Mannlegi þátturinn

Við kynntumst Ingibjörgu Eiríksdóttur ljósmóður, sérfræðingur í ljósmóðurfræðum og brjóstagjafaráðgjafa í þættinum í dag. Landspítalinn stóð fyrir heiðursmálþingi vegna starfsloka hennar sem sérfræðiljósmóður við spítalann og miðað við erindin sem þar voru flutt þá er óhætt að segja að hún hafi markað djúp spor í faginu og verið fyrirmynd og áhrifavaldur. Ingibjörg er brautryðjandi í umönnun og fræðslu í fjölburameðgöngum, fæðingum og brjóstagjöf á Landspítalanum. Við töluðum við Ingibjörgu á þessum tímamótum, fengum hana til að rifja aðeins upp ferilinn og þróunina í faginu í þættinum. Kjarakönnun sem Gallup framkvæmdi undir lok síðasta árs fyrir norðlenska stéttarfélagið Einingu Iðju sýnir að vaxandi hlutfall félagsmanna hefur þurft að neita sér um læknis- og tannlæknisþjónustu vegna kostnaðar og stór hluti þeirra sem eru með börn á leikskóla er ósáttur við breytingar á opnunartíma og/eða gjaldskrá þeirra og hafa neyðst til að breyta vinnutíma sínum. Þá hefur hlutfall þeirra sem segjast eiga erfitt með að greiða af lánum sínum ekki verið hærra síðan 2019 og yngra fólkið á sífellt erfiðara með að búa sér mannsæmandi líf. Við ræddum við Tryggva Jóhannsson varaformann Einingar Iðju í dag. Svo var það vísindaspjallið með Eddu Olgudóttur, í dag sagði hún okkur frá rannsókn sem bendir til þess að sykurneysla fyrstu 1000 daga ævinnar (þ.m.t. á skeiði fósturþroska) getur haft neikvæð áhrif á hjarta og æðaheilsu. Edda útskýrði þetta betur fyrir okkur í þættinum. Tónlist í þættinum í dag Dag eftir dag / Múgsefjun (Eva Hafsteinsdóttir og Hjalti Þorkelsson) Ævintýri / Hrekkjusvín (Leifur Hauksson) Just Breathe / Willie Nelson & Lukas Nelson (Eddie Vedder) Á rauðum sandi / Ylja (Guðný Gígja Skjaldardóttir, Bjartey Sveinsdóttir og Smári Tarfur Jósepsson) UMSJÓN: GUÐRÚN GUNNARSDÓTTIR OG GUNNAR HANSSON

Við kynntum okkur aðeins sprotafyrirtækið Humble í dag, þau hafa hannað smáforrit fyrir snjallsíma þar sem boðið er upp á mat sem annars færi til spillis á lækkuðu verði sem þá bæði býður notendum upp á ódýrari vöru og hjálpar til við að minnka matarsóun. Á einu ári tókst notendum appsins að koma í veg fyrir að 31 tonn af matvælum færu til spillis. Rósa S. Markúsdóttir og Hlynur Rafn Guðmundsson voru hjá okkur í dag og sögðu okkur betur frá forritinu og verkefninu. Við fræddumst svo um virkniþing í þágu eldra fólks í Kópavogi sem fer fram á morgun í Kórnum. Þar er verið að stuðla að félagslegri virkni eldra fólks í bæjarfélaginu. Hlín Sigþórsdóttir, verkefnastjóri velferðasviðs og Fríða Karen Gunnarsdóttir, vekefnastjóri Virkni og vellíðan hjá Kópavogsbæ, komu í þáttinn og sögðu okkur betur frá virkniþinginu. Bíó Paradís, í samstarfi við Goethe-Institut Dänemark, German Films og Þýska sendiráðið á Íslandi, standa fyrir Þýskum kvikmyndadögum í sextánda sinn. Þeir hefjast á föstudaginn og það kennir ýmissa grasa í dagskránni sem vert var að skoða með Ásu Baldursdóttur frá Bíó Paradís. Tónlist í þættinum í dag Áður oft ég hef arkað þennan veg / Haukur Morthens og hljómsveit Sigurd Jensen (erlent lag, texti Egill Bjarnason) Let go of Your Plans / Lukas Nelson & The Promise of the Real (Lukas Nelson) Ágústín / Sigrún Jónsdóttir (Åge Gerard, texti Jón Sigurðsson) Io E Te (Ég og þú) / Emilíana Torrini (Leone Tinganelli) UMSJÓN: GUÐRÚN GUNNARSDÓTTIR OG GUNNAR HANSSON

Það virðist vera sem gufu- eða gusuæði sé runnið á Íslendinga. Framundan er ferðalag sem farið verður í maí og þemað í þessari ferð eru sánur og það verður farið til Eistlands, Lettlands og Finlands og þar verða allskonar mismunandi sánumeðferðir, t.d. með nuddi og dekri inni í sánunum. Leifur Wilberg Orrason og Jura Aku hafa verið að gusa saman í Sækoti, þar sem þau hafa haldið sánagusur. Við ræddum um sánur, gusur, fargufur og alla þessa sánumenningu sem er að myndast á Íslandi. Helga Lára Þorsteinsdóttir safnstjóri RÚV emur til okkar annan hvern mánudag með gullmola af safni RÚV. Í tilefni þess að í gær var konudagurinn haldinn hátíðlegur dró Helga Lára fram úr safninu stuttan fréttaauka sem var fluttur þann 30.júní árið 1950, eða fyrir 76 árum, þar sem ræddust við tvær merkilegar konur; fréttakonan Margrét Indriðadóttir og Margrét Tryggvadóttir húsmóðir. Þar segir frá orlofsferð húsmæðra úr Vestur Húnavatnssýslu um Suðurland. Svo var Örn Úlfar Sævarsson texta- og hugmyndasmiður og spurningahöfundur, lesandi vikunnar í Mannlega þættinum í þetta sinn. Hann sagði okkur frá því hvaða bækur hann hefur verið að lesa undanfarið og hvaða bækur og höfundar hafa haft mest áhrif á hann í gegnum tíðina. Örn Úlfar talaði um eftirfarandi bækur og/eða höfunda: Jötunsteinn e. Andra Snæ Magnason Vegur allrar veraldar e. Sigríði Hagalín Passíusálmarnir e. Hallgrím Pétursson Tónlist í þættinum í dag Leikur að vonum / Ólafur Þórarinsson (Ólafur Þórarinsson, texti Jónas Friðrik) Regndropar falla við hvert fet/ Engilbert Jensen (Burt Bacharah, texti Þorsteinn Eggertsson) 1970 Dúddi rádd'okkur heilt / Stuðmenn og Eggert Þorleifsson (Egill Ólafsson, Sigurður Bjóla Garðarsson og Valgeir Guðjónsson) UMSJÓN: GUÐRÚN GUNNARSDÓTTIR OG GUNNAR HANSSON

Föstudagsgestur Mannlega þáttarins í þetta sinn var Unnur Birna Jónsdóttir Backman leikkona. Hún leikur eitt af aðalhlutverkunum í nýrri íslenskri kvikmynd, Röskun, sem var frumsýnd í vikunni. Hún er svo gott sem alin upp í leikhúsinu, en móðir hennar var Edda Heiðrún Backman leikkona. Hún lék sitt fyrsta hlutverk í stórri erlendri sjónvarpsþáttaröð, Örnen, en gekk svo í gegnum langt tímabil þar sem hún vildi alls ekki verða leikkona. Faðir Unnar er myndilstarmaðurinn Jón Axel Björnsson sem var með vinnustofuna sína á jarðhæðinni heima hjá þeim, það var listafólk allt í kringum hana. Við fórum víða í spjallinu með Unni Birnu, ræddum leiklistina, nýju kvikmyndina og ýmislegt fleira í viðtalinu. Svo kom Sigurlaug Margrét auðvitað í matarspjallið í dag. Það var ekki laust við að það hafi verið talsverð vorþrá í því spjalli og heitt súkkulaði kom talsvert við sögu. Tónlist í þættinum í dag Fallegur dagur / Bubbi (Bubbi) Tell Me That it Isn't True / Bob Dylan (Bob Dylan) Trouble / Cat Stevens (Cat Stevens) UMSJÓN: GUÐRÚN GUNNARSDÓTTIR OG GUNNAR HANSSON

Valdimar Þór Svavarsson kom í Mannlega þáttinn í dag og fræddi okkur um mannlegu samskiptin eins og alla fimmtudaga í vetur. Það í dag talaði hann um örmögnun, meðvirkni og öndun. Fyrst flutt í Mannlega þættinum 19.feb. '26

Mannlegu samskiptin i Mannlega þættinum með Valdimari Þór Svavarssyni héldu áfram í dag. Undanfarna fimmtudaga hefur hann einbeitt sér að mannlegum samskiptum á vinnustöðum og í dag talaði hann um kulnun og hvernig hún getur tengst mannlegum samskiptum. Fyrst flutt í Mannlega þættinum 12.feb. '26

Valdimari Þór Svavarssyni kom í Mannlega þáttinn í dag og fræddi okkur um mannleg samskipti eins og aðra fimmtudaga í vetur. Þrjá undanfarna fimmtudaga hefur hann talað um samskipti á vinnustaðnum. Öll komum við með mismunandi reynslu og bakgrunn í farteskinu inn á vinnustaðinn og það getur verið talsvert flókið að stilla saman strengina svo fólki líði vel og samskipti gangi vel fyrir sig. Í dag tók hann þetta saman og kláraði vinnustaðasamskiptin, að minnsta kosti í bili. Fyrst flutt í Mannlega þættinum 5.feb. '26

Mannlegu samskiptin voru í Mannlega þættinum í dag með Valdimari Þór Svavarssyni. Hann tók upp þráðinn frá því í síðustu viku, þegar hann var að tala um samskipti á vinnustaðnum, að vera helgaður, eða óhelgaður í vinnunni og svo hvernig meðvirkni getur litað samskiptin þar eins og annars staðar. Fyrst flutt í Mannlega þættinum 29.jan. '26

Mannlegu samskiptin með Valdimari Þór Svavarssyni ráðgjafa voru í Mannlega þættinum í dag og í þetta sinn talaði hann um samskipti á vinnustað, en þau geta svo sannarlega verið flókin og ýmislegt sem hafa má í huga. Fyrst flutt í Mannlega þættinum 22.jan. '26

Mannlegu samskiptin með Valdimari Þór Svavarssyni ráðgjafa voru í Mannlega þættinum í dag. Hann tók upp þráðinn frá síðasta fimmtudegi og hélt áfram að tala um það að leyfa sér að upplifa gleði, sem var eitt af því sem fólk sá mest eftir í lok ævinnar, þ.e. að hafa ekki leyft sér nógu mikið að upplifa gleði. Fyrst flutt í Mannlega þættinum 15.jan. '26

Mannlegu samskiptin með Valdimari Þór Svavarssyni voru í Mannlega þættinum í dag. Í þetta sinn tók hann upp þráðinn frá því síðast og hélt áfram að tala um það sem fólk sér eftir því að hafa gert, eða ekki gert, þegar það lítur um öxl þegar komið er á lokastöð ævinnar. Það er áhugavert að heyra hverju fólk sér eftir því það getur gefið okkur vísbendingar um það sem skiptir mestu máli í lífinu. Fyrst flutt í Mannlega þættinum 8.jan. '26

Svo fengum við Valdimar Þór Svavarsson ráðgjafa, sem hefur leitt okkur í gegnum mannlegu samskiptin á fimmtudögum í þættinum, enda geta samskipti verið afar flókin. Nú eru að koma áramót og því skoðaði Valdimar ýmislegt sem kemur upp á slíkum tímamótum og hvernig getur verið gott að snúa sér. Fyrst flutt í Mannlega þættinum 29.des '25

Mannlegu samskiptin með Valdimari Þór Svavarssyni ráðgjafa voru í dag í Mannlega þættinum og í þetta sinn ræddi hann við okkur um tilfinningalífið í aðdraganda jóla. Jólin eiga auðvitað að vera tími ljóss og friðar og er það vonandi hjá sem flestum. En það er ekki fram hjá því litið að þau geta líka reynst öðrum erfið, af ýmsum ástæðum. Valdimar Þór fór með okkur yfir þetta í dag. Fyrst flutt í Mannlega þættinum 18.des '25

Valdimar Þór Svavarsson ráðgjafi kom í Mannlega þáttinn í dag til að fræða okkur um mannleg samskipti, eins og aðra fimmtudaga í vetur. Í dag hélt hann áfram að tala um mörk og markaleysi. Hvað þýðir það til dæmis að setja upp „vegg“? Fyrst flutt í Mannlega þættinum 11. des. '25

Valdimar Þór Svavarsson kom í Mannlega þáttinn eins og undanfarna fimmtudaga og við héldum áfram að ræða margbreytileika mannlegra samskipta með honum. Við tókum upp þráðinn frá því í síðustu viku þar sem Valdimar fór yfir mörk og markaleysi og það að setja mörk. Það er um nóg að ræða þegar kemur að því og mannlegum samskiptum. Fyrst flutt í Mannlega þættinum 4. des. '25

Valdimar Þór Svavarsson ráðgjafi kom í Mannlega þáttinn í dag og hélt áfram að fræða okkur um mannleg samskipti eins og undanfarna fimmtudaga. Síðustu tvær vikurnar var það narsissisminn, nú ræddi hann um mörk og markaleysi. Hvað það er að setja sér mörk, innri og ytri mörk og ýmislegt fleira. Fyrst flutt í Mannlega þættinum 27. nóv. '25

Valdimar Þór Svavarsson ráðgjafi kom í Mannlega þáttinn í dag eins og undanfarna fimmtudaga og hélt áfram að fræða okkur um mannleg samskipti. Í síðustu viku töluðum við um narsissisma og við héldum því áfram í dag, meðal annars hvað er hægt að gera þegar kemur að samskiptum við narsissíska einstaklinga. Fyrst flutt í Mannlega þættinum 20. nóv. '25

Valdimar Þór Svavarsson hélt í dag áfram að fara með okkur yfir mannleg samskipti sem geta verið svo flókin. Undanfarna fimmtudaga hefur hann til dæmis frætt okkur um hlutverkin sem fjölskyldumeðlimir falla gjarnan í, samskiptin í ástarsamböndum, af hverju eru sum sambönd langlíf en önnur ekki og margt margt fleira. Í dag fór hann með okkur yfir í narsissisma og níu leiðir til að greina narsissisma. Fyrst flutt í Mannlega þættinum 13. nóv. '25

Valdimari Þór Svavarssyni ráðgjafi kom í Mannlega þáttinn í dag með það sem við köllum mannleg samskipti. Í síðustu viku var hann að segja okkur frá langlífum samböndum, hvað þarf til að samband verði langlíft og í dag hélt hann áfram að fara yfir viðvörunarbjöllur, þ.e. það sem getur ógnað langlífi sambandsins og hvernig er hægt að leysa úr því. Fyrst flutt í Mannlega þættinum 6. nóv. '25

Valdimar Svavarsson ráðgjafi kom í Mannlega þáttinn í dag og við héldum áfram að tala um mannlegi samskipti. Valdimar tók upp þráðinn þar sem hann endaði síðasta fimmtudag, með ástarsambönd, mismunandi þarfir og væntingar og hlutverk sem við göngum í í samböndum. Hann fór svo yfir grunn langlífra sambanda, hvað þarf til að samband verði langlíft og hverjar eru viðvörunarbjöllurnar sem geta komið því úr jafnvægi. yrst flutt í Mannlega þættinum 30. okt. '25

Valdimar Þór Svavarsson ráðgjafi hjá Fyrsta skrefinu og umsjónarmaður Meðvirknipodcastsins kom í Mannlega þáttinn í dag og hélt áfram að fræða okkur um mannleg samskipti því þau geta verið flókin. Hann fór með okkur undanfarna fimmtudaga yfir samskipti og hlutverk innan fjölskyldna. En nú var komið að ástarsamböndum, samskiptin geta ekki síður verið flókin þar. Fyrst flutt í Mannlega þættinum 23. okt. '25

Valdimar Þór Svavarsson ráðgjafi kom í Mannlega þáttinn í dag, eins og aðra fimmtudaga í vetur, með það sem við köllum mannleg samskipti. Í dag hélt hann aðeins áfram að tala um hlutverk í fjölskyldum. Fyrst flutt í Mannlega þættinum 16. okt. '25

Eins og aðra fimmtudaga í Mannlega þættinum þá vorum við með mannlegu samskiptin með Valdimari Þór Svavarssyni ráðgjafa í dag. Samskiptin geta verið flókin og Valdimar var að segja okkur síðasta fimmtudag frá hlutverkum sem fjölskyldumeðlimir gjarnan raðast í, sérstaklega ef einhvers konar vanvirkni er til staðar. En hann náði ekki að klára þá umræðu þannig að hann hélt áfram með hlutverkin innan fjölskyldna í þættinum í dag. Fyrst flutt í Mannlega þættinum 9. okt. '25

Valdimar Þór Svavarsson kom í Mannlega þáttinn í dag til að ræða mannleg samskipti, sem geta verið talsvert snúin eins og hefur komið fram í spjalli okkar við hann undanfarna fimmtudaga. Í dag sagði hann okkur frá hlutverkum sem fjölskyldumeðlimir gjarnan raðast í, sérstaklega ef einhvers konar vanvirkni er til staðar. Fyrst flutt í Mannlega þættinum 2. okt. '25

Valdimar Þór Svavarsson ráðgjafi var í Mannlega þættinum í dag það sem við köllum Mannleg samskipti. Hann hefur fjallað undanfarna fimmtudaga um áföll og afleiðingar þeirra, sem til dæmis hafa áhrif á samskipti. Svo talaði hann um meðvirkni, til dæmis í uppeldi og þau áhrif sem geta fylgt. Í dag talaði hann svo um innra og ytra virði okkar og hvernig getur verið misræmi þar á milli. Fyrst flutt í Mannlega þættinum 25. sept. '25

Valdimar Þór Svavarsson ráðgjafi var í Mannlega þættinum í dag með það sem við köllum Mannleg samskipti, en þau geta einmitt verið talsvert flókin. Hann hefur fjallað undanfarna fimmtudaga um áföll og afleiðingar þeirra, sem til dæmis hafa áhrif á samskipti. Svo talaði hann um meðvirkni, og í dag ræddi hann meðvirkni til dæmis í uppeldi og þau áhrif sem geta fylgt. Fyrst flutt í Mannlega þættinum 18. sept. '25

Valdimar Þór Svavarsson, ráðgjafi hjá Fyrsta skrefinu og umsjónarmaður Meðvirknipodcastsins, kom í Mannlega þáttinn í dag með það sem við köllum Mannleg samskipti, þar sem við skoðum með honum ýmislegt sem viðkemur mannlegum samskiptum og hvað getur haft áhrif á þau og gert þau flókin. Í dag talaði Valdimar um áföll, sem geta verið gríðarlega margvísleg og fjölbreytt, og áhrif þeirra á okkur, til dæmis í samskiptum okkar við annað fólk, ef við fáum ekki hjálp til að takast á við afleiðingar þeirra. Fyrst flutt í Mannlega þættinum 11. sept. '25

Valdimar Þór Svavarsson ráðgjafi mun vera með okkur í Mannlega þættinum á fimmtudögum í vetur með það sem við köllum Mannleg samskipti. Við kynntumst Valdimari í dag og hvar hans reynsla liggur og fórum með honum yfir það sem hann mun taka fyrir næstu fimmtudaga, til dæmis margar hliðar meðvirkni og í rauninni hvað meðvirkni er. Áföll og afleiðingar áfalla og margt fleira, sem einmitt getur haft áhrif á samskipti okkar við annað fólk, innan fjölskyldna, í ástarsamböndum, á vinnustaðnum og í rauninni út um allt. Mynstur sem við þróum, af ýmsum ástæðum, í æsku fylgja okkur í gegnum lífið og litar öll okkar samskipti við annað fólk. Fyrst flutt í Mannlega þættinum 4. sept. '25

Í haust unnu Kópavogsbær og Markaðsstofa höfuðborgarsvæðisins greiningu á áfangastaðnum Kópavogi með það að markmiði að vinna hugmyndir um hvernig hægt sé að efla áfangastaðinn. Verkefnið mun nýtast fyrir framtíðarsýn Kópavogsbæjar í tengslum við ferðaþjónustu og einnig í tenglsum við þróun og markaðassetningu á höfuðborgarsvæðinu. Og það er ekki bara Kópavogur sem Markaðsstofa Höfuðborgarsvæðisins er að skoða heldur hefur hún einnig unnið með Hafnarfjarðarbæ og Seltjarnarnesi. Inga Hlín Pálsdóttir, framkvæmdastjóri markaðsstofu Höfuðborgarsvæðisins kom í þáttinn í dag. Hvað er sagnfræði? Þessi spurning er heiti málþings sem Sagnfræðingafélag Íslands og Sagnfræðistofnun stendur fyrir á laugardaginn. Þar munu fimm fyrirlesarar leitast við að svara þessari spurningu sem Sagnfræðingafélagið bar upp fyrir um 20 árum í fyrirlestraröð þar sem sagnfræðingar, listafólk, fjölmiðlafólk og stjórnmálafólk spreyttu sig á spurningunni. Ragnhildur Anna Kjartansdóttir, formaður Sagnfræðingafélags Íslands og Súsanna Margrét Gestsdóttir sagnfræðingur komu til okkar í dag og sögðu frá málþinginu og spreyttu sig á að svara spurningunni, hvað er sagnfræði? Svo kom Valdimar Þór Svavarsson til okkar í mannlegu samskiptin eins og alla fimmtudaga í vetur. Það í dag talaði hann um örmögnun, meðvirkni og öndun. Tónlist í þættinum í dag Gleðin með þér / Þuríður Sigurðardóttir (lagahöfundur ókunnur, texti Helgi Pétursson) Ég gef þér allt mitt líf / Björgvin Halldórsson og Ragnhildur Gísladóttir (Jóhann Helgason, texti Jón Sigurðsson) She's Done it Again / Jóhann Helgason (Jóhann Helgason) Rúllukragapeysan mín / Bítlavinafélagið (Jón Ólafsson) UMSJÓN: GUÐRÚN GUNNARSDÓTTIR OG GUNNAR HANSSON

Árið 2024 tóku 48 einstaklingar líf sitt á Íslandi og voru 35 þeirra karlar. Þessi háa tala er ástæða þess að augum er beint að körlum í meistaraprófsrannsókn sem Kristjana Atladóttir geðheilbrigðisfræðingur gerði í geðheilbrigðisfræði við Háskólann á Akureyri og kynnti nýlega niðurstöður úr. Rannsóknin er sú fyrsta hér á landi sem skoðar sérstaklega reynslu ungra karla sem hafa reynt að taka líf sitt en mun færri karlar en konur leita til heilbrigðiskerfisins eftir sjálfsvígstilraun. Sameiginlegur þráður karlana sem rætt var við, var sú upplifun að hafa ekki stjórn á eigin lífi, vera lítils virði og hafa viðvarandi sjálfsásakanir. Þessar upplifanir samræmast kenningum um áhrif áfalla á sjálfsmynd einstaklinga. Kristjana Atladóttir sagði okkur betur frá rannsókninni í þættinum í dag. Verkefnið Léttir er leiklistarsmiðjur og námskeið fyrir börn foreldra sem sótt hafa um alþjóðlega vernd hér á landi. Markmiðið er að efla sjálfstraust, félagsfærni og leikgleði barnanna og notast er við áfallamiðaða nálgun því börnin hafa oft upplifað áföll eins og stríð, aðskilnað frá fjölskyldu og fleira. Þetta er samstarfsverkefni Barnaheilla og Borgarleikhússins og Tótla I. Sæmundsdóttir, framkvæmdastjóri Barnaheilla og Eva Halldóra Guðmundsdóttir, yfirkennari í Leiklistarskóla Borgarleikhússins komu til okkar í dag. Svo kom Edda Olgudóttir til okkar í vísindaspjallið. Í þetta sinn sagði hún frá rannsókn sem sýnir að það eru ekki tengsl milli covid bólusetningar og taugaþroskaskerðingar, né einhverfu. Tónlist í þættinum í dag Eitt af blómunum / Páll Óskar (Benni Hemm Hemm og Páll Óskar) Heimahöfn / Fjallabræður (Hákon Guðni Hjartarson Halldór Gunnar Pálsson) Bolludagur! Sprengidagur! Öskudagur! / Ingibjörg Þorbergs (Ingibjörg Þorbergs) Leyndarmál / Bubbi (Bubbi Morthens) (Hvert er hægt að leita? Ef þú eða einhver sem þú þekkir glímir við sjálfsvígshugsanir eða sjálfskaðandi hegðun má alltaf hafa samband við Píeta-samtökin, pieta.is og í síma 552-2218. Þá er hjálparsími Rauða krossins opinn allan sólarhringinn í síma 1717 og netspjall á heimasíðunni 1717.is) UMSJÓN: GUÐRÚN GUNNARSDÓTTIR OG GUNNAR HANSSON

Svifrykið sem mælst hefur á höfuðborgarsvæðinu þessa dagana í froststillunum er mjög skaðlegt fyrir heilsu fólks. Það eykur tíðnina á hjartaáföllum og heilablóðföllum er krabbameinsvaldandi og í svifrykinu eru baneitraðar hárfínar agnir sem eru að berast inn í líkamann og valda heilsutjóni. Þetta er haft eftir Hjalta Má Björnssyni formanni félags lækna gegn umhverfisvá í viðtali á Vísi í gær. Hjalti kom í þáttinn í dag. Hvað er málfærni? Hvernig er að vera í viðkvæmri stöðu þegar kemur að málfærni? Og hvernig notar fólk málbeitingu og breytileika tungumálsins í sína þágu? Iris Edda Nowenstein, lektor í íslenskri málfræði og máltækni og talmeinafræðingur við Landspítalann kom til okkar í dag og sagði frá erindi sem hún kallar Mál og vald. Við fengum hana til að segja okkur betur frá því í þættinum. Einar Sveinbjörnsson veðurfræðingur kom svo í dag í veðurspjallið. Í framhaldi af viðtali okkar í gær við Andra Snæ Magnason, byrjaði Einar á því að setja stórar og illskiljanlegar tölur, sem Andri nefndi, um jöklaafkomu í samhengi. Svo er það hlýjasti janúar í sögu mælinga í Nuuk á Grænlandi, en á sama tíma kaldasti janúar í Dammörku. Það setti hann svo í samhengi við tíðina hér heima og snjóleysið sunnanlands í vetur. Í lokum sagði Einar frá breytingum framundan í veðrinu, snjókomuspá og sitthvað fleira. Tónlist í þættinum í dag: Einu sinni var / Vilhjálmur Vilhjálmsson (Svavar Benediktsson, texti Kristján frá Djúpalæk) Ekki bíl / Hrekkjusvín (Valgeir Guðjónsson, texti Pétur Gunnarsson) Vor við flóann / Ragnar Bjarnason (Leon T. René, texti Jón Sigurðsson) Gamla gatan / Kvartett Reynis Sigurðssonar (Oddgeir Kristjánsson) UMSJÓN: GUÐRÚN GUNNARSDÓTTIR OG GUNNAR HANSSON

Andri Snær Magnason er nýkominn til landsins eftir að hafa fylgt eftir heimildarmyndinni Time and Water, sem gerð er upp úr bók hans Um tímann og vatnið. Myndin hefur verið sýnd til dæmis á Sundance kvikmyndahátíðinni og vakti mikla athygli. Við fengum Andra til að segja okkur frá myndinni og hvernig hún kom til og hver væri munurinn á henni og bókinni. Svo tókum við aðeins með honum stöðuna í loftslagsmálum, því það er auðvitað það sem Andri skrifaði um í bókinni, sem kom út árið 2019, þar sem hann notaði sögur af forfeðrum sínum og ættingjum til þess að fjalla um loftslagsvísindin og þær breytingar sem eru að verða sem hafa áhrif á allt líf á jörðinni. Við ræddum hvernig umræðan hefur breyst undanfarnið, til dæmis þegar Bandaríkjastjórn hefur afturkallað ákvaraðnir um hættu vegna gróðurhúsalofttegunda. Lesandi vikunnar í Mannlega þættinum í þetta sinn var svo Gunnar Lárus Hjálmarsson, betur þekktur sem Dr. Gunni. Við fengum hann til að segja okkur frá því hvaða bækur hann hefur verið að lesa undanfarið og hvaða bækur og höfundar hafa haft mest áhrif á hann í gegnum tíðina. Gunnar talaði um eftirfarandi bækur og höfunda: Einn, tveir þrír, fjór... Bítlarnir í tímanna rás e. Craig Brown (Þýð. Helgi Ingólfsson) Tune in e. Mark Lewisohn Ævisögur Charles Mingus, Thelonious Monk og Chet Baker Bækur Braga Ólafssonar, Braga Páls Sigurðsson og Ólaf Gunnarsson Kokkáll e. Dóra DNA Bjarmalönd e. Val Gunnarsson Reyndu aftur, ævisaga Magnúsar Eiríkssonar e. Tómas Hermannsson Boy on Fire um Nick Cave e. Matt Mordue The Big Midwwk, Life inside the Fall e. Steve Hanley Tónlist í þættinum í dag: Frost / Pálmi Gunnarsson og Ragnheiður Gröndal (Pálmi Gunnarsson, Ragnheiður Gröndal, Stefán Örn Gunnlaugsson) Frostrósir / Haukur Morthens (Freymóður Jóhannsson) UMSJÓN: GUÐRÚN GUNNARSDÓTTIR OG GUNNAR HANSSON

Föstudagsgestur Mannlega þáttarins í þetta sinn var Ólafur Stefánsson handknattleikskappi. Hann er auðvitað búinn að vera talsvert inni í stofum landsmanna í janúar í gegnum sjónvarpstækin sem hluti af handboltastofunni að fjalla um íslenska handboltalandsliðinu á EM karla. Við nutum þess auðvitað að fylgjast með löngum og farsælum ferli Ólafs með landsliðinu og í atvinnumennskunni þar sem hann vann nánast öll verðlaun sem hægt var að vinna og var ítrekað ofarlega á listum yfir bestu handknattleiksmenn í heiminum, ef ekki efstur. Eftir að ferlinum lauk hefur hann brallað ýmislegt, þjálfað og unnið í menntamálum og nú hefur hann stofnað fyrirtæki sem kallast Afreksmanneskjan, en tilgangur þess er að aðstoða ungmenni til að ná árangri í námi og íþróttum. Það er óhætt að segja að það brenni á honum enda fór hann á mikið flug að segja frá. Svo var það auðvitað matarspjallið með Sigurlaugu Margréti. Í dag, þar sem Guðrún var nýkomin til landsins frá Ítalíu, forvitnuðumst við um hvað stóð upp úr þegar kom að matarupplifun Ítalíuferðarinnar. Tónlist í þættinum í dag: Upp á rönd / Hjálmar og GDRN (Guðrún Ýr Eyfjörð Jóhannesdóttir og Sigurður Halldór Guðmundsson) Heyr mína bæn / Ellý Vilhjálms (Panzeri & Salerno, texti Ólafur Gaukur Þórhallsson) Passíusálmur nr. 51 / Ellen Kristjánsdóttir (Jón Ólafsson, ljóð Steinn Steinarr) UMSJÓN: GUÐRÚN GUNNARSDÓTTIR OG GUNNAR HANSSON

Nýlega voru staðfest smit af skæðri fuglainflúensu í villtum fuglum hér á landi. Dauðir fuglar sem smit greindust í fundust m.a. við Tjörnina í Reykjavík og við tjörn við Ögurhvarf í Kópavogi, en smit af þessari gerð höfðu þá ekki greinst hér á landi frá sumrinu 2023. Andrea Björk Hannesdóttir dýralæknir hjá Dýrheimum kom í þáttinn og fór til dæmis yfir það hvað fólk á að gera finni það dauða fugla og hvað berast að varast, t.d. varðandi gæludýr sem gætu komist í snertingu við smitaða fugla. Við höfum töluvert rætt þriðja æviskeiðið í þessari viku og í dag fengum við góðan gest sem hefur einsett sér að njóta þessa tímabils eins og hægt er. Hann heitir Ísólfur Gylfi Pálmason og á að baki farsæla starfsævi sem kennari, stjórnmálamaður og fleira - hann neitar að leggjast í kör á efri árum og leggur sig fram við að ögra sér, fara upp úr hjólförunum og prófa nýja hluti. Ísólfur sagði okkur frá sundferðum, hjóla- og tjaldferðum og tónlist sem hann lumaði á og ákvað að fá konuna sína til að syngja og reynda tónlistarmenn til að spila á upptökum sem hann hefur gefið út. Svo voru það mannlegu samskiptin með Valdimari Þór Svavarssyni. Undanfarna fimmtudaga hefur hann einbeitt sér að mannlegum samskiptum á vinnustöðum og í dag talaði hann um kulnun og hvernig hún getur tengst mannlegum samskiptum. Tónlist í þættinum í dag: Líttu sérhvert sólarlag / Sigríður Thorlacius og Valdimar Guðmundsson (Bragi Valdimar Skúlason) Lítill fugl / Ellý Vilhjálms (Sigfús Halldórsson, texti Örn Arnarson (duln.f. Magnús Stefánsson) Morgunljóð til Margrétar / Steinunn Ósk Kolbeinsdóttir (Ísólfur Gylfi Pálmason, texti Pálmi Eyjólfsson) Þrjú tonn af sandi / Haukar (Winfield & Blackwell, texti Þorsteinn Eggertsson) UMSJÓN: HULDA G. GEIRSDÓTTIR OG GUNNAR HANSSON

Er hægt að mæla samfélagsáhrif skapandi greina? Á viðburði sem haldinn var í síðustu viku af Rannsóknarsetri skapandi greina var leitast við að svara þessari spurningu. Og hvort hægt sé að rýna í hvernig skapandi starfsemi mótar samfélagslegar breytingar og hvort þær séu mælanlegar og hvert er gildi þeirra í samtímanum? Þorbjörg Daphne Hall, prófessor í tónlistarfræðum við LHÍ, og Erla Rún Guðmundsdóttir, forstöðukona Rannsóknaseturs skapandi greina komu í þáttinn og sögðu okkur frá. Hvernig vinnum við á fordómum? Það var yfirskriftin á hádegisfundi sem var í gær á vegum Geðhjálpar þar sem fjallað var um fordóma gagnvart andlegum áskorunum og niðurstöður úr nýrri rannsókn voru kynntar. Sigrún Ólafsdóttir, prófessor í félagsfræði við Háskóla Íslands, var með erindi á hádegisfundinum kom í þáttinn og sagði okkur frá því sem þar kom fram. Svo var það vísindaspjallið með Eddu Olgudóttur. Í dag sagði hún okkur frá hlutverki Epstein-Barr veirunnar í myndun MS sjúkdómsins. Það var vissulega flókið en hún útskýrði það betur fyrir okkur í þættinum. Tónlist í þættinum í dag: Vorkvöld í Reykjavík / Ragnar Bjarnason (Evert Taube, texti Sigurður Þórarinsson) Bíólagið / Stuðmenn (Valgeir Guðjónsson og Egill Ólafsson) Brotin loforð / Bubbi Morthens (Bubbi Morthens) Heim í Búðardal / Lónlí blú bojs (Gunnar Þórðarson, texti Þorsteinn Eggertsson) UMSJÓN: HULDA G. GEIRSDÓTTIR OG GUNNAR HANSSON

Við fjölluðum um þriðja æviskeiðið í gær, þá var það út frá jákvæðri sálfræði, en í dag fræddumst við um Magnavita námið hjá Háskólanum í Reykjavík, sem er sérstaklega hannað fyrir fólk á þriðja æviskeiðinu, s.s. 55 til 75 ára. Benedikt Olgeirsson, verkfræðingur er einn af stofnendum Magnavita og Kristján Þór Gunnarsson heimilislæknir kennir í náminu, við fengum þá til að lýsa þessu námi betur fyrir okkur, hvernig fólk lærir að kortleggja þriðja æviskeiðið og hvað annað felst í Magnavita náminu. Leikritið Þegar ég sé þig, sé ég mig er sýnt á Nýja sviðinu í Borgarleikhúsinu, leikhópurinn samanstendur af leikurum og listafólki sem flest eiga það sameiginlegt að vera af blönduðum uppruna. Þau segja sögur sínar af öðrun, tengingu, fordómum og samstöðu. Verkið er eftir Ernu Kanemu Mashinkila í samstarfi við leikhópinn. Við fengum þær Þórdísi Nadiu Semichat og Töru Sóleyju Mobee, sem báðar eru í leikhópnum, til að segja okkur betur frá sér og leikritinu í þættinum. Og svo er að Heilsuvaktin með Helgu Arnardóttur. Beinheilsa er eitthvað sem við hugum ekki að fyrr en á efri árum og oftast þegar beinþynningin er þegar orðin og beinbrotin hafa átt sér stað. Sigríður Björnsdóttir innkirtlasérfræðingur segir mikilvægt að byrja huga að beinheilsu sinni miklu fyrr og stunda forvarnir til að sporna gegn beinþynningu sem byrjar fljótlega eftir fimmtugt hjá konum og körlum. Hún ásamt fleiri fagmönnum hafa opnað heimasíðuna beinheilsa.is í því augnamiði að auka upplýsingaflæði til fólks um beinþynningu og að hvetja til að breytts lífstíls. Það sé hægt að snúa við ógnvænlegri þróun með hollri fæðu, inntöku D- vítamíns ásamt lyftingum og jafnvægisæfingum svo eitthvað sé nefnt. Meira um þetta á Heilsuvaktinni í dag. Tónlist í þættinum í dag: Úr gulli gerð / Salka Sól (Salka Sól Eyfeld Hjálmarsdóttir) Hósen Gósen / Egill Ólafsson (Egill Ólafsson og Sigurður Bjóla) Hafmeyja / Tara Sóley (Tara Sóley Mobee og Sonny Bouraima) UMSJÓN: HULDA G. GEIRSDÓTTIR OG GUNNAR HANSSON

Þriðja æviskeiðið er tími þar sem margir staldra við og endurmeta stöðuna og forgangsröðun. Við forvitnuðumst í dag um hvernig jákvæð sálfræði getur nýst fólki sem komið er á þetta tímabili. Hrefna Guðmundsdóttir vinnusálfræðingur og sérfræðingur í jákvæðri sálfræði stendur fyrir námskeiðinu Þriðja æviskeiðið með augum jákvæðrar sálfræði, hún kom í þáttinn og sagði okkur betur frá þessu. Svo hófst í dag nýr liður hjá okkur í Mannlega þættinum, þar sem Helga Lára Þorsteinsdóttir, safnstjóri RÚV safnsins, mun koma til okkar með gullmola af safni RÚV. Á safninu leynist endalaust af áhugaverðu efni sem gaman er að rifja upp og í dag kom Helga Lára með í farteskinu, í tilefni þess að þjóðin er nýstigin út úr enn einu handboltafárinu, kostulegt innslag frá 1961 þar sem Íslendingar áttu lið á HM í hanknattleik í Þýskalandi og það er ljóst að það hefur mikið vatn runnið til sjávar síðan. Við heyrðum þetta innslag í fylgd Helgu Láru í dag. Í innslaginu heyrðist í fréttamanninum Sigurði Sigurðssyni, Hallsteini Hinrikssyni landsliðsþjálfara, Ásbirni Sigurjónssyni þáverandi formaður HSí og Gylfa Þ. Gíslasyni menntamálaráðherra. Lesandi vikunnar í Mannlega þættinum í þetta sinn var svo Guðný Ragnarsdóttir bókasafns- og upplýsingafræðingur á Stofnun Árna Magnússonar. Hún sagði okkur frá því hvaða bækur hún hefur verið að lesa undanfarið og hvaða bækur og höfundar hafa haft mest áhrif á hana í gegnum tíðina. Guðný talaði eftirfarandi bækur og höfunda: Seasonal Quartet – Árstíðakvartettinn (samanstendur af 4 bókum: Autumn, Winter, Spring og Summer) e. Ali Smith The Magician (Galdramaðurinn) e. Colm Tóibín. Lausaletur e. Þórdísi Helgadóttur Salka Valka e. Laxness Tónlist í þættinum í dag: Traustur vinur / Upplyfting (Jóhann G. Jóhannsson) Á æðruleysinu / KK (Kristján Kristjánsson) Fyrsti kossinn / Hljómar (Gunnar Þórðarson, texti Ólafur Gaukur Þórhallsson) UMSJÓN: HULDA G. GEIRSDÓTTIR OG GUNNAR HANSSON

Föstudagsgestur Mannlega þáttarins í þetta sinn var leikstjórinn og leikarinn Benedikt Erlingsson. Eftir að hafa leikið og leikstýrt á leiksviði við góðan orðstír söðlaði hann um og færði sig yfir í kvikmyndirnar og það er óhætt að segja að kvikmyndirnar hans hafi aukið við orðstírinn, Hross í oss, Kona fer í stríð og svo var sjötti og síðasti þáttur Dönsku konunnar sýndur á sunnudagskvöldið, en Benedikt leikstýrði þáttaröðinni og skrifaði hana ásamt Ólafi Agli Egilssyni. Við fórum með Benedikti yfir þetta allt saman, fengum að vita hvar rætur hans liggja, hver var hans lærifaðir sem spilaði lykilhlutverk í því að hann fór að leikstýra og svo auðvitað Dönsku konuna. Svo var það auðvitað matarspjallið með Sigurlaugu Margréti. Í dag töluðum við um matarvenjur úr æsku, bæði sem hafa fylgt okkur til dagsins í dag, en líka þeirra sem við höfum snúið baki við. Sumt af því er sakbitin sæla, sumt er bara nostalgía, að minnsta kosti fylgja þeim öllum minningar. Tónlist í þættinum í dag: Smuk som et stjerneskud / Trine Dyrholm (Jørgen Olsen) Glor på vinduer / Trine Dyrholm (Anne Linnet) UMSJÓN: HULDA G. GEIRSDÓTTIR OG GUNNAR HANSSON

Á hverju ári er valin stofnun ársins á vegum og byggir valið á mannauðskönnun hjá starfsfólki stofnana ríkisins og vinnustaði Reykjavíkurborgar o.fl. tæplega 35.000 manns. Á sama degi og úrslitin eru kynnt fer fram málþing um mannauðsmál undir yfirskriftinni Virkni og vellíðan á vinnumarkaði og við fengum Kára Sigurðsson formann Sameykis, en Sameyki stendur fyrir báðum þessum viðburðum, og með honum kom Jakobína Þórðardóttir, deildarstjóri félagsdeildar Sameykis og þau sögðu okkur betur frá. Hvað einkennir góðan leiðtoga? Hvað er þjónandi forysta? Við tölðum við Skúla Ólafsson sóknarprest í Neskirkju og Sirrý Arnardóttur, stjórnendaþjálfara, fyrirlesara, rithöfund og fjölmiðlakonu, en þau standa saman að námskeiði sem kallast Framsækni og forysta - hámarkaðu árangur þinn í starfi og daglegu lífi. Við fengum þau til að svara þessum spurningum og fleirum í dag. Svo voru það mannlegu samskiptin með Valdimari Þór Svavarssyni. Þrjá undanfarna fimmtudaga hefur hann talað um samskipti á vinnustaðnum. Öll komum við með mismunandi reynslu og bakgrunn í farteskinu inn á vinnustaðinn og það getur verið talsvert flókið að stilla saman strengina svo fólki líði vel og samskipti gangi vel fyrir sig. Í dag tók hann þetta saman og kláraði vinnustaðasamskiptin, að minnsta kosti í bili. Tónlist í þættinum í dag: Bláir fuglar - Grafík (Helgi Björnsson, Rafn Jónsson og Rúnar Þórisson) I Can See Clearly Now - Johnny Nash (lag eftir flytjanda). Down Under - Men at work (Colin Hay og R. Strykert) Meðan nóttin fellur á - Snæfríður Ingvarsdóttir og Memfismafían (Þorsteinn Einarsson og Bragi Valdimar Skúlason) UMSJÓN: HULDA G. GEIRSDÓTTIR OG GUNNAR HANSSON

Við kynntum okkur störf klínískra næringafræðinga í dag, en þeir vinna með fólki á öllum aldri, frá börnum til aldraðra, bæði heima fyrir og á hjúkrunarheimilum og heilbrigðisstofnunum. Rétt og góð næring gegnir lykilhlutverki þegar kemur að heilsunni og í dag er ýmislegt sem getur afvegaleitt á tímum samfélagsmiðla, upplýsingaóreiðu og tískubylgna. Við töluðum við Berglindi Soffíu Ásbjörnsdóttur Blöndal, doktor í næringafræði en hún er nýráðin klínískur næringafræðingur hjá Heilbrigðisstofnun Norðurlands. Það var um nóg að ræða við hana á tímum þar sem margir vita ekki hvar á að finna réttar upplýsingar þegar kemur að næringu. Laufey Lín hlaut Grammy verðlaunin í Bandaríkjunum á sunnudagskvöldið, annað árið í röð og í þakkarræðunni talaði hún sérstaklega um tónlistar- og listakennslu, að hún myndi ekki vera á þeim stað sem hún er í dag ef ekki væri fyrir frábæra kennara. Því var ekki úr vegi að heiðra tónlistarskóla í þættinum í dag, en Tónlistarskóli Akureyrar varð 80 ára 20.janúar sl. Af því tilefni verður haldin heilmikil afmælisveisla í Hofi á laugardaginn og við heyrðum í Unu Björgu Hjartardóttur, aðstoðarskólastjóra og Aðalheiði Jónu Kolbeins Liljudóttur, framhaldsnema á fiðlu og básúnu í dag. Svo var það vísindaspjallið, þ.e. Edda Olgudóttir var reglulega með það í Samfélaginu eftir hádegi á Rás 1, en nú hefur sá þáttur lokið göngu sinni í bili og við gripum því vísindaspjallið á lofti og hún mun koma til okkar á miðvikudögum og miðla til okkar áhugaverðu efni úr heimi vísindanna. Í fyrsta vísindaspjallinu í Mannlega þættinum talaði Edda um rannsóknir sem benda til þess að þau sem fara seint að sofa séu útsettari fyrir hjarta- og æðasjúkdómum en aðrir. Tónlist í þættinum í dag: Reykur / Helena Eyjólfs (Karl Olgeirsson og Trausti Örn Einarsson) Wichita Lineman / Glenn Campbell (Jimmy Webb) Silver Lining / Laufey (Lag og texti: Laufey) Svona er ástin / Buff (Gunnar Þórðarson og Jónas Friðrik Guðnason) UMSJÓN: HULDA G. GEIRSDÓTTIR OG GUNNAR HANSSON

Vetrarhátíð hefst í Hafnarfirði á fimmtudaginn og meðal viðburða er sundbíó þar sem hægt er að horfa á bíómyndina When Harry Met Sally í Sundhöll Hafnarfjarðar og þetta er ekki bara bíó því ungir og upprennandi leikarar fara á kreik í hlutverkum Harry og Sally, og djassband sér um að setja gesti í réttu stemninguna fyrir sýningu með því að leika djasslögin úr myndinni. Jón Agnar Ólason hjá RIFF og Iðunn Gígja Kristjánsdóttir, listrænn stjórnandi sundbíósins, komu í þáttinn í dag. Um þessar mundir eru liðin 50 ár frá því nokkrir íslenskir skíðakappar fóru á Ólympíuleikana í Innsbruch og kepptu í svigi og stórsvigi fyrir Íslands hönd. Þrír frá Akureyri og einn frá Ísafirði. Fjórmenningarnir urði miklir vinir og héldu sambandi alla tíð og í dag eru þeir tveir eftir, Árni Óðinsson og Tómas Leifsson og þeir félagar ætla að halda uppá tímamótin með því að fara á Ólympíuleikana á Ítalíu. Við spjölluðum við Árna og Tómas í þættinum í dag. Svo var að það veðurspjallið með Einari Sveinbjörnssyni, en í dag ræddi Einar fyrst aðeins um óvenjulegu tíðina undanfarið og einkum snjóleysið sunnan og vestanlands. En svo rifjaði Einar upp með okkur svakalegt óveður sem gekk yfir landið fyrir réttum 35 árum, s.s. 3.febrúar 1991. Það hefur til dæmis ekki orðið svona hvasst á höfuðborgarsvæðinu síðan og vantar bara talsvert upp á það. Við heyrðum brot af fréttaauka sem var í útvarpinu vegna óveðursins og Einar fór betur yfir þetta ofsaveður og afleiðingar þess. Í fréttaaukanum frá 1991 heyrðum við í Atla Rúnari Halldórssyni fréttamanni, Guðmundi Hafsteinssyni veðurfræðingi og fréttamönnunum Jóni Guðna Kristjánssyniog Karli Eskil Pálssyni. Tónlist í þættinum: Bíldudals grænar baunir / Jolli og Kóla (Valgeir Guðjónsson) Hoppsa bomm (á skíðum skemmti ég mér) / Helena Eyjólfs og Hljómsveit Ingimars Eydal (H. Meyer, texti Ásta Sigurðardóttir) It Had To Be You / Harry Connick Jr. ( I. Jones & Gus Kahn) Veðurglöggur / Spilverk þjóðanna (Spilverk þjóðanna) UMSJÓN: GUÐRÚN GUNNARSDÓTTIR OG GUNNAR HANSSON

Grásleppan hefur verið veidd og nýtt gegnum tíðina einkum og sér í lagi vegna gómsætra hrognanna sem eru eftirsótt víða um heim. Áður fyrr var aflanum að stærstum hluta hent eftir að hrognin höfðu verið hirt. Í seinni tíð hefur grásleppan til dæmis verið seld heilfryst til Kína þar sem hún þykir mikið lostæti. Spegill fortíðar - Silfur framtíðar er heiti á viðburði sem verður í Breiðfirðingarbúð á fimmtudaginn. Katrín Rut Bessadóttir, verkefnastjóri í HR er kynningastýra Grásleppunnar, og Eva María Hilmarsdóttir framkvæmdastýra Grásleppunnar komu í þáttinn í dag, en þær fara fyrir hópi kvenna sem hefur það að markmiði að sýna fram á vannýtta möguleika á grásleppu. Stofnfundur félags um Gefum íslensku séns var haldinn á Ísafirði í síðustu viku. Samnefndu verkefni, Gefum íslensku séns, var hleypt af stokkunum árið 2023 og hefur það markmið að auka vitund fólks í nærumhverfinu um hvað máltileinkun innflytjenda á íslensku felur í sér. Leitast er við að virkja fólk til að sinna hlutverki almannakennara, sem sagt snýr það ekki aðallega að þeims sem eru að læra íslensku, heldur frekar þeim sem kunna íslensku. Ólafur Guðsteinn Kristjánsson, aðjúnkt við HÍ og nýkjörinn stjórnarmaður í félaginu, var á línunni og sagði okkur frekar frá stofnfundinum, félaginu og verkefninu. Lesandi vikunnar í Mannlega þættinum í þetta sinn var Svanhildur Óskarsdóttir rannsóknarprófessor á menningarsviði hjá Árnastofnun. Hún sagði okkur frá því hvað hún hefur verið að lesa undanfarið og hvaða bækur og höfundar hafa haft mest áhrif á hana í gegnum tíðina. Svanhildur talaði um eftirfarandi bækur og höfunda: Night Train to Lisbon e. Pascal Mercier Blái pardusinn – hljóðbók e. Sigrún Pálsdóttir Barnæska e. Jona Oberski (þýð. Gyrðir Elíasson) Hjálparsagnir hjartans e. Péter Esterházy (þýð. Jóna Dóra Óskarsdóttir) Nafn rósarinnar e. (þýð. Thor Vilhjálmsson) Ástin fiskanna, Tímaþjófurinn og fyrstu ljóðabækur Steinunnar Sigurðardóttur Tónlist í þættinum: Á sjó / Hljómsveit Ingimars Eydal (Don Wayne, texti Ólafur Ragnarsson) Mamma gefðu mér grásleppu / Jóhann Helgason (Jóhann Helgason) Farmaður hugsar heim / Elly Vilhjálms og Raggi Bjarna (Þórunn Franz, texti Árelíus Níelsson) UMSJÓN: GUÐRÚN GUNNARSDÓTTIR OG GUNNAR HANSSON