni odcinek w tym sezonie i w 2025 roku poświęciłem edukacji w kawie. Pomogła mi w tym Marta Niwińska: „Dobry trener przede wszystkim cały czas uczy siebie, aby później skutecznie identyfikować potrzeby szkoleniowe u innych”.Linki:- Strona domowa- Instagram | X/Twitter- Mój drugi podcast „Bo czemu nie?”- Gość: Marta Niwińska- Beans and GrapesPartnerzy:- Palarnia kawy HAYB (w odcinku kod -10% na kawy i herbaty!)Prowadzący: Krzysztof KołaczMam prośbę: Oceń ten podcast w Apple Podcasts oraz na Spotify. Zostaw tyle gwiazdek, ile uznasz. Twoja opinia ma znaczenie!Zainteresowany współpracą? Pogadajmy! kawa@boczemunie.plSłuchaj, gdzie chcesz: Apple Podcasts | Spotify i przez RSS.Rozdziały:(00:00:11) INTRO(00:00:44) Wstępniak(00:01:50) Edukacja w kawie z Martą Niwińską(00:37:22) Co przyniesie przyszłość z AI?

Gdyby zrobić sondę uliczną i zapytać, czym zajmują się filozofowie, pewnie większość powiedziałaby: myśleniem. Gdyby dopytać, o czym konkretnie myślą, odpowiedzi już by się różniły, ale pewnie obracałyby się wokół wielkich pojęć: byt, moralność, poznanie. Gośćmi dzisiejszego odcinka są naukowcy, którzy w swojej refleksji wzięli na cel coś, co rzadko kiedy bywa obiektem filozoficznego namysłu. Przed Wami autorzy książki „Cokolwiek”: ks. prof. Michał Heller, prof. Jerzy Stelmach i prof. Bartosz Brożek.Książkę znajdziecie tutaj: https://ccpress.pl/cokolwiek/3-26-852Skąd pomysł na taką książkę? – Jest pojęcie ogólniejsze od pojęcia bytu, mianowicie pojęcie cokolwiek. Dlatego że niebyt jest też czymkolwiek, skutkiem tego dyskutowanie o niczym też jest o czymkolwiek – wyjaśnia ks. prof. Heller, filozof, kosmolog i teolog. Ale to nie wszystko. W skład pojęcia „cokolwiek” wchodzi pełna skala czegoś, również coś drobnego czy niedoskonałego, jak byle co. Lubimy się skupiać na tym, co wielkie, kluczowe, a przecież w codziennym życiu obcujemy głównie z tym, co drobne, albo wręcz z byle czym. – Mam wrażenie, że w naszej refleksji nad światem brakuje właśnie refleksji nad byle czym – mówi prof. Brożek, filozof i kognitywista. – A przecież to, co średnie, decyduje o tym, jaki jest świat – ocenia. Nieco inną perspektywę proponuje prof. Stelmach, prawnik i filozof. Wskazuje, że w porę podjęta refleksja nad tym, co w naszym życiu małe, byle jakie, „zamulające” może przynieść dużo dobrego. Można coś takiego dokładnie wskazać i wyeliminować z życia. – Wszystkie błędy, które w życiu popełniamy, to dlatego, że mylimy rzeczy, które są istotne, z byle czym. I że my temu byle czemu poświęcamy Bóg wie jak długo czasu – mówi. Uwaga: nie chodzi tu jednak o to, że powinniśmy w życiu robić tylko rzeczy wielkie i znaczące. Kluczowa jest tu świadomość. Jeśli świadomie decyduję, że poświęcę czas na coś, co innym osobom może wydawać się banalne, to wtedy nie jest już zwykłe cokolwiek, ale konkretne coś. Najgorzej robić byle co automatycznie, siłą rozpędu.W odcinku spieramy się też o lenistwo (żyjemy w cywilizacji lenistwa czy wręcz przeciwnie?), rozmawiamy o prawie Dunsa Szkota, według którego z fałszu wynika cokolwiek, a ks. prof. Heller wyjaśnia, dlaczego prawa przyrody są ograniczeniami i co mają spodnie do filozofii. Odcinek to potoczysty, konwersacyjny i zaskakująco zabawny.

Wypalenie szkolne to fizyczne i emocjonalne wyczerpanie ucznia, brak motywacji do nauki, brak poczucia sprawczości. Jego przyczyną może być presja ze strony otoczenia, przeciążenie nauką i wszechobecna skłonność do porównywania się z innymi.

www.nowezycie-w-beskidzie.comadres e-mail: bogaczyk@onet.plnr tel.: 607 492 276FB: https://bit.ly/noweZyciewBeskidzieFBZostań naszym PATRONEM (4 możliwości)