Podcast appearances and mentions of david boogerd

Wat zegt de Bijbel eigenlijk over de hel? Is het een plek van eeuwige straf? Een definitieve vernietiging - dood is dood? Of mogen we hopen dat het uiteindelijk met iedereen goedkomt? In deze aflevering hoor je de allereerste Dit is de Bijbel Live, opgenomen voor 400 luisteraars in de Grote Kerk in Hilversum. Een gesprek over misschien wel een van de meest beladen onderwerpen uit het christelijk geloof: de hel. Aanleiding is het nieuwe boek van Arnold Huijgen: Inferno. De ontdekking van de hel. Arnold deed jarenlang onderzoek naar de hel en ontdekte dat de christelijke traditie veel minder eenduidig is dan veel mensen denken. Want wat bedoelen we eigenlijk met “hel”? Wat heeft hij ontdekt? En welke stelling neemt hij zelf in in dit verhitte debat? David Boogerd in gesprek met de drie Dit is de Bijbel-theologen van het eerste uur: Almatine Leene, Stefan Paas en Arnold Huijgen.

Misschien ben jij ook wel een nationalist? Bij nationalisme denk je al snel aan vlaggen, opzwepende politici en bloederige oorlogen. Maar nationalisme zit veel dieper. In ons dagelijks leven: in ons eten, ons landschap, onze gebouwen, onze huisdieren en natuurlijk in sport – denk aan het WK voetbal. En misschien zit het vooral in ons hoofd. We vinden landen zó vanzelfsprekend dat we bijna vergeten hoe jong het idee van de natiestaat eigenlijk is: nog maar zo'n 250 jaar oud. En toch heeft dat idee vrijwel de hele wereld veroverd. Waarom is nationalisme zo succesvol? Waarom komt het juist nu weer zo sterk terug? En wat bedoelen mensen eigenlijk als ze bij AZC-demonstraties roepen: “Wij zijn Nederland”?  In deze aflevering spreekt David Boogerd met historicus Eric Storm, verbonden aan de Universiteit Leiden en auteur van het imposante boek Nationalisme. Een wereldgeschiedenis. Samen met vaste gast theoloog Stefan Paas, hoogleraar aan de VU in Amsterdam en de Theologische Universiteit Utrecht, gaan we op een hitorische tocht langs natiestaten, grenzen, burgerschap en identiteit. En natuurlijk gaat het ook over een echte Ongelooflijke vraag: is nationalisme misschien een soort seculiere religie geworden – een verhaal groter dan jezelf, met rituelen, helden en offers. Een leerzaam en verrassend gesprek waarin nogal wat vanzelfsprekendheden sneuvelen.

Stel je voor: je krijgt een chip van Elon Musk in je hersenen, waardoor je met je gedachten een computermuis of robt kunt besturen. Klinkt als sciencefiction, maar het gebeurt nu al. Maaike Harmsen sprak met prak met de man die als eerste die chip kreeg geïmplanteerd. Musk wil met zo'n chip de mens verbeteren, en hij staat daar bepaald niet alleen in. Misschien heb je het nog niet door, maar er woedt op dit moment een strijd om wat een mens eigenlijk is. Ook AI – kunstmatige intelligentie – speelt daarin een grote rol. Of je het nou gebruikt of niet, de ontwikkelingen gaan razendsnel. En ze zijn fundamenteel. Een van de oprichters van Anthropic, een van de grootste AI-bedrijven ter wereld, zei onlangs: “Dit zijn niet de koude, berekenende robots die ons beloofd waren. Ik zal eerlijk zijn: we blijven dingen tegenkomen die mysterieus, of zelfs verontrustend zijn.” Opvallend genoeg zei hij dat terwijl hij naast de paus zat. Want ook paus Leo XIV mengt zich in dit debat. Hij schreef een fascinerende encycliek over AI, menselijke waardigheid en technologie. Maar misschien zijn de reacties daarop nog wel interessanter: daarin botsen drie totaal verschillende mensbeelden op elkaar. Dat gaan we bespreken met AI-kenner en theoloog Maaike Harmsen. Zij promoveert op de grote filosofische en theologische vragen die nieuwe technologie oproept. Ze leidt ook een bijzonder leven: ze woonde en werkte in Papoea-Nieuw-Guinea en China, en gaf les in Noord-Korea. David Boogerd spreekt Maaike Harmsen uiteraard samen met vaste gast theoloog Stefan Paas, hoogleraar aan de VU in Amsterdam en de Theologische Universiteit Utrecht.

Zijn naam behoeft eigenlijk geen introductie: historicus Maarten van Rossem. Zeven jaar geleden was hij al eens te gast in De Ongelooflijke Podcast, maar sindsdien is de wereld flink veranderd. In zijn boek De 21e eeuw – die volgens Van Rossem eigenlijk al in 1979 begon – beschrijft hij de afgelopen vijftig jaar als een strijd tussen grote machten. Maar onder die machtspolitiek schuilt vaak iets anders: geloof in de markt, in de natie, in Amerika, China of Europa – en soms ook geloof in gevaarlijke sprookjes. Tegelijk noemt Van Rossem zichzelf een ongelovig mens. Het leven heeft volgens hem "geen enkele zin". Maar is dat wel zo? Leeft hij ook daadwerkelijk alsof niets betekenis heeft? En kunnen samenlevingen eigenlijk zonder grote verhalen? Daarnaast vertelt Maarten over een mystieke ervaring die hij ooit had, en vertelt hij spontaan over zijn favoriete kerkgebouwen (https://www.instagram.com/deongelooflijke/). David Boogerd spreekt historicus Maarten van Rossem uiteraard samen met vaste gast theoloog Stefan Paas, hoogleraar aan de VU in Amsterdam en de Theologische Universiteit Utrecht. ⛪Kom ook naar Dit is de Bijbel live (https://www.eo.nl/podcast/dit-is-de-bijbel/overzicht)!  Dit is de Bijbel bestaat vijf jaar. Op woensdagavond 10 juni nodigen we je uit voor het 'Dit is de Bijbel Event' in de Grote Kerk in Hilversum. Arnold Huijgen, Almatine Leene en Stefan Paas zullen daar - onder leiding van David Boogerd - live praten over Arnold's nieuwe boek Inferno, over de hel. Daarnaast is er muziek en de Grote Dit is de Bijbel-Quiz. Kaarten zijn te boeken via eo.nl/ditisdebijbel.

Raakt Nederland zijn ziel kwijt? Veel mensen voelen een leegte. In hun eigen leven - heeft het allemaal echt zin? - maar ook in de samenleving: wie zijn wij nog, en wat houdt ons bij elkaar? Je ziet die vraag terug in discussies over politiek, migratie, identiteit en de toekomst van ons land. Vorige week deelde politicus Pieter Omtzigt in De Ongelooflijke Podcast al zijn zorgen: de bezieling moet terugkeren in ons land. Maar de grote vraag blijft: hoe dan?   Daarover spreken we met Theoloog der Nederlanden Arnold Huijgen. Zijn jaarthema is diepgaan: wat gebeurt er als mensen of samenlevingen door hun reserves heen raken? En waar vind je dan hoop? Arnold neemt ons mee in een fascinerend mini-college over de geschiedenis van de ziel: van Plato en Aristoteles tot Freud, hersenwetenschap en AI. Want als wij steeds vaker worden begrepen als brein, data of materie - wat raken we dan kwijt? En kan de christelijke traditie helpen om opnieuw bezieiling te vinden? David Boogerd spreekt Arnold Huijgen uiteraard samen met vaste gast, theoloog Stefan Paas, voor maar liefst 1200 Ongelooflijke luisteraars op het Opwekkingsfestival in Biddinghuizen. ⛪Kom ook naar Dit is de Bijbel live! (https://www.eo.nl/podcast/dit-is-de-bijbel/overzicht)  Dit is de Bijbel bestaat vijf jaar. Op woensdagavond 10 juni nodigen we je uit voor het 'Dit is de Bijbel Event' in de Grote Kerk in Hilversum. Arnold Huijgen, Almatine Leene en Stefan Paas zullen daar - onder leiding van David Boogerd - live praten over Arnold's nieuwe boek Inferno, over de hel. Daarnaast is er muziek en de Grote Dit is de Bijbel-Quiz. Kaarten zijn te boeken via eo.nl/ditisdebijbel (https://www.eo.nl/podcast/dit-is-de-bijbel/overzicht).

Met Pinksteren vieren christenen de uitstorting van de Heilige Geest. Maar kwam de Geest toen pas? Was Pinksteren het begin van iets totaal nieuws, of loopt er al een veel oudere lijn door de Bijbel? Als Petrus op de eerste Pinksterdag wil uitleggen wat er gebeurt, grijpt hij niet naar een nieuwe theorie, maar naar de profeet Joël. Blijkbaar begint het verhaal van de Geest niet in Handelingen, maar veel eerder – in het Oude Testament. Van Gods adem over de wateren in Genesis, via profeten, rechters en koningen, tot de belofte dat God zijn Geest zal uitgieten over alle mensen. Waar zien we de Heilige Geest in het Oude Testament? En is dat dezelfde Geest als met Pinksteren? David Boogerd vraagt het Koert van Bekkum, hoogleraar Oude Testament. ⛪We gaan live (https://shop.paylogic.com/512d87372e2c488fab7abaf83f5e09cd/tickets)met Dit is de Bijbel!  Dit is de Bijbel bestaat vijf jaar. Op woensdagavond 10 juni nodigen we je uit voor het 'Dit is de Bijbel Event' in de Grote Kerk in Hilversum. Arnold Huijgen, Almatine Leene en Stefan Paas zullen daar - onder leiding van David Boogerd - live de Q&A aflevering opnemen, zoals die in elk seizoen terugkomt. Daarnaast is er muziek en de Grote Dit is de Bijbel-Quiz. Kaarten zijn te boeken via eo.nl/ditisdebijbel (https://shop.paylogic.com/512d87372e2c488fab7abaf83f5e09cd/tickets).

Meer dan een jaar geleden verliet hij de politiek - nu doet hij voor het eerst zijn verhaal, hier in De Ongelooflijke: Pieter Omtzigt. Hij was ruim 20 jaar Kamerlid en heeft daarin veel gezien en meegemaakt. Van de befaamde 'Omtzigt, functie elders' tot het blootleggen van het toeslagenschandaal. Van een kabinet dat hem wilde 'sensibiliseren' tot zijn eigen deelname aan het kabinet-Schoof - met de PVV. En van de haast messiaanse verwachtingen rond zijn eigen partij NSC tot de burn-out waardoor hij uiteindelijk mede de politiek verliet. Welke lessen trekt hij uit al die jaren? En hoe kijkt hij naar de grotere ontwikkelingen in de wereld, in Europa - waar hij als parlementariër onthutsende dingen meemaakte - en natuurlijk in Nederland. Een land dat volgens Omtzigt gebukt gaat onder een spirituele leegte. Waarom denkt hij dat we in een dystopische wereld zijn beland? En waar vinden we rust en bezieling? David Boogerd spreekt Pieter Omtzigt samen met vaste gast theoloog Stefan Paas, hoogleraar aan de VU in Amsterdam en de Theologische Universiteit Utrecht.

Hoe leef je als christen wanneer je omgeving jouw geloof niet vanzelfsprekend vindt? En hoe blijf je trouw, hoopvol en… heilig als je een vreemdeling bent in de wereld – of zelfs wordt vervolgd? De eerste brief van Petrus is een korte, maar krachtige tekst uit de Bijbel, vol prachtige en iconische zinnen. En het is een brief die schuurt en vragen oproept – bijvoorbeeld over die raadselachtige tekst waar Jezus het evangelie verkondigt aan de doden. David Boogerd spreekt theoloog en hoogleraar Arnold Huijgen, verbonden aan de Protestantse Theologische Universiteit Utrecht. ⛪We gaan live (https://shop.paylogic.com/512d87372e2c488fab7abaf83f5e09cd/tickets)met Dit is de Bijbel!  Dit is de Bijbel bestaat vijf jaar. Op woensdagavond 10 juni nodigen we je uit voor het 'Dit is de Bijbel Event' in de Grote Kerk in Hilversum. Arnold Huijgen, Almatine Leene en Stefan Paas zullen daar - onder leiding van David Boogerd - live de Q&A aflevering opnemen, zoals die in elk seizoen terugkomt. Daarnaast is er muziek en de Grote Dit is de Bijbel-Quiz. Kaarten zijn te boeken via eo.nl/ditisdebijbel (https://shop.paylogic.com/512d87372e2c488fab7abaf83f5e09cd/tickets).

Ze schreef een opmerkelijk essay in (https://www.trouw.nl/tijdgeest/na-mijn-rondje-in-de-sportschool-voel-ik-mij-altijd-beter-maar-nooit-voel-ik-mij-minder-alleen-in-de-kerk-wel~b66d55cb/)Trouw (https://www.trouw.nl/tijdgeest/na-mijn-rondje-in-de-sportschool-voel-ik-mij-altijd-beter-maar-nooit-voel-ik-mij-minder-alleen-in-de-kerk-wel~b66d55cb/) - een essay dat ze zelf omschrijft als haar coming-out als gelovige. Want ja: na jarenlang zoeken durft schrijver Josha Zwaan dat inmiddels hardop te zeggen. Zwaan schreef de bestseller Parnassia en heeft een achtergrond als gedragswetenschapper. Gaandeweg haar leven ontdekte ze dat er iets nodig is wat groter is dan zijzelf om overeind te blijven. Iets dat verder gaat dan ratio, zelfhulp of controle. We praten ook over haar nieuwe roman Wilgenkind, die een indringende vraag stelt over mantelzorg: moet je zorgen voor iemand die niet goed voor jou heeft gezorgd? Josha had een moeizame relatie met haar ouders - maar wat kan er gebeuren als de dood dichtbij komt? David Boogerd spreekt Josha Zwaan samen met vaste gast Stefan Paas, theoloog en hoogleraar aan de VU Amsterdam en de Theologische Universiteit Utrecht.

Reserveer kaarten via eo.nl/ditisdebijbel (https://shop.paylogic.com/512d87372e2c488fab7abaf83f5e09cd/tickets). Dit is de Bijbel bestaat vijf jaar en daarom gaan we voor het eerst live (https://shop.paylogic.com/512d87372e2c488fab7abaf83f5e09cd/tickets) met 'Dit is de Bijbel'! Op woensdagavond 10 juni nodigen we je uit voor het 'Dit is de Bijbel Event' in de Grote Kerk in Hilversum. Arnold Huijgen, Almatine Leene en Stefan Paas zullen daar - onder leiding van David Boogerd - live in gesprek gaan, onder andere over de hel. Daarnaast is er muziek en de Grote Dit is de Bijbel-Quiz. Kaarten zijn te reserveren via eo.nl/ditisdebijbel (https://shop.paylogic.com/512d87372e2c488fab7abaf83f5e09cd/tickets).

De drie-eenheid, twaalf stammen, veertig dagen in de woestijn, 144.000 uitverkorenen, 666… getallen zijn in de Bijbel zelden zomaar statistiek. Ze dragen betekenis, leggen verbanden en vertellen soms een eigen verhaal tussen de regels door. Maar wat zit er precies achter die Bijbelse getallen? Wanneer is een getal gewoon een aantal, wanneer heeft het een diepere symbolische laag – en wanneer slaan we door en maken we er een soort heilige wiskunde van? David Boogerd vraagt het Koert van Bekkum, hoogleraar Oude Testament. ⛪We gaan live (https://shop.paylogic.com/512d87372e2c488fab7abaf83f5e09cd/tickets) met Dit is de Bijbel!  Dit is de Bijbel bestaat vijf jaar. Op woensdagavond 10 juni nodigen we je uit voor het 'Dit is de Bijbel Event' in de Grote Kerk in Hilversum. Arnold Huijgen, Almatine Leene en Stefan Paas zullen daar - onder leiding van David Boogerd - live de Q&A aflevering opnemen, zoals die in elk seizoen terugkomt. Daarnaast is er muziek en de Grote Dit is de Bijbel-Quiz. Kaarten zijn te boeken via eo.nl/ditisdebijbel (https://shop.paylogic.com/512d87372e2c488fab7abaf83f5e09cd/tickets).

Van wie is de staat – de overheid – eigenlijk? Van het volk? Maar wélk volk dan? De boze burger die zich niet gehoord voelt, of de progressieve, activistische voorhoede die de wereld wil redden? Of is de staat in handen van een technocratische elite, die denkt met beleid, modellen en statistiek ieder probleem weg te organiseren? Onze gast, Paul Frissen, denkt al decennialang na over deze vragen. Paul is bestuurskundige, filosoof en De Groene Amsterdammer noemde hem onlangs een van de belangrijkste conservatieve denkers van Nederland. Frissen ziet een elite die is losgezongen van het volk - niet zozeer sociaal-economisch, maar vooral cultureel en moreel. Een elite die volgens hem zogenaamd seculier is - dat woord valt opvallend vaak in zijn boek - maar ondertussen een eigen geloof heeft opgebouwd. Prikkelende stellingen dus, die hij uitgebreid uitwerkt in zijn boek De neutrale staat. David Boogerd spreekt Paul Frissen samen met vaste gast Stefan Paas, theoloog en hoogleraar aan de VU Amsterdam en de Theologische Universiteit Utrecht.

Is de Bijbel niet ten diepste het boek van de vrijheid? Het christendom wordt – zeker door buitenstaanders – niet snel geassocieerd met vrijheid. Toch staat de Bijbel bol van bevrijdingen. Van de exodus, tot bevrijding van zonden en zelfs… demonen. Bevrijding is geen bijzaak, maar een rode draad in de Bijbel. Wat betekent dit? Waarvan moeten we bevrijd worden? En hoe gebeurt dat? David Boogerd vraagt het theoloog en predikant Almatine Leene. ⛪We gaan live (https://shop.paylogic.com/512d87372e2c488fab7abaf83f5e09cd/tickets)met Dit is de Bijbel!  Dit is de Bijbel bestaat vijf jaar. Op woensdagavond 10 juni nodigen we je uit voor het 'Dit is de Bijbel Event' in de Grote Kerk in Hilversum. Arnold Huijgen, Almatine Leene en Stefan Paas zullen daar - onder leiding van David Boogerd - live de Q&A aflevering opnemen, zoals die in elk seizoen terugkomt. Daarnaast is er muziek en de Grote Dit is de Bijbel-Quiz. Kaarten zijn te boeken via eo.nl/ditisdebijbel (https://shop.paylogic.com/512d87372e2c488fab7abaf83f5e09cd/tickets).

Op 4 en 5 mei kijken we meestal terug op hoe het misging in de geschiedenis: hoe kan een land afglijden naar fascisme of nazisme? Maar vandaag draaien we het om: hoe blijft een land - een democratie - juist wél overeind? Historicus Beatrice de Graaf schreef een fascinerend essay (https://deongelooflijke.substack.com/publish/post/196089476?r=6cjvm1&utm_campaign=post&utm_medium=web&showWelcomeOnShare=true) voor De Ongelooflijke (https://open.substack.com/pub/deongelooflijke/p/drie-leugens-van-de-trump-regering?utm_campaign=post-expanded-share&utm_medium=web) over de jaren '30, met een intrigerende vraag: waarom werd Nederland toen géén fascistische staat, zoals nazi-Duitsland? Hoe bleef de democratie hier overeind - en wat kunnen wij daar vandaag van leren? Daarnaast kijken we naar misschien wel de interessantste actuele testcase: Hongarije. Viktor Orbán gold jarenlang als hét voorbeeld van hoe een moderne autocratie eruit kan zien - een model dat ook bewonderaars had bij politici als Trump en Wilders. Maar nu verloor hij de verkiezingen. Wat zegt dat? Stefan Paas heeft Hongaarse contacten en schetst een verrassender beeld: misschien hebben wij Orbán en Hongarije wel te eenzijdig bekeken. We bespreken dus twee momenten waarop de democratie onder druk stond - bijna een eeuw uit elkaar - en tóch niet viel. Dat leidt tot de centrale vraag: wat beschermt een democratie tegen de verleiding van een politieke verlosser? Extra actueel, nu in dezelfde week de Raad van Kerken zich uitsprak tegen radicaal-rechts gedachtegoed. David Boogerd in gesprek met hét Ongelooflijke duo: historicus Beatrice de Graaf (Universiteit Utrecht) en theoloog Stefan Paas (VU Amsterdam en Theologische Universiteit Utrecht).

Vorige week zagen we hoe Elia in een wervelwind werd opgenomen in de hemel. Een spectaculair einde van een spectaculair leven. Maar het verhaal stopt daar niet. Tussen hemel en aarde staat zijn leerling al klaar: Elisa. Hij ontvangt de dubbele geest van Elia - dat belooft wat! En inderdaad: verhaal na verhaal denk je als lezer, staat dit hier echt? Een profeet met een politiek randje, die moet leren, struikelt en groeit - en ondertussen wonderen doet die soms klein lijken, maar minstens zo vaak ronduit bizar zijn. Wie was Elisa nou precies? En wat kunnen we van zijn verhaal leren? David Boogerd in gesprek met theoloog Catharinus van den Berg. ⛪We gaan live met Dit is de Bijbel! Dit is de Bijbel bestaat vijf jaar. Op woensdagavond 10 juni nodigen we je uit voor het 'Dit is de Bijbel Event' in de Grote Kerk in Hilversum. Arnold Huijgen, Almatine Leene en Stefan Paas zullen daar - onder leiding van David Boogerd - live de Q&A aflevering opnemen, zoals die in elk seizoen terugkomt. Daarnaast is er muziek en de Grote Dit is de Bijbel-Quiz. Kaarten zijn te boeken via eo.nl/ditisdebijbel. (https://shop.paylogic.com/512d87372e2c488fab7abaf83f5e09cd/tickets)

Hij schrijft over de grote thema's van het leven: ziekte, onrecht, geld - en nu ook vergeving. Telkens met dezelfde vraag: wat kunnen we hierover leren uit die oude verhalen en wijsheden van de Bijbel? Alain Verheij staat bekend als een eigenzinnig theoloog. Hij is columnist voor Trouw en heeft een bijzondere positie in het literaire landschap. Zijn boeken over de Bijbel schrijft hij bij een seculiere uitgeverij (Atlas Contact), zo ook zijn nieuwe boek: De prijs van vergeving. Vergeving is een onderwerp waar we als samenleving zichtbaar mee worstelen. In een tijd van gecancelde artiesten, schandalen, #MeToo en excuses voor het slavernijverleden rijst steeds opnieuw de vraag: hoe gaan we om met schuld, schaamte en tweede kansen? Blijkbaar is vergeven allesbehalve eenvoudig. Volgens Alain is het een van de moeilijkste én mooiste dingen die een mens kan doen. Tegelijkertijd kan vergeving ook gevaarlijk zijn. David Boogerd spreekt Alain Verheij uiteraard samen met vaste gast theoloog Stefan Paas, hoogleraar aan de VU in Amsterdam en de Theologische Universiteit Utrecht.

Hij is een van de meest vooraanstaande personen uit de Bijbel: de profeet Elia. Zijn leven is een behoorlijke wervelwind, al lijkt het soms juist een stille bries (dit is er een voor de kenners). Een verhaal vol iconische scènes, waarin we veel leren over het karakter van Elia én van God. Dat levert soms ook best ongemakkelijke Bijbelteksten op. Maar belangrijk zijn ze in ieder geval – al was het maar omdat Jezus in het Nieuwe Testament met Elia wordt vergeleken. David Boogerd in gesprek met theoloog Catharinus van den Berg.

We moeten het echt over AI hebben. Zeker deze week. Want het was de week waarin Trump in de problemen kwam door een AI-gegenereerd plaatje. De week waarin in Nederland auto's mogen rondrijden die niet bestuurd worden door een mens, maar door kunstmatige intelligentie. En ook op het slagveld was er een primeur: Oekraïne maakte bekend dat het een vijandelijke stelling van de Russen had ingenomen, puur met robots - daar kwam geen enkele grondsoldaat aan te pas. Allemaal ondenkbaar zonder AI. De impact is dus enorm, en dat zorgt voor grote beloftes én grote vragen. Luidt AI het einde in van de mens, of gaan we dankzij AI een langer, gezonder en beter leven tegemoet? Dat is ook een van de vragen die zij stelt in haar boek De Machtscode: Marietje Schaake. Ze onderzoekt dit thema al lang en werkt zelf in het hart van Silicon Valley, waar ze als onderzoeker verbonden is aan Stanford University. Eerder zat ze tien jaar in het Europees Parlement voor D66. Wat is AI nou eigenlijk? Wat moeten we ermee? En hoe gevaarlijk- of misschien wel geweldig - is het? En hoe houden we de menswaardigheid hoor in dit AI-tijdperk? David Boogerd spreekt Marietje Schaake uiteraard samen met vaste gast theoloog Stefan Paas, hoogleraar aan de VU in Amsterdam en de Theologische Universiteit Utrecht.

Paulus' boodschap in de Bijbel lijkt helder: een mens wordt niet gered door de wet na te leven, maar door geloof in Jezus. Het draait om geloof - zo is de gedachte. Maar wat als er in de Bijbel een brief staat die precies het tegenovergestelde lijkt te beweren? Die brief is er: Jakobus. Een citaat: 'Broeders en zusters, wat heeft het voor zin als iemand zegt te geloven, maar hij handelt er niet naar? Zou dat geloof hem soms kunnen redden?' Of deze tekst, uit dezelfde brief: 'Een mens wordt rechtvaardig verklaard om wat hij doet, en niet alleen om zijn geloof.' Een regelrechte clash, lijkt het. Hoe zit dat? Spreekt Jakobus Paulus tegen – of begrijpen we één van de twee niet goed? Waar gaat de brief van Jakobus eigenlijk over? En waarom werd deze brief door mensen als Maarten Luther ten onrechte aan de kant geschoven? David Boogerd vraagt het aan theoloog en classica Suzan Sierksma-Agteres. Zij is universitair docent Nieuwe Testament aan de Protestantse Theologische Universiteit.

Ze is als schrijver een sensatie in Frankrijk, waar ze allerlei literaire prijzen won. En dat als Nederlandse, want daar komt ze vandaan. Ook hier kreeg haar boek Mensen van de dag vijf sterren in NRC, dat sprak van een 'droomdebuut'. Bijzonder dat haar boek zo aanslaat in het door en door seculiere Frankrijk, want haar deels autobiografische roman gaat over een protestantse domineesfamilie. Waarom raakt dat zo'n snaar in onze seculiere tijd? Misschien omdat het niet alleen gaat over een familie, maar ook over onze cultuur. Ze verbindt thema's als alzheimer, burn-out en geloofstwijfel telkens aan grotere, existentiële vragen. De dementerende opa als metafoor voor een samenleving die vergeet waar ze vandaan komt. De opgebrande vader als beeld van een beschaving die zichzelf heeft uitgeput. De twijfelende zoon als stem van een generatie die zich afvraagt: heeft het allemaal nog wel zin? En dat maakt haar een fascinerende gast - ook als je het boek niet hebt gelezen. Bovendien houdt ze, als iemand die zelf nooit in Nederland woonde, ons Nederlanders een interessante culturele spiegel voor. David Boogerd spreekt met Emma Doude van Troostwijk, samen met vaste gast Stefan Paas, theoloog en hoogleraar aan de VU Amsterdam en de Theologische Universiteit Utrecht.

Het is misschien wel de beroemdste maaltijd uit de geschiedenis: het Laatste Avondmaal. Jezus zit aan tafel met zijn leerlingen, breekt het brood en deelt de wijn – maar wat gebeurt hier nu eigenlijk? Het is een maaltijd met een ongekende diepgang, waar christenen tweeduizend jaar later – in de eucharistie en het Heilig Avondmaal – nog altijd iets van proberen te proeven. Een prachtig moment, al is het voor sommigen ook beladen. Wat leert de Bijbel ons hierover? En hoe kan dat ons vieren van het Heilig Avondmaal verdiepen? David Boogerd vraagt het aan theoloog en hoogleraar Arnold Huijgen, verbonden aan de Protestantse Theologische Universiteit Utrecht - die zo zijn twijfels heeft over hoe het Heilig Avondmaal tegenwoordig in veel kerken wordt gevierd.

Hemelse schoonheid en de rauwe werkelijkheid van het leven - in deze aflevering proberen we die twee samen te brengen. Want hoe ga je om met lijden, schuld en wanhoop? En hoe kan de Matthäus Passion daarbij helpen? Welke inzichten biedt dit eeuwenoude meesterwerk ons vandaag nog? Daarover kan hij als geen ander vertellen. Hij is opgeleid tot psycholoog en theoloog - en hij heet Govert Jan Bach. En nee, die achternaam is geen toeval. Hij werkte in gevangenissen, de psychiatrie en in de suïcidepreventie. Daarnaast maakte hij programma's over Bach en deed hij onderzoek naar de vraag: waarom raakt de Matthäus Passion juist in deze seculiere tijd zo'n snaar? En wat weet een man die decennialang oog in oog stond met het diepste menselijke lijden, over de troost die in deze muziek schuilgaat? Een uitgelezen moment om dat te bespreken - zo rond Pasen. David Boogerd spreekt Govert Jan Bach, uiteraard samen met vaste gast theoloog Stefan Paas, hoogleraar aan de VU Amsterdam en de Theologische Universiteit Utrecht.

Zegen in de Bijbel is niet altijd wat je denkt. We voelen ons vaak gezegend als we gezond, veilig en welvarend zijn. Maar is dat ook hoe de Bijbel ernaar kijkt? In deze aflevering maken we een tocht door de hele Bijbel - van de (opvallende) allereerste scheppingszegen in Genesis, via de worsteling van Jakob tot de radicale ommekeer van Jezus in de Zaligsprekingen. Wat is zegen tegen diepste? Hoe moeten we vanuit de Bijbel kijken naar het welvaartsevangelie? En hoe kan je 'zegen' meer inpassen in je dagelijks leven? David Boogerd vraagt het theoloog en predikant Almatine Leene.

De tijd van alleen maar wakker schudden is voorbij. Het is tijd om te mobiliseren, om actief te worden. Dat zegt journalist Joris Luyendijk. Alhoewel, journalist… op dat vlak neemt hij een ingrijpend besluit. Hij voegt de daad bij het woord. Een jaar geleden was Joris ook te gast in De Ongelooflijke, en de impact was enorm: het werd zelfs de meest gedeelde Nederlandse podcastaflevering (https://weeklywav.beehiiv.com/p/apple-onthult-populairste-podcasts-van-2025-in-nederland) van dat jaar op Apple Podcasts. Joris luidde de noodklok: schrijf Amerika af als bondgenoot, want Nederland en Europa moeten zélf opstaan.  Want dit zijn serieuze tijden, zei hij toen. Dat was een jaar geleden - en sindsdien is er nogal wat gebeurd. Denk aan Venezuela, Groenland en Iran, maar ook aan de politieke onrust in eigen land, waar een kabinet viel en een nieuw kabinet aantrad. Hoe staan we er nu voor? Zijn we op tijd serieus genoeg geworden? Of zijn we al te laat? En wat kunnen we doen - als land, als continent, maar ook als mens - om echt verschil te maken? Dit wordt geen doemdenkerige aflevering, we gaan ook op zoek naar concrete handvatten om in beweging te komen. Zo spreekt David met Gerben Huisman van Hope4Ukraine (https://www.hope4ukraine.nl/), een christelijke stichting waarbij ook Joris betrokken is en die zich inzet voor mensen in Oekraïne. Dat leidt tot een indringend gesprek over hulp bieden, betekenis en geloof. David Boogerd spreekt Joris Luyendijk uiteraard samen met vaste gast Stefan Paas, theoloog en hoogleraar aan de VU Amsterdam en de Theologische Universiteit Utrecht. En dat alles te midden van 800 luisteraars van De Ongelooflijke Podcast in Theater Flint in Amersfoort.

In het christelijk geloof draait het om de persoonlijke relatie die je met God hebt… toch? Of is dat eigenlijk te individueel gedacht? Gaat het in de Bijbel niet veel vaker over het collectief dan over me, myself and I? De Bijbel vertelt over een God die een volk kiest, mensen zegent tot in het duizendste geslacht, en over hele huishoudens die in één keer worden gedoopt. Is ons geloof tegenwoordig te veel ik-gericht? David Boogerd bespreekt het met theoloog Alain Verheij.

Als je om je heen kijkt lijkt er soms een sluier van nihilisme en teleurstelling over de samenleving te liggen. Misschien wel in het bijzonder bij de millennials - de dertigers van nu. Een generatie die is opgegroeid met de belofte dat alles mogelijk is. Dat je moet doen wat je gelukkig maakt. Dat je vooral jezelf moet zijn. Maar wat als dat niet lukt? Wat als er sprake is van een verwachtingscrisis? Een term die schrijver en filosoof Doortje Smithuijsen gemunt heeft. In haar essay, dat ze schreef voor de Boekenweek, beschrijft Smithuijsen een generatie die tegelijk bevoorrecht én teleurgesteld is. En dat roept allerlei interessante vragen op. Daarnaast spreken we Smithuijsen over haar spraakmakende Volkskrant-essay over het groeiende fenomeen van open relaties - en waarom zij juist pleit voor monogamie. Doortje zegt dat ze van de kerk houdt. Maar wat weerhoudt haar ervan om zich gelovig te noemen? David Boogerd spreekt Doortje Smithuijsen samen met vaste gast Stefan Paas, theoloog en hoogleraar aan de Vrije Universiteit Amsterdam en de Theologische Universiteit Utrecht.

‘We leven in absoluut historische tijden, zo woelig en intens dat we hoofdzaak en bijzaak soms niet meer van elkaar kunnen onderscheiden.' Dat schrijft historicus én Denker der Nederlanden David Van Reybrouck in zijn essay voor De Maand van de Filosofie. Dit keer in gesprek met huis-historicus van De Ongelooflijke Beatrice de Graaf, die vorige week nog een bijzondere vondst deed in een Berlijns archief. Toepasselijk: twee historici aan tafel, in een tijd waarin volop geschiedenis wordt geschreven. Maar hoe onderscheiden we in deze woelige dagen eigenlijk de hoofdzaak van de bijzaak? Wat doet er nu werkelijk toe? Waarom staat de democratie onder druk? Hoe moet Europa zich opstellen? Waarom pleit Van Reybrouck voor een nieuwe ‘Berlijnse muur'? En wat heeft secularisatie te maken met de klimaatcrisis? Dat bespreekt David Boogerd met David Van Reybrouck en Beatrice de Graaf. Helaas zonder Stefan Paas, die deze week verhinderd is.

De invloed van Big Tech - de grote technologiebedrijven - wordt steeds groter. Maar wie zijn de denkers achter die macht, en wat zijn hun - soms gevaarlijke - denkbeelden? Wat willen ze met de wereld… en met ons? Filosoof Haroon Sheikh kan dit als geen ander duiden. Hij studeerde in Leiden en Oxford, is bijzonder hoogleraar aan de VU in Amsterdam en senior wetenschapper bij de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid. Sheikh denkt veel na over de invloed van technologie - en dat gaat diep. Want het wereldbeeld van Big Tech vertoont soms bijna religieuze trekken: met ideeën over verlossing, esoterische geheimen en zelfs onsterfelijkheid. David Boogerd spreekt Haroon Sheikh uiteraard samen met vaste gast theoloog Stefan Paas, hoogleraar aan de VU in Amsterdam en de Theologische Universiteit Utrecht. We gaan weer live met De Ongelooflijke! Donderdagavond 26 maart zijn we live in Flint Theater in Amsersfoort. Te gast is journalist en antropoloog Joris Luyendijk. Kaarten zijn te boeken via eo.nl/ongelooflijke (https://meer.eo.nl/de-ongelooflijke-podcast).

Zijn boek had een jaar geleden moeten verschijnen, maar toen kreeg hij een hartstilstand. En vier maanden geleden volgden er nóg twee. Maar hij overleefde het, gelukkig, en is bij ons te gast: filosoof Jurriën Hamer. Het boek heet: Wat vrijheid van je vraagt – Filosofie voor een bloedserieuze tijd. Jurriën kijkt als filosoof naar onze samenleving en ziet een cultuur van vrijblijvendheid die alomtegenwoordig is, van rechts tot links.  Rechten kennen we inmiddels wel, zegt hij. Maar plichten? Die zijn we vergeten. Volgens Hamer hebben we het liberalisme hoogstens voor de helft gerealiseerd. Daarom pleit hij voor iets opvallends: een strenger liberalisme. Wat bedoelt hij daarmee? En hoe relevant is dat, nu er misschien wel het meest liberale kabinet ooit is aangetreden? In de media wordt Jurriën soms een seculiere dominee genoemd. Maar is hij dat wel? Of staat zijn werk eigenlijk bol van christelijke thematiek? Het leidt tot een interessant gesprek en bij vlagen pittige discussie. Deze aflevering had eigenlijk afgelopen zondag moeten verschijnen, maar we moesten hem doorschuiven vanwege de aanval op Iran. Een extra aflevering dus, deze week. Jurriën Hamer is docent ethiek en politieke filosofie aan de Universiteit Utrecht. David Boogerd spreekt hem uiteraard samen met vaste gast theoloog Stefan Paas, hoogleraar aan de VU in Amsterdam en de Theologische Universiteit Utrecht. We gaan weer live met De Ongelooflijke! Donderdagavond 26 maart zijn we live in Flint Theater in Amsersfoort. Te gast is journalist en antropoloog Joris Luyendijk. Kaarten zijn te boeken via eo.nl/ongelooflijke (https://meer.eo.nl/de-ongelooflijke-podcast).

Het was zo'n dag die het Midden-Oosten en de wereld voorgoed kan veranderen. Israël en de VS vielen Iran aan en doodden onder meer opperbevelhebber Ayatollah Khamenei, zo meldt Trump. Volgens hem is 'het uur van de vrijheid aanstaande' voor het Iraanse volk. Maar wat gaat er nu écht veranderen? In Iran, de regio en de wereld? En waarom is dit niet alleen historisch maar ook geladen met diepere, symbolische betekenis? David Boogerd bespreekt het met twee Midden-Oosten experts: Bart Wallet, hoogleraar Joodse Geschiedenis aan de UvA, en Shermin Amiri, Midden-Oosten expert van Iraanse komaf die analyses schrijft voor onder meer Clingendael. Dit gesprek voerden we live op NPO Radio 1 in De Ongelooflijke Radio, vandaar de afwijkende audiovormgeving t.o.v. onze reguliere Ongelooflijke Podcasts. Vaste gast Stefan Paas was helaas verhinderd, maar is er D.V. volgende keer gewoon weer bij. We gaan weer live met De Ongelooflijke! Donderdagavond 26 maart zijn we live in Flint Theater in Amsersfoort. Te gast is journalist en antropoloog Joris Luyendijk. Kaarten zijn te boeken via eo.nl/ongelooflijke (https://meer.eo.nl/de-ongelooflijke-podcast).

De onthullingen in de Epstein-files roepen de vraag op: hadden complotdenkers dan toch gelijk? Wordt deze wereld geregeerd door een perverse en verdorven elite? Of misschien beter gezegd: een hypocriete elite? Mensen die hoge idealen prediken, maar ondertussen dubieuze dingen doen op een privé-eiland, elkaar bevoordelen… of, hier in Nederland op kleinere schaal, politici die liegen over hun cv. De maskers vallen af – zo klinkt het – wie kan je nog vertrouwen?  Hoe word je niet cynisch? En kan hypocrisie ook iets goeds zijn? Belangrijke vragen, zeker nu deze week het nieuwe kabinet aantreedt. David Boogerd gaat in gesprek met hét Ongelooflijke Duo: historicus Beatrice de Graaf, hoogleraar aan de Universiteit Utrecht, en theoloog Stefan Paas, hoogleraar aan de Vrije Universiteit Amsterdam en de Theologische Universiteit Utrecht. We gaan weer live met De Ongelooflijke! Donderdagavond 26 maart zijn we live in Flint Theater in Amsersfoort. Te gast is journalist en antropoloog Joris Luyendijk. Kaarten zijn te boeken via eo.nl/ongelooflijke (https://meer.eo.nl/de-ongelooflijke-podcast).

We voerden dit gesprek op een wel heel bijzondere plek: in Museum Gouda, te midden van een tentoonstelling die is ingericht door misschien wel de grootste schrijver van Nederland: Arnon Grunberg. Een tentoonstelling waarin ‘geloof' centraal staat - hoe Ongelooflijke wil je het hebben? En Arnon zou Arnon niet zijn als hij dit thema niet verbindt aan grote, urgente onderwerpen. Want, zo stelt hij: ‘Geloven is nadenken over het offer.' Dat is actueel, want we leven in een tijd waarin offers worden gevraagd. Wat hebben we ervoor over om ons te verdedigen tegen Rusland? En mag dat ook financiële offers vragen - denk aan de bezuinigingen die de nieuwe regering wil doorvoeren? Arnon Grunberg schreef een exclusief essay (https://open.substack.com/pub/deongelooflijke/p/de-moeite-van-het-sterven-waard?r=6cjvm1&utm_campaign=post&utm_medium=web&showWelcomeOnShare=true) voor De Ongelooflijke, waarin hij de indringende vraag stelt: Wat gebeurt er met offers en zingeving als God steeds meer ontbreekt in onze samenleving? Een echte Grunberg, mogen we wel zeggen: scherpe observaties, mooie zinnen en gedachten die je aan het denken zetten. Je kunt het essay hier (https://open.substack.com/pub/deongelooflijke/p/de-moeite-van-het-sterven-waard?r=6cjvm1&utm_campaign=post&utm_medium=web&showWelcomeOnShare=true)lezen. Een foto van het beeldhouwwerk dat ter sprake kwam vind je hier (https://www.instagram.com/p/DUwZm3EiGbZ/?igsh=MnhibHBpcnE0N3o4). David Boogerd spreekt Arnon Grunberg uiteraard samen met vaste gast, theoloog Stefan Paas, hoogleraar aan de VU in Amsterdam en de Theologische Universiteit Utrecht. We gaan weer live met De Ongelooflijke! Donderdagavond 26 maart zijn we live in Flint Theater in Amsersfoort. Te gast is journalist en antropoloog Joris Luyendijk. Kaarten zijn te boeken via eo.nl/ongelooflijke (https://meer.eo.nl/de-ongelooflijke-podcast).

Wat is er aan de hand met onze jongeren? Ze zijn vaker angstig, overprikkeld, depressief en opvallend vaak eenzaam. Maar wat zit daarachter? En wat zegt dat over onze samenleving? Een van de mooie dingen van het maken van De Ongelooflijke Podcast is dat we veel interessante en betrokken luisteraars hebben. Luisteraars die meedenken - en ons soms ook kritisch mailen. Zoals onze gast van vandaag: Pauline Calmez. Pauline denkt niet alleen na over jongeren en mentale gezondheid, ze staat ook met haar voeten in de klei. Met haar stichting Netwerk Nieuw Rotterdam werkt ze jaarlijks met meer dan 1.500 kwetsbare jongeren. In haar mail schreef ze dat er iets ontbreekt in de manier waarop wij - en veel andere media - spreken over jongeren en hun problematiek. Volgens haar kijken we te vaak te eenzijdig. Daarbij spreekt Pauline ook uit eigen ervaring. Ze was zelf in zekere zin een kwetsbare jongere, ze werd gepest. Pauline moest van ver komen, maar maakt inmiddels een vrij stormachtige carrière door. Ze stond in de finale van de Rotterdamse Zakenvrouw van het Jaar, werd opgenomen in de top 100 meest invloedrijke professionals in de filantropie - en dat allemaal vóór haar dertigste. Inmiddels is ze 31. David Boogerd spreekt Pauline Calmez uiteraard samen met vaste gast theoloog Stefan Paas, hoogleraar aan de VU in Amsterdam en de Theologische Universiteit Utrecht. We gaan weer live met De Ongelooflijke! Donderdagavond 26 maart zijn we live in Flint Theater in Amsersfoort. Te gast is journalist en antropoloog Joris Luyendijk. Kaarten zijn te boeken via eo.nl/ongelooflijke (https://meer.eo.nl/de-ongelooflijke-podcast).

In Den Haag werd vrijdag een nieuw coalitieakkoord gepresenteerd. Belangrijk natuurlijk, in een tijd waarin alles lijkt te verschuiven in de wereld. Nederland, en vooral ook Europa, moet zichzelf opnieuw uitvinden – en loskomen van Amerika. Zo klinkt het althans. Maar kan dat? En zo ja: hoe dan? Econoom Paul Schenderling is een van de scherpste duiders die wij kennen. Niet voor niets is hij al voor de vijfde keer te gast in De Ongelooflijke Podcast. We kennen Paul als inspirerend en hoopvol, maar in een nieuw essay van zijn hand proefden we een andere toon. Alarmerend. Unheimisch. Kunnen we eigenlijk nog wel veranderen? Maar vrees niet, Paul zou Paul niet zijn als hij niet óók ergens inspiratie vindt. En die vond hij in een verloren gewaande speech van Martin Luther King, over wat hij noemde ‘de grote kwaden van onze tijd'. En de inspiratie uit dat stuk, weet Paul als geen ander over te brengen, zo hoor je in het laatste half uur. David Boogerd spreekt Paul Schenderling uiteraard samen met vaste gast theoloog Stefan Paas, hoogleraar aan de VU in Amsterdam en de Theologische Universiteit Utrecht. We gaan weer live met De Ongelooflijke! Donderdagavond 26 maart zijn we live in Flint Theater in Amsersfoort. Kaarten zijn te boeken via eo.nl/ongelooflijke (https://meer.eo.nl/de-ongelooflijke-podcast).

We leven in een broeierige tijd. Er is veel onbehagen en onvrede in de samenleving: tegen de politiek, de media en het establishment. Waar komt die onvrede ten diepste vandaan? En is er een antwoord op te vinden? Dat zijn vragen waar hij al decennia over nadenkt: filosoof Ad Verbrugge. Volgens hem staan we aan de vooravond van een groot kantelpunt, vergelijkbaar met de val van de Berlijnse Muur of de Reformatie. Verbrugge doceert filosofie aan de Vrije Universiteit Amsterdam en is oprichter van het YouTube-kanaal De Nieuwe Wereld. Dat kanaal wordt maandelijks meer dan een miljoen keer bekeken en geldt voor velen als alternatief voor de mainstream media. Het geluid is er vaak conservatiever, rechtser en kritischer op de gevestigde orde. Critici vinden het soms té alternatief en wijzen op de flirt met complotdenken. Ad Verbrugge heeft een groot bereik en raakt met zijn cultuurfilosofie duidelijk een snaar. Maar waar zit dat precies in? En wat zegt dat over het tijdsgewricht waarin we leven? David Boogerd spreekt Ad Verbrugge uiteraard samen met vaste gast theoloog Stefan Paas, hij is hoogleraar aan de VU in Amsterdam en de Theologische Universiteit Utrecht.

Het is 25 jaar geleden dat prostitutie in Nederland volledig legaal werd. Het zogenoemde ‘oudste beroep ter wereld' kun je maar beter goed reguleren, zo was de gedachte. Heel vooruitstrevend; dat vond zij destijds ook. Maar inmiddels is ze er – na jarenlang onderzoek – nogal anders over gaan denken. Te gast is journalist Renate van der Zee. Ze noemt zichzelf 'een radicaal feminist' en doet al jaren onderzoek naar prostitutie en mensenhandel. Ze schrijft onder meer voor de Volkskrant en de Britse krant The Guardian. Waarom blijft Nederland prostitutie zien als ‘gewoon werk' en wat zegt dat over ons mensbeeld en onze visie op seksualiteit? Er komt veel langs in dit gesprek. Zo spreken we over de erfenis van de seksuele revolutie – hoe moeten we daar nu naar kijken? – en legt Renate uit waarom Jezus volgens haar een feminist was. Een boeiend, gelaagd gesprek van David Boogerd met Renate van der Zee en uiteraard ook vaste gast theoloog Stefan Paas, hoogleraar aan de VU in Amsterdam en de Theologische Universiteit Utrecht.

Zijn wij ons brein? Zijn wij als mensen niet meer dan een optelsom van chemische processen in onze hersenen, die ons doen en laten bepalen? Of zijn wij méér dan dat? Hebben we een vrije wil? En misschien zelfs een ziel - of iets dat daarop lijkt? Het zijn grote, existentiële vragen die opduiken zodra je gaat nadenken over neurowetenschap en religie. En precies daar houdt André Aleman zich mee bezig. Hij is hoogleraar neurocognitie en mentale gezondheid aan de Universiteit Maastricht, lid van de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen, en schrijver van het boek De ziel van het brein. Een internationaal vooraanstaande hersenwetenschapper dus, die zich ook buigt over vragen als: is geloof in God uiteindelijk een product van de hersenen? Of schuilt er meer achter religieuze en spirituele ervaringen? Wat gebeurt er eigenlijk in het brein tijdens gebed? En kan hij als hersenwetenschapper chocola maken van bijna-doodervaringen? David Boogerd in gesprek met André Aleman en uiteraard ook met vaste gast theoloog Stefan Paas, hoogleraar aan de VU in Amsterdam en de Theologische Universiteit Utrecht.

De tweede aflevering waarin de vragen van luisteraars centraal staan. Zoals: geeft de Bijbel aanleiding tot antisemitisme? Is de Bijbelse God een samenraapsel van de goden van omliggende volken zoals de Kanaänieten? Kan je de Heilige Geest oproepen en behoor je dan iets te voelen? Waarom riep Jezus zijn apostelen op om zwaarden te dragen? Waar gaat de ziel na het sterven naartoe? En nog meer. David Boogerd vraagt het de drie Theologen der Nederlanden van 'Dit is de Bijbel': Almatine Leene, Arnold Huijgen en Stefan Paas. Steun 'Eerst Dit' (https://izb.nl/steuneerstdit)

De eerste van twee afleveringen waarin de vragen van luisteraars centraal staan. Zoals: heeft Lukas een fout gemaakt in het kerstverhaal dat hij optekent in zijn evangelie? Hoe kijken de theologen aan tegen het 'hot topic' van de alverzoening – het idee dat uiteindelijk iedereen wordt gered? Belooft de Bijbel dat je nooit zwaarder lijden te dragen krijgt dan je aankunt? Wat vinden jullie van de hitserie The Chosen? En… wat zegt de Bijbel eigenlijk over gourmetten? David Boogerd vraagt het de drie Theologen der Nederlanden van 'Dit is de Bijbel': Almatine Leene, Arnold Huijgen en Stefan Paas. Steun 'Eerst Dit' (ttps://izb.nl/steuneerstdit)

Misschien wel een van onze favoriete afleveringen van het jaar. Hoe betrouwbaar zijn de historische bronnen over Jezus - en dan met name de evangeliën? Geurt Henk van Kooten doet daar baanbrekend onderzoek naar. De vorige keer dat we hem spraken (https://www.nporadio1.nl/podcasts/de-ongelooflijke-podcast/105358/187-wat-maakt-jezus-uniek-deze-topwetenschapper-deed-een-ontdekking-over-jezus-dit-is-een-gamechanger-met-geurt-henk-van-kooten-en-stefan-paas), hadden we zelfs een heuze scoop (https://www.trouw.nl/religie-filosofie/deze-theoloog-weet-het-zeker-het-johannes-evangelie-is-niet-het-jongste-maar-het-oudste-van-de-vier-evangelien~bfbdc0d1/) (en dat gebeurt niet vaak rondom Jezus). Van Kooten is hoogleraar in Cambridge, op wat ook wel de 'Real Madrid van de leerstoelen' wordt genoemd, een prestigieuze positie. Met een belangrijk onderzoeksveld, zeker zo vlak voor Kerst. Want alles rondom Jezus is historisch onderzocht. Zelfs de beroemde Kerstster van Bethlehem. Op basis daarvan denkt Geurt Henk zelfs te kunnen bepalen wat de meest waarschijnlijke geboortedatum van Jezus is. Zet je detectivehoed op, want in deze aflevering gaan we ruim anderhalf uur speuren door de bronnen over Jezus. Hoe sterk zijn de evangeliën als historische bronnen? Wie waren de schrijvers, en waren dat ooggetuigen? En misschien wel de belangrijkste vraag: wat is eigenlijk dat evangelie - dat ‘goede nieuws' - van Kerst? David Boogerd spreekt Geurt Henk van Kooten uiteraard samen met vaste gast theoloog Stefan Paas, hoogleraar aan de VU in Amsterdam en de Theologische Universiteit Utrecht.

Wordt onze cultuur - en ook onze christelijke cultuur -bedreigd? Of je nu naar links kijkt of naar rechts: overal klinkt het gevoel dat we iets kwijtraken. Dat we grip verliezen op onze cultuur, tradities, identiteit en moraliteit. En daarom, zo hoor je steeds vaker, moeten we méér opkomen voor onze christelijke cultuur. Weerbaarder zijn, en feller van ons af bijten. Maar wat is eigenlijk een goede vorm van weerbaarheid? Welke houding is wijs, moedig en… christelijk? Daarover gaat David Boogerd in gesprek met hét Ongelooflijke duo: historicus Beatrice de Graaf (Universiteit Utrecht) en theoloog Stefan Paas (Vrije Universiteit Amsterdam / Theologische Universiteit Utrecht). Live, voor 800 Ongelooflijke luisteraars, in een uitverkochte Goudse Schouwburg in Gouda.

Er is iets geks aan de hand in Nederland. We behoren tot de welvarendste en gelukkigste landen ter wereld, en toch worden we steeds angstiger en somberder. 'Nederland is een therapiecultuur geworden', stelt religiewetenschapper Katie Vlaardingerbroek in haar nieuwe boek Nederland Therapieland. Het probleem? Al die therapie maakt ons niet per se beter, maar soms juist zieker. Katie spreekt niet alleen als onderzoeker, maar ook uit ervaring: ze zat zelf lang in de GGZ vanwege psychische klachten. Die combinatie levert een uniek perspectief op. Ze ziet dat therapie niet meer slechts een behandelvorm is, maar een complete cultuur. Een cultuur die lijkt op religie. Een staatsreligie zelfs. Katie schuwt de controverse niet, maar denkt gelukkig ook in oplossingen. Afgelopen vrijdag kon je al een voorpublicatie lezen op De Ongelooflijke Substack (https://open.substack.com/pub/deongelooflijke/p/wat-als-beter-worden-ons-zieker-maakt?r=6cjvm1&utm_medium=ios), en ze praat minstens zo goed als ze schrijft. David Boogerd spreekt Katie Vlaardingerbroek uiteraard samen met vaste gast theoloog Stefan Paas, hoogleraar aan de VU in Amsterdam en de Theologische Universiteit Utrecht. Let op: In dit gesprek komen een aantal heftige thema's voorbij, zoals seksueel misbruik, zelfbeschadiging en zelfmoord. Worstel je zelf met sombere gedachten of heb je het gevoel dat je er alleen voor staat? Je kunt dag en nacht anoniem chatten via 113.nl (https://www.113.nl/) of bellen met 0800-0113.

Veel mensen kijken uit naar 5 december vanwege Sinterklaas. Maar activist en dichter Jerry Afriyie – onder meer bekend van Kick Out Zwarte Piet – kijkt al vijftien jaar reikhalzend naar deze datum uit. Aanstaande vrijdag, 5 december, legt hij na een lange en turbulente strijd zijn werk neer. Zijn stichting Nederland Wordt Beter, waar Kick Out Zwarte Piet onder valt, stopt ermee. Afriyie zegt namelijk dat hij als activist al zijn doelen heeft bereikt. En dat hoor je niet vaak. Hoe reflecteert hij op de strijd die hij gevoerd heeft? Een strijd die al bijna honderd jaar teruggaat, zo hoor je in deze aflevering. Wat zegt deze strijd over Nederland, onze cultuur en misschien ook wel over religie? David Boogerd spreekt Jerry Afriyie uiteraard samen met vaste gast Stefan Paas, theoloog en hoogleraar aan de Vrije Universiteit Amsterdam en de Theologische Universiteit Utrecht.

Diederik Samsom is misschien wel een van de interessantste politici van de afgelopen twintig jaar. Als leider van de PvdA haalde hij in 2012 maar liefst 38 zetels – kom daar nu maar eens om. Hij verloor die verkiezingen van Mark Rutte (41 zetels), met wie hij vervolgens ging samenwerken. En de PvdA lijkt daar nooit helemaal meer van hersteld. Toch draait zijn carrière vooral om één groot thema: klimaat. Als stafchef van eurocommissaris Frans Timmermans was Samsom de architect achter de Europese Green Deal – een van de meest ingrijpende klimaatpakketten ooit. Zijn nieuwe boek Groene Supermacht gaat daarover. En ja, over klimaat kun je somber worden. Maar volgens Samsom is pessimisme misplaatst. Hij schrijft: “Vergeet het vuur, het wiel of zelfs de drie eerdere industriële revoluties. Wat nu wordt gepresteerd, is nog nooit vertoond. De mens blijkt – alsnog – tot iets magisch in staat. Gaan we het dan tóch nog redden?" Hoe urgent is de situatie echt? Miljardair Bill Gates – die Samsom regelmatig sprak in Brussel – zei onlangs dat ‘de klimaatdoemscenario's de ijskast in kunnen' en dat er inmiddels grotere problemen zijn dan het klimaat. Heeft hij een punt?  En een andere grote vraag: moeten we de oplossing zoeken in technologie of moraliteit en gedrag? David Boogerd sprak Diederik Samsom uiteraard samen met vaste gast theoloog Stefan Paas, hoogleraar aan de VU in Amsterdam en de Theologische Universiteit Utrecht. We gaan weer live met De Ongelooflijke (de laatste kaarten)! Maandagavond 8 december zijn we live met Beatrice de Graaf in de Goudse Schouwburg in Gouda. Kaarten zijn te boeken via eo.nl/ongelooflijke (https://meer.eo.nl/de-ongelooflijke-podcast).

We moeten het over Rusland hebben. De dreiging lijkt toe te nemen: mysterieuze drones duiken overal in Europa op, en er is meer aan de hand “De Russen zijn er al,” schrijft historicus Beatrice de Graaf in NRC. “Maar waar zijn wíj?” Dat is de urgente vraag die Beatrice opwerpt. Ze doet onderzoek naar Russische inmenging en ziet zorgwekkende ontwikkelingen. Want Rusland voert niet alleen oorlog met wapens, maar ook met verhalen - cultureel, politiek en zelfs religieus. Kunnen we Rusland wel aan? En hoe stevig staan wij zelf eigenlijk in onze schoenen? David Boogerd gaat daarover in gesprek met het Ongelooflijke duo: historicus Beatrice de Graaf van de Universiteit Utrecht en theoloog Stefan Paas van de VU in Amsterdam en de Theologische Unviersiteit Utrecht Het gesprek vond plaats tijdens het EO Ondernemers Event in het EO-gebouw. We gaan weer live met De Ongelooflijke! Maandagavond 8 december zijn we live met Beatrice de Graaf in de Goudse Schouwburg in Gouda. Kaarten zijn te boeken via eo.nl/ongelooflijke (https://meer.eo.nl/de-ongelooflijke-podcast).

Voor veel mensen is het een van de moeilijkste boeken uit de Bijbel: de Romeinenbrief van Paulus. Het staat vol ingewikkelde redeneringen over zonde, wet en rechtvaardigheid. Maar tegelijk is het ook een van de meest invloedrijke teksten uit de hele Bijbel - een brief die de kern van het geloof verwoordt en de loop van de wereldgeschiedenis heeft veranderd. Wat maakt de Romeinenbrief zo'n meesterwerk? En wat moeten we erover weten om hem beter te kunnen begrijpen? David Boogerd vraagt het theoloog en hoogleraar aan de Protestantse Theologische Universiteit Utrecht: Arnold Huijgen. Abonneer je op De Ongelooflijke Geschiedenis en luister vanaf woensdag 12 november de eerste aflevering: Spotify (https://open.spotify.com/show/6wrZOzkWhTftj68h3GVgvq?si=a3c9af6a1dd24b0a), Apple Podcasts (https://podcasts.apple.com/us/podcast/de-ongelooflijke-geschiedenis/id1850467317), NPO Luister (https://npo.nl/luister/podcasts/1332-de-ongelooflijke-geschiedenis), of zoek in je favoriete podcast app.

Hij trekt volle zalen in Nederland en België door te praten over… de dood. Wij zijn als samenleving geneigd de dood weg te stoppen - misschien jij ook wel - maar dat is volgens hem helemaal niet nodig. Sterker nog: “We moeten de dood herwaarderen, als onderdeel van het leven.” Dat zegt Manu Keirse, psycholoog en rouwdeskundige, van wie wereldwijd meer dan 200.000 boeken zijn verkocht. Al van jongs af aan ziet hij de dood van dichtbij en verdiept hij zich in het diepste lijden – en toch is hij een opgewekt en vrolijk mens. Hoe doet hij dat? Hoe gaat hij zelf om met sterfelijkheid, nu hij over een paar maanden tachtig wordt? Is de dood misschien niet zo eng als we denken? En hoe kijkt hij aan tegen geloof – en een leven na de dood? David Boogerd spreekt Manu Keirse uiteraard samen met vaste theoloog Stefan Paas, hoogleraar aan de VU in Amsterdam en de Theologische Universiteit Utrecht. We gaan weer live met De Ongelooflijke! Maandagavond 8 december zijn we live met Beatrice de Graaf in de Goudse Schouwburg in Gouda. Kaarten zijn te boeken via eo.nl/ongelooflijke (https://meer.eo.nl/de-ongelooflijke-podcast).

De Bijbel is niet alleen het meest gelezen, maar ook het meest vertaalde boek ter wereld. Van de Statenvertaling, de NBV21, HSV, NBG tot de Bijbel in Gewone Taal. En dat is natuurlijk prachtig: dat we de Bijbel in onze eigen taal kunnen lezen. Maar is de Bijbel eigenlijk wel echt goed te vertalen? Gaat er niet veel van de oorspronkelijke betekenis en context verloren in onze Nederlandse vertalingen - bijvoorbeeld de woordspelingen die in de Bijbel verborgen zitten? En hoe doe je dat eigenlijk: Hebreeuwse, Aramese en Griekse teksten vertalen die duizenden jaren oud zijn? David Boogerd vraagt het theoloog en classicus Suzan Sierksma-Agteres. Zij is universitair docent Nieuwe Testament aan de Protestantse Theologische Universiteit.

Het waren de spannendste Tweede Kamerverkiezingen ooit – zo wordt gezegd. Behalve voor Josse de Voogd, want die had de uitslag grotendeels goed voorspeld. Josse de Voogd is electoraal geograaf en heeft altijd een unieke blik op verkiezingsuitslagen – en vooral op de diepere, culturele, ja zelfs geologische lagen daaronder. Dat maakt gesprekken met Josse altijd anders dan met de politieke duiders die je al gehoord hebt. En wij kunnen het weten, want we spraken hem al twee keer eerder in De Ongelooflijke. Josse kent Nederland door en door. Hij is in elke gemeente geweest en wordt vrolijk van verkiezingskaarten. De uitslagenkaart van deze verkiezingen vindt hij zó interessant dat hij hem het liefst boven zijn bed zou hangen. In deze aflevering lopen we de politieke ‘blokken' langs – van links tot rechts, van het centrum tot de christelijke partijen. Hoe kon D66 winnen? Waarom blijft de PVV zo groot? En waarom vindt Stefan het ironisch dat het CDA wordt afgerekend op Henri Bontenbals uitspraak over artikel 23? David Boogerd in gesprek met Josse de Voogd – die je ook kunt kennen als schrijver van De Atlas van Afgehaakt Nederland – en vaste gast theoloog Stefan Paas, hoogleraar aan de VU Amsterdam en de Theologische Universiteit Utrecht. We gaan weer live met De Ongelooflijke! Maandagavond 8 december zijn we live met Beatrice de Graaf in de Goudse Schouwburg in Gouda. Kaarten zijn te boeken via eo.nl/ongelooflijke (https://meer.eo.nl/de-ongelooflijke-podcast).

Het is misschien wel de beroemdste gelijkenis van Jezus: het verhaal van De Barmhartige Samaritaan. Er zijn talloze schilderijen over gemaakt, en liefdadigheidsorganisaties en zelfs wetten naar vernoemd. Maar wat maakt dit verhaal zo invloedrijk en briljant? Het zijn nota bene maar een paar regels! Waarom vertelt Jezus deze gelijkenis en wat wil Hij ermee duidelijk maken? David Boogerd en theoloog Arnold Huijgen duiken in het verhaal en gaan – zoals we altijd doen – op zoek naar de diepere lagen.