Mannlegi þátturinn

Á morgun verður opnuð ljósmyndasýning í Ljósmyndasafni Reykjavíkur Hjartaþræðir: nándin í hversdeginum, ljósmyndir eftir Þórdísi Erlu Ágústsdóttur. Þórdís hefur myndað fólk, sem flest er henni náið eða vel kunnugt, yfir löng tímabil. Myndirnar segja sögur af ólíku fólki sem hún hefur fylgt eftir og velur stundir úr hversdeginum, lítil augnablik sem segja stærri sögu. Þórdís kom í þáttinn í dag og sagði frá. Við fræddumst svo um íslenska refinn í dag en Ester Rut Unnsteinsdóttir spendýrafræðingur á Náttúrufræðistofnun hefur rannsakað tófuna um árabil og á næstunni verður haldið málþing á vegum Náttúrufræðistofnunar þar sem verður einmitt rætt um íslenska refinn, sérstöðu stofnsins, svipgerðir, erfðafræði og fleira. Ester sagði okkur frá refnum og málþinginu í dag. Svo var það vísindaspjallið með Eddu Olgudóttur, en í dag sagði hún okkur frá rannsókn sem bendir til þess að góðgerlar sem finnast í kimchi geti hjálpað til við að losa líkamann við nanoplast. Tónlistin í þættinum: Sólarsamba / GÓSS (Magnús Kjartansson, texti Halldór Gunnarsson) Í sól og sumaryl / Stebbi & Eyfi (Gylfi Ægisson) Hr. Reykjavík / Stuðmenn (Valgeir Guðjónsson og Sigurður Bjóla Garðarsson) Daglega fer mér fram / Mannakorn (Magnús Eiríksson) UMSJÓN: GUÐRÚN GUNNARSDÓTTIR OG GUNNAR HANSSON

Við töluðum í dag við Karlottu Ósk Óskarsdóttur sem hefur verið kölluð ofurhlaupari og það er ekki fjarri sanni. Hún lætur sér ekki nægja til dæmis bara venjulegt maraþonhlaup, heldur hljóp hún 75 kílómetra að meðaltali á dag, tíu daga í röð, eða samtals 750 kílómetra í Búlgaríu í síðustu viku. Hún hefur slegið sjö Íslandsmet á síðustu níu mánuðum, þar af þrjú í Búlgaríu og það hlaup var lengsta vegalengd sem Íslendingur hefur farið í keppnishlaupi. Við ræddum við Karlottu í þættinum í dag og spurðum hana til dæmis af hverju hún hreinlega er að standa í þessu? Mars Baldurs er verðlaunað ungskáld sem stundar nám á Akureyri og nú í byrjun vors kom út bók eftir hann i pastelritröð Flóru menningarhúss á Akureyri. Bókin heitir Hamingja og við mæltum okkur mót við Mars á kaffihúsi fyrir norðan. Svo var það Heilsuvaktin með Helgu Arnardóttur. Fargufur hafa notið sívaxandi vinsælda síðustu ár og Helga náði tali af einum svokölluðum gusumeistara, Olgu Hörn Fenger, í Rjúkandi fargufu á Ægissíðu, við heyrðum þeirra spjall á Heilsuvaktinni í dag. Tónlistin í þættinum: Frækorn og flugur / Dúmbó og Steini (H. Newman, texti Ellert Borgar Þorvaldsson) Gvendur á Eyrinni / Dátar (Rúnar Gunnarsson, texti Þorsteinn Eggertsson) Heim í Búðardal / Ðe Lónlí blú bojs (Gunnar Þórðarson, texti Þorsteinn Eggertsson) UMSJÓN: GUÐRÚN GUNNARSDÓTTIR OG GUNNAR HANSSON

Alþjóðlegur vitundardagur tileinkaður bólgusjúkdómum í meltingarvegi er á morgun 19.maí. Talið er að yfir 10 milljónir, þar af um 3,4 milljónir í Evrópu, séu annaðhvort með Crohns-sjúkdóm eða sáraristilbólgu, oft nefnda IBD. Á Íslandi hefur tíðnin aukist mikið frá 1950 og nýgengi sáraristilbólgu á Íslandi er u.þ.b. 22 á hverja 100.000 íbúa sem er með því hæsta í heiminum. Í ár vekja samtökin athygli á því að það á ekki að vera neitt feimnismál að tala um sjúkdómana eða það sem þeim fylgir, þótt þeir tengist þörmum og salernisferðum og mjög mikilvægt að eyða öllum fordómum. Hjalti Þór Davíðsson kom til okkar í dag en hann tekur þátt í vitundarvakningunni fyrir CCU samtökin, sem stendur fyrir Crohn's og Colitis Ulcerosa, eða sáraristilbólgu. Svo fórum við í heimsókn á Þjóðskjalasafnið og fengum Ólaf Arnar Sveinsson, sviðsstjóra miðlunar og rannsókna þar á bæ, til að segja okkur frá sakamáli, svokölluðu dulsmáli, frá árunum 1832-33 í Tálknafirði á Vestfjörðum. Lesandi vikunnar í Mannlega þættinum í þetta sinn var Pétur Már Gunnarsson, myndlistar- og garðyrkjumaður. Við fáum hann til að segja okkur frá því hvaða bækur hann hefur verið að lesa undanfarið og svo hvaða bækur og höfundar hafa haft mest áhrif á hann í gegnum tíðina. Pétur Már talaði um eftirfarandi bækur og höfunda: Frjáls e. Lea Ypi Nói bátasmiður - Lífshlaup Nóa skráð af Erlingi Davíðssyni Sorgin í fyrstu persónu e. Ko Un í þýðingu Gyrðis Elíassonar Tokyo-Montana hraðlestin e. Richard Brautigan Daníil Kharms og Brautigan Tónlistin í þættinum: Veldu stjörnu / Ellen Kristjánsdóttir og John Grant (Ellen Kristjánsdóttir, texti Bragi Valdimar Skúlason) Fegurðin svo hrá / Bubbi Morthens (Bubbi Morthens) He'll Always Know / Elísabet Eyþórsdóttir ( Elísabet Eyþórsdóttir) UMSJÓN: GUÐRÚN GUNNARSDÓTTIR OG GUNNAR HANSSON

Föstudagsgestur Mannlega þáttarins í þetta sinn var Daði Freyr Pétursson tónlistarmaður. Þjóðin kynntist honum fyrst í Söngvakeppninni og svo fór hann auðvitað fyrir Íslands hönd í Eurovision keppnina og hefur síðan samið og framleitt tónlist undir eigin nafni og farið í tónleikaferðir víða um heim. Hann er nýfluttur aftur til landsins eftir að hafa búið í ellefu ár erlendis, en fjölskyldan býr nú í Hveragerði. Við fórum með Daða Frey aftur í tímann og svo fram og til baka í tíma og rúmi til dagsins í dag en hann er nýbúinn að gefa út nýja plötu sem komin er á allar streymisveitur og er væntanleg til landsins á vínilplötum. Við fengum að heyra tvö lög af nýju plötunni. Svo var það matarspjallið með Sigurlaugu Margréti, þar héldum við áfram að grúska aðeins í Eldhúsbókinni gömlu og svo var það Svíþjóð sem átti sviðið, sænskt eldhús og kjötbollur. Tónlist í þættinum í dag: Lítill drengur / Vilhjálmur Vilhjálmsson (Magnús Kjartansson, texti Vilhjálmur Vilhjálmson With You / Daði Freyr (Daði Freyr og Ásdís María Viðarsdóttir) I'm Out and I Want to Home / Daði Freyr (Daði Freyr og Simon Alexander Ward) UMSJÓN: GUÐRÚN GUNNARSDÓTTIR OG GUNNAR HANSSON

Við forvitnuðumst í dag um Uppskeruhátíð í verkefninu Umhverfisfréttafólk sem var á vegum Landverndar og Grænfánans, en hún fór fram í lok apríl. Á hverju ári berast fjölmörg vönduð og fjölbreytt verkefni í keppnina frá skólum víðsvegar á landinu. Í ár voru það m.a. rapplög, spil, myndbönd, hlaðvarp, fréttaskýringar, smásögur, dagatal, ljóð, listaverk, tímarit vöruhönnun og ljósmyndir. Við fengum Sigurlaugu Arnardóttur, verkefnastýru Menntateymis Landverndar til að segja okkur frá keppninni og hátíðinni og með henni komu Daney Emma Svansdóttir, fulltrúi hópsins úr Garðaskóla sem sigraði í flokki grunnskóla, og Húgó Heiðreksson, fulltrúa hópsins úr Tækniskólanum sem bar sigur úr býtum í flokki framhaldsskóla. Svo kom Edda Olgudóttir til okkar í vísindaspjallið. Í dag sagði hún okkur frá finnskri rannsókn á áhrifum tónlistar á hreyfingu. Svo kom Jónatan Garðarsson aftur til okkar í dag og hélt áfram að fræða okkur um íslenska tónlist og íslenskt tónlistarfólk. Í dag sagði hann okkur frá Magnúsi Ingimarssyni og hans merka starfi, en hann var einn þekktasti tónlistarmaður á Íslandi sem mestmegnis starfaði á bak við tjöldin, en hann var hljóðfæraleikari, hljómsveitastjóri, kórstjóri, laga- og textahöfundur, upptökustjóri en fyrst og fremst útsetjari sem flestir þekktustu tónlistarmenn landsins störfuðu með á sjöunda og áttunda áratugnum. Tónlistin í þættinum: Ó, ljúfa líf / Flosi Ólafsson (P. Doddoge, texti Flosi Ólafsson) Marína / Sigrún Jónsdóttir (Rocco Granata, texti Magnús Ingimarsson) Það er svo geggjað / Flosi Ólafsson (Magnús Ingimarsson, texti Flosi Ólafsson) Sveitin milli sanda / Ellý Vilhjálms (Magnús Blöndal Jóhannsson) UMSJÓN: GUÐRÚN GUNNARSDÓTTIR OG GUNNAR HANSSON

Við kynntumst aðeins starfi Aldin, samtaka eldri aðgerðarsinna gegn lofslagsvá í þættinum í dag. Sólveig Baldursdóttir og Halldór Reynisson eru félagar í Aldin og þau komu til okkar og sögðu frá tilurð samtakanna, starfinu, samnefndum kór og þýðingu hans í þeirra starfi. Í lokin fengum við svo að heyra upptöku af kóræfingu. National Theatre Live er framtak Breska Þjóðleikhússins þar sem margar af bestu sýningum leikhússins eru sýndar í völdum kvikmyndahúsum um allan heim. Bíó Paradís er samstarfsaðili NTL á Íslandi og meðal sýninga framundan er uppfærsla Breska Þjóðleikhússins, All My Sons, eða Allir synir mínir eftir Arthur Miller, sem sýnd verður 25.maí. Ása Baldursdóttir dagskrárstjóri í Bíó Paradís og Sigríður Jónsdóttir, verkefnastjóri á leikminjasafni Þjóðminjasafnsins, komu í þáttinn og fóru til dæmis yfir hvaða sýningar verða í boði. Einar Sveinbjörnsson kom svo til okkar í dag í veðurspjallið. Hann byrjaði á veðurútlitinu og veðurhorfum fram á kjördag og mikilvægi þess að almennar kosningar á landinu eru tímasettar á þeim árstíma þegar auðvelt er að komast leiðar sinnar. Svo fjallaði hann um muninn á veðri, tíðarfari, veðurfari og loftslagi. Að lokum voru það svo El-Nino og La-Nina, sem eru fyrirbæri í Kyrrahafinu og Einar skýrði fyrir okkur hver munurinn á þeim er og tengsl þeirra við veður á jörðinni og hnattræna hitann. Tónlistin í þættinum: Og co. / Vilhjálmur Vilhjálmsson (Magnús Þór Sigmundsson, texti Vilhjálmur Vilhjálmsson) Jörðin mín / Aldin kór (Jón Ásgeirsson, texti Ludvig Guðmundssyni) Glaumbær / Dúmbó og Steini (Jóhann G. Jóhannsson) Ítalskur calypso / Erla Þorsteinsdóttir (Monte & Merrell, texti Loftur Guðmundsson) Landsímalína / Spilverk þjóðanna (Valgeir Guðjónsson og Sigurður Bjóla Garðarsson) UMSJÓN: GUÐRÚN GUNNARSDÓTTIR OG GUNNAR HANSSON

Blood Harmony er samstarfsverkefni systkinanna Arnar, Aspar og Bjarkar Eldjárn sem hófst snemma árs 2021 þegar heimsfaraldurinn skall á og þau voru flutt í heimahagana fyrir norðan. Þau umbreyttu kjallaranum á æskuheimilinu Tjörn í upptökustúdíó og hófu að taka upp lög. Nú, fimm árum síðar er loksins komið að því að fagna útgáfu plötunnar sem kemur út á vínyl þau halda upp á með útgáfutónleikum á miðvikudaginn. Þau komu þrjú til okkar í dag. Helga Lára Þorsteinsdóttir, safnstjóri RÚV, kom svo til okkar í dag með enn einn gullmolann af safni RÚV. Í þetta sinn af lakkplötu, brot frá 1948 úr þættinum Úr skólalífinu. Þar fengum við að heyra kynningu á starfi Húsmæðraskóla Reykjavíkur og framsetningin var mjög áhugaverð. Nokkrar stúlkur úr skólanum leiklesa handrit þar sem þær léku sig sjálfar að segja frá því hvað þær eru að gera í skólanum og starfinu þar. Í rauninni leikin kynning á starfi skólans. Helga Lára sagði okkur betur frá þessu og leyfði okkur að heyra. Lesandi vikunnar í Mannlega þættinum í þetta sinn var svo Friðrik Sólnes, en hann er rafvirki og kennir rafvirkjun í Fjölbrautaskólanum í Breiðholti. Við fengum hann til að segja okkur frá því hvað hann hefur verið að lesa undanfarið og svo hvaða bækur og höfundar hafa haft mest áhrif á hann í gegnum tíðina. Friðrik talaði um eftirfarandi bækur og höfunda: Fátækt fólk e. Tryggva Emilsson Svartfugl e. Gunnar Gunnarsson Heimsljós e. Halldór Laxness Kæri fáviti e. Virginie Despentes A Confederacy of Dunces e. John Kennedy Toole 2666 e. Roberto Bolaño Tónlistin í þættinum: Betri tíð / Stuðmenn (Valgeir Guðjónsson og Þórður Árnason) Way Home / Blood Harmony (Örn Eldjárn Kristjánsson) Landsímalína / Spilverk þjóðanna (Valgeir Guðjónsson og Sigurður Bjóla Garðarsson) UMSJÓN: GUÐRÚN GUNNARSDÓTTIR OG GUNNAR HANSSON

Eva Ruža Miljević er föstudagsgesturinn okkar að þessu sinni. Eva er þekkt útvarpskona, sjónvarpskona, skemmtikraftur, stjörnufréttakona hjá K100, velgjörðarsendiherra SOS Barnaþorpanna á Íslandi og áhrifavaldur. Og ef allt þetta er ekki nóg þá er hún líka í veitingabransanum, en hú rekur ásamt eiginmannisínum Svarta kaffi. Við ferðuðumt með Evu aftur í tímann, til Króatíu, en faðir hennar er þaðan, svo í gegnum æskuárin þar sem kom fljótt í ljós að hún ætlaði sér að verða fræg og hafði snemma mikið sjálfstraust í því að koma fram. Svo var það matarspjallið með Sigurlaugu Margréti. Í dag héldum við áfram að skoða Eldhúsbókina gömlu og góðu, húsráð frá 1971 og fleira. Í framhaldi af því rifjuðum við upp þegar við vorum yngri og settum til dæmis brauð með skinku osti og tómatsósu í ofninn. Nostalgía og brauð í ofninn í matarspjalli dagsins. Tónlist í þættinum í dag: Fallegur dagur / Bubbi Morthens (Bubbi Morthens) Lucky / Britney Spears (Max Martin, Rami Yacoub & Alexander Kronlund) Finesse / Bruno Mars (Bruno Mars, James Fauntleroy, Philip Lawrence, Brody Brown, Jeremy Reeves, Jonathan Yip, Ray Charles McCullough II & Ray Romulus) UMSJÓN: GUÐRÚN GUNNARSDÓTTIR OG GUNNAR HANSSON

Frumvarp dómsmálaráðherra um brottfarastöð hefur hlotið gagnrýni, meðal annars vegna heimildar til að vista þar börn. Umboðsmaður barna segir frumvarpið vera andstætt Barnasáttmálanum og brjóta gegn réttindum barna. Yfir tvö þúsund manns hafa skrifað nöfn sín á undirskriftarlista á Ísland.is til að mótmæla þessu frumvarpi. Í gær bárust fréttir af breytingartillögu á frumvarpinu og mátti skilja á fréttum að börn yrðu ekki vistuð á brottfararstöðinni, en Alma Mjöll Ólafsdóttir, sem kom í þáttinn í dag, segir að það líti samt út fyrir að ekki sé næg breyting, það sé aðeins verið að færa til úrræðið fyrir börn, en að það muni vera frelsissvipting engu að síður. Alma sagði okkur frá þessu í dag, en hún er ábyrgðarmaður undirskriftarlistans. Á ráðstefnunni Að finna taktinn koma saman bæði alþjóðlegir fræðimenn og starfandi leikskólakennarar til að varpa ljósi á hæglæti í leikskólastarfi frá ólíkum sjónarhornum. Meðal fyrirlesara eru íslenskir leikskólakennarar sem segja frá eigin reynslu af þróunarverkefninu Stilla, þar sem hæglæti hefur verið innleitt í daglegt starf fjögurra leikskóla. Niðurstöðurnar sýna meðal annars að þegar börn fá meiri tíma og rými eykst sjálfstjórn þeirra, félagsfærni og sköpun og leikur þeirra verður dýpri og merkingarbærari. Anna Lilja Sævarsdóttir, leikskólastjóri á Iðavöllum Akureyri og Agnes Gústavsdóttir, leikskólastjóri Aðalþings í Kópavogi komu í þáttinn í dag. Jónatan Garðarson, okkar gamli samstarfsfélagi, ætlar að koma til okkar næstu fimmtudaga og fræða okkur um íslenskt tónlistarlíf, hljómsveitir, lög, tónlistarfólk og fleira. Það eru ekki margir sem vita meira um íslenska tónlist en Jónatan og því mikil forréttindi að fá að ausa úr hans viskubrunni hér í Mannlega þættinum. Hann byrjaði í dag á því að segja okkur frá Önnu Vilhjálms, það eru ekki til mörg lög hljóðrituð með henni, en Jónatan mun fræddi okkur um hana og hennar feril í dag. Tónlistin í dag: Á berjamó / Björgvin Halldórsson og Ragnhildur Gísladóttir (Gunnar Þórðarsson, texti Stefán Jónsson) Jamaica Farewell / Harry Belafonte (Irving Burgie og Burgess) Ég bíð við bláan sæ / Anna Vilhjálms og Vilhjálmur Vilhjálmsson (Phil Spector, texti Jón Sigurðsson) Fráskilin að vestan / Anna Vilhjálms (Kolbrún Hjartardóttir og Linda Björk) UMSJÓN: GUÐRÚN GUNNARSDÓTTIR OG GUNNAR HANSSON

Snæfríður Þóra Egilsson, iðjuþjálfi og prófessor í fötlunarfræðum við HÍ hefur um árabil rannsakað líf, þáttöku og aðstæður barna með fötlun. Hún hefur skoðað áskoranir sem börn og ungmenni með fötlun þurfa að ganga í gegnum, hverjar áskoranirnar eru og hún hefur lagt áherslu á og hefur lagt út af rannsóknum sem hafa beinst að börnunum og ungmennunum sjálfum, þar sem hlustað er á þeirra skoðanir og reynslu og hvað þeim hefur verið efst í huga og hvað ungt fólk með fötlun hefur sett á oddinn. Snæfríður kom í þáttinn og fræddi okkur um málefni barna og ungmenna með fötlun en hún mun einmitt halda erindi á morgun á Vorráðstefnu Ráðgjafastöðvarinnar og Gló styrktarfélags. María Ögn Guðmundsdóttir er ein af fremstu hjólreiðakonum landsins, hún hefur haldið fræðandi fyrirlestra um hjólafærni í tilefni af átakinu Hjólað í vinnuna sem hófst 1. maí. María Ögn fjallar þá um hjólreiðar frá A til Ö, hugarfarið, menninguna og notagildið. Við heyrðum í henni þættinum þar sem hún var stödd á Spáni og fengum hana til að fara yfir helstu atriði sem snúa að hjólreiðum, hvort sem um er að ræða keppni eða daglegar samgöngur. Edda Olgudóttir kom svo til okkar í vísindaspjallið en hún talaði um það hvort kaffidrykkja hafi áhrif á þarmaflóruna og skoðaði rannsókn einmitt um það. Tónlist í þættinum í dag: Einsemd / Snorri Helgason (Snorri Helgason og Guðmundur Óskar Guðmundsson) Vegbúi / KK (Kristján Kristjánsson Bicycle Race / Queen (Freddie Mercury) What a Fool Believes / Doobie Brothers (Michael McDonald og Kenny Loggins) UMSJÓN: GUÐRÚN GUNNARSDÓTTIR OG GUNNAR HANSSON

Á morgun verður haldið málþing um læsi og námsorðaforða, að frumkvæði Íslenskrar málnefndar, þar sem farið verður yfir stöðu mála í íslenskukennslu. Þar verða flutt erindi þar sem meðal annars verður skoðað hrakandi læsi nemenda, staða barna með íslensku sem annað mál og hvernig sé gagnlegt að styðja kennara í þessum flóknu verkefnum og hvers konar verkefni virka. Doktor Sigríður Ólafsdóttir, dósent við Menntavísindasvið HÍ og dr. Elín Þöll Þórðardóttir, sem starfar við McGill háskóla í Quebec í Kanada og kennir talmeinafræði hjá HÍ, komu í þáttinn og sögðu betur frá stöðunni. Á morgun verða einnig tónleikar í Hjallakirkju í Kópavogi þar sem tónlistin úr tölvuleiknum Minecraft verður flutt á orgel og píanó. Kristján Hrannar Pálsson organisti kirkjunnar leiðir tónleikana ásamt píanónemendum úr Tónlistarskóla Kópavogs. Hann segir að þetta sé sennilega í fyrsta skipti sem þessi tónlist sé flutt í lifandi flutningi á Íslandi. Kristján segir að börn geti uppgötvað klassíska tónlist og klassísk hljóðfæri í gegnum tölvuleiki og að píanónemendur um víða veröld biðji oft um að fá að spila þessa tónlist. Við hittum Kristján Hrannar við orgelið í Hjallakirkju. Svo var það Heilsuvaktin með Helgu Arnardóttur. Það er líf eftir geðrof, segir Anna María Jónsdóttir sem greindist fyrir rúmu ári með geðhvarfasýki eða bipolar eins og sjúkdómurinn er oftast kallaður. Anna sem er rúmlega fertug segir margt í sínum lífstíl hafa hjálpað sér til að lifa góðu lífi með geðhvörf. Hún nefnir fyrst og fremst hugleiðslu sem hún stundar daglega og jafnvel oftar, auk þess sem hún hreyfir sig mikið, passar sykurneyslu og borðar næringarríkan mat. Hún segist einnig vera heilög með svefninn og setur sér markmið um að ná alltaf 8 tíma nætursvefni. Helga ræddi við Önnu Maríu í kaldri vorgolunni á dögunum. Tónlist í þættinum í dag: Í fjarlægð - Björgvin Halldórsson (Karl O. Runólfsson, texti Cæsar, eða Valdimar Hólm Hallstað) Vor í Vaglaskógi / Vilhjálmur Vilhjálmsson (Jónas Jónasson, texti Kristján frá Djúpalæk) Minecraft / C418 (Danieal Rosenfeld) Allt í gúddí / Ólöf Arnalds (Ólöf Arnalds) UMSJÓN: GUÐRÚN GUNNARSDÓTTIR OG GUNNAR HANSSON

Við sögðum í dag frá málþingi sem fór fram fyrir nokkru þar sem leikskólamál voru rædd og yfirskriftin var: Bara pláss? Fagmennska og gæði í leikskólastarfi. Málþingið var hluti af fyrirlestraröð Menntavísindasviðs HÍ, Efst á baugi. Leikskólinn er fyrsta skólastigið og byggir á fagmennsku, þekkingu og skýrum gildum um réttindi barna, leik og vellíðan. Á sama tíma hefur umræða í samfélaginu í auknum mæli snúist um aðgengi, biðlista og rekstrarlegar áskoranir. Kolbrún Pálsdóttir, forseti Menntavísindasviðs HÍ og Sara Margrét Ólafsdóttir, dósent í menntunarfræðum ungra barna og formaður námsleiðar í leikskólakennarafræðum,komu í þáttinn í dag. Við litum svo við á Þjóðskjalasafni Íslands og hittum fyrir Helgu Lilju Bergmann sem sýndi okkur vef Þjóðskjalasafnsins þar sem hægt er að finna ótrúlega margt, s.s. á slóðinni www.heimildir.is þar sem finna má t.d. gamlar kirkjubækur. Safnið fær margar beiðnir í viku frá fólki sem vill finna heimildir en nú er t.d. búið að skanna inn allar gamlar kirkjubækur fram til 1960-70 svo hægt sé að leita í þeim uppá eigin spýtur. Lesandi vikunnar í Mannlega þættinum var svo Sigurlín Bjarney Gísladóttir kennari og rithöfundur. Við fengum hana til að segja okkur frá því hvaða bækur hún hefur verið að lesa undanfarið og hvaða bækur og höfundar hafa haft mest áhrif á hana í gegnum tíðina. Sigurlín talaði um eftirfarandi bækur og höfunda: Þúsund og einn hnífur og fleiri sögur frá Írak e. Hassan Blasim í þýðingu Sölva Björns Sigurðssonar Þríleikur (Things I don't want to know, The cost of living og Real estate) e. Deborah Levy The white road:Journey into an obsession e. Edmund de Waal Mountains of the mind: A history of fascination e. Robert MacFarlane Biblían, Þórarinn Eldjárn, Vigdís Grímsdóttir, Kristín Eiríksdóttir og Tomas Tranströmer Tónlist í þættinum í dag: Hvar er tunglið / Kristjana Stefánsdóttir (Sigurður Flosason) Ég vil fara upp í sveit / Ellý Vilhjálms (Carasella, texti Jón Sigurðsson) Töfrar / Silfurtónar (Júlíus Heimir Ólafsson) UMSJÓN: GUÐRÚN GUNNARSDÓTTIR OG GUNNAR HANSSON

Valdimar Þór Svavarsson kom í síðasta skipti í bili í Mannlega þáttinn til að ræða mannlegu samskiptin. Hann hefur verið með okkur alla fimmtudaga í vetur og í síðustu viku fór hann yfir það helsta sem hann hefur talað um og í dag fór hann yfir nokkur góð ráð til að brjóta upp mynstur og venjur sem eru ekki að þjóna okkur.

Undanfarna viku hefur staðið yfir vitundarvakningin ÉG LOFA á vegum Barnaheilla. Markmiðið var að vekja athygli á umfangi kynferðisofbeldis gegn börnum með því að miðla upplýsingum og fræðslu. Kolbrún Hrund Sigurgeirsdóttir verkefnisstýra ofbeldis- og kynheilbrigðismála hjá Barnaheillum kom í þáttinn í dag og sagði okkur aeðins frá þessu átaki og einnig frá ungmennaþingum sem haldin voru á sex stöðum á landinu þar sem rætt var um kynferðisofbeldi í nánum samböndum ungmenna og það sem þar kom fram á þessum þingum er vægast sagt sláandi. Hrafnhildur Reykjalín er starfandi heilsuráðgjafi á Akureyri, hún er kennari í markþjálfun með diplómu í jákvæðri sálfræði auk fjölbreyttrar menntunar í andlegri og líkamlegri heilsu og önnur eigenda Sjálfsræktar heilsumiðstöðvar. Í jákvæðri sálfræði og markþjálfun er unnið markvisst með gildi sem grunn að vellíðan og stefnu í lífinu. Hrafnhildur sagði okkur betur frá þessu í þættinum í dag. Svo var komið að síðasta skiptinu í bili sem Valdimar Þór Svavarsson kemur til okkar til að ræða mannlegu samskiptin. Hann hefur verið með okkur alla fimmtudaga í vetur og í síðustu viku fór hann yfir það helsta sem hann hefur talað um og í dag fór hann yfir nokkur góð ráð til að brjóta upp mynstur og venjur sem eru ekki að þjóna okkur. Tónlist í þættinum í dag: Létt / Ríó Tríó (Gunnar Þórðarson, texti Jónas Friðrik Guðnason Mig dreymir / Björgvin Halldórsson (Björgvin Halldórsson, texti Jónas Friðrik Guðnason) Kastað á glæ / Geirfuglarnir (Halldór Gylfason) Þér við hlið / Regína Ósk Óskarsdóttir (Magnús Þór Sigmundsson, texti Trausti Bjarnason) UMSJÓN: GUÐRÚN GUNNARSDÓTTIR OG GUNNAR HANSSON

Við heimsóttum Glerárkirkju í dag og ræddum við séra Hildi Björk Hörpudóttur og hún sagði okkur frá starfinu innan kirkjunnar en hún lítur á kirkjuna sem samfélagstorg og vill að hún sé opin fyrir alla. Úlfatíminn er tími fyrir fjölskyldur sem geta komið einu sinni í mánuði og leikið sér saman seinni partinn og borðað saman og þetta hefur mælst vel fyrir. Foreldrar eru líka með í fermingarfræðslunni en það er nýlunda og við heyrðum meira um þetta í spjallinu. Við heyrðum um meistararitgerð þar sem fjallað er um systkinaofbeldi. Þórdís Bjarnleifsdóttir meistaranemi í félagsráðgjöf við félagsvísindasvið Háskóla Íslands segir að systkinaofbeldi sé ekki skilgreint og lítið ef nokkuð rannsakað á Íslandi en yfirskrift ritgerðar hennar er „Þögnin í kringum systkinaofbeldi: Viðhorf fagfólks til ósýnilegs ofbeldis innan fjölskyldunnar.“ Markmið rannsóknarinnar var að kanna skilgreiningar, viðhorf og viðbrögð fagfólks sem vinnur með fjölskyldum og börnum, gagnvart systkinaofbeldi. Þórdís sagði okkur meira frá þessu í dag. Edda Olgudóttir kom svo til okkar í vísindaspjallið. Hún hefur frætt okkur á miðvikudögum um merkilega hluti sem eru að gerast í heimi vísindanna og í dag sagði hún okkur frá rannsókn sem sýnir hvernig bakterían Morganella morganii getur ýtt undir, eða jafnvel valdið þunglyndi. Tónlist í þættinum í dag: Horfðu til himins / Nýdönsk (Daníel Ágúst Haraldsson og Jón Ólafsson, texti Daníel Ágúst) Dýrð í dauðaþögn / Ásgeir Trausti (Ásgeir Trausti Einarsson, texti Júlíus Aðalsteinn Róbertsson) Harvest Moon / Neil Young (Neil Young) Háa c / Mosess Hightower (Moses Hightower, texti Andri Ólafsson og Steingrímur Karl Teague) UMSJÓN: GUÐRÚN GUNNARSDÓTTIR OG GUNNAR HANSSON

Í tilefni 50 ára afmælis Garðabæjar stendur Jazzþorpið á Garðatorgi í 4 daga. Ómar Guðjónsson er listrænn stjórnandi dagskrárinnar sem verður óvenju vegleg í tilefni afmælisins og gestir geta látið fara vel um sig og jafnvel keypt húsgögn og vörur sem flutt hafa verið á Garðatorgið frá Góða hirðinum. Ómar Guðjónsson og Ólöf Breiðfjörð fyrsti menningarfulltrúi Garðabæjar komu í þáttinn og sögðu okkur betur frá Jazzþorpinu. Pláss fyrir alla: Regnbogafánar fyrir byrjendur og lengra komna er uppistandssýning í Tjarnarbíói sem rekur sögu hinna ýmsu fána á gamansaman en fræðandi hátt. Regnbogafánar hafa verið mikið í umræðunni undanfarið Sindri Freyja Bjarnabur, líka þekkt sem Sparkle, er grínisti, rithöfundur og grafískur hönnuður og hún kom í þáttinn í dag og sagði betur frá sýningunni og því hvernig þessi umræða hefur þróast undanfarið og áhrifin sem hún finnur glöggt fyrir á eigin skinni í kjölfarið. Svo var það veðurspjallið með Einari Sveinbjörnssyni. Í dag talaði Einar um sjávarhita fyrir norðan landið, sem er hár miðað við árstíma og hefur áhrif á hafís og gefur mögulega fyrirheit um íslenska sumarið. Svo var dagurinn í gær líklega fyrsti raunverulegi sumardagurinn en hvað er átt við með því? Og hvað er kóngsbænakast? Að lokum herjar ógnvænleg hitabylgja á Indlansskaga, meiri en oft áður snemmsumars. Þetta og fleira var í veðurspjallinu með Einari í dag. Tónlist í þættinum í dag: Manstu þá / Björgvin Halldórsson (Allan Jackson, texti Karl Mann (eða Friðrik Erlingsson) Manstu / Bergþóra Árnadóttir (Bergþóra Árnadóttir) Manstu / Hjálmar (Hjálmar, texti Þorsteinn Einarsson) UMSJÓN: GUÐRÚN GUNNARSDÓTTIR OG GUNNAR HANSSON

Við fræddumst um verkefnið Fimmta hvert barn sem UNICEF hefur verið að vinna með yfir 800 börnum á Íslandi. Það er myndlistarsýning í Hörpu sem varpar ljósi á þá hrikalegu staðreynd að fimmta hvert barn í heiminum býr við afleiðingar stríðs og átaka. Sýningin stendur til 3.maí og þær Sigyn Blöndal kynningarstjóri og Birna Þórarinsdóttir framkvæmdastjóri UNICEF komu til okkar í dag og sögðu okkur betur frá. Helga Lára Þosteinsdóttir safnstjóri RÚV kom svo til okkar í dag með gullmola af safni RÚV. Rúgbrauðsgerðin er almennt heiti á húsinu Borgartúni 6, en það var reist árið 1947. Í innslagi dagsins, sem tekið var upp fyrir þáttinn Heyrt og séð þann 24.ágúst árið 1947, segir Jónas Árnason aðeins frá þessu nýja stórhýsi sem hýsti mjög metnaðarfulla framleiðslu á rúgbrauði, hrökkbrauði og sultu. Seinni hluti umfjöllunarinnar snýr að Nýborg, aðalútsölustað Áfengisverslunar ríkisins við Skúlagötu. Á þessum tíma var áfengi afgreitt yfir borðið. Helga Lára sagði okkur nánar frá og við heyrðum þessi hljóðbrot frá liðnum tíma. Og lesandi vikunnar í þetta sinn var Guðrún Helga Halldórsdóttir búðareigandi og stundakennari við japönskudeild HÍ. Hún er stödd í Kyoto í Japan og vegna mikils tímamunar hringdum við í hana snemma í morgun og tókum spjallið upp. Við forvitnuðumst aðeins um hana og af hverju hún er stödd í Japan og svo sagði hún okkur auðvitað hvaða bækur hún hefur verið að lesa undanfarið og hvaða bækur og höfundar hafa haft mest áhrif á hana í gegnum tíðina. Guðrún talaði um eftirfarandi bækur og höfunda: Dagar mínir í Morisaki bókabúðinni e. Satoshi Yagisawa í þýðingu Ugga Jónssonar Kjörbúðarkonan e. Sayaka Murata í þýðingu Elísu Bjargar Þorsteinsdóttur Svo talaði hún um áhrif Haruki Murakami á sitt líf. Tónlist í þættinum í dag: Síðasti móhítóinn / Sigurður Guðmundsson, Memfismafían og Tómas R. Einarsson (Bragi Valdimar Skúlason) Flugvélar / Nýdönsk (Jón Ólafsson, texti Björn Jörundur Friðbjörnsson) Manstu gamla daga / Alfreð Clausen (Alfreð Clausen, texti Kristín Engilbertsdóttir Clausen) UMSJÓN: GUÐRÚN GUNNARSDÓTTIR OG GUNNAR HANSSON

Haukur Holm fréttamaður, öllu heldur fyrrverandi fréttamaður, hefur yfir 40 ára reynslu á þeim vettvangi en er nú hættur, nýorðin sjötugur. Haukur vann lengst af á fréttastofu Stöðvar 2 og Bylgjunnar en þar áður meðal annars á Alþýðublaðinu, Vikublaðinu Reykjavík og nú síðast hér á fréttastofu RÚV. Við fórum auðvitað aftur í tímann með Hauki, á æskuslóðirnar og upphaf fréttamannaferilsins, til dæmis viðtal hans við Leonard Cohen, sem var hans fyrsta verkefni í faginu. Matarspjallið með Sigurlaugu Margréti var svo auðvitað á sínum stað og í dag skoðuðum við aðeins Eldhúsbókina og svo gáfum við snittubrauðinu gaum, hvernig á að baka það og margvíslegum notagildum þess. Tónlist í þættinum í dag: Vorátak / Söngflokkurinn í Mosfellsbæ, Diddú, Hafdís Huld o.fl. (Thorbjörn Egner, texti Hafdís Huld) Banger / Virgin Orchestra (Stefanía Pálsdóttir, Rún Árnadóttir og Starri Holm, texti Stefanía Pálsdóttir) Democracy / Leonard Cohen (Leonard Cohen) UMSJÓN: GUÐRÚN GUNNARSDÓTTIR OG GUNNAR HANSSON

Valdimar Þór Svavarsson kom í Mannlega þáttinn í dag í þetta sinn á miðvikudegi, því mannlegu samskiptin eru svo áhugaverð að tala um við hann að það kom ekki til greina að missa hann út þessa vikuna þó að það sé ekki þáttur á morgun, Sumardaginn fyrsta. Ekki nóg með það heldur er þetta næst síðasta skipti sem hann kemur til okkar í bili, því stiklaði hann á stóru í dag og rifjaði upp það sem hann hefur verið að fræða okkur um mannleg samskipti í vetur.

Þessa vikuna er vitunarvakning hjá Lind, félagi fólks með ónæmisgalla. En markmið félagsins er að stuðla að öflugum forvörnum, greiningu og meðferð meðfæddra ónæmisgalla. Hrefna Jónsdóttir, hjúkrunarfræðingur á ónæmisdeild Landspítalans kom í hljóðver og Guðrún Jóna Hreggviðsdóttir var á línunni frá Ítalíu, en sonur hennar fæddist með ónæmisgalla. Hún deildi með okkur þeirra sögu og Hrefna fræddi okkur um ónæmisgalla, vitundarvakningavikuna og félagið Lind. Svo kom Valdimar Þór Svavarsson til okkar, í þetta sinn á miðvikudegi, því mannlegu samskiptin eru svo áhugaverð að tala um við hann að það kom ekki til greina að missa hann út þessa vikuna þó að það sé ekki þáttur á morgun, Sumardaginn fyrsta. Ekki nóg með það heldur er þetta næst síðasta skipti sem hann kemur til okkar í bili, því stiklaði hann á stóru í dag og rifjaði upp það sem hann hefur verið að fræða okkur um mannleg samskipti í vetur. Svo var það vísindaspjallið með Eddu Olgudóttur. Í dag sagði hún okkur frá ákveðnu afbrigði af býflugum sem eru þrautseigari gegn sníkjudýrum og sýklum og gætu því verið með lausnina til að bjarga býflugnastofninum sem hefur verið í hnignun. Tónlist í þættinum í dag: Sveitin mín / Haukur Morthens (Jóhann Helgason) Here Comes the Sun / The Beatles (George Harrison) Okkar ástarvor / Björgvin Halldórsson og Sigurjón Brink (erlent lag, texti Friðrik Erlingsson) UMSJÓN: GUÐRÚN GUNNARSDÓTTIR OG GUNNAR HANSSON

Græn, gul og rauð samskipti og samspil við taugakerfið er nokkuð sem við skoðuðum í þættinum í dag. Hvernig streita hefur áhrif á öll samskipti og hvernig við skynjum okkur sjálf og aðra ólíkt eftir því hvort við erum í jafnvægi eða í streitu. Gyða Dröfn Tryggvadóttir kom í þáttinn, en hún er með meistaragráðu í stjórnun heilbrigðisþjónustu og lýðheilsu frá Háskólanum í Reykjavík og hefur einnig lokið námi í uppeldis- og áfallafræðumn Piu Mellody. Talandi um græn samskipti, þá töluðum við um Grænu gönguna sem fer fram á fimmtudaginn á Sumardaginn fyrsta. Og ekki nóg með það, heldur verður hátíðarsamkoma í lok göngunna í Hljómskálagarðinum, svo er það svokallaður Grænn pallur, þar sem frambjóðendur í sveitastjórnarkosningunum framundan munu ræða grænu málin og svo er það hápunkturinn, tónlistarveislan Hálendishátíð í Iðnó þar sem þekkt tónlistarfólk leggur náttúrunni lið með sinni tónlist. Björg Eva Erlendsdóttir framkvæmdastjóri Landverndar og Snæbjörn Guðmundsson jarðfræðingur og formaður Náttúrugriða komu í þáttinn og sögðu okkur betur frá þessu. Að lokum var það Heilsuvaktin. Að þessu sinni talaði Helga Arnardóttir við Auði Bjarnadóttur dansara, leikstjóra og jógakennara sem hefur kennt jóga í tæp 30 ár og verið ein af frumkvöðlum á sviði meðgöngujóga sem hefur verið afar vinsælt. Auður hefur líka kennt hundruðum kvenna að verða jógakennarar undanfarna tvo áratugi. Hún segir þær ekkert endilega allar verða kennarar en námið nýtist þeim í að ná tökum á streitu, jafnvel kulnun og hreinlega jafnvægi í lífinu. Tónlist í þættinum í dag: Í grænum mó / Ellý Vilhjálms og Hljómsveit Svavars Gests (Sigfús Halldórsson, texti Gestur Guðfinnsson) Bíldudals grænar baunir / Jolli & Kóla (Valgeir Guðjónsson) Græna byltingin / Spilverk þjóðanna (Spilverk þjóðanna) UMSJÓN: GUÐRÚN GUNNARSDÓTTIR OG GUNNAR HANSSON

Það er mikil tónlistarveisla framundan hjá Karlakór Reykjavíkur sem fagnar 100 ára afmæli í ár. Frá árinu 1926 hefur kraftur og fallegur samhljómur einkennt kórinn og í tilefni afmælisins verður heil tónleikaröð í Langholtskirkju þar sem kynslóðabilið verður brúað með aðstoð vinakóra úr íslenska og færeyska karlakórssamfélaginu og stórvirki gömlu meistarana verða flutt auk léttari sönglaga. Stjórnandi kórsins Friðrik S Kristinsson og formaður kórsins Bóas Valdórsson komu í þáttinn í dag og sögðu okkur betur frá tónleikunum og kórstarfinu. Við fórum svo í heimsókn á Þjóðskjalasafnið, en þar tók Helga Jóna Eiríksdóttir skjalavörður og sagnfræðingur á móti okkur. En hún deildi með okkur skjölum sem varðveitt hafa verið frá því að Friðrik 8. Danakonungur kom í heimsókn til Íslands árið 1907. Fyrir litla og fámenna þjóð þurfti að lyfta grettistaki, jafnvel mörgum, til þess að geta tekið á móti konungi og fylgdaliði svo sómi væri að. Helga Jóna fór með okkur yfir þessa heimsókn og sýndi okkur heilmargt merkilegt sem varðveist hefur frá henni. Svo var það lesandi vikunnar sem var í þetta sinn Henning Emil Magnússon prestur í Mosfellsbæ. Hann sagði okkur frá því hvað hann hefur verið að lesa undanfarið og hvaða bækur og höfundar hafa haft mest áhrif á hann í gegnum tíðina. Henning talaði um eftirfarandi bækur og höfunda: Bread of Angels e. Patti Smith Leðurblakan og perutréð e. Yosa Buson Missing Person e. Patrick Modiano Glerþræðirnir e. Magnús Sigurðsson Dísa Ljósár Íslandsklukkan Gísla saga Súrssonar Gyrðir Elíasson Tónlist í þættinum á mánudaginn 20.apríl Sólin er komin / Mugison (Mugison e. Örn Elías Guðmundsson) Hraustir menn / Karlakór Reykjavíkur (Sigmund Romberg, texti Jakob Jóhannesson) Allt ljómar / Helgi Björnsson (Helgi Björnsson) UMSJÓN: GUÐRÚN GUNNARSDÓTTIR OG GUNNAR HANSSON

Vigdís Hafliðadóttir söngkona, leikkona, grínisti, handritshöfundur og ýmislegt fleira var föstudagsgesturinn okkar. Hún nam heimspeki við Háskóla Íslands og hefur t.d. leikið í kvikmyndinni Ljósvíkingar, áramótaskaupum og nú síðast í þáttunum Tuttugu og eitthvað, en hún er einnig einn höfunda, en fyrsti þátturinn verður sýndur á RÚV í kvöld. Hún hefur einnig notið mikilla vinsælda sem kynnir skemmtiþáttarins Kappsmáls á RÚV og Vigdís er meðlimur í hljómsveitinni FLOTT sem stofnuð var árið 2020 og hefur svo sannarlega slegið í gegn. Það var um nóg að tala við Vigdísi í dag, en við fórum auðvitað líka með henni aftur í tímann á æskuslóðirnar eins og við gerum yfirleitt með föstudagsgestinum. Svo var það matarspjallið með Sigurlaugu Margréti. Í dag talaði hún um salat og sólskin. Sumardagurinn fyrsti er næsta fimmtudag og sólin hækkar á lofti sem kallaði á salatspjallið í dag, þar sem komu fyrir hrásalöt, majonessalöt og fersk salöt eins og grískt salat. Tónlist í þættinum í dag: Dagar / Eyjólfur Kristjánsson (Eyjólfur Kristjánsson, texti Aðalsteinn Ásberg) Hvergiland / Leikhópurinn Ekki hugmynd (Vigdís Hafliðadóttir og Egill Andrason) Visa från Utanmyra / Jan Johanson (Jan Johanson) UMSJÓN: GUÐRÚN GUNNARSDÓTTIR OG GUNNAR HANSSON

Valdimar Þór Svavarsson kemur til okkar á fimmtudögum og fræðir okkur um mannleg samskipti. Síðustu tvo fimmtudaga var hann að tala um höfnunaróttann sem herjar á marga og getur verið snúið að glíma við. Hann hélt áfram á þeim nótum og fór dýpra í þær í dag.

Við fræddumst um svokallaðan minningarstein í þættinum, en fjórir ungir menn tóku þátt í frumkvöðlakeppni þar sem þeirra vara var minningarsteinninn Eilífð. Á hverjum og einum steini er QR kóði sem leiðir inn á vefsíðu þar hægt verður að sjá myndir og myndbönd af þeim sem hefur fallið frá. Baldur Orrason Gröndal og Jóel Þeyr Kárason komu í þáttinn og útskýrðu betur fyrir okkur hvernig þetta virkar. Valdimar Þór Svavarsson kemur til okkar á fimmtudögum og fræðir okkur um mannleg samskipti. Síðustu tvo fimmtudaga var hann að tala um höfnunaróttann sem herjar á marga og getur verið snúið að glíma við. Hann hélt áfram á þeim nótum og fýr dýpra í þær í dag. Það eru spennandi verkefni framundan hjá Hrólfi Sæmundssyni óperusöngvara. Hann er að fara að syngja sjálfan Óðinn, í fyrstu heildaruppfærslu Eistlendinga á Niflungahringnum. Æfingar byrja í maí en fáir Íslendingar hafa sungið það hlutverk en það þykir eitt mest krefjandi hlutverk óperubókmenntanna.Við heyrðum í Hrólfi í þættinum. Tónlist í þættinum í dag: Þó líði ár og öld / Björgvin Halldórsson (erlend lag, texti Hrafn Gunnlaugsson) Mamma / Björgvin Halldórsson (Þórunn Franz, texti Ólafur Gaukur Þórhallsson) Ég fann þig/Björgvin Halldórsson (Amerískt þjóðlag, texti Jón Sigurðsson) Selja litla / Björgvin Halldórsson (Jón Jónsson frá Hvanná, texti Guðmundur Ingi Kristjánsson) UMSJÓN: GUÐRÚN GUNNARSDÓTTIR OG GUNNAR HANSSON

Stóri plokkdagurinn verður haldinn um allt land sunnudaginn 26. apríl. Dagurinn er orðinn fastur liður á vorin en hann var fyrst árið 2018. Tilgangurinn er að hvetja almenning, félagasamtök, fyrirtæki og sveitarfélög til að taka höndum saman og hreinsa nærumhverfið draga úr rusli í náttúrunni og vekja athygli á því að litlar aðgerðir margra geta skilað miklum árangri. Björn Skúlason forsetamaki mun setja daginn formlega og hefja opnunarplokkið og hann var hjá okkur í dag ásamt Jóni Karli Ólafssyni, fyrrum umdæmisstjóra Rótarý Ísland, en Rótarý hreyfingin skipuleggur daginn með aðstoð bakhjarla. Laugardaginn 9. maí verða haldnir tónleikar í Íþróttahúsinu Iðu á Selfossi þar sem Sinfóníuhljómsveit Suðurlands mun flytja verk Björgvins Þ. Valdimarssonar tónskálds og kórstjóra en þetta eru 70 ára afmælistónleikar hans og afmælisdagurinn er í dag. Á tónleikunum verða einsöngvarar og margir kórar sem starfa á Suðurlandi en Björgvin sjálfur er Selfyssingur í húð og hár og þar hófst tónlistarferill hans. Við spjölluðum við Björgvin í þættinum í dag. Svo kom Edda Olgudóttir til okkar í vísindaspjallið. En í dag fræddi hún okkur um muninn á körlum og konum þegar kemur að heilsufarskvillum tengdum offitu. Tónlist í þættinum í dag: Fólkið í blokkinni / Eggert Þorleifsson (Ólafur Haukur Símonarson) Undir dalanna sól / Álftagerðisbræður og karlakór Reykjvíkur(Björgvin Þ Valdimarsson, texti Hallgrímur Jónsson frá Ljárskógum) Það varst þú / Óskar Pétursson (Björgvin Þ Valdimarsson) Smooth Sailing / Horace Henderson and his Orchestra (Thompson) UMSJÓN: GUÐRÚN GUNNARSDÓTTIR OG GUNNAR HANSSON

Nokkrar konur eru að koma á fót fyrstu textílendurvinnslustöð á Íslandi þar sem þær tæta niður textílúrgang og búa til nýjan textíl úr honum. Á HönnunarMars munu þær sýna fyrstu hljóðdempandi veggpanela sem eru unnir úr textílúrgangi og framleiddir hér á landi. Sigríður Tryggvadóttir textíllistakona kom í þáttinn og með henni kom Ólöf Sigríður Jóhannsdóttir, framkvæmdastjóri Flöff, sem er fyrirtækið sem þær stofnuðu í kringum þetta verkefni. Svo slógum við tvær flugur í einu höggi, því Einar Sveinbjörnsson kom til okkar í veðurspjallið en með honum kom Arnór Þórir Sigfússon fuglafræðingur. Þannig að auk þess að spjalla um veðrið þá fengum við Arnór Þórí til að segja okkur frá áhrifum veðurs á flug farfugla og til dæmis hæfileiki þeirra til að finna sér rétta veðrið til að fljúga til landsins á sem stystum tíma og eyða í leiðinni sem minnstri orku. Við heyrðum af ferðum fugla sem til dæmis nýttu sér meðvind og slógu flugmet á leiðinni hingað og svo af öðrum fuglum sem villtust á leiðinni. Það var um nóg að tala við þá Einar og Arnór Þóri í þættinum, enda eru þetta mikil uppáhalds umræðuefni hjá okkur, veðrið og fuglar. Hægt er að fylgjast með flugi gæsanna á eftirfarandi vefslóð: www.verkis.is/gaesavefsja Tónlist í þættinum í dag: Akstur á undarlegum vegi / Sléttuúlfarnir (Gunnar Þórðarson, texti Jónas Friðrik) Farfuglarnir / Ragnheiður Gröndal (Jóhann Helgason, texti Þórarinn Eldjárn) Christopher Cross / Ride Like the Wind (Christopher Cross) UMSJÓN: GUÐRÚN GUNNARSDÓTTIR OG GUNNAR HANSSON

Arnar Péturs er þrautreyndur landsliðshlaupari og hlaupaþjálfari. Hann hefur 73 sinnum orðið Íslandsmeistari og sigrað Laugaveginn tvisvar. Hann á einnig Íslandsmetið í 100 km hlaupi. Arnar skrifaði Hlaupabókina sem inniheldur þekkingu sem hann hefur aflað sér með því að æfa með bestu hlaupurum og þjálfurum í heiminum. Arnar kom í þáttinn í dag, en hann segir að allt sé hægt ef maður kann að fara nógu hægt. Svo kom Helga Lára Þorsteinsdóttir, safnstjóri RÚV, til okkar í dag með gullmola úr safni útvarpsins. Í þetta sinn leyfði hún okkur að heyra upptöku frá árinu 1947 úr tónlistarþætti í umsjón Jóns Þórarinssonar, þar sem hlustendum er kennd listin að hlusta á útvarp, þar er talað um góðar og slæmar hlustunarvenjur í ýmislegt fleira til að bæta hlustunarupplifun. Mjög áhugaverður bútur sem við heyrðum og Helga Lára sagði okkur betur frá í þættinum. Svo var það lesandi vikunnar sem í þetta sinn var Júlíus Ó. Einarsson, en hann var að senda frá sér nýja bók sem heitir Í framlínu - lögreglumenn segja frá. Hann tók viðtöl við tugi lögreglumanna, sem segja frá reynslu sinni, upplifun af starfinu í bókinni. Við fengum hann til að segja okkur frá þessari bók, en svo auðvitað aðallega frá þeim bókum sem hann hefur verið að lesa undanfarið og þeim höfundum og bókum sem hafa haft mest áhrif á hann í gegnum tíðina. Júlíus talaði um eftirfarandi bækur og höfunda: Hollendingurinn fljúgandi e. Frederick Marryat Konungs skuggsjá, höf. ókunnur A short History of the World according to Sheep e. Sally Coulthard Prisoners of Geography e. Tim Marshall The Story of Russia e. Orlando Figes Enid Blyton Tónlist í þættinum í dag: Vertu ekki að kvarta / South River Band (Ólafur Þórðarson, texti Kormákur Bragason) Ég skal syngja fyrir þig / Björgvin Halldórsson (G. Sklerov & Phyllis Molinary, texti Jónas Friðrik Guðnason) Words / Bee Gees (Maurice, Robin og Barry Gibb) UMSJÓN: GUÐRÚN GUNNARSDÓTTIR OG GUNNAR HANSSON

Föstudagsgestur Mannlega þáttarins í þetta sinn var leikarinn Hannes Óli Ágústsson. Frá því hann útskrifaðis frá Listaháskóla Íslands árið 2009 hefur hann leikið mikinn fjölda hlutverka á sviði og fyrir framan kvikmyndavélar, til dæmis í fjölmörgum áramótaskaupum og svo nú síðast í gamanþáttaröðinni Hæst sem er sýnd hjá Sjónvarpi Símans, en hann er einn handritshöfunda auk þess að leika annað aðalhlutverkið. Við ræddum við hann um lífið og tilveruna, ferðuðumst með honum aftur í tímann á æskuslóðirnar í Breiðholtinu og stikluðum á stóru í gegnum lífið til dagsins í dag. Svo var auðvitað matarspjallið með Sigurlaugu Margréti á sínum stað. Í dag ræddum um portúgalskan mat, saltfisk, sjávarrétti, skrýtna samloku og sætabrauð. Tónlist í þættinum í dag: Í útvarpinu / Björgvin Halldórsson og HLH flokkurinn (Björgvin Halldórsson, texti Jónas Friðrik) Berghain / Rosalia & Björk & Yves Tumor (Rosalia Vila Tobella, Noah Goldstein & Dylan Wiggins) Bankrobber / The Clash (Joe Strummer) UMSJÓN: GUÐRÚN GUNNARSDÓTTIR OG GUNNAR HANSSON

Valdimar Þór Svavarsson ráðgjafi hélt áfram að fræða okkur í Mannlega þættinum um mannlegu samskiptin. Í dag tók Valdimar upp þráðinn frá því síðast og hélt áfram að tala um höfnunarótta.

Við fræddumst í dag um rannsókn sem Þóra Katrín Erlendsdóttir, meistaranemi við í heilbrigðisvísindum við Háskólann á Akureyri vann. En tilgangur rannsóknarinnar var að kanna upplifun ungmenna af stuðningi í kjölfar sjálfsvígs vinar. Þátttakendur voru einstaklingar sem höfðu misst vin í sjálfsvígi. Þóra Katrín var hjá okkur í dag og sagði okkur frá rannsókninni og niðurstöðunum, þar sem til dæmis kom fram mikilvægi formlegs og óformlegs stuðnings. Félagasamtökin Barnadjass standa að hátíðinni Barnadjass í Mosó sem verður haldin í 4. sinn í júní. Þetta er alþjóðleg hátíð þar sem börn á aldrinum 8-16 ára koma fram og spila djass eftir eyranu og spinna. Hátíðin er stofnuð eftir norskri fyrirmynd en listrænn stjórnandi beggja hátíða er Odd André Elveland, norskur djasstónlistarmaður og frumkvöðull í kennslu ungra barna í að spila djass eftir eyranu og spinna. Guðrún Rútsdóttir er formaður félagasamtakanna Barnadjass og hún kom í þáttinn í dag. Valdimar Þór Svavarsson ráðgjafi og stjórnandi Meðvirknipodcastsins kom svo til okkar og hélt áfram að fræða okkur um mannlegu samskiptin. Í dag hélt Valdimar áfram að tala um höfnunarótta. Tónlist í þættinum í dag: Ráðahagur / Moses Hightower (Moses Hightower (Andri Ólafsson, Magnús Trygvason Eliassen & Steingrímur Karl Teague)Texti, Andri Ólafsson & Steingrímur Karl Teague) Pain / Ásgeir Ásgeirsson (Ásgeir Ásgeirsson) Það jafnast ekkert á við jazz / Stuðmenn (Jakob Frímann Magnússon) Er það satt sem þau segja um landann / HLH flokkurinn (erlent lag, texti Þorsteinn Eggertsson) UMSJÓN: GUÐRÚN GUNNARSDÓTTIR OG GUNNAR HANSSON

Einar Guttormsson og Hartmann Guðmundsson eru á leið í afar krefjandi hjólreiðaferð þar sem þeir munu hjóla um 3.500 km um vesturströnd Bandaríkjanna á 37 dögum. Markmið ferðarinnar er að vekja athygli á Parkinsonsjúkdómnum og undirstrika mikilvægi líkamlegrar hreyfingar í baráttunni við sjúkdóminn, en Einar er sjálfur með Parkinson. Þeir komu í þáttinn í dag og sögðu okkur betur frá þessu ferðalagi sem hefst nú um helgina. Heiða Björk Sturludóttir er að skrifa bók sem heitir Bústaðabúar, bók um fólk sem á sitt aðalheimili í svokölluðum frístundahúsum. Þetta er viðtalsbók til að kynna þennan lífsstíl og sýna hversu mikil fjölbreytni er í hópnum. Alls kyns fólk á alls kyns aldri sem fæst við alls kyns. Við ræddum við Heiðu Björk í dag. Svo var það vísindaspjallið með Eddu Olgudóttur, í dag sagði hún okkur frá nýju lyfi gegn beinþynningu. Tónlist í þættinum í dag: Torfi á orfi / Snorri Helgason (Snorri Helgason) Einbúinn / Vilhjálmur Vilhjálmsson (Magnús Eiríksson) Green Green Grass of Home / Tom Jones (Curly Putman) Hey Rube / The Rocketeers (S. Johnson & A. Johnson) UMSJÓN: GUÐRÚN GUNNARSDÓTTIR OG GUNNAR HANSSON

Leifur Geir Hafsteinsson, forsprakki alþýðutónlistarhópsins Vinir og vandamenn og dóttursonur Oddgeirs Kristjánssonar, kíkti í heimsókn til okkar í dag en hópurinn vinnur að gerð hljómplötu þar sem finna má áður óútgefin eða sjaldheyrð gömul Eyjalög. Leifur sagði okkur frá hljómplötunni og lögunum og við heyrðum tvö laganna, þar á meðal Setjumst að sumbli en það er fyrsta Þjóðhátíðarlagið, frá árinu 1933 og hefur aldrei verið gefið út áður og var því frumflutt í útvarpi í Mannlega þættinum í dag. Í Heilsuvakt dagsins kom Helga Arnardóttir til okkar í beina útsendingu og ræddi um prótein æðið sem hefur riðið yfir á samfélagsmiðlum og trefjaæðið sem nú er að taka við. Rannsóknir sýna nefnilega að fæstir ná lágmarksskammti af trefjainntöku á dag en trefjar hafa veruleg góð áhrif á meltinguna og næra bakteríur í þarmaflórunni en ekki bara það því dagleg og góð trefjainntaka getur spornað gegn sykursýki 2, ristilkrabba, hjartasjúkdómum, heilablóðfalli og alzheimer svo eitthvað sé nefnt. Helga ræddi þetta við okkur á Heilsuvaktinni og fór yfir helstu fæðuflokka sem innihalda góðar trefjar. Lesandi vikunnar í Mannlega þættinum í þetta sinn var Kári Sævarsson einn af eigendum vörumerkjastofunnar Tvist. Hann sagði okkur frá því hvaða bækur hann hefur verið að lesa undanfarið og hvaða bækur og höfundar hafa haft mest áhrif á hann í gegnum tíðina. Kári talaði um eftirfarandi bækur og höfunda: Smásögur eftir Hauk Ingvarsson (sem eiga að koma út í heildarsafni og ekki enn kominn titill) Tímabundin e. Kristján Hrafn Guðmundsson Alistair McClean og Hammond Innes Fávitinn e. Dostojevski Tónlist í þættinum í dag: Í bíl / Vinir og vandamenn (Oddgeir Kristjánsson, ljóð Örn Arnarson) Setjumst að sumbli / Vinir og vandamenn (Oddgeir Kristjánsson,texti Árni úr eyjum) And I love her / The Beatles (Lennon & McCartney) UMSJÓN: GUÐRÚN GUNNARSDÓTTIR OG GUNNAR HANSSON

Páskahelgin er á næsta leyti og margir sem verða á faraldsfæti. Sumir fara í sumarbústað, aðrir til útlanda og svo eru margir sem fara vestur Ísafjörð, þar sem fram fer skíðavika og auðvitað tónlistarhátíðin Aldrei fór ég suður. Við töluðum við skíðagarp, frá Ísafirði sem margoft hefur troðið upp á þessari ágætu hátíð fyrir vestan - þó hann hafi sig hægan núna um páskana. Helgi Björnsson tónlistarmaður kom í þáttinn í dag. Blúshátíð í Reykjavík er í gangi yfir páskana eins og undanfarin ár og áratugi. Hátíðin verður í sínum stað á Hilton Reykjavík Nordica og á dagskránni eru bæði erlendar og innlendar blússtjörnur og að lokinni formlegri dagskrá verður Klúbbur Blúshátíðar þar sem tónleikagestir geta notið lifandi tónlistar í afslöppuðu umhverfi. Guðmundur Pétursson kom til okkar í dag. Svo kom Edda Olgudóttir til okkar í lok þáttar í sitt reglubundna vísindaspjall. Hún fjallaði um nýjar rannsóknir á rafrettum og níkótíninntöku. Og okkur skildist að þetta hafi ekki verið alslæmar fréttir sem hún færði okkur í dag. Tónlist í þættinum í dag: Blús í G / Mannakorn (Magnús Eiríksson) Allt ljómar / Helgi Björnsson Ég trúi á þig / Múgison og Blúskompaníið UMSJÓN: GUÐRÚN GUNNARSDÓTTIR OG GUÐMUNDUR PÁLSSON

Við töluðum um matvendni í Mannlega þættinum - aðallega matvendni hjá börnum, orsakir hennar og hvað er til ráða. Anna Sigríður Ólafsdóttir prófessor í næringarfræði hefur undanafarið rannsakað þetta ásamt hópi vísindamanna í rannsókn þar sem áhersla er lögð á fæðuval, matvendni og líðan, bæði hjá börnum og foreldrum. Og stór hluti af þessari rannsókn er það sem er kallað ‘bragðlaukaþjálfun' - hvernig fer hún fram? Anna Sigríður sagði okkur meira um þetta. Evrópuferð Sinfóníuhljómsveitar Íslands lauk síðasta fimmtudag á glæsilegum tónleikum í hinu virta tónlistarhúsi Elbphilharmonie í Hamborg. Uppselt var á tónleikana, stemningin frábær og áhorfendur risu úr sætum og fögnuðu sveitinni. Framundan eru tvennir tónleikar með tónlist úr kvikmyndinni ET og svo tónleikar með Barböru Hannigan verðandi aðalstjórnandi hljómsveitarinnar ,Sköpun heimsins, þar sem Barbara fer með tónleikagesti í ferðalag um tíma og rúm með efnisskrá sem spannar rúm 200 ár tónlistarsögunnar. Guðni Tómasson er framkvæmdastjóri sveitarinnar og hann kom til okkar á eftir. Einar Sveinbjörnsson veðurfræðingur talaði um veðurseiglu eða hæfileikann til að takast á við íslenskt vetrarveður í daglegu lífi. Að vetrinum er lágur meðalloftþrýstingur vísir fyrir sviptinga- og stormasamt veður. Nú í mars hefur loftþrýstingur verið lágur að meðaltali en sosum ekkert einsdæmi. Svo var það veðurspáin næstu daga og yfir páska og hugtakið páskahret á ekki við núna, við spyrjum: Af hverju? Tónlist frá útsendingarlogg 2026-03-31 CLUB DES BELUGAS - A men's scene Kynningarlag Mannlega þáttarins. Árný Margrét - Hakk og spaghettí. THE HOUSEMARTINS - Caravan of Love (80). Björgvin Halldórsson, Kór Öldutúnsskóla - Ég á lítinn skrítinn skugga. JAMES TAYLOR - Don't Let Me Be Lonely Tonight. CLUB DES BELUGAS - A men's scene Kynningarlag Mannlega þáttarins. MANNLEGI ÞÁTTURINN ÞRIÐJUDAGUR 31.MARS 2026 UMSJÓN: GUÐRÚN GUNNARSDÓTTIR OG GUÐMUNDUR PÁLSSON

Það vilja fáir fá meindýr inná heimili sitt og gera allt til að koma í veg fyrir það. Við ræddum við teymisstjóra meindýravarna hjá Dýraþjónustu Reykjavíkur, hann heitir Ólafur Ingi Heiðarsson og hann segir til dæmis að það sé mikil aukning á veggjalúsatilfellum í borginni og að rotturnar séu gáfaðar. Og við kíktum í heimsókn á Þjóðskjalasafn Íslands og hittum skjalavörðinn Kjartan J. Richter og hann fann gögn í safninu sem tengjast undirbúningsnefnd Alþingishátíðarinnar 1930 og þar kennir ýmissa grasa. Og lesandi vikunnar þennan mánudaginn er Þorkell Heiðarsson, líffræðingur og formaður Félags íslenskra náttúrufræðinga. Hann kom með nokkrar af sínum eftirlætisbókum og spjallaði um þær við okkur. Tónlist í þættinum í dag: Næst síðasti geirfuglinn / Geirfuglarnir (Valgeir Guðjónsson) Please Mr. Postman / Carpenters Days We Left Behind / Paul McCartney UMSJÓN: GUÐRÚN GUNNARSDÓTTIR OG GUÐMUNDUR PÁLSSON

Það er föstudagur og gul viðvörun í gangi víða. Við látum það ekki á okkur fá og fögnum föstudagsgesti dagsins og sá er dósent við sviðslistadeild Listaháskóla Íslands. Hann er einnig leikstjóri og höfundur, hann stofnaði Leynileikhúsið á sínum tíma og er, eins og vinir hans segja, alltaf önnum kafinn náungi. Núna í vetur leikstýrði hann leikritinu Mömmó sem sýnt er í Borgarleikhúsinu. Við töluðum við Agnar Jón Egilsson. Svo er það Matarspjallið með Sigurlaugu Margréti Jónasdóttur, í dag velti hún fyrir sér fyndnum mat. Tónlist í þættinum í dag: Landbúnaðar Lísa / Stuðmenn (Valgeir Guðjónsson) You Make Me Feel / Jimmy Sommerville Lithium / Nirvana UMSJÓN: GUÐRÚN GUNNARSDÓTTIR OG GUÐMUNDUR PÁLSSON

Og þótt veðrið sé með versta móti og viðvaranir eins appelsínugular og þær verða, þá erum við í Mannlega þættinum farin að huga að vorinu sem er rétt handan við hornið. Það er nefnilega kominn tími til að byrja undirbúning fyrir garðyrkjustörf vorsins. Nú er til dæmis gráupplagt að byrja að sá fyrir alls kyns matjurtum og jafnvel sumarblómum. Guðríður Helgadóttir garðyrkjufræðingur hugsar um fátt annað þessa dagana. Við heyrðum í henni. Hugarafl eru félagasamtök fólks sem hefur upplifað persónulega krísu og vinnur að persónulegum bata sínum og alla þá sem hafa gengið í gegnum andlegar áskoranir og einnig aðstandendur þeirra. Notendur í Hugarafli móta eigin endurhæfingu og veita öðrum stuðning sem eru í svipuðu ferli. Kjarni starfsins er þekking og reynsla notenda og fagfólks. Við kíktum við hjá samtökunum sem eru staðsett í Síðumúla 6 og ræddum við Auði Axelsdóttur framkvæmdastjóra. Og svo voru það Mannlegu samskiptin með Valdimar Þór Svavarssyni ráðgjafa hjá Fyrsta skrefinu og stjórnandi Meðvirknipodcastsins, í óveðrinu í dag töluðum við um nokkuð sem kallast höfnunarótti. Tónlist í þættinum í dag: Haglél / Mugison (Mugison) Þitt bros / GDRN og Tómas R. Einarsson (GDRN og Tómas R. Einarsson) Vetur / Egill Ólafsson (Egill Ólafsson) UMSJÓN: GUÐRÚN GUNNARSDÓTTIR OG GUÐMUNDUR PÁLSSON

Við fræddumst um sögur um dýr, íslenskar dýrasögur og hvernig er skrifað um dýr í þeim. Rithöfundurinn Gunnar Theodór Eggertsson beindi sjónum sínum að þessu efni í fyrirlestri á Borgarbókasafninu fyrr í vikunni, þar sem hann sagði frá ríkri sagnahefð Íslendinga um dýr og setti þær í alþjóðlegt samhengi, bæði í tengslum við bókmenntahefðir og einnig dýravernd. Gunnar Theodór kom í þáttinn. Skemmtilegur óperufarsi í boði meistara Mozarts verður fluttur í Mývatnssveit um páskana. Já Mozart í Mývatnssveit og undir merkjum tónlistarhátíðarinnar Músík í Mývatnssveit 2026. Gamanóperan heitir Der Schauspiel-direktor sem á íslensku nefnist Viðburðastjórinn. Hátíðin hefur verið haldin í Mývatnssveit í dymbilviku samfellt frá árinu 1998 og við fengum Laufeyju Sigurðardóttur fiðluleikara til að segja okkur nánar frá þessari skemmtun. Edda Olgudóttir kom í vísindaspjall og segir okkur frá tapi á Y litningi og hvaða áhrif það hefur á heilsu karla. Lög: Dýrin á Diskó / Prófessorinn, Memfismafían og Margrét Kristín Blöndal (Bragi Valdimar Skúlason) Söngur dýranna í Týról / Stuðmenn (Valgeir Guðjónsson og Egill Ólafsson) Rock'n'Roll öll mín bestu ár / Brimkló (K. Johnson, texti Þorsteinn Eggertsson) Queen of California / John Mayer (John Mayer) MANNLEGI ÞÁTTURINN MIÐVIKUDAGUR 25.MARS 2026 UMSJÓN: GUÐRÚN GUNNARSDÓTTIR OG GUNNAR HANSSON

Hver eru helstu einkenni áfalla, hverjar eru afleiðingar og hver eru úrræði út frá fræðum og reynslu. Út er komin bókin Áfall, hvað svo? eftir Dr. Sigrúnu Sigurðardóttur, prófessor við háskólann á Akureyri, og fjallar um áföll, afleiðingar þeirra og úrræði. Bókin byggir á fræðilegum grunni og eigin reynslu höfundar og í henni kynnir Sigrún leiðir til bata. Hver eru helstu einkenni áfalla, hverjar eru afleiðingar og hver eru úrræði út frá fræðum og reynslu? Sigrún fræddi okkur um þetta í þættinum í dag. Helga Arnardóttir var með Heilsuvaktina hjá okkur í dag eins og annan hvern þriðjudag. Lilja Kjalarsdóttir lífefnafræðingur vissi í rúman áratug að hún væri með bracca genið sem getur valdið lífshættulegu krabbameini. Móðir hennar greindist með bracca krabbamein og lést eftir erfiða baráttu árið 2022. Í langan tíma hikaði Lilja við að fara í fyrirbyggjandi aðgerð til að minnka líkurnar á að hún fengi sjúkdóminn. Hún var í eftirliti um langa hríð en einn daginn eftir samveru með konum í Bracca samtökunum tók hún ákvörðun og lét verða af því að fara í tvöfalt brjóstnám og hyggst láta fjarlægja eggjastokkana þar á eftir. Með tvöföldu brjóstnámi minnkuðu líkurnar á krabbameini úr 60-80% prósentum niður í tvær prósentur. Helga ræddi við hana skömmu eftir aðgerðina. Tónlist í þættinum í dag: Gleym mér ei / Sigrún Hjálmtýsdóttir (Valgeir Guðjónsson) Appelsínugult myrkur / Una Torfa (Una Torfa og Hafsteinn Þráinsson) Gleymmérei / Bríet og KK (Bríet Ísis Elfar, Lárus Örn Arnarson) UMSJÓN: GUÐRÚN GUNNARSDÓTTIR OG GUNNAR HANSSON

Breki Karlsson formaður Neytendasamtakanna kom í þáttinn í dag og við skoðuðum með honum nýtilkomnar leiðir sem eru í boði í íbúðarkaupum þar sem til dæmis byggingafyrirtæki, verktakar eða fjármálaþjónustur bjóða fólki upp á að leggja t.d. einungis fram 10% af kaupverði, seljandinn, eða annar aðili, leggja til allt að 20% og svo eru þá 70% húsnæðislán. Neytendasamtökin segja að þessir samningar séu varhugaverðir og óljósir, þar sem ekki sé búið að kanna frá öllum hliðum lögmæti þeirra og hver raunveruleg staða kaupend sé. Breki fór yfir þessi mál hjá okkur í dag. Við héldum svo áfram að grúska í safni Ríkisútvarpsins með Helgu Láru Þorsteinsdóttur safnstjóra og í dag kom hún með frásögn Sigurðar Helgasonar, tónskálds frá Blaine Washington, sem var tekin var upp árið 1947 þegar hann var nýkomin aftur til Reykjavíkur eftir 57 ára dvöl í vesturheimi, en hann fór frá Íslandi 1890. Stórmerkileg upptaka og frásögn þar sem hann til dæmis talar um framfarir og breytingar sem hafa orðið í Reykjavík og margt fleira. Lesandi vikunnar í þetta sinn var Auður Þórhallsdóttir barnabókahöfundur. En hún er einmitt nýbúin að gefa út fjórðu bókina um Miðbæjarrottuna. Við spurðum hana aðeins út í hana og svo sagði hún okkur auðvitað frá því hvaða bækur hún hefur verið að lesa undanfarið og hvaða bækur og höfundar hafa haft mest áhrif á hana í gegnum tíðina. Auður talaði um eftirfarandi bækur og höfunda: Einsamræður e. Birtu Ósmann Snyrtistofan e. Mario Bellatin Þessir djöfulsins karlar e. Andrev Walden Móðurást- sólmánuður e. Kristínu Ómarsdóttur En hvað það var skrýtið e. Pál. J Árdal Alkemistinn e. Paulo Coelho Minningarbók e. Vigdísi Grímsdóttur Tónlist í þættinum í dag: Skítaveður / Bogomil Font og Greiningadeildin (Bragi Valdimar Skúlason) Pínu sein / GDRN og Tómas R. Einarsson (GDRN og Tómas R. Einarsson) Skín við sólu Skagafjörður / Liljukórinn (Sigurður Helgason, texti Matthías Jochumsson) UMSJÓN: GUÐRÚN GUNNARSDÓTTIR OG GUNNAR HANSSON

Ísleifur B. Þórhallsson tónleikahaldari er heldur betur búin að vera mikið í fjölmiðlum undanfarið en hann hélt utan um tvenna stórtónleika Laufeyjar um síðustu helgi fyrir hönd Senu. Ísi í Senu, eins og hann er oftast kallaður, hefur hefur ýmislegt reynt í tónleikahaldi hér á Íslandi undanfarna áratugi en hann byrjaði ungur að spá í kvikmyndir, tónlist og viðburðahald. Hann var föstudagsgestur í Mannlega þættinum í dag og við fórum með honum um víðan völl en þó tónleikar Laufeyjar í Kórnum hafi verið gríðarlega umfangsmiklir og í ótrúlega mörg horn að líta þá var hann alls ekki kominn í frí eins og við heyrðum í spjallinu. Sigurlaug Margrét var veðurteppt í bústað við Meðalfellsvatn og við töluðum við hana um súpur til að hlýja okkur í veðrinu sem nú gengur yfir landið. Tónlist í þættinum í dag: Bíddu pabbi / Vilhjálmur Vilhjálmsson (Peter Callander, Geoff Stevens, texti Iðunn Steinsdóttir) Ber / Amor Vincit Omnia (Baldur Skúlason og Erla Hlín) Black / Pearl Jam UMSJÓN: GUÐRÚN GUNNARSDÓTTIR OG GUNNAR HANSSON