POPULARITY
VOV1 - Dưới tác động của hiện tượng “vòm nhiệt” cực đoan, đợt nắng nóng gay gắt đầu mùa hè năm 2026 đang càn quét trên diện rộng, biến phần lớn khu vực Tây và Trung Âu thành một "chảo lửa" khổng lồ với mức nhiệt kỷ lục, đe dọa nghiêm trọng đến đời sống, hạ tầng và kinh tế toàn châu lục. Tại Pháp, nắng nóng kéo dài đã làm biến dạng đường ray khiến hàng chục chuyến tàu bị hủy bỏ, nhiều trường học phải tạm thời cho học sinh nghỉ học. Nguy cơ cháy rừng cũng đang bùng phát ở mức báo động đỏ tại các thảm thực vật khô cằn vùng Địa Trung Hải. Về mặt kinh tế, Thống đốc Ngân hàng Trung ương Pháp, Emmanuel Moulin, cảnh báo các đợt sóng nhiệt lặp đi lặp lại sẽ làm suy giảm năng suất lao động đáng kể và đè nặng lên các hoạt động kinh tế trung hạn của khu vực, dù nhu cầu tiêu thụ năng lượng, như làm mát, đang tăng vọt.Thủ tướng Pháp Sebastien Lecornu đã phải triệu tập cuộc họp khủng hoảng cấp bộ trưởng khi cơ quan khí tượng Météo France đặt hơn 60 tỉnh vào trạng thái cảnh báo cam (mức nguy hiểm thứ hai). Nhiệt độ tại Paris và các vùng lân cận chạm ngưỡng 39°C - 40°C, đi kèm độ ẩm cao khiến nhiệt độ cảm nhận thực tế lên tới 44°C. Chính quyền Paris đã phải ra lệnh mở cửa các công viên xuyên đêm để người dân giải nhiệt, đồng thời hạn chế bán đồ uống có cồn trong lễ hội âm nhạc Fête de la Musique do lo ngại rủi ro sức khỏe khi kết hợp giữa rượu và sốc nhiệt. Anh Nicolas Thames, người dân Pháp nhấn mạnh nhu cầu được ra ngoài và tìm nơi hạ nhiệt:“Ở trong nhà nhiệt độ rất nhanh lên tới hơn 30°C, còn ở đây chúng tôi đang ở trong bóng râm, lại có chút gió. Chỉ cần nhảy xuống nước là cơ thể lập tức hạ nhiệt, nên lúc này tôi thấy rất dễ chịu.”Các thành phố lớn ở miền Bắc và miền Trung Italy lần đầu tiên trong năm ghi nhận mức nhiệt chạm mốc 40°C. Tại thủ đô Rome, hoạt động tham quan của du khách tại các địa danh như Đấu trường Colosseum biến thành một cuộc thử thách sức bền khi mọi người phải xếp hàng dài dưới nắng và đổ xô tìm các bóng râm hoặc vòi nước công cộng.Cơ quan khí tượng Đức (DWD) phát báo động nhiệt độ trên diện rộng khi mức nhiệt áp sát 38°C. Sự kết hợp giữa không khí nóng và độ ẩm cao còn làm tăng nguy cơ kích hoạt các trận giông bão dữ dội, mưa đá và lũ cục bộ vào cuối tuần.Thị trấn Schaffhausen ở phía bắc Thụy Sĩ vừa ghi nhận mức nhiệt tháng 6 cao nhất trong lịch sử là 35,7°C. Trong khi đó, dù nằm tách biệt hơn, Anh và xứ Wales cũng vừa trải qua mùa xuân ấm nhất lịch sử và đang đối mặt với mức nhiệt dự báo lên tới 34°C ở khu vực Đông Nam. Bà Hanna Morgan, một người dân chia sẻ:“Đúng là trời rất nóng. Tôi chỉ cố gắng giữ cho mình mát mẻ, bật quạt liên tục và thật sự mong sớm được đến văn phòng có điều hòa.”Các chuyên gia cảnh báo châu Âu đang nóng lên với tốc độ nhanh gần gấp đôi so với mức trung bình của toàn cầu. Hiện tượng biến đổi khí hậu cùng sự xuất hiện của chu kỳ El Niño mạnh trong năm 2026 đang khiến các đợt thiên tai này đến sớm và khốc liệt hơn./.Anh Tuấn /VOV-ParisChính quyền Paris đã phải ra lệnh mở cửa các công viên xuyên đêm để người dân giải nhiệt - Ảnh: Reuters
VOV1 - Từ những con tàu chở dầu trên Vịnh Ba Tư đến các tàu hàng vượt Đại Tây Dương, thủy thủ Ấn Độ hiện diện trên hầu hết các tuyến hàng hải quan trọng của thế giới. Ít ai biết rằng cứ 5 thuyền viên làm việc trên các tàu thương mại quốc tế thì có 1 người mang quốc tịch Ấn Độ.Bên lề Hội nghị Thượng đỉnh Nhóm các nước công nghiệp phát triển (G7) tại Pháp, Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi đã nêu vấn đề an toàn hàng hải trong cuộc gặp với Tổng thống Mỹ Donald Trump:“Chúng tôi luôn khẳng định rằng quyền tự do hàng hải phải được đảm bảo. Tất cả chúng ta cần cùng nhau nỗ lực nhấn mạnh điều này. Chúng ta đều biết, trong thương mại hàng hải toàn cầu, hàng trăm nghìn thủy thủ Ấn Độ hiện đang phục vụ trên khắp các đại dương, đóng góp một phần to lớn vào sự phát triển của thế giới. Tôi cho rằng sự an toàn của họ rất quan trọng và cũng tin rằng, với thỏa thuận vừa đạt được (giữa Mỹ và Iran), sự an toàn của các thủy thủ của chúng tôi cũng sẽ được đảm bảo và được ưu tiên hàng đầu.”Đối với New Delhi, đây không chỉ là vấn đề an ninh hàng hải mà còn liên quan trực tiếp đến sinh kế của hàng trăm nghìn công dân đang làm việc trên biển.Trên thực tế, Ấn Độ hiện có hơn 300.000 thuyền viên được chứng nhận làm việc trên các tàu quốc tế, đưa nước này trở thành một trong những quốc gia cung cấp nhân lực hàng hải lớn nhất thế giới, cùng với Philippines và Trung Quốc. Thủy thủ Ấn Độ hiện diện trên hầu hết các tuyến hàng hải quan trọng, từ Vịnh Ba Tư, Biển Đỏ, Địa Trung Hải cho tới Đại Tây Dương và Thái Bình Dương.Theo các chuyên gia hàng hải, vị thế đặc biệt này không phải ngẫu nhiên. Với đường bờ biển dài hơn 7.500 km và lịch sử giao thương bằng đường biển kéo dài hàng nghìn năm, nhiều cộng đồng ven biển Ấn Độ đã hình thành truyền thống đi biển từ nhiều thế hệ. Tại các bang Kerala, Goa, Maharashtra hay Tamil Nadu, không ít gia đình có cha, con và cháu cùng theo nghề thủy thủ hoặc sĩ quan hàng hải.Bên cạnh yếu tố truyền thống, hệ thống đào tạo hàng hải phát triển cũng là một lợi thế lớn của Ấn Độ. Hàng chục học viện và trung tâm đào tạo đạt chuẩn quốc tế mỗi năm cung cấp hàng nghìn sĩ quan, kỹ sư và thuyền viên cho các hãng tàu trên toàn cầu. Khả năng sử dụng tiếng Anh tốt cùng trình độ chuyên môn được công nhận rộng rãi giúp lao động Ấn Độ có tính cạnh tranh cao trên thị trường nhân lực hàng hải quốc tế.Tuy nhiên, sức hấp dẫn lớn nhất của nghề đi biển vẫn là thu nhập. Đối với nhiều thanh niên tại các địa phương ven biển, làm việc trên tàu biển quốc tế có thể mang lại mức lương cao gấp nhiều lần so với các công việc trong nước. Một sĩ quan hàng hải giàu kinh nghiệm có thể nhận mức lương từ vài nghìn đến hàng chục nghìn USD mỗi tháng, tùy theo vị trí và loại tàu. Tại nhiều làng ven biển ở Kerala, nghề đi biển được xem là “tấm vé đổi đời”, giúp nhiều gia đình xây nhà mới, cho con học đại học hoặc mở rộng hoạt động kinh doanh.Ngoài thu nhập, nghề hàng hải còn mang đến cơ hội làm việc trong môi trường quốc tế. Nhiều thuyền viên trẻ coi đây là cách để khám phá thế giới, tích lũy kinh nghiệm và xây dựng sự nghiệp lâu dài. Chính những yếu tố đó đã giúp nghề đi biển trở thành một trong những lựa chọn nghề nghiệp hấp dẫn nhất đối với thanh niên tại nhiều khu vực ven biển của Ấn Độ.Sự kết hợp giữa truyền thống hàng hải lâu đời, hệ thống đào tạo phát triển, khả năng hội nhập quốc tế và triển vọng thu nhập hấp dẫn đã giúp Ấn Độ trở thành một trong những nguồn cung thuyền viên quan trọng nhất của ngành vận tải biển toàn cầu. Nhưng trong bối cảnh các tuyến hàng hải ngày càng chịu tác động của xung đột và cạnh tranh địa chính trị, hành trình mưu sinh trên biển của họ cũng đang gặp nhiều rủi ro hơn bao giờ hết./. Đình Nam/VOV Ấn ĐộLàng ven biển Ấn Độ - nơi sản sinh nhiều thế hệ thủy thủ. Ảnh: ANI
