Nivoz Podcast

MBO4Leisuresports leidt studenten op tot buitensportbegeleider. Een schoolgebouw heeft de opleiding niet; de lessen vinden veelal plaats in buitensportgebieden. De omgeving, vindt directeur Gert-Jan Pruijn, is namelijk een essentieel onderdeel van de leerervaring: ‘Wij vinden dat mensen per definitie deel uitmaken van hun omgeving. Dat geldt ook voor als je een skipiste afgaat, een golf oversurft of een wand op klimt die nat is, bij meer of minder wind. Het gaat om de manier waarop je dat neemt als mens.'De opleiding draait dan ook niet alleen om de vaardigheden uit het kwalificatiedossier voor een buitensportbegeleider. Relatie en ervaren staan daarnaast centraal. Er is veel aandacht voor wat er gebeurt in de groep en bij de individuele student. Dit zie je terug in het ontwerp van de lessen en in de manier van beoordelen. In deze podcastaflevering vertelt Gert-Jan hoe dat vorm krijgt in de opleidingen wat er in de informele ruimte gebeurt.

Friska Nederland, een kleine, Rotterdamse organisatie, ondersteunt adolescenten bij het verbeteren van hun emotieregulatie door middel van extreme sporten. Vaak zijn deze jongeren al op veel plekken weggestuurd. Oprichter Morena Oostburg wil daar niet van weten: 'Je moet toch ergens jezelf kunnen zijn, dus wie zijn wij om te zeggen dat je hier niet thuishoort? Het systeem staat er en de jongere moet daar maar inpassen. Dat werkt niet. En dat werkt zo ook niet bij ons.'In deze podcastaflevering legt Morena uit hoe Friska jongeren ondersteunt door hun talenten te zien en in te zetten. En natuurlijk worden de jongeren waar nodig aangesproken op hun gedrag, maar dat wil nooit zeggen dat ze niet meer welkom zijn.Halverwege het gesprek schuiven ook Tyrell en Enes aan. Tyrell werkt ernaartoe om terug naar school te gaan. Enes is dat al gelukt, hij zit nu in de derde. Zijn communicatietalent wordt zelfs beloond in de vorm van een baantje bij Friska; na deze podcastopname tekent hij zijn contract.Op Nivoz.nl vind je meer podcasts en artikelen en meer informatie over ons nieuwe onderzoeksprogramma 'Stem van Jongeren' waarin we samen met pedagogisch professionals en jongeren onderzoeken we hoe we de stem van jongeren meer recht kunnen doen.

Marion van der Burg, programmamanager inclusie bij Stichting BOOR en ten tijde van opname docent op Mytylschool de Brug, en Kristel Fidder, educatieprogrammeur bij Jeugdtheater Hofplein, schuiven aan bij host Marco Martens (NIVOZ) en vaste tafelgast adviseur Michelle Ouwerkerk (KCR). De Mytylschool de Brug is een school in cluster 3 van het gespecialiseerd onderwijs, waar leerlingen op zitten waar veel óver wordt gepraat, maar te weinig mét. In deze aflevering bespreken we hoe je met theaterlessen de stem van de leerling zelf de ruimte kan geven.Leerlingen Mik en Elynn trappen de aflevering af met hun eigen ervaringen.Edit: Femke BosmaRedactie: Jitze de Vries en Marco Martens

"Je wil dat de school onderdeel wordt van het hele leven dat daarbuiten afspeelt. En dat de leerlingen er heel actief in worden meegenomen, en op een andere manier betekenis kunnen geven aan wat er gebeurt in zo'n wijk."Marjolein van Hal, coördinator cultuur en burgerschap op De Hef vmbo mavo, en Eline van der Stoep, educatieprogrammeur bij Theater Zuidplein, schuiven aan bij host Marco Martens (NIVOZ) en vaste tafelgast adviseur Michelle Ouwerkerk (KCR). Marjolein en Eline werken al jaren samen, en hebben in die tijd een uitgebreid cultuurprogramma neergezet. Ze vertellen over de visie achter hun leerlijnen, en over hoe ze de leerlingen de wijk in brengen. Wat betekent het om burgerschapsonderwijs in te richten in 'het hart van Zuid'?Leerlingen Mariam en Mikey openen de aflevering met hun ervaringen in dit project.Edit: Femke BosmaRedactie: Jitze de Vries en Marco Martens

Kenniscentrum Cultuuronderwijs Rotterdam en Stichting NIVOZ onderzoeken samen hoe je met cultuuronderwijs vorm kan geven aan burgerschapsonderwijs. Met host Marco Martens (NIVOZ) en vaste tafelgast adviseur Michelle Ouwerkerk (KCR) bespreken we hoe kunst en cultuur leerlingen helpen hun plek te vinden in de diverse metropool Rotterdam. Aan de hand van drie inspirerende projecten gaan we in op thema's als identiteit, de wijk en de stem van de leerling in het primair, voortgezet en gespecialiseerd onderwijs. En we horen de leerlingen zelf. Hoe helpt cultuuronderwijs hen na te denken over henzelf, de ander en hun omgeving?In deze aflevering schuiven Coen Göebel, docent en interne cultuurcoördinator op basisschool de Zalmplaatschool in Hoogvliet en Marleen Rozenbrand, senior coördinator educatie bij het Wereldmuseum aan. In hun project "vieren met hoofd, hart en handen" is er samengewerkt aan het thema burgerschap rondom de kapstok ‘vieren'. Wat voor verschillende manieren van vieren komen er voor in zo een diverse klas, en wat zijn overeenkomsten hiertussen? Hoe leren de leerlingen ook reflecteren op minder leuke levensevenementen, zoals de dood? En hoe is deze burgerschapsvisie eigenlijk tot stand gekomen?Leerling Jehneo Roseval bijt het spits af en vertelt wat dansen voor hem betekent.Edit: Femke Bosma | Redactie: Jitze de Vries en Marco Martens

Janusz Korczak (1878-1942) was een Pools-Joodse kinderarts die zijn leven wijdde aan kinderen zonder rechten. In zijn weeshuis in Warschau richtte hij een kinderparlement en kinderrechtbank op – waar ook hijzelf werd aangeklaagd. Al in 1919 formuleerde hij drie grondrechten voor kinderen, zeventig jaar vóór het VN-Kinderrechtenverdrag. In dit gesprek vertelt Arie de Bruin, voorzitter van de Nederlandse Korczak Stichting, over het leven en gedachtegoed van deze bijzondere pedagoog – en waarom zijn ideeën juist nu zo actueel zijn.Arie de Bruin is voorzitter van de Nederlandse Korczak Stichting. Hij was 45 jaar werkzaam in het onderwijs: als onderwijzer, directeur van een basisschool, leraar pedagogiek aan de pabo en locatiedirecteur. In 1985 kwam hij voor het eerst in aanraking met het werk van Korczak via het boek Hoe houd je van een kind? – een ontmoeting die hij beschrijft als 'thuiskomen'. Sindsdien zet hij zich in voor het verspreiden van Korczaks gedachtegoed.Bronnen en meer lezen:Boeken van Janusz KorczakKorczak, J. (2010). Hoe houd je van een kind. Het kind in het gezin. Amsterdam: Uitgeverij SWP. (Vertaling en bewerking R. Görtzen)Korczak, J. (2007). Het recht van het kind op respect. Amsterdam: Uitgeverij SWP. (Vertaling en bewerking R. Görtzen)Korczak, J. (2012). De republiek der kinderen. Amsterdam: Uitgeverij SWP. (Vertaling en bewerking R. Görtzen)Over KorczakBerding, J. (2020). Janusz Korczak: Educating for Justice. Springer.Lifton, B.J. (2005). The King of Children: The Life and Death of Janusz Korczak. American Academy of Pediatrics.ArtikelenStevens, L. & Stevens, M. (2025). 'Korczaks grondrechten in deze tijd: Vergelijk mij niet met anderen.' In: Korczak Jaarboek 2025: Het recht op de dag van vandaag. Janusz Korczak Stichting / Uitgeverij SWP.De Bruin, A. (2015). 'Janusz Korczak: inspirator voor mensen in het onderwijs.' NIVOZ. nivoz.nlBerding, J. 'Janusz Korczak en de wet van respect.' NIVOZ. nivoz.nlWebsitesJanusz Korczak Stichting Nederland: korczak.nlKorczak Digital Repository (internationaal archief): korczak.ckc.uw.edu.pl

"In de opvoeding zal blijken of wij genoeg van de wereld houden."Op 4 december is het precies 50 jaar geleden dat Hannah Arendt overleed. Een bijzonder moment om stil te staan bij een denker wier ideeën over onderwijs actueler zijn dan ooit.Ter gelegenheid van deze sterfdag maakte Jan Jaap Hubeek een podcast met twee belangrijke Nederlandse Arendt-kenners:Joop Berding – auteur van meerdere boeken over Arendt, waaronder Het gepassioneerde leven van Hannah Arendt. Hij publiceerde daarnaast veel over opvoeding en onderwijs. Zijn kennismaking met Arendt, bijna 25 jaar geleden, noemt hij 'transformatief'.Hanke Drop – hogeschoolhoofddocent aan Hogeschool Utrecht, werkzaam bij het lectoraat Normatieve Professionalisering. Ze is actief in liberal arts onderwijs en gefascineerd door Arendts grensoverschrijdende manier van denken.Samen spraken we over liefde voor de wereld, de school als tussenruimte, en de vraag die we te weinig stellen: waartoe leiden we eigenlijk op?Aan bod komen onder andere:*Amor mundi – de liefde voor de wereld als pedagogische opdracht*Nataliteit – kinderen als nieuwkomers die we moeten toerusten, niet vormen naar ons beeld*De school als tussenruimte – tussen de privésfeer van het gezin en de publieke wereld*De tafel van de wereld – hoe verschillende perspectieven in de klas samenkomen*De waartoe-vraag – waarom we niet alleen moeten vragen 'wat werkt?', maar 'waartoe?'Citaat"Verantwoordelijkheid is een heel belangrijk pedagogisch begrip. De zorg voor kinderen betekent ook dat je heel actief inzet om hen iets te leren. We kunnen kinderen niet zomaar aan henzelf overlaten. Het is veel meer een 'wijzen op', een 'verwijzen naar' de dingen die wij als volwassen generatie door willen geven." — Joop BerdingMeer lezen*Hannah Arendt, Tussen verleden en toekomst (met daarin 'De crisis in de opvoeding')*Hannah Arendt, Vita Activa / De menselijke conditie*Joop Berding, zijn werk over Arendt: https://joopberding.com/arendt/*Pedagogische Canon op NIVOZ: Hannah Arendt en de school als tussenruimte: https://nivoz.nl/nl/hannah-arendt-en-de-school-als-tussenruimte-onderwijs-is-er-niet-om-de-wereld-te-verbeteren-maar-om-cultuur-door-te-geven

Van theorie naar praktijk: hoe maak je ruimte voor spel in de klas?Na de theoretische verkenning in deel 1 duikt Jan Jaap Hubeek in deze tweede aflevering de onderwijspraktijk in. Hij bezoekt de twaalf Montessorischolen van Stichting Monton in midden-Nederland en spreekt met professionals die dagelijks worstelen met de vraag: hoe geef je kinderen vrijheid én structuur?"Waar ik dus de hele dag mee struggle is die vrijheid en verbondenheid," vertelt een leerkracht eerlijk. "Je geeft vrijheid, maar je bent het ook constant aan het begeleiden." Het is de kern van het pedagogisch handelen in Montessorionderwijs – en misschien wel in elk onderwijs dat spel serieus neemt.Bestuurder Jeroen Gommers legt uit waarom Monton bewust kiest voor meer speelruimte, ondanks de druk van meetbare resultaten: "Spel is misschien wel de meest onderwaardeerde werkvorm die we in het onderwijs hebben." Maar die keuze is spannend. Want uiteindelijk word je als bestuurder niet afgerekend op de brede vorming van kinderen, maar op toetsscores.Schoolleiders Dorien König en Lenny van Pouderoijen beschrijven hoe cruciaal observatie is, hoe je als professional curriculumbewust moet zijn, en waarom fouten maken eigenlijk een geschenk is – al is dat niet makkelijk.Anne Bakker brengt de dimensie van pedagogisch bewegen in: "Het gedrag van potentie. Het kan iets worden. En hoe meer we dat koppelen aan wat het moet worden, hoe meer het zijn potentie verliest."Deze aflevering laat zien dat spel in het onderwijs geen vrijblijvend idealisme is, maar vakmanschap vraagt. Kennis van leerlijnen. Vermogen tot observeren. Moed om los te laten. En het geduld om, zoals Jeroen Gommers het noemt, "ongemak te dragen."Van cheerleader tot kritische spiegel, van facilitator tot achtervang – de professionals bij Monton laten zien wat het betekent om die pedagogische ruimte waar Huizinga, Arendt en Martens over schreven, werkelijk vorm te geven in een klas vol kinderen.Aflevering 1 verkende de theorie. Aflevering 2 toont de complexe, veeleisende, maar ook rijke praktijk van professionals die elke dag opnieuw die balans zoeken tussen vrijheid en structuur, tussen vertrouwen en begeleiding, tussen spel en leren.Een productie van NIVOZ/Meesterwerk en Stichting Monton

In deze eerste van twee afleveringen over spelen in de professionele ruimte neemt Jan Jaap Hubeek je mee op een fascinerende reis langs denkers en doeners die laten zien waarom spel zo fundamenteel is voor de ontwikkeling van kinderen.We beginnen bij het concept van de professionele ruimte – die vrijheid die jij als pedagoog hebt en móet pakken om je werk betekenisvol in te richten. Theoloog Cok Bakker laat zien hoe onze interpretatie als professional vaak onzichtbaar maar altijd voelbaar is. Filosofe Hannah Arendt introduceert de 'tussenruimte': de school als beschermde plek tussen gezin en maatschappij, waar kinderen kunnen experimenteren zonder directe druk.Vervolgens duiken we de geschiedenis in. In 1938, terwijl Europa op de rand van oorlog staat, schrijft Johan Huizinga zijn meesterwerk 'Homo Ludens'. Zijn boodschap is krachtig: cultuur ontstaat niet úít spel, maar ín en áls spel. Als we het spelelement verliezen, verliezen we onze menselijkheid.Evolutiepsycholoog Peter Gray levert 75 jaar later het wetenschappelijke bewijs. Zijn jarenlange onderzoek toont aan: vrij spel is essentieel voor echte ontwikkeling. Rob Martens, hoogleraar onderwijswetenschappen, verbindt dit met de onderwijspraktijk en stelt de cruciale vraag: waarom hebben we een systeem ontwikkeld dat de natuurlijke speeldrang van kinderen onderdrukt?Ten slotte vertaalt Maria Montessori deze inzichten naar concrete pedagogiek met haar 'voorbereide omgeving' en vier vrijheden: keuzevrijheid, tempovrijheid, bewegingsvrijheid en niveauvrijheid.De rode draad? Hoe creëren we als professionals een ruimte waarin spel en leren weer samenvloeien?In de volgende aflevering bezoekt Jan Jaap de Montessorischolen van Stichting Monton en gaat hij in gesprek met bestuurder Jeroen Gommers, schoolleiders en leerkrachten over hoe zij deze ideeën in de dagelijkse praktijk brengen.Hoeveel ruimte maak jij eigenlijk voor het spel?

In deze aflevering van AI, het pedagogisch appel spreekt Jan-Jaap Hubeek met Nadia Remmerswaal, programmamanager van het Mondriaal eduprogramma bij ROC Mondriaan in Den Haag. Vanuit haar unieke achtergrond als bouwkundige ingenieur én docent aan de TU Delft, verkent Nadia hoe AI het middelbaar beroepsonderwijs kan ondersteunen zonder de menselijke kern te verliezen.Nadia Remmerswaal is programmamanager AI bij ROC Mondriaan, waar ze samen met haar collega Nigel Steenis werkt aan de vragenstuurde en verantwoorde inzet van AI in het onderwijs. Met een achtergrond als bouwkundige ingenieur en ervaring als docent aan de faculteit Architectuur van de TU Delft, brengt ze een unieke combinatie van technische kennis, veranderkundige expertise en pedagogische visie samen. Ze geeft daar een innovatiecursus in building engineering en ervoer de impact van AI op haar eigen onderwijs toen ChatGPT opkwam.KernboodschapNadia's verhaal laat zien dat verantwoorde AI-implementatie in het onderwijs mogelijk is, mits je de juiste vragen blijft stellen: dient het de student, ondersteunt het de docent, en behoudt het de menselijke kern van leren? Voor het MBO betekent dit vooral: investeren in wat AI niet kan - het praktische, het lichamelijke, het verbindende.Hoofdlijnen van het gesprekHet MBO als unieke leeromgeving Nadia legt uit waarom het MBO een bijzondere positie inneemt in het AI-landschap. Waar universiteiten en hbo's vooral tekstproductie zien veranderen, draait het MBO om praktische vaardigheden en handelingsgerichtheid - precies die aspecten waar AI (nog) niet sterk in is.AI als ondersteunende kracht De kern van haar benadering: AI moet docenten ondersteunen, niet vervangen. Door administratieve lasten weg te nemen, kunnen docenten zich richten op wat echt belangrijk is: de mensgerichte begeleiding van studenten.Ethische vraagstukken in de praktijk Via concrete voorbeelden - zoals het opnemen van studentgesprekken - toont Nadia hoe technische mogelijkheden botsen met ethische overwegingen. Niet alles wat kan, hoeft ook te moeten.Studenten aan het woord Tijdens haar speurtocht langs alle 24 scholen van ROC Mondriaan sprak Nadia uitgebreid met studenten. Hun inzichten over AI-gebruik blijken verrassend genuanceerd en zelfbewust.Plagiaat en procesgerichte beoordeling ROC Mondriaan maakte de radicale keuze om plagiaatdetectie af te schaffen. In plaats daarvan verschuift de focus naar procesbegeleiding - een fundamentele verschuiving in onderwijsdenken.Duurzaamheid en bewustwording Ook de ecologische impact van AI komt aan bod. Hoe ga je als onderwijsinstelling om met het energieverbruik van deze technologie?De menselijke factor centraal Uiteindelijk draait alles om de vraag: hoe houden we de menselijke verbinding centraal terwijl we de voordelen van AI benutten?Meer informatieBekijk de video: MondriAI Talkshow – AI in het onderwijs: https://www.youtube.com/watch?v=-7Fw_5Bf7UcHet boek waar Nadia in de podcast naar verwijst: God, Human, Animal, Machine: Technology, Metaphor, and the Search for Meaning van Meghan O'GieblynDeze podcast is een productie van Stichting NIVOZ. Meer afleveringen van "AI, het pedagogisch appel" en andere onderwijsinhoud vind je op nivoz.nl/podcastOpgenomen op locatie bij ROC Mondriaan, Legewaterplein, Den Haag

In deze aflevering van de NIVOZ-podcast hoor je een audio-essay van onze wetenschappelijk directeur, Aziza Mayo. Met dit essay over pedagogische ruimte en menselijke geletterdheid werd afgelopen week een expertsessie culturele sensitiviteit ingeleid. De sessie was onderdeel van het project Pulse-Art, mede georganiseerd door Waag Futurelab.Literatuurreferenties: Adichie, C.N. (2009). Chimamanda Ngozi Adichie: The danger of a single story | TED TalkAgirdag, O.(2020). Onderwijs in een gekleurde samenleving. Uitgeverij EPO.Allen, K., Kern, M.L., Rozek, C.S., McInerney, D.M., & Slavich, G.M., (2021). Belonging: a review of conceptual issues, an integrative framework, and directions for future research, Australian Journal of Psychology, 73(1), p.87-102. Amghar, K. (2025). Maar dat begrijp jij toch niet. De correspondent. Biesta, G.J.J.,(2022). World-centred education. A view for the present. Routledge. Biesta,G.J.J.,(2025). De mythen van gelijke kansen. Van gelijkheid van prestatie naar gelijkheid van existentie. In: R. van Putten en T van de Zee (Red.). Onderwijs voorbij de meritocratie. Tegendraadse beschouwingen over prestaties in het onderwijs. Nijmegen: Radboud University press.Gay, G. (2010). Culturally Responsive Teaching: Theory, Research, and Practice. Teachers' College Press. Hentig, H. von (1996). Bildung. Ein Essay. München, Wien: Hanser.Hosseini, N., Leijgraaf, M., Gaikhorst, L., & Volman, M. (2021). Kansengelijkheid in het Onderwijs: een Social Justice Perspectief voor de Lerarenopleiding. Tijdschrift voor Lerarenopleiders 42(4), 15-25.Letschert-Grabbe, B. (2008). Dennis de schrik van de school. Van Gorcum. Leygraaf, M. (2022). "Ik snap oprecht niet hoe dit Systeem kan bestaan." Bevorderen van Kansengelijkheid door het doorbreken van de Master Narrative. Amsterdam / Alkmaar: Hogeschool IPABO.Manen, M. van (1992). The Tact of Teaching. The Meaning of Pedagogical Thoughtfulness. Left Coast Press Inc.Meirieu, P. (2019). Pedagogiek. De plicht om weerstand te bieden. Uitgeverij Phronese.Oluo, I. (2020). So you want to talk about race? Basic books. Paalman-Dijkenga, I. (2020). De stem van de lerende zichbaar maken. Lectorale rede Ingrid Paalman. Hogeschool VIAA. Simons,M., & Masschelein, J.(2015). De leerling centraal in het onderwijs? Grenzen van personalisering. Acco, Uitgeverij. Voogd, L. de, Cijvat, I., Mayo, A., van Olst, P., & van Til, H. (2024). Bouwen aan een gezamenlijke wereld: Adversity als pedagogische uitdaging voor de lerarenopleiding. Tijdschrift Voor Lerarenopleiders, 45(3), 51-66. https://doi.org/10.63379/0btewp65Voogd, L. de, (2025). Bouwen aan breedvormend onderwijs. NIVOZWaldinger, R., & Schulz, M., (2023). The good life and how to live it. Lessons from the world's longest study on happiness. London: Rider.Wekker, G. (2020). Witte onschuld. Paradoxen van kolonialisme en ras, herziene editie. Amsterdam University Press. Winter, M. de (2023). Medemenselijk opvoeden. Samenlevingspedagogiek voor een hoopvolle en daadkrachtige generatie. SWP.

Wat betekent het om een mens te zijn in tijden van digitalisering en AI?In deze aflevering gaat Jan Jaap Hubeek in gesprek met Felienne Hermans, hoogleraar didactiek van de informatica aan de VU, docent informatica op de Openbare Scholengemeenschap Bijlmer, columnist bij de Volkskrant én wekelijks te horen bij BNR Radio.Hermans pleit voor pedagogische weerbaarheid: durven weigeren wat geen waarde toevoegt, zoals administratieve lasten en technologie die eerder vervreemdt dan verbindt. Ze introduceert daarbij het krachtige idee van een punctualiteitsnakijkstaking – een oproep aan leraren om niet langer de last van overmatige administratie te dragen, maar te kiezen voor het pedagogisch wezenlijke.

In this episode, we explore the work of American educator Sam Crowell. As a professor emeritus at California State University and founding faculty member of the MA in Education program focused on contemplative inquiry, Crowell has long been a voice for transformative, holistic education. His work is grounded in a deep trust in the potential of both teacher and learner, emphasizing imagination, intuition, and ethical awareness as essential elements of teaching and learning.Sam Crowell has been a leading voice for transformative, holistic education. He has been closely involved with Earth Charter International for over 15 years—serving as faculty member and senior advisor—where he has integrated the Charter's principles into education for sustainable development, guiding educators to bring its values of interconnection, universal responsibility, and ecological integrity into lived classroom practiceSam Crowell invites us to see education as a soulful and meaningful practice — one rooted in wonder, connection, and the unpredictable nature of learning. What does it mean to be truly present as a teacher? How can we shape education as a process of becoming — of human formation? And what does this ask of us in an age of standardization and accelerating technologies?

Wat leert een negen meter hoog beeld ons over mens-zijn in tijden van AI?In deze aflevering reizen Wouter Modderkolk en Jan Jaap Hubeek af naar Dornach, Zwitserland, om in het Goetheanum in gesprek te gaan met Johannes Kronenberg. Aanleiding voor dit bezoek is het bezichtigen van De Mensheidsrepresentant, een imposant houten beeld van negen meter hoog, dat in het hart van het Goetheanum staat. Het toont een mens die niet wegvlucht naar het licht of ten onder gaat in het duister, maar in het midden blijft staan — tussen de polariteiten van Lucifer en Ahriman, tussen verleiding en verstarring, tussen idealisme en technologie.In tijden van kunstmatige intelligentie wordt dat midden opnieuw op scherp gesteld. In het onderwijs merken we hoe AI niet alleen ons handelen, maar ook ons mensbeeld bevraagt. Wat vraagt deze ontwikkeling van ons? En wat kunnen we leren van het beeld in het Goetheanum, van de antroposofische visie op menswording en geestelijke autonomie?Johannes Kronenberg, werkzaam aan het Goetheanum als wetenschappelijk medewerker Duurzame Ontwikkeling, helpt ons deze vragen te verkennen.

In deze aflevering gaat Jan Jaap Hubeek in gesprek met Wouter Modderkolk, docent economie op de Stichtse Vrije School in Zeist, én met een van zijn leerlingen.Aanleiding is een essayopdracht: bij het nakijken vermoedde Wouter dat een deel van de tekst met hulp van ChatGPT was geschreven. Hoe ga je daar als docent mee om? En wat betekent dat voor de relatie tussen leerling en leraar?Wouter en zijn leerling verkennen in deze aflevering samen hun houding ten opzichte van AI in de klas. Want: is het eigenlijk erg om ChatGPT te gebruiken? Of is het veel belangrijker welk gesprek je daarover voert — met elkaar, als leraren en leerlingen die samen zoeken naar wat leren vandaag betekent?Let op: om privacyredenen is de naam van de leerling vervangen door een discreet piepje.

In deze aflevering is Rianne van den Berghe te gast.Rianne is associate lector bij Hogeschool IPABO, Marnix Academie en Hogeschool de Kempel waar ze de kenniskring Onderwijs en (leer)technologie leidt.Rianne doet al jaren onderzoek naar (sociale) robots in het onderwijs. Ze begon tijdens haar promotieonderzoek aan de Universiteit Utrecht en zette haar werk voort als postdoc aan Hogeschool Windesheim. Tegenwoordig is ze associate lector en leidt ze de kenniskring Onderwijs en (leer)technologie.Een rol die ze met veel nieuwsgierigheid vervult, want: hoe zorg je ervoor dat technologie écht iets toevoegt aan het onderwijs? En hoe maak je daarbij de juiste afwegingen?In deze podcast verkennen we de belofte én de grenzen van technologie in de klas.Link Master Onderwijs en Technologie: https://www.masteronderwijsentechnologie.nl/

“Een kind is geen grafieklijntje op een dashboard. En een leraar is geen doorgeefluik van data.”In deze aflevering gaat Jan Jaap Hubeek in gesprek met Monique Leijgraaf, lector kansengelijkheid aan de Hogeschool IPABO in Amsterdam.Wat betekent het om leraar te zijn in een tijd waarin technologie zich razendsnel ontwikkelt en waarin AI steeds meer invloed krijgt op het onderwijs? Welke vragen moeten we stellen om koers te houden – of zelfs koers te verleggen?Vanuit haar lectoraat pleit Leijgraaf voor een structurele sociale rechtvaardigheid: het erkennen van ongelijkheid, het bespreekbaar maken van macht, en het actief zoeken naar vormen van onderwijs die emancipatoir en mensgericht zijn. Ze wijst op het gevaar van data-gestuurde systemen die leerlingen reduceren tot grafieklijntjes en leerkrachten tot uitvoerders van door technologie gegenereerde analyses.AI biedt kansen, maar stelt ons ook voor fundamentele vragen: Wie bepaalt wat kennis is? Welke rol spelen technologiebedrijven in ons onderwijs? En hoe behouden we de menselijke maat, juist nu?Een persoonlijk, indringend en hoopvol gesprek over technologie, onderwijs en het belang van onderwijsteams die samen kritisch blijven denken.Meer info over het lectoraat: https://www.ipabo.nl/lectoraat/kansengelijkheid/

In deze aflevering is filosoof Hans Schnitzler te gast. Hans Schnitzler is filosoof, schrijver en columnist. In zijn werk staat de invloed van de digitalisering op de alledaagse leefwereld centraal. Schnitzler staat bekend om zijn scherpe, filosofische blik op de invloed van technologie. In zijn essays en boeken onderzoekt hij hoe digitalisering onze menselijkheid vormt, vervormt en soms zelfs bedreigt. Thema's als ethiek, onderwijs en burgerschap lopen als een rode draad door zijn werk.Op 4 juni is Hans Schnitzler spreker tijdens de NIVOZ-onderwijsavond in het Rotterdamse Dokhuis. In deze podcast verkennen we zijn gedachtegoed, met speciale aandacht voor het pedagogisch appel dat hij richt aan onderwijsprofessionals in tijden van technologische versnelling. Hoe blijven we mens te midden van algoritmes, schermen en data? En welke rol kan het onderwijs hierin spelen?Meer info over de onderwijsavond op 4 juni:https://nivoz.nl/nl/hans-schnitzler-op-nivoz-onderwijsavond-in-dokhuis-vorming-in-vloeibare-en-digitale-tijden

“We kunnen allemaal mede-menselijk zijn.” Aan het woord is Tanja Jadnanansing, stadsdeelvoorzitter van Amsterdam Zuidoost. In haar werkkamer hangt een grote foto van Anton de Kom. Door het raam kijkt ze uit op zijn standbeeld. Het is geen toeval. In de podcast Meesterwerk van Jan-Jaap Hubeek vertelt ze hoe het boek Wij slaven van Suriname haar raakt en inspireert in haar werk – en hoe het boek ook vandaag een spiegel is voor onderwijs, opvoeding en samenleving. De eerste ontmoeting Op haar zeventiende leest Tanja voor het eerst over Anton de Kom. Ze groeit op in Paramaribo, Suriname, in een huis vol boeken. Haar vader, oud-notaris en liefhebber van literatuur, geeft haar de opdracht om Wij slaven van Suriname te lezen. Ze is dan vooral geïnteresseerd in de grote Latijns-Amerikaanse verhalen van Gabriel García Márquez. Toch luistert ze naar haar vader – en het boek maakt diepe indruk. “Wat mij raakte, was zijn oprechte verlangen om het beter te maken voor mensen. Hij ging voorbij kleur, klasse en afkomst. Hij vroeg steeds: wat bindt ons?” Die vraag – wat bindt ons – blijft in haar werken en denken doorspelen. Ze voelt zich verwant met de houding van Anton de Kom: scherp op onrecht, maar altijd gericht op verbinding. Die houding is voelbaar in alles wat ze vertelt. “Je hoeft niet kumbaya de hele dag elkaar te omhelzen,” zegt ze. “Maar als je een hoger doel hebt, kun je elkaar wel vinden.” De spiegel van Anton de Kom Het standbeeld van Anton de Kom, buiten haar raam, is een herkenningspunt in de wijk. Maar de meningen over het beeld zijn verdeeld. Sommigen zien liever de gestileerde versie van de schrijver – in pak, met hoed – dan de vrijgemaakte slaaf die het beeld verbeeldt. Voor Tanja is juist die veelheid aan interpretaties krachtig. Want, zegt ze: “Anton de Kom is een spiegel. Voor iedereen. En hoe jij kijkt, bepaalt wat je ziet.” In het boek waardeert ze de veelheid aan perspectieven en de subtiele manier waarop Anton de Kom de lezer aan het denken zet. “Hij schrijft vlijmscherp, maar pas later besef je wat hij heeft gezegd,” vertelt ze. “Dat vind ik knap. Ik wil ook zo zijn: je gedrag kunnen bevragen, maar je als mens heel laten.” Pedagogiek van liefde én wet Die gedachte brengt Tanja naar de kinderen van haar stadsdeel. In haar werk ontwikkelde ze een leiderschapsprogramma voor leerlingen van groep 8, gebaseerd op ‘love and law': liefdevolle aandacht én duidelijke kaders. In dat programma speelt een spiegel een centrale rol. Letterlijk. “Ik neem een spiegel met een glimlach mee de klas in en vraag de kinderen om zichzelf een compliment te geven. En dan beginnen ze te huilen. Omdat ze niets moois over zichzelf kunnen zeggen.” Dat raakt haar. Het laat zien hoe diep het gebrek aan erkenning kan zitten. En hoe belangrijk het is om kinderen te leren zichzelf te zien – met liefde. Niet als uitzondering, maar als norm. In de Zuidoost Academie, een pedagogische broedplaats waar ouders, leerkrachten en pedagogen samenwerken, wordt actief gewerkt aan die erkenning. “Hoe zorgen we ervoor dat elk kind een liefdevolle goede morgen krijgt?” Dat is de vraag die daar leeft. Verbonden verhalen Tijdens de opname schuift ook Pixie aan, een middelbare scholier die met Tanja meeloopt als stagiaire. Ze kent Anton de Kom niet uit haar schoolboeken, maar van haar vader. Haar ervaring raakt aan een groter punt: hoe zichtbaar is deze geschiedenis in ons onderwijs? “Dit is ook ónze geschiedenis. Niet alleen die van mij, maar van iedereen in de klas.” zegt Pixie. Tanja knikt. Ze wil dat het boek niet alleen gelezen wordt, maar beleefd. In het onderwijs, op straat, aan de keukentafel. “Geschiedenis wordt pas relevant als we het betrekken op het hier en nu. Anders wordt het een vak, terwijl het een levenswijze moet zijn.” Daarom is ze blij met initiatieven zoals die van de...

De democratie crasht: hoe digitalisering onze samenleving verandertIn deze aflevering van de NIVOZ-podcast gaat Jan Jaap Hubeek in gesprek met Kees Verhoeven, oud-Kamerlid en auteur van De democratie crasht. Verhoeven zet zich in voor het verantwoord gebruik van digitale technologie en waarschuwt voor de ingrijpende gevolgen van digitalisering op onze samenleving en democratie.In een tijd waarin big tech onze aandacht kaapt en de overheid grip verliest op digitale ontwikkelingen, stelt Verhoeven kritische vragen: Hoe behouden we onze menselijke samenleving in het digitale tijdperk? Welke invloed heeft data-gestuurde controle op onderwijs en burgerschap? En hoe kunnen we functioneel vertragen om betere keuzes te maken?Met persoonlijke anekdotes en scherpe analyses verkent hij de dilemma's van technologie en politiek, en biedt hij perspectieven op hoe we digitalisering in goede banen kunnen leiden. Een onmisbare aflevering voor iedereen die betrokken is bij onderwijs, democratie en de toekomst van technologie.

In this episode of the Slowdown Podcast by NIVOZ, Jan Jaap Hubeek and Nickel van der Vorm sit down with Matt Brittin, President of Google EMEA (Europe, Middle-East en Africa), at Google's headquarters in London. Brittin shares his insights on the role of AI in education, healthcare, and sustainability. He reflects on the balance between human expertise and technology, the cultural impact of AI, and how we can prepare children for a world shaped by technological progress. An inspiring conversation about AI's potential to transform lives and the responsibility to deploy it thoughtfully.In deze Engelstalige aflevering van de NIVOZ-podcast gaan Jan Jaap Hubeek en Nickel van der Vorm in gesprek met Matt Brittin, president van Google EMEA (Europe, Middle-East en Africa). Vanuit het hoofdkantoor in Londen deelt Brittin zijn visie op de rol van AI in onderwijs, gezondheidszorg en duurzaamheid. Hij reflecteert op de balans tussen menselijke expertise en technologie, de culturele impact van AI, en de vraag hoe we kinderen kunnen voorbereiden op een wereld vol technologische vooruitgang. Een inspirerend gesprek over de potentie van AI om levens te veranderen, en de verantwoordelijkheid om deze technologie met zorg in te zetten.

Een audioregistratie van de onderwijsavond met Kees Klomp op het Utrechts Stedelijk Gymnasium.

In deze aflevering van de NIVOZ-podcastserie duiken we in de wereld van gepersonaliseerd leren en de rol van technologie in het onderwijs. Te gast zijn Maarten van Keulen en Jasper Roelofsen.Maarten is mede-oprichter van eJournal, een platform voor ontwikkeling en beoordelingsportfolio's. Jasper is de oprichter van BrainBoost, een bijlesschool opgericht door echte docenten, waar zelfvertrouwen en zelfinzicht in leren centraal staan om leerlingen optimaal door hun schooltijd te begeleiden.Samen werken Maarten en Jasper aan de ontwikkeling van een AI-leermodel dat de gezamenlijke krachten bundelt om leerlingen nog beter te begeleiden en ondersteunen in passend maatwerk op leergebied. In dit gesprek vertellen ze over hun drijfveren, de achterliggende visie en de impact die ze hopen te maken. Samen bespreken zij hoe AI en innovatieve onderwijsvormen leerlingen kunnen ondersteunen om het maximale uit zichzelf te halen.Met voorbeelden uit hun praktijk vertellen ze over de impact van persoonlijke leertrajecten, de kracht van maatwerk, en hoe technologie de docent kan versterken zonder het menselijke aspect te verliezen. Maar ook over de uitdagingen: wat betekent het voor een kind als onderwijs steeds meer gericht is op data en minder op persoonlijke interactie? En hoe voorkom je dat technologie een extra drempel wordt in plaats van een brug?Deze aflevering biedt een inspirerend en kritisch perspectief op de toekomst van het (aanvullend)onderwijs. Van persoonlijke leercoaches tot de dromen en dilemma's van een AI-gedreven aanpak: luister mee naar dit boeiende gesprek dat de kern raakt van wat leren écht betekent.Links:eJournal: https://ejournal.app/Brainboost: https://brainboost.nl/

In deze bijzondere aflevering duiken we diep in de kern van wat school werkelijk de school maakt. Jan Masschelein en Maarten Simons, beiden verbonden aan de Katholieke Universiteit Leuven, nemen ons mee in hun visie op de school als een plek van vrijheid, gelijkheid en vorming. Ze belichten hoe scholen nieuwe generaties de kans bieden zich tot werelden te verhouden, voorbij de dominante prestatiedrang en het efficiëntiedenken.Na een kritisch-pedagogische fase besloten Masschelein en Simons te pleiten voor een herwaardering van de school als een fysieke, sociale én publieke ruimte die van fundamenteel belang is voor de democratie. In een tijdperk van toenemende digitalisering en personalisering door AI, stellen zij dat het juist nu cruciaal is om die unieke eigenschappen van de school te beschermen die élk individu de ruimte geeft om diens eigen toekomst vorm te geven. Hoe kan AI een plaats krijgen binnen het onderwijs zonder de vrijheid, gelijkheid en vorming te ondermijnen?Deze aflevering biedt stof tot nadenken over de toekomst van onderwijs in een wereld waar technologische vooruitgang en maatschappelijke verwachtingen soms botsen met pedagogische idealen. Een inspirerende oproep om opnieuw ruimte te maken voor echte aandacht, fysieke aanwezigheid, en de mogelijkheid om als mens in vrijheid te zijn en worden.

In deze aflevering is Richard Hulsebos te gast. Als innovatiecoördinator binnen Stichting VierTaal, een cluster 2-bestuur, zet Richard zich in om technologische en andere innovaties op verantwoorde wijze in het onderwijs te integreren. Hij werkt nauw samen met scholen en leerkrachten om onderwijspraktijken te versterken en leerlingen met taalontwikkelingsstoornissen of gehoorproblemen beter te ondersteunen.Tijdens het gesprek vertelt Richard over de unieke uitdagingen en kansen binnen het cluster 2-onderwijs. Hij deelt inzichten over hoe technologische hulpmiddelen zoals tablets en adaptieve software een meerwaarde kunnen bieden, maar waarschuwt ook voor de risico's van blind vertrouwen op systemen. Vanuit zijn persoonlijke ervaring benadrukt hij het belang van goed geïnformeerde leerkrachten die de regie behouden, vooral in een tijd waarin generatieve AI steeds nadrukkelijker aanwezig is in het onderwijs.Ook verkent Richard de rol die AI kan spelen in de transitie naar passend onderwijs, waarin leerlingen dichter bij huis en in een reguliere schoolomgeving onderwijs zouden moeten volgen. Hij vertelt over innovatieve ideeën zoals AI-ondersteuning in de klas, digitale tools voor logopedie, en nieuwe manieren om leerkrachten en ouders te betrekken bij de digitale opvoeding van kinderen.Met praktische voorbeelden en een kritische blik toont Richard hoe balans en pedagogische verantwoordelijkheid centraal staan in zijn werk. Zijn verhaal biedt inspirerende handvatten voor scholen die middenin de technologische transformatie van het onderwijs staan.

In deze aflevering van de NIVOZ-podcast duiken we in het uitdagende spanningsveld tussen onderwijs en technologie met Barend Last, schrijver, spreker en onderwijsmaker.

Inge Molenaar is directeur van het Nationaal Onderwijslab AI (NOLAI) en leidt het wetenschappelijk programma. Ze onderzoekt de pedagogische, maatschappelijke en sociale consequenties van intelligente digitale onderwijsinnovaties.

Jan Jaap Hubeek en Eva Vesseur bevragen Marleen, oprichter, directeur en bestuurder van Waag Futurelab, over de invloed van de BigTech op ons onderwijs.

In deze aflevering is Remco Pijpers te gast. Remco is Strategisch adviseur digitale geletterdheid en ethiek bij Kennisnet.

Een serie portretten van onderwijsmensen erin slagen de leerling in de ogen te kijken, te zien, en (ook) in de ogen van de leerling het goede te doen. In deze aflevering: Rini, docent Aardrijkskunde op het St. Oelbert Gymnasium in Oosterhout.

Een serie portretten van onderwijsmensen erin slagen de leerling in de ogen te kijken, te zien, en (ook) in de ogen van de leerling het goede te doen. In deze aflevering: Mike, pedagogisch conciërge op de Thorbecke Talentschool in Nieuwerkerk.

Een serie portretten van onderwijsmensen erin slagen de leerling in de ogen te kijken, te zien, en (ook) in de ogen van de leerling het goede te doen. In deze aflevering: Wim, leerkracht groep 5 op basisschool de KeizersKroon in Pijnacker.

Hoe leren jongeren nou op sociale media? Welke vormen van leren ontdekken ze daar met elkaar? En wat kunnen we daarvan opsteken voor het onderwijs? Over deze vragen boog Zowi Vermeire zich tijdens haar promotieonderzoek aan de Universiteit van Utrecht.

Peter en Daniel hebben workshops ontworpen om kinderen van 8 tot en met 16 jaar kennis te laten maken met de fascinerende wereld van kunstmatige intelligentie.

Een serie portretten van onderwijsmensen erin slagen de leerling in de ogen te kijken, te zien, en (ook) in de ogen van de leerling het goede te doen. In deze aflevering: Kareem, cultureel ondernemer en docent Sociaal Werk bij Curio, Breda.

‘Het echte leven op en na een democratische school'. Het is de ondertitel van het boek ‘Je moet het wel durven'. In deze NIVOZ-podcast luisteren we naar drie schoolleiders die aan de wieg staan van het democratisch onderwijs in Nederland.

Een serie portretten van onderwijsmensen erin slagen de leerling in de ogen te kijken, te zien, en (ook) in de ogen van de leerling het goede te doen. In deze aflevering: Jaimy, locatiedirecteur van Kindercampus De Piloot.

Een serie vertragende gesprekken over welke verantwoordelijkheid de snelle ontwikkelingen van generatieve AI aan de leraar én het onderwijs vraagt. In deze aflevering is theoretisch pedagoog en onderwijskundige Pieter Boshuizen te gast.

Een serie portretten van onderwijsmensen erin slagen de leerling in de ogen te kijken, te zien, en (ook) in de ogen van de leerling het goede te doen. In deze aflevering: Mohamed, opleidingsmanager van het Zadkine Startcollege in Capelle aan de IJssel.

Een serie vertragende gesprekken over welke verantwoordelijkheid de snelle ontwikkelingen van generatieve AI aan de leraar én het onderwijs vraagt. In deze aflevering is Rob Martens te gast.

Een serie portretten van onderwijsmensen erin slagen de leerling in de ogen te kijken, te zien, en (ook) in de ogen van de leerling het goede te doen. In deze aflevering: Djen, theatermaker en activiteitenbegeleider bij Stichting Middin.

In deze aflevering gaan Rob Kickert en Jan Jaap Hubeek bij Haitske op bezoek om te onderzoeken of AI een materiaal kan zijn om de leerling te begeleiden 'het zelf te kunnen' doen.

Een serie portretten van onderwijsmensen erin slagen de leerling in de ogen te kijken, te zien, en (ook) in de ogen van de leerling het goede te doen. In deze aflevering: Monique, hoofddocent Pedagogiek en Didactiek aan de Hogeschool Rotterdam.

Een serie vertragende gesprekken over welke verantwoordelijkheid de snelle ontwikkelingen van generatieve AI aan de leraar én het onderwijs vraagt. In deze aflevering is psycholoog, universitair docent en toetsdeskundige Rob Kickert te gast.

In deze aflevering is Guido Paap te gast.Guido verliet zes jaar geleden als docent beeldende vorming de lerarenopleiding in Leiden om zich te storten op het herstel van het koraal aan de Afrikaanse oostkust.Vanuit educatie leert Guido al zes jaar lokale Afrikaanse bevolking meer in balans te leven met het kwetsbare koraal.Ik ben benieuwd hoe Guido kijkt naar de enorme vervuilende footprint van AI op het klimaat en welke vraag dat genereert aan het Nederlandse onderwijs.

Een serie vertragende gesprekken over welke verantwoordelijkheid de snelle ontwikkelingen van generatieve AI aan de leraar én het onderwijs vraagt. In dit gesprek is muzikant, audio-technicus en programmeur Hubert Jan Hubeek te gast.

Een serie vertragende gesprekken over welke verantwoordelijkheid de snelle ontwikkelingen van generatieve AI aan de leraar én het onderwijs vraagt. In deze aflevering is pedagogisch troubadour Jelle Ris te gast.

Een serie vertragende gesprekken over welke verantwoordelijkheid de snelle ontwikkelingen van generatieve AI aan de leraar én het onderwijs vraagt. In deze aflevering spreken we Bram van Mil op Kindcentrum Snijders.

In deze aflevering is Jochem van der Padt te gast. Jochem is onderwijskundige in de faculteit Educatie aan de hogeschool Leiden, daarnaast is Jochem mede-initiator en ontwikkelaar van de relatief nieuwe lerarenopleiding Spring.Bij Spring, richt je je op vormend en vernieuwend onderwijs. Je wordt opgeleid om les te geven op scholen waarin de pedagogiek centraal staat.Hoe kijkt Jochem aan tegen de snelle ontwikkelingen van AI? En wat vraagt dat van een lerarenopleider voor vernieuwend onderwijs?

In deze aflevering is Luis Duarte te gast. Luis is een ervaren leerkracht, trainer van de opleiding Pedagogisch Tact én scheidsrechter.

In deze aflevering is Aljosja Jacobs te gast. Aljosja is een marketing analytics engineer bij iO.AI neemt een steeds grotere rol in te nemen in ons dagelijks leven. Rob Kickert en Jan Jaap Hubeek zijn nieuwsgierig wat wij in het onderwijs kunnen leren van AI, of wat het van ons in het onderwijs vraagt om er goed mee te gaan. In deze aflevering verkennen wij dit vraagstuk vanuit de marketing.Vanuit de datakant én marketing ervaring van Aljosja zijn zij nieuwsgierig naar hoe bepalend AI is, wat het in de marketing voor invloed heeft, en of de mensheid door de big data opgegeten kan worden.