Cuộc chiến Mỹ - Israel chống Iran không chỉ là một cuộc đối đầu quân sự. Dầu mỏ là mặt trận khác. Đối với chính quyền Donald Trump, mục tiêu chính thức là để ngăn chặn tham vọng sở hữu vũ khí hạt nhân của Teheran, nhưng nhiên liệu dầu khí nói chung và dầu lửa nói riêng ngay lập tức trở thành « vũ khí » mà Iran sử dụng để đáp trả Mỹ. Iran phong tỏa eo biển Hormuz và tấn công nhắm nhiều cơ sở dầu khí của các đồng minh của Hoa Kỳ tại vùng Vịnh. Về phần mình, Washington sử dụng dầu mỏ như một phương tiện chủ yếu để gây áp lực buộc Iran phải nhân nhượng. Vì sao dầu mỏ trở thành « vũ khí » chủ lực trong cuộc xung đột Mỹ - Iran ? Chuyên gia Pierre Razoux, giám đốc khoa học của Viện Nghiên cứu Chiến lược thuộc Quỹ Địa Trung Hải (FMES), trả lời đài Radio France, nhận định : « Trên thực tế, dầu mỏ đã là nguồn tài nguyên chính của Iran trong ít nhất 60 hoặc 70 năm, kể từ thời đế quốc Iran đến thời cách mạng Iran. Giờ đây, khi Iran hoàn toàn bị cô lập, nếu thực sự muốn kiếm ngoại tệ để hoạt động, nước này phải dựa vào xuất khẩu dầu mỏ, vốn chịu lệnh trừng phạt rất mạnh từ cộng đồng quốc tế. Vì vậy, toàn bộ vấn đề là làm thế nào để vượt qua những lệnh trừng phạt này. » Đóng cửa eo biển Hormuz: Đòn trả đũa làm rung chuyển thế giới Kinh tế Iran vốn đã bị kiềm tỏa nghiêm trọng do lệnh cấm vận dầu mỏ để ngăn chặn tham vọng hạt nhân của Teheran. Cuộc tấn công chớp nhoáng của liên quân Mỹ - Israel hạ sát lãnh đạo tối cao Iran, giáo chủ Ali Khamenei, và tiếp theo đó là các cuộc tấn công ồ ạt nhắm vào các cơ quan đầu não, các đơn vị vũ trang Iran, đẩy chế độ Cộng hòa Hồi giáo vào chân tường. Hai ngày sau, ngày 2/3/2026, Iran chính thức đóng cửa eo biển Hormuz, một tuyến đường thủy chiến lược của vận tải dầu mỏ toàn cầu. Giá dầu thô Brent đã vượt mốc 100 đôla/thùng vào ngày 8/3, lần đầu tiên kể từ bốn năm. Eo biển Hormuz là tuyến đường vận chuyển khoảng 20 triệu thùng dầu và sản phẩm dầu mỏ mỗi ngày, chiếm từ 20 đến 30% lượng dầu thô toàn cầu. Các nước xuất khẩu dầu mỏ lớn trong vùng Vịnh phải cắt giảm sản lượng khoảng 11 triệu thùng/ngày. Thế giới bên bờ vực đại khủng hoảng năng lượng, khiến nhiều người nghĩ đến bóng ma khủng hoảng dầu lửa thập niên 1970. Mỹ không tấn công cơ sở dầu khí Iran: Vì sao ? Trong chiến dịch Epic Fury tấn công Iran, quân đội Mỹ đã tấn công hàng nghìn mục tiêu, trong đó có các cơ sở quân sự, nhà máy hạt nhân, trụ sở chính quyền Iran, nhưng có một điểm được nhiều nhà quan sát lưu ý là chính quyền Trump về mặt chính thức khẳng định không đụng đến các các cơ sở dầu mỏ của Iran. Chuyên gia Pierre Razoux, giám đốc khoa học của Viện Nghiên cứu Chiến lược thuộc Quỹ Địa Trung Hải (FMES), trên đài Radio France nhận định : « Hoa Kỳ coi cuộc chiến chống Iran như một phần của cuộc cạnh tranh toàn cầu với Trung Quốc. Washington về cơ bản muốn nói với Bắc Kinh rằng chúng tôi đã vô hiệu hóa dầu mỏ của Venezuela, chiếm 5% lượng nhập khẩu của Trung Quốc. Giờ đây, chúng tôi đang tiếp tục vô hiệu hóa dầu mỏ của Iran, chiếm 15% lượng nhập khẩu của Trung Quốc. Vì vậy, kể từ khi Donald Trump dự kiến đến Bắc Kinh vào cuối tháng 3, ngay cả khi cuộc gặp này có thể bị trì hoãn một chút, ông vẫn có đòn bẩy đối với Trung Quốc. Chính vì vậy, mục tiêu của Hoa Kỳ không phải là phá hủy cơ sở hạ tầng dầu mỏ của Iran, mà là làm tê liệt trong một khoảng thời gian nhất định, đủ lâu để đàm phán với Trung Quốc. Trong khi đó, ngược lại, Israel có thể có lợi ích trong việc phá hủy, hoặc ít nhất là làm suy yếu đáng kể, năng lực sản xuất của Iran. Mục tiêu chính xác của Israel là gây thiệt hại nghiêm trọng và, có thể nói, phá vỡ hệ thống dầu lửa của Iran. Vì vậy, tôi nghĩ chúng ta thực sự cần nhìn nhận vấn đề theo cách đó ở cấp độ toàn cầu. » Nhận định của chuyên gia Pierre Razoux được đưa ra ít ngày sau cuộc tấn công của Israel ngày 18/03, nhắm vào một mỏ khí đốt tự nhiên lớn nhất thế giới South Pars/North Dome, của Iran và Qatar tại vùng Vịnh. Iran cáo buộc Mỹ - Israel và đã trả đũa ngay lập tức về vụ oanh kích này với cuộc tấn công vào một cơ sở khí đốt chính của nước láng giềng Qatar, đồng thời đe dọa tiếp tục tấn công trả đũa cơ sở dầu khí của các đồng minh khác của Mỹ, như Ả Rập Xê Út và Các Tiểu Vương Quốc Ả Rập Thống nhất. Tổng thống Donald Trump ngay lập tức khẳng định cuộc tấn công do Israel tiến hành và yêu cầu Tel Aviv đình chỉ mọi cuộc tấn công tương tự trong tương lai, có nguy cơ làm khủng hoảng nhiên liệu thêm trầm trọng. Mỹ phong toả eo biển sau khi can thiệp quân sự không đạt mục tiêu Tiếp theo việc Iran phong tỏa gần như toàn bộ việc đi lại qua eo biển Hormuz, ngoại trừ một số tàu thuyền của các quốc gia thân hữu như Trung Quốc, đến lượt Washington ngăn chặn tàu đến và rời các cảng biển của Iran, kể từ ngày 13/04. Quyết định được đưa ra ngay sau khi cuộc đàm phán trực tiếp đầu tiên giữa Mỹ và Iran tại Islamabad ngày 12/04 thất bại. Vì sao Washington đưa ra biện pháp này, một tháng rưỡi sau khi mở màn cuộc tấn công Iran ? Trong cuộc tọa đàm do đài France 24 tổ chức, ông Adel Bakawan, giám đốc Viện nghiên cứu châu Âu về Trung Đông và Bắc Phi (European Institute for Studies on the Middle East and North Africa), nhận định : « Donald Trump quả thực có một chiến lược. Chiến lược của ông là buộc chế độ này đầu hàng thông qua đàm phán. Ông đã không thành công. Trump bắt đầu ném bom để buộc chế độ này đầu hàng. Ông cũng đã không thành công. Trump lại thử con đường ngoại giao. Ông vẫn không thành công. Giờ đây Trump nghĩ ông đã tìm ra phương pháp đúng đắn. Đó là cố gắng bóp nghẹt nền kinh tế của chế độ Cộng hòa Hồi giáo cho đến khi Lực lượng Vệ binh Cộng hòa phải cầu xin Donald Trump. Tôi xin phép nói hình ảnh một chút. Họ sẽ cầu xin, Donald Trump hãy trở lại bàn đàm phán đi, chúng tôi chắc chắn sẽ đầu hàng. » Buộc Iran đóng cửa giếng dầu để huỷ diệt tiềm lực kinh tế: Kỳ vọng của Trump Dựa trên những gì Nhà Trắng tính toán có thể bóp nghẹt nền kinh tế Iran với lệnh phong tỏa ngày 13/04 ? Chuyên gia David Rigoulet-Roze, tổng biên tập tạp chí « Orients Stratégiques », trên đài France 24, cho biết : « Tổng thống Mỹ chính thức nói rằng điều đó sẽ mất ít nhất hai tháng. Các cố vấn của ông nói rằng họ đang thảo luận về thời gian tối thiểu hai tháng để biện pháp này có hiệu quả, bởi vì có vấn đề về kho chứa dầu. Việc không còn nơi chứa sẽ dẫn đến việc các giếng dầu phải đóng cửa. Và một khi giếng dầu bị đóng, sẽ có vấn đề về ngập nước, có nghĩa là không thể khai thác được dầu nữa. Điều này đặc biệt đúng nếu có những giếng dầu cũ. Họ không thể làm chúng hồi sinh. Điều này gây áp lực rất lớn đối với hệ thống sản xuất dầu của Iran.» Trump tin tưởng là phong tỏa hiệu quả hơn ném bom Homayoun Falakshahi, chuyên gia phân tích về dầu mỏ của công ty dữ liệu hàng hải Kpler, có trụ sở tại Paris (France 24), cho rằng Iran có thể khôi phục được các mỏ, nhưng ngược lại sẽ mất thu nhập do dầu không thể được chuyển ra ngoài. Hai tháng là thời gian mà chính quyền Trump dự kiến sẽ chặn đứng được nguồn thu của Teheran, vốn đã bị siết chặt do các trừng phạt: « Iran đã có rất nhiều kinh nghiệm trong việc này. Vì vậy, tôi nghĩ họ sẽ có thể đưa sản lượng trở lại bình thường khi có thể. Nhưng điều đó tốn tiền. Việc mất thời gian đồng nghĩa với việc tốn tiền. Trên thực tế, chúng ta đang ở trong tình huống mà, theo ước tính của chúng tôi, Iran có thể cầm cự được hai tháng. Nếu lệnh phong tỏa kéo dài hai tháng, doanh thu của Iran sẽ giảm xuống bằng không. Vì sao? Bởi vì họ có dầu ở ngoài khơi, được lưu trữ gần Singapore và Trung Quốc. Tổng cộng là 120 triệu thùng, tương đương với khoảng hai tháng xuất khẩu. Không kể lượng dầu xuất khẩu hiện tại từ Iran không thể vượt qua được lệnh phong tỏa. Vậy là trong hai tháng nữa, doanh thu sẽ giảm xuống bằng không. Canh bạc ở đây là nếu lệnh phong tỏa kéo dài hai tháng, chúng ta có thể sẽ chứng kiến việc Iran phải đầu hàng, hoặc ít nhất chính quyền Trump tin tưởng như vậy. » Hai tuần sau khi áp đặt lệnh phong tỏa, tổng thống Trump tỏ ra hài lòng. Lãnh đạo Mỹ hào hứng với nhận định : Việc phong tỏa có hiệu quả hơn một chút so với việc ném bom. Iran đang nghẹt thở. Và tình hình sẽ còn tồi tệ hơn đối với họ. Họ sẽ không thể sở hữu được vũ khí hạt nhân. Vệ binh Cách mạng Hồi giáo, những đối thủ đáng gờm về kinh tế Cuộc tấn công của Mỹ chống Iran diễn ra chỉ trước một tháng ngày tổng thống Trump dự kiến đi Trung Quốc. Ngày 17/03, đúng vào lúc xung đột tiếp diễn dữ dội, thế giới bên bờ vực đại khủng hoảng năng lượng, ông Trump đề nghị Bắc Kinh hoãn chuyến công du một tháng rưỡi, thời gian để Nhà Trắng giải quyết xong xuôi cuộc chiến chống Iran. Trên thực tế, cuộc chiến quân sự và kinh tế của Washington chống chế độ Hồi giáo không dễ xuôi chèo mát mái. Các lực lượng Iran không chỉ đã tìm ra phương cách để kháng cự, không cho phép chính quyền Trump đạt được mục tiêu bắt chế độ phải quy hàng, mà họ còn là các đối thủ đáng gờm về mặt kinh tế. Trả lời France 24, ông Adel Bakawan, giám đốc Viện nghiên cứu châu Âu về Trung Đông và Bắc Phi nhận định : « Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Pasdaran trên thực tế đã tư sản hóa. Tư sản hóa là gì ? Tôi đã nghiên cứu chi tiết về hồ sơ của tất cả các tướng lĩnh ở trung tâm của những cuộc tranh giành quyền lực. Họ vừa là tướng lĩnh nhưng cũng vừa là doanh nhân. Các tướng lĩnh - doanh nhân, và là những người có bằng tiến sĩ về địa - chính trị hoặc kinh tế. Nói cách khác, tôi nghĩ rằng tầng lớp nắm quyền ở Teheran có thể hiểu ngôn ngữ của bom đạn, nhưng trước ngôn ngữ của bom đạn, họ cũng nắm được ngôn ngữ của kinh tế. » Trong cuộc chiến Mỹ chống Iran, bùng lên từ ngày 28/02/2026, tạm lắng từ đầu tháng 4 với quyết định hưu chiến mong manh, năng lượng dầu khí đã trở thành một trường đấu chính. Tấn công vào các cơ sở dầu khí hay phong toả các tuyến đường hàng hải vận tải năng lượng được sử dụng như các phương tiện gây áp lực chủ chốt. Trong lịch sử thế giới đương đại, có lẽ chưa khi nào vũ khí dầu mỏ lại được sử dụng theo cách toàn diện như vậy. « Thượng sách » và « trung sách » thất bại, Mỹ phải chuyển qua « hạ sách » ? Khác với cuộc khủng hoảng dầu mỏ thập niên 1970, lần này việc kiểm soát vận chuyển và đe doạ gián đoạn nguồn cung đóng vai trò trung tâm. Về phía Iran, quyết định phong toả eo biển Hormuz đã được đưa ra như biện pháp bất khả kháng, buộc đối phương phải trả giá rất lớn trong tình thế chế độ đứng trước nguy cơ tồn vong. Về phía Mỹ, việc trả đũa với các hoạt động phong toả hàng hải nhắm vào Iran cũng có thể xem như là biện pháp bắt buộc sau khi áp lực đe doạ huỷ diệt để Teheran nhận nhượng không đạt kết quả (thượng sách), rồi hơn ba tuần lễ tấn công dữ dội (trung sách) đã không buộc được chế độ Teheran đầu hàng. Cho đến nay, chưa có gì cho thấy can thiệp quân sự và áp lực về dầu mỏ có thể giúp chính quyền Trump đạt được một thoả thuận về hạt nhân với Iran tốt hơn cái mà tổng thống Mỹ đã xé bỏ trong nhiệm kỳ thứ nhất. Cuộc đấu chưa kết thúc. Việc Mỹ hy vọng chặn đứng hoạt động vận tải dầu mỏ lâu dài có thể dẫn đến việc huỷ diệt năng lực sản xuất của Iran, buộc Teheran phải nhân nhượng, là điều đang diễn ra. Tuy nhiên, theo nhiều chuyên gia, để hiểu đúng hơn về vũ khí dầu mỏ trong cuộc chiến giữa Mỹ và Iran, cũng cần đặt câu chuyện này trong thế đối đầu giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc. Cuộc chiến Mỹ chống Teheran diễn ra ngay trước chuyến đi Bắc Kinh dự kiến của tổng thống Trump dường như cho thấy Iran và dầu mỏ có thể là các biến số quan trọng trong quan hệ giữa hai đại cường.
Trao đổi với Tuổi Trẻ, thượng tá Nguyễn Trung Hòa, Phó trưởng Phòng Cảnh sát hình sự Công an TP.HCM, cho biết một trong những chìa khóa giúp bóc gỡ đường dây tội phạm là quyết tâm và tinh thần trách nhiệm của người chiến sĩ Công an nhân dân.
VOV1 - Hôm qua 30/4, 12 quốc gia thuộc nhiều châu lục khác nhau đã ra tuyên bố chung mạnh mẽ lên án việc Israel chặn đoàn tàu cứu trợ ủng hộ dải Gaza và bắt giữ các nhà hoạt động quốc tế trên tàu.Tuyên bố chung lên án Israel, được Ngoại trưởng 12 nước gồm Thổ Nhĩ Kỳ, Brazil, Jordan, Pakistan, Tây Ban Nha, Malaysia, Bangladesh, Colombia, Maldives, Mauritania, Nam Phi và Libya, công bố chiều qua, ít giờ sau khi hải quân Israel chặn đội tàu ủng hộ dải Gaza với tên gọi “Đoàn tàu tự do Global Sumud” trên biển Địa Trung Hải và bắt giữ 175 nhà hoạt động quốc tế trong đội tàu. Tuyên bố chung khẳng định hành động chặn bắt của Israel là sự xâm phạm trắng trợn luật pháp quốc tế, trong đó có luật nhân quyền. Tuyên bố chung kêu gọi cộng đồng quốc tế thực thi đầy đủ nghĩa vụ đạo đức và luật pháp về thượng tôn pháp luật, bảo vệ dân thường và đảm bảo các hành vi xâm phạm luật pháp phải bị trừng trị. Trước đó, Bộ Ngoại giao Israel thông báo hải quân nước này hồi sáng sớm qua đã chặn 21 trong tổng số 58 tàu thuộc đội tàu ủng hộ dải Gaza và bắt giữ 175 nhà hoạt động trên các tàu, tại vị trí gần đảo Crete của Hy Lạp.“Đoàn tàu tự do Global Sumud” xuất phát từ cảng Barcelona, Tây Ban Nha hôm 12/4 với sự tham gia của 58 tàu cùng hàng trăm nhà hoạt động quốc tế thuộc nhiều quốc tịch khác nhau. Đại diện của đội tàu chỉ trích gay gắt động thái ngăn chặn và bắt giữ của hải quân Israel, coi đó là hành vi vi phạm luật pháp quốc tế vì nó diễn ra tại vùng biển quốc tế, cách xa Israel hàng trăm dặm./.VOV Ai CậpĐội thuyền Global Sumud Flotilla xuất phát từ Barcelona (Tây Ban Nha) ngày 12-4 - Ảnh: AP
Trong cuộc chiến Mỹ-Israel chống Iran, bùng lên từ cuối tháng 2/2026, có một ẩn số quan trọng : Phản ứng của lực lượng Houthi. Theo nhiều nhà quan sát, cho dù Houthi chỉ là một cộng đồng thiểu số tại Yemen, nhưng nếu lực lượng này quyết định tham chiến, tác động sẽ rất lớn đến khu vực. Vì sao ? Chiến tranh Iran : Houthi nhập cuộc ngày 28/03/2026 Sau gần một tháng kể từ đầu cuộc chiến, ngày 28/03, lực lượng Houthi tấn công Israel bằng tên lửa. Cuộc tấn công đã được thông báo vào hôm trước : Mục tiêu là để ngăn ngừa Israel và Mỹ leo thang quân sự chống Iran. Trên đài France 24, cựu đại sứ Pháp tại Qatar và Ả Rập Xê Út, Bertrand Besancenot, nhận định: « Đây là một tín hiệu quan trọng, theo tôi. Tín hiệu này cho thấy, thật không may, Teheran muốn khẳng định chúng ta đang ở trong giai đoạn leo thang xung đột. Do đó, việc lực lượng Houthi bắt đầu tham gia vào cuộc xung đột, bất chấp thỏa thuận ngừng bắn với Mỹ trước đó, rõ ràng có nghĩa là Teheran trên thực tế đã yêu cầu lực lượng Houthi can thiệp. » Từ thời điểm đó đến nay, quân Houthi dùng tên lửa đạn đạo oanh kích Israel ít nhất bốn lần vào các vị trí chiến lược, trong đó đáng chú ý có đợt tấn công ngày 02/04 cùng ngày với đợt oanh kích lớn nhất của Iran nhắm vào Israel từ đầu chiến tranh. Tấn công Israel và cản trở giao thông ở Hồng Hải để phản đối chiến tranh của Israel tại Gaza Đây không phải là lần đầu quân Houthi tham chiến. Kể từ khi bùng nổ cuộc chiến tranh của Israel chống Hamas tại Gaza từ cuối năm 2023, để trả đũa vụ tấn công khủng bố của Hamas trên đất Israel, cái tên Houthi đã được thế giới biết đến rộng rãi. Tính đến đầu năm 2024, Houthi dùng ít nhất 40 tên lửa đạn đạo và hàng trăm drone tấn công Isarel, và khoảng 30 tàu thuyền trên biển Hồng Hải, nối liền Địa Trung Hải với Ấn Độ Dương. Ông David Rigoulet-Roze, nhà nghiên cứu tại Viện Phân tích chiến lược Pháp (Institut Français d'Analyse stratégique - IFAS), chuyên gia về Trung Đông và bán đảo Ả Rập, nhận định: « Sau ngày 7/10/2023, lực lượng Houthi là một trong các bên đầu tiên thể hiện ủng hộ về mặt quân sự đối với Hamas trong cuộc chiến ở Gaza. Đã có một kho vũ khí tồn tại dưới thời cựu tổng thống Saleh trước khi bị lật đổ, nhưng rõ ràng hệ thống vũ khí của lực lượng Houthi đã phát triển, nhờ sự hỗ trợ của người Iran, đặc biệt là Lực lượng Vệ binh Cách mạng, và của Hezbollah, giúp Houthi tăng cường khả năng tên lửa đạn đạo. » (Chương trình Arte Les Houthis : l'engrenage continue au Moyen-Orient ? / Lực lượng Houthi: Vòng xoáy bạo lực ở Trung Đông có tiếp tục?). Houthi là ai ? Lực lượng Houthi có tên gọi chính thức là Ansar Allah, tức « những người trung thành với Thượng Đế », được thành lập trong thập niên 1990, sau khi hai miền Yemen thống nhất dưới quyền lãnh đạo của gia tộc Saleh. Houthi là tên của nhà sáng lập phong trào Hussein Badreddin al-Houthi, thuộc bộ tộc Houthi, thành viên một trong ba liên minh bộ tộc lớn nhất ở vùng núi miền bắc Yemen. Nhà sáng lập Houthi thuộc tiểu nhánh Hồi giáo Zaydism, hệ phái Hồi giáo Shia. Zaydism là nhánh tôn giáo chiếm khoảng 20 đến 30% dân số Yemen (tiểu nhánh này có rất nhiều khác biệt so với nhánh imam thứ 12 / Twelver Shi'ism, cũng thuộc hệ phái Shia, là nhánh tôn giáo chủ lưu tại Iran). Phong trào vũ trang của Houthi chống chế độ bị cáo buộc tham nhũng và tàn bạo của gia tộc Saleh thân Ả Rập Xê Út bùng lên vào năm 2003 khi Mỹ tấn công Irak. Năm 2011, cách mạng bùng nổ tại Yemen trong bối cảnh phong trào Mùa Xuân Ả Rập. Tổng thống Saleh bị lật đổ. Nội chiến bùng lên năm 2014, với ba lực lượng chính : (1) phong trào ly khai muốn tái lập nước Nam Yemen, được Các Tiểu Vương Quốc Ả Rập Thống nhất hậu thuẫn, (2) chính phủ Saleh lưu vong, được quốc tế công nhận, và (3) người Houthi. Cách mạng, nội chiến và can thiệp nước ngoài: Houthi tìm hậu thuẫn của Iran Cuộc can thiệp quân sự của liên quân quốc tế do Ả Rập Xê Út đứng đầu, với hậu thuẫn của Mỹ nhằm tái lập chính phủ Saleh, kết thúc với thỏa thuận ngừng bắn năm 2022 dưới sự bảo trợ của Liên Hiệp Quốc. Gần 400.000 người thiệt mạng tại Yemen, trong 7 năm chiến tranh. Yemen hiện tại được coi là một trong những xứ sở khốn khổ nhất thế giới, với 18 triệu trong số hơn 40 triệu dân bị thiếu ăn trầm trọng, thiếu nước sạch và phương tiện y tế. Lực lượng Houthi hiện kiểm soát khoảng 30% lãnh thổ Yemen, tại các vùng rừng núi hiểm trở, và các địa bàn chiến lược chủ yếu, như các vùng ven biển và vùng giáp biên với Ả Rập Xê Út. Chính trong bối cảnh cách mạng, nội chiến và can thiệp nước ngoài này, quan hệ giữa Houthi và Iran được siết chặt. Bà Agnès Levallois, chủ tịch Viện Nghiên cứu Trung Đông Địa Trung Hải (IReMMO), chuyên về vùng Cận Đông, nhận định (chương trình của Arte) : « Chúng ta hãy trở lại năm 2015, khi Ả Rập Xê Út quyết định phát động chiến tranh chống lực lượng Houthi, nổi lên sau các cuộc biểu tình năm 2011 buộc tổng thống Saleh phải ra đi. Phong trào phản kháng Mùa Xuân Ả Rập 2011 cũng đã lan đến Yemen. Sau khi tổng thống Saleh ra đi, đã có những cuộc đối đầu giữa các lực lượng khác nhau cấu thành nên xã hội Yemen. Lực lượng Houthi là một thành phần của xã hội Yemen, chủ yếu là người Hồi giáo theo hệ phái Shia, đã tìm đến Iran để nhận được các hỗ trợ. Đây là chiến lược được xác lập trong bối cảnh các cuộc nổi dậy sau phong trào Mùa Xuân Ả Rập năm 2011. » Eo biển Bab el-Mandeb, một huyết mạch hàng hải Á – Âu Theo một báo cáo của Liên Hiệp Quốc, lực lượng Houthi vào năm 2024 có khoảng 350.000 binh sĩ. Một lá chủ bài của Houthi là eo biển Bab el-Mandeb, tuyến hàng hải gần nhất nối liền châu Á với châu Âu, nơi trung chuyển của khoảng 10% thương mại hàng hải quốc tế (xem thêm về eo biển Bal el-Mandeb trên trang CNES - Trung tâm nghiên cứu Không gian Quốc gia Pháp). Tướng Dominique Trinquand, cựu lãnh đạo phái bộ quân sự của Pháp tại Liên Hiệp Quốc, nhấn mạnh đến nguy cơ Houthi phong tỏa eo biển: « Điều này có thể dẫn đến hệ quả gì ? Có thể nói một cách đơn giản là xung đột sẽ được mở rộng. Ngoài eo biển Hormuz, còn có một eo biển cực kỳ quan trọng khác là eo biển Bab el-Mandeb ở Hồng Hải. Lực lượng Houthi đã từng gây thiệt hại và làm gián đoạn đáng kể khu vực này trong nhiều năm. Có một lực lượng hải quân của châu Âu được triển khai để bảo vệ Hồng Hải. Nhưng nếu lực lượng Houthi quyết định nhập cuộc và nếu như họ vẫn có đủ tên lửa để ngăn chặn tuyến đường hàng hải đó, thì xung đột sẽ mở rộng và tình hình sẽ trở nên ngày càng phức tạp hơn, bởi với việc hai eo biển Hormuz và Bab el-Mandeb ở Hồng Hải bị ngăn chặn, không một con tàu nào có thể đi qua tại khu vực này. » Sẵn sàng tham gia cuộc chiến « bất cân xứng » chống đại cường Cho đến nay, lực lượng Houthi mới tấn công Israel và chưa có hành động ngăn cản tự do hàng hải tại eo biển Bab el-Mandeb, thỏa thuận hưu chiến với Mỹ vẫn được duy trì theo nhiều nhà quan sát, trái ngược với nhận định của cựu đại sứ Pháp tại Ả Rập Xê Út. Chuyên gia Viện Phân tích chiến lược Pháp David Rigoulet-Roze lưu ý, với cuộc tấn công này, lực lượng Houthi muốn bắn tín hiệu đến Mỹ và Ả Rập Xê Út (chương trình Arte) : « Ẩn dưới hành động này, phe Houthi đã ngầm gửi đi một thông điệp đến Mỹ và Ả Rập Xê Út. Cụ thể là lực lượng Houthi có khả năng lập một liên minh với Teheran để phản công. Điều quan trọng cần nhớ là kể từ năm 2015, lực lượng Houthi đã liên tục oanh kích Ả Rập Xê Út bằng tên lửa. Sân bay của Các Tiểu Vương Quốc Ả Rập Thống nhất cũng từng bị tấn công. Ả Rập Xê Út sẽ phải đối đầu với hai địch thủ. Đây là điều không thể bỏ qua, cho dù khả năng hoạt động của lực lượng Houthi vẫn còn bị hạn chế. Việc có thêm mối đe dọa tiềm tàng ở sau lưng, bên cạnh mối đe dọa trực tiếp từ Iran, quả thực là khiến Ả Rập Xê Út lâm vào thế khó. Vì vậy, lực lượng Houthi không chỉ gây khó cho riêng Israel, mà toàn bộ cấu trúc an ninh khu vực đang bị xáo trộn, với những hậu quả rất, rất khó lường. » Một số nhà quan sát, như chính trị gia Pháp Thierry Breton, cựu ủy viên Châu Âu, xem cuộc chiến Iran chống Mỹ là cuộc chiến tranh « bất cân xứng » chống lại đại cường, mang tầm vóc thế giới « đầu tiên » trong kỉ nguyên đương đại (bài « Cuộc chiến tranh thế giới bất cân xứng đầu tiên », Le Grand Continent, ngày 27/03/2026). Một bên với vũ khí tối tân, chi phí lớn, muốn tập trung kết thúc trong thời gian ngắn, bên kia chủ trương kéo dài chiến tranh với cường độ thấp. Trong chiến lược chiến tranh « bất cân xứng », lực lượng Houthi có thể đóng vai trò đắc lực khi đe dọa eo biển ở Hồng Hải, có thể tác động mạnh đến các nước trong khu vực, đặc biệt là Ai Cập, mà một phần lớn nền kinh tế dựa vào kênh đào Suez, buộc các nước gây áp lực với Mỹ chấm dứt chiến tranh. Houthi : « Proxy » của Iran hay tự chủ về chiến lược ? Lực lượng Houthi rõ ràng là chỗ dựa đắc lực của chế độ Hồi giáo Iran trong cuộc đối đầu với đại cường Hoa Kỳ. Tuy nhiên, trong vấn đề này, giới quan sát có hai luồng quan điểm đối nghịch. Nếu như nhiều người, như chuyên gia David Rigoulet-Roze cho rằng Houthi là « lực lượng ủy nhiệm » (proxy) hay thế lực thừa hành mệnh lệnh từ Iran (cho dù tác giả có ghi nhận đây là một proxy không giống như các proxy khác), thì ông Élie Tenenbaum, Viện Quan hệ Quốc tế của Pháp (IFRI), phê phán việc lạm dụng khái niệm « proxy », và khẳng định tính chất tự chủ cao về chiến lược của người Houthi (chương trình Arte) : « Houthi và Iran là các tác nhân có quyền tự chủ chiến lược riêng. Họ xích lại gần nhau vì nhu cầu hợp tác. Ngược lại với trường hợp của lực lượng Hezbollah ở Liban, Houthi không phải do Iran lập ra. Chế độ Teheran không có chỗ đứng nào trong giai đoạn khởi nguồn của phong trào Houthi. Mối liên hệ với Iran chỉ dần dần gia tăng từ năm 2015. Ban đầu, hỗ trợ của Iran rất hạn chế. Có sự hỗ trợ về vũ khí và tài chính, và có cả việc chuyển giao công nghệ, nhưng các tên lửa của Yemen chẳng hạn không hoàn toàn là tên lửa của Iran, mà là những tên lửa sử dụng công nghệ của Iran, đã được Yemen chế tạo theo cách của mình ». Houthi, tuy tham gia « Trục kháng chiến », chống bá quyền của Mỹ và chủ nghĩa dân tộc Do Thái cực đoan (Sionism), do Iran đứng đầu, nhưng chủ động về chiến lược. Đó cũng là quan điểm của chuyên gia hàng đầu về Yemen, ông Bruce Riedel, nhà phân tích của cơ quan tình báo Mỹ CIA đã nghỉ hưu, cố vấn cấp cao bốn đời tổng thống Mỹ, tác giả cuốn « Nước Mỹ và người Yemen » (Tọa đàm trực tuyến do viện tư vấn Quincy Institute for Responsible Statecraft, có trụ sở tại Washington, tổ chức đầu năm 2024). Hòa bình cho người Palestine, hòa bình và độc lập cho dân tộc Yemen là những mục tiêu chủ chốt mà lực lượng Houthi theo đuổi cho đến nay, theo nhiều chuyên gia về Yemen.
VOV1 - Khám phá Bảo tàng Mucem Marseille - nơi trưng bày biểu tượng về tình mẫu tử trong nghệ thuậtCuối tháng 3 này tại Bảo tàng Văn minh Châu Âu và Địa Trung Hải (Mucem) ở Marseille, du khách có thể chiêm ngưỡng những tác phẩm tôn vinh tình mẫu tử qua triển lãm “Hiền mẫu”. Theo các nhà tổ chức, hình ảnh người mẹ gắn liền với lịch sử của vùng biển Địa Trung Hải xuyên suốt lịch sử hàng ngàn năm.Ảnh Reuters
- Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung hội đàm với Bộ trưởng Quốc vụ, Bộ trưởng Ngoại giao Bồ Đào Nha Paulo Rangel.- Đồng Nai thông qua quy hoạch mới, chuyển mình từ “thủ phủ công nghiệp” sang đô thị thông minh.- Thanh Hóa khánh thành hệ thống xạ trị tiên tiến bậc nhất Bắc Trung bộ, mở ra cơ hội để người bệnh ung thư được tiếp cận kỹ thuật cao ngay tại địa phương.- Hôm nay khai hội Lim Xuân Bính Ngọ tại xã Tiên Du – tỉnh Bắc Ninh.- Không hài lòng với kết quả đàm phán với Iran, Mỹ tiếp tục rút nhân viên đại sứ quán tại Israel - trong bối cảnh lo ngại gia tăng về khả năng Mỹ tấn công Iran làm dấy lên tâm lý bất an trong khu vực.- Trong khi, Iran kêu gọi Mỹ từ bỏ yêu sách thái quá để đi đến thỏa thuận trong đàm phán.- Hàng loạt quốc gia yêu cầu công dân sơ tán khỏi Trung Đông.
Tìm đến bãi biển để nghỉ ngơi thư giãn là một trong những lựa chọn quen thuộc cho những kỳ nghỉ ngày nay tại Pháp. Với những địa phương có đường bờ biển, đặc biệt là biển nước ấm, tăng trưởng kinh tế dựa vào du lịch biển chiếm tỉ trọng đáng kể. Nhiều nơi, hoạt động khai thác bờ biển định hình cảnh quan, quy hoạch của toàn vùng. Để hiểu hơn về quy hoạch vùng biển phục vụ hoạt động nghỉ dưỡng tại châu Âu, RFI tiếng Việt có cuộc trao đổi với kiến trúc sư quy hoạch Bùi Uyên, cũng là cộng tác viên của đài. RFI : Hoạt động nghỉ dưỡng ở bãi biển có từ khi nào ? KTS Bùi Uyên : Ngày nay, phần lớn du khách ưa thích ngâm mình trong làn nước ấm áp của những bãi biển ngập nắng miền Nam bên bờ Địa Trung Hải, hơn là dọc những vùng duyên hải lộng gió eo biển Manche. Nhưng chính nước Anh mới là nơi ra đời hoạt động nghỉ dưỡng bãi biển. Xuất phát điểm là những khu nghỉ dưỡng nước khoáng nóng, trị liệu, được xây dựng từ đầu thế kỷ 18, dần dần hình thành những thành phố nghỉ dưỡng bên bờ biển thu hút khách du lịch, đánh dấu bước ngoặt lớn trong tương tác với tài nguyên biển. Thời điểm đó, nước biển được sánh ngang nước khoáng trong vai trò trị liệu. Tắm biển, trước hết, là một liệu pháp chăm sóc sức khỏe. Để phục vụ hoạt động nghỉ dưỡng, chữa bệnh này, những đường dạo ven biển và những khu đô thị dần dần mọc lên. Nhờ có trao đổi qua lại giữa hai bờ eo biển Manche mà xu hướng này lan dần sang những vùng ven biển Normandie của Pháp. Những thành phố du lịch nghỉ dưỡng đầu tiên phải kể đến Dauville, Trouville, Cabourg, đặc biệt nở rộ nhờ có phát triển ngành đường sắt vào giữa thế kỷ 18 khiến việc tiếp cận các khu nghỉ ven biển dễ dàng hơn đáng kể. Ban đầu, những khu đô thị mới này dành cho tầng lớp thượng lưu, tách biệt khỏi những khu làng chài cổ vốn quay lưng ra biển, chỉ khai thác nghề đánh bắt hải sản. RFI : Đô thị du lịch biển phải chăng là tác nhân làm thay đổi sâu sắc cảnh quan các vùng duyên hải ? KTS Bùi Uyên : Đúng, quy hoạch khai thác bờ biển như một điểm đến du lịch, với mô hình những khu phức hợp nghỉ dưỡng, dịch vụ giải trí, từ sức khỏe đến sòng bạc, đã được ra đời như một loại hình đầu tư tư nhân thu lợi nhuận cao. Dần dần, bờ biển trở thành một bộ phận của quy hoạch đô thị và chính sách công về phát triển du lịch biển và kinh tế địa phương. Ban đầu, ngay khi được khai thác du lịch, cảnh quan biển tự nhiên phần cốt yếu vẫn là để chiêm ngưỡng, đi dạo thư giãn hơn là nơi để bơi lội. Trên tầm thế giới, khái niệm nghỉ mát mùa hè trên những bãi biển chỉ ra đời vào đầu thế kỷ 20. Phải kể đến khái niệm 3S « Sun - Sand – Sea » ra đời trên quần đảo Hawaii rồi lan sang dải bờ biển bang Floride của Mỹ. Với trào lưu này, những vùng biển ấm nóng trở thành nơi để thư giãn, giải phóng cơ thể, hòa mình trong nắng, cát và nước biển. Tại châu Âu, loại hình tắm biển này bắt đầu xuất hiện bên bờ Địa Trung Hải vào những năm 30 của thế kỷ trước. Đầu tiên phải kể đến bờ biển nghỉ mát vùng Côte d'Azur, miền nam Pháp. Theo năm tháng, danh tiếng của khu bờ biển này ngày càng thu hút tầng lớp khá giả, giới thượng lưu, văn nghệ sỹ, không những trong nước mà cả ở tầm thế giới. Để kéo dài hoạt động giải trí mang lợi ích kinh tế chủ chốt, các thành phố ven biển dần đa dạng hóa các hoạt động sang các mùa khác trong năm. Như các thành phố Nice, Cannes của Pháp mở đón những sự kiện văn hóa nghệ thuật quốc tế, mà nổi bật nhất là Liên hoan phim Cannes tháng 5 hàng năm, khai mạc lần đầu tiên năm 1946. Những khu nhà ở theo mùa hoặc dài hạn cả năm cũng được xây dựng khắp nơi, mời gọi những người có khả năng tài chính sở hữu những căn hộ, biệt thự nghỉ mát mùa hè. RFI : Pháp tìm sự cân bằng giữa lợi ích kinh tế và bảo vệ môi trường biển tự nhiên như thế nào ? KTS Bùi Uyên : Trong suốt các thập niên nửa cuối thế kỷ 20, khắp dọc các bờ biển, hàng loạt các khu tổ hợp giải trí, khách sạn, từ sang trọng cho đến bình dân mọc lên, biến một vùng biển thành điểm đến nghỉ mát mới. TIếp nối Côte d'Azur, khu vực phía tây nam cũng mọc lên những thành phố nghỉ mát nổi tiếng, kéo dài từ Perpignan qua Narbonne, đến Montpellier. Không chỉ khai thác thế mạnh hơn 1600 km đường bờ biển Địa Trung Hải, các dải bờ Đại Tây Dương cũng không ngừng thu hút du khách lũ lượt đổ về bốn mùa trong năm. Nhận thấy nguy cơ từ tốc độ phát triển đô thị biển ồ ạt này, một bộ luật chuyên về các vùng lãnh thổ ven biển được ra đời năm 1985. Bộ luật này được soạn thảo với mục đích quản lý quy hoạch, bảo vệ và gìn giữ giá trị các vùng tiếp giáp biển này. Chính nhờ có chính sách quản lý từ sớm, nên tuy là một quốc gia có nhiều lợi thế về đường bờ biển, Pháp vẫn song song vừa khai thác du lịch, nhưng vẫn giữ lại được phần lớn đường bờ biển tự nhiên đa dạng về cảnh quan, cũng như sinh quyển. Những ngôi làng cổ như Eze cheo leo trên mỏm núi đá chiếm trọn tầm nhìn xuống bờ biển, ngay sát những đô thị du lịch sầm uất từ Monaco đến Cannes. Hay một làng Saint-Tropez sang chảnh bậc nhất vẫn giữ nét xưa, không xa bãi tắm Lavandou thanh bình với hàng kilometre bờ biển tự nhiên cát mịn. Còn nếu mê ngắm nhìn những đàn hồng hạc thì không thể bỏ qua khu đầm sinh quyển Carmague rộng gần 200 ngàn hecta ngay bên bờ biển, nằm giữa trục đường nối những bến cảng biển Marseille nhộn nhịp với thành phố Montpellier ngập nắng. Khách du lịch có thể tự do nằm dài phơi nắng trên những ghế ngả thư giãn, hay chọn những chuyến dạo bộ hàng giờ dọc theo đường dạo tự nhiên vắt qua những khu bảo tồn thiên nhiên hay di tích cổ. Dù nghỉ ngơi theo cách nào, thì du khách cũng có thể dừng chân bơi lội bất kỳ đâu,dù bãi biển đông đúc bên những nhà hàng sang trọng hay vắng vẻ nơi vách núi hoang sơ. RFI : Còn tại Tây Ban Nha, chính quyền quy hoạch bờ biển thành không gian công cộng trụ cột của đô thị du lịch tại Tây Ban Nha. Chị có thể giải thích thêm ? KTS Bùi Uyên : Với chính sách coi đường bờ biển trước hết là không gian công cộng, nước láng giềng Tây Ban Nha của Pháp cũng sớm có bộ luật vùng duyên hải từ năm 1969. Với hơn 2000km riêng phần đường bờ biển Địa Trung Hải và gần như nắng ấm quanh năm, Tây Ban Nha xây dựng hình mẫu phân tầng không gian và thiết kế cảnh quan công cộng bờ biển một cách bài bản. Theo hình mẫu này, một dải không gian trống, rộng lớn dao động từ 50-100m chiều ngang được quy hoạch men theo hàng kilometre đường bờ biển. Ở đó, đường xe cơ giới tiếp cận những bãi đỗ xe nổi hoặc ngầm, với vỉa hè thoáng đãng rợp bóng cây. Lớp không gian tiếp theo dải đường bộ này là chuỗi xen kẽ giữa những vườn hoa cảnh quan và các khu vui chơi trẻ em rộng lớn. Cuối cùng là tầng không gian bờ nước, một đường đi bộ rộng viền theo những bãi cát, dành cho hoạt động tắm biển và thể thao trên cát có thể rộng 100-200m. Trên dọc đường biển Địa Trung Hải thuộc Tây Ban Nha, dễ dàng gặp cấu trúc cảnh quan này ở các thành phố nghỉ mát lớn nhỏ. Với phân bố không gian công cộng trung tâm theo tuyến, lấy bờ biển là trung tâm, các thành phố ven biển ở đây định hình cấu trúc hoàn toàn khác biệt với những đô thị sâu trong đất liền xây dựng bao bọc quanh lõi trung tâm là khu phố, nhà thờ cổ. RFI : Tình hình tại Ý, một quốc gia cũng nổi tiếng với du lịch biển, thì sao ? Có gì khác với Pháp và Tây Tây Nha ? Dường như đó là một « cuộc chiến » giữa tư hữu hóa giàu lợi nhuận với đòi hỏi quyền tiếp cận cho toàn dân ? KTS Bùi Uyên : Trái ngược với Pháp và Tây Ban Nha sớm luật hóa việc quản lý đường bờ biển, nước láng giềng Ý, cũng sở hữu thế mạnh du lịch biển nức tiếng thế giới, lại có phần nới lỏng hơn. Với hơn 7600km đường bờ biển, nước Ý lại không có khung luật về quản lý khai thác du lịch ven biển. Đó có lẽ là lý do mà khoảng 50% các bãi biển nằm dưới sự quản lý của các công ty tư nhân. Thường là những bãi biển đẹp nhất và dễ tiếp cận nhất, trong các vùng du lịch nổi tiếng. (3) Nhiều vùng, tỉ lệ bãi biển tư nhân lên tới 70-90%. Trong khi đó, các bãi biển công cộng miễn phí (spiaggia libera) thường bị thu hẹp, ít được bảo trì, nên thường quá tải, nhiều chỗ không đảm bảo vệ sinh. Trên các bãi biển do tư nhân vận hành, các dịch vụ chính là cung cấp ghế nằm, dù che nắng, nhà hàng … Các bãi biển này mang lại trải nghiệm sạch sẽ, tiện nghi hơn nhưng có thu phí sử dụng trung bình 15e/ ngày/ người. Loại hình dịch vụ này không những mang lại một nguồn thu ngân sách lớn hàng tỷ euro mỗi năm, đóng góp vào tỉ lệ 10.8% PIB từ du lịch, lại giảm tải chi phí nhà nước cho bảo trì các bãi biển và tạo hàng ngàn việc làm trong ngành dịch vụ này. Một đặc thù ở đây là hợp đồng cấp phép được gia hạn lại và truyền từ đời này qua đời khác trong các tập đoàn gia đình, mà không cần qua đấu thầu lại. Mô hình này gây tranh cãi do thiếu minh bạch, đây cũng là yêu cầu cải cách của Uỷ Ban Châu Âu với chính phủ Ý từ nhiều năm nay. Chỉ đến cuối năm 2024, chính quyền của thủ tưởng Meloni cuối cùng mới chấp nhận áp dụng việc mở đấu thầu tự do các hợp đồng quản lý bãi biển. Các chủ quán lý hiện thời sễ tiếp tục đến cuối 2027, sau đó sẽ phải đấu thầu lại. Việc để tư nhân quản lý bãi biển dẫn đến một bất cập khác là quyền tiếp cận biển tự do bị hạn chế. Tuy theo quy định tại đây, các bãi biển quản lý tư nhân phải dành 20-30% diện tích cho người dân được sử dụng miễn phí, nhưng nhiều nơi, khu vực này bị quây rào thành từng ô nhỏ, giữa bốn bề là những khu vực bãi cát thu phí. « Ra biển là để được cảm thấy dễ chịu. Khi tôi ở trên bãi biển, tôi muốn tận hưởng đường chân trời 180° chứ không phải bị nhốt trong một cái chuồng gà », Stefano Salvetti - một nhà hoạt động vì những bãi biển công cộng phát biểu. Trong cuộc phỏng vấn trên bờ biển Gêne, Davide Loreda, một người dân vùng Gêne, 39 tuổi, phát biểu « tôi không nói rằng phải xóa bỏ hết các bãi biển tư nhân, nhưng phải để (người dân) có sự lựa chọn. Bạn hãy tưởng tượng sổng ở bên bờ biển mà không thể tiếp cận nó ? Thật là kinh khủng ». Còn Mario Mascia cũng đồng tình : « Ttiếp cận biển không thể chỉ giới hạn cho ai có điều kiện. Nhất là ngày nay với khủng hoảng mà chúng ta đang trải qua, các gia đình có ngân sách ngày càng hạn hẹp hơn » (3). Do đó, cuộc đấu tranh đòi tăng số bãi biển công cộng kéo dài hàng thập kỷ, nhờ những tổ chức hội nhóm của dân địa phương đã bền bỉ đấu tranh pháp lý và vận động chính sách. Một hậu quả của việc thiếu quản lý nhà nước là nạn beton hóa bãi biển : mỗi năm, nước Ý mất đi 5km đường bờ biển tự nhiên (4). Với những lập luận này, nhóm vận động Conamal đấu tranh vì quyền tiếp cận biển công cộng và miễn phí của người dân, yêu cầu chính phủ Ý quy định tối thiểu 50% các bãi biển miễn phí tại tất các các tỉnh ven biển. Hội phi lợi nhuận này cũng đấu tranh để được tham gia đấu thầu dành quyền mở lại những bãi biển công cộng miễn phí. RFI : Trước thách thức về biển đổi khí hậu, chính quyền Pháp hướng đến những thay đổi gì trong quản lý để khai thác bền vững đường bờ biển ? KTS Bùi Uyên : Trở lại Pháp, đứng trước tính cấp bách về bảo vệ môi trường và nguy cơ biến đổi khí hậu, luật bảo vệ đường bờ biển vẫn tiếp tục được đổi mới, cập nhật theo hướng tăng cường bảo vệ chống xói mòn, giảm thiểu nguy cơ do nước biển dâng, hạ chế xả rác thải … Tiêu biểu như bộ luật sửa đổi năm 2021 quy định quy hoạch địa phương phải đưa ra phạm vi vành đai sinh thái để « chặn đô thị hóa ». Hay như quy định không cấp phép xây dựng trong dải 100m từ mức mép nước cao nhất, một mặt bảo vệ môi trường tự nhiên bờ biển, mặt khác bảo vệ an toàn cho người dân, trước những nguy cơ sụt lở do xói mòn bờ biển hay nước biển dâng. Xa hơn nữa, tại nhiều điểm đến du lịch biển tiếng tăm, nhiều biện pháp để hạn chế bớt khách du lịch dần được áp dụng. Mới đây, hội nghị thượng đỉnh thế giới về đại dương diễn ra tại Nice vào tháng 06/2025 đánh dấu một bước quan trọng đưa vấn đề bảo vệ sinh quyển các đại dương vào chính sách các quốc gia có đường bờ biển. Uỷ ban châu Âu cũng đề ra nhiều khung pháp lý và các chương trình hợp tác lãnh thổ, các quỹ tài chính để bảo vệ bờ biển, như « Chính sách Hàng hải tích hợp », nhằm mục đích điều phối các hoạt động liên quan đến đại dương, biển và bờ biển châu Âu. Dù được quản lý và khai thác dưới hình thức công hay tư, quy mô địa phương hay toàn vùng biển, thì đòi hỏi bảo vệ môi trường biển ngày càng cấp thiết. Không chỉ với những mục tiêu vĩ mô về môi trường và hệ sinh thái toàn cầu, mà ở mức độ vi mô, giữ gìn một đường bờ biển sạch, giữ nét đẹp tự nhiên cũng là đảm bảo sự bền vững cho nền kinh tế du lịch của mỗi địa phương, mỗi quốc gia. Để những bờ biển Địa Trung Hải châu Âu sẽ mãi giữ sức hấp dẫn không mai một.
Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae-myung đang nỗ lực hết mình để cải thiện quan hệ với Bắc Kinh. Trong chuyến thăm cấp nhà nước kéo dài bốn ngày tới Trung Quốc vào đầu tháng Giêng, ông đã chụp ảnh selfie với nhà lãnh đạo Trung Quốc Tập Cận Bình bằng chiếc điện thoại Xiaomi mới mà phía chủ nhà tặng, tuyên bố với người dân rằng ông mong muốn “nâng cấp” quan hệ Trung – Hàn, và ký kết hơn một chục thỏa thuận trên nhiều lĩnh vực từ thương mại, khí hậu đến giao thông.Xem thêm.
VOV1 - Thủ tướng nhấn mạnh yêu cầu, tập trung hình thành lực lượng doanh nghiệp bán dẫn đủ mạnh, tạo nền tảng hoàn thiện chuỗi giá trị bán dẫn trong nước và kết nối hiệu quả với khu vực FDI, chuỗi cung ứng toàn cầu.
Với nhiều người Việt Nam, quyết định du học Úc không chỉ là chọn một quốc gia, mà còn là chọn thời điểm để bắt đầu một chặng đường dài. Có người rời gia đình từ rất sớm khi còn học trung học, có người chỉ thật sự lên đường ở bậc đại học, và cũng có người chọn du học sau khi đã tốt nghiệp và đi làm tại Việt Nam. Mỗi lựa chọn đều mở ra những trải nghiệm rất khác nhau, không chỉ trong học tập, mà cả trong công việc, các mối quan hệ và quá trình thích nghi với cuộc sống mới.
VOV1 - Cộng hòa Síp vừa chính thức tiếp quản vị trí Chủ tịch luân phiên Liên minh châu Âu (EU) kéo dài 6 tháng với hàng loạt thách thức địa chính trị chưa từng có.Nhiệm vụ đầu tiên là tìm kiếm giải pháp cho vấn đề Grin-len của Đan Mạch trước cảnh báo của Tổng thống Mỹ Đô-nan Trăm; bên cạnh các vấn đề nan giải như xung đột Ucraina, đoàn kết nội khối hay khả năng tự chủ chiến lược của khu vực. Với vị trí địa chiến lược ở trung tâm Địa Trung Hải, liệu Cộng hòa Síp sẽ phát huy lợi thế ra sao để thể hiện vai trò và năng lực điều phối khu vực trên cương vị Chủ tịch EU?
Tin tức sáng 20-12: Rút ngắn thời gian chờ hưởng trợ cấp thất nghiệp; Giá heo hơi bật tăng, tại miền Bắc sắp chạm ngưỡng 70.000 đồng/kg; Ukraine tấn công tàu dầu Nga ở Địa Trung Hải... là những tin tức đáng chú ý.
- Thủ tướng Phạm Minh Chính dự Lễ khánh thành Nhà máy điện Nhơn Trạch 3 và Nhà máy điện Nhơn Trạch 4.- Hà Nội đề xuất đầu tư hơn 5.500 tỷ đồng cho 10 dự án chống úng ngập khẩn cấp, hoàn thành trước mùa mưa bão năm sau.- Hoàn thiện hạ tầng nghề cá, mắt xích quyết định trong chuỗi chống khai thác IUU – thực tế từ các tỉnh miền Trung.- Pháp siết chặt an ninh tại các buổi lễ lớn cũng như những nơi tập trung đông người nhân dịp cuối năm.- Liên minh châu Âu đạt thỏa thuận về cơ hội khai thác hải sản năm 2026 tại Đại Tây Dương, Biển Bắc, Địa Trung Hải và Biển Đen.Thủ tướng và các đại biểu nghi thức bấm nút khánh thành - Ảnh: VGP/Nhật Bắc
VOV1 - Chiều ngày 6/12, một thảm kịch hàng hải đã được chính quyền Hy Lạp báo cáo khi có ít nhất 18 người di cư thiệt mạng vì lật thuyền, khi cố gắng vượt biển Địa Trung Hải trên một chiếc thuyền hơi ở phía Nam đảo Crete.Ảnh minh họa theo tovima
VOV1 - Sáng 6/12, UBND thành phố Huế tổ chức Lễ khởi động“Chiến dịch Quang Trung”, hỗ trợ các hộ dân có nhà bị hư hỏng, sập đổ sau các đợt mưa lũ vừa qua.Khởi động “Chiến dịch Quang Trung” tại xã Lộc An, thành phố Huế
Tại Úc, nghề giáo viên trung học đang trở thành một trong những ngành có nhu cầu tuyển dụng cao nhất, đặc biệt ở các môn STEM và Ngôn ngữ. Với nhiều chương trình đào tạo linh hoạt, hỗ trợ học phí và cơ hội việc làm rộng mở, đây là thời điểm thuận lợi để những ai yêu thích giảng dạy bắt đầu hành trình trở thành giáo viên Secondary/High School.
Sinh ra và lớn lên tại Úc, Cindy Huỳnh từng nghĩ tương lai của mình gắn liền với ngành y. Nhưng rồi cơ duyên đưa cô đến ngành dạy học, nơi Cindy nhận ra niềm đam mê thực sự: đồng hành cùng học sinh và tạo nên những thay đổi tích cực trong lớp học. Từ những ngày dạy kèm toán và khoa học cho học sinh nhỏ tuổi đến khi bước vào chương trình Master of Teaching theo mô hình vừa học vừa làm, Cindy dần hiểu rằng đứng trên bục giảng chính là con đường giúp cô lan tỏa điều tốt đẹp cho cộng đồng.
VOV1 - Sau những thỏa thuận sơ bộ và đặc biệt là cuộc gặp thượng đỉnh Mỹ – Trung gần đây, quan hệ thương mại giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới đã ghi nhận những diễn biến đáng chú ý.
VOV1 - Tại cuộc hội đàm với người đồng cấp Hàn Quốc, Bộ trưởng Bộ Thương mại Trung Quốc Vương Văn Đào nhấn mạnh cả hai bên cần chung tay thúc đẩy nhanh chóng nối lại đàm phán Hiệp định Thương mại Tự do (FTA) giữa ba nước Trung Quốc, Nhật Bản và Hàn Quốc.
Mùa thu theo truyền thống là mùa tổ chức hội chợ rượu vang tại Pháp. Trong vòng một tháng, các chuỗi siêu thị ở Pháp đều có những chương trình khuyến mại hấp dẫn như mua bốn chai tặng hai, hay mua hai tặng một. Vào lúc mức sản xuất vẫn còn cao trong khi đà tiêu thụ lại giảm sút, hội chợ mùa thu 2025 phần nào giúp ngành sản xuất rượu vang Pháp, bù đắp những thiệt hại, giải quyết hàng tồn kho. Cuộc khủng hoảng rượu vang không chỉ liên quan tới Pháp mà còn diễn ra tại nhiều nước khác trên thế giới. Theo Tổ chức quốc tế về Nho và Rượu vang OIV, tính từ hơn 6 thập niên qua, chưa bao giờ sản lượng rượu vang toàn cầu xuống đến một mức thấp như vậy : 237 triệu hectolit trong năm 2024 trên thế giới, tức giảm 2% so với năm 2023 và giảm 16% so với một thập niên trước. Nhìn chung, các nhà sản xuất rượu vang Pháp đang phải đối mặt với một tình huống khó khăn. Ngoài thời tiết bất lợi và các loài côn trùng, nấm mốc khiến ngành trồng nho bị mất mùa, các nhà sản xuất còn phải đối mặt với hiện tượng người tiêu dùng đang dần thay đổi thói quen : người lớn tuổi ngày càng ít uống rượu vang, trong khi nhiều bạn trẻ ở Pháp thích dùng bia hay các loại thức uống ít có cồn. Trả lời phỏng vấn RFI ban tiếng Pháp, ông Raphaël Schirmer, giảng viên chuyên về rượu vang tại Đại học Bordeaux Montaigne, cho biết cuộc khủng hoảng rượu vang trong những năm gần đây không hẳn là một tin xấu đối với mọi người. Raphaël Schirmer : Tôi không nghĩ đó nhất thiết là một tin xấu. Thị trường quốc tế đã chịu nhiều áp lực mạnh do phát triển thiếu đồng đều trong những năm gần đây. Chúng ta đang ở trong giai đoạn sản xuất hàng năm quá mức. Vì vậy, điều này chủ yếu gây bất lợi cho các nhà sản xuất lớn, nhưng lại là một cơ hội thuận lợi cho những nhà sản xuất nhỏ. Tuy họ sản xuất rượu vang ít hơn nhưng với chất lượng cao hơn, đáp ứng được xu hướng hiện thời : người tiêu dùng bớt uống rượu vang nhưng lại chịu mua rượu ngon với giá cao hơn. Nhìn chung, trên thị trường hiện giờ, mức cung lúc nào cũng cao hơn mức cầu. Sản lượng tại Pháp vượt xa mức tiêu thụ. Đó là trường hợp điển hình của vùng Bordeaux.Từ vài năm qua, vùng Bordeaux đều sản xuất dư thừa trong khi nhu cầu tiêu dùng ngày càng giảm xuống. Cuộc khủng hoảng vì thế ngày càng trầm trọng, nhiều công ty kinh doanh ở Bordeaux không bán được rượu, dẫn đến tình trạng nhổ bớt các gốc cây nho (trên một diện tích 10.000 hécta) để điều chỉnh mức sản xuất hàng năm. Đây là một thời kỳ hết sức khó khăn đối với những gia đình chuyên trồng nho để làm rượu ở Pháp. Do bị tác động mạnh mẽ, nên công ty kinh doanh rượu vang cần được hội đồng cấp vùng giúp đỡ. Trong một số trường hợp, đó không còn đơn thuần là một vấn đề kinh tế mà còn liên quan đến truyền thống và di sản. Chính quyền có thể tài trợ giúp một công ty chuyển hoạt động sang một ngành khác, nhưng rất khó thể nào thuyết phục một gia đình sống nhờ nghề trồng nho làm rượu trong nhiều thế hệ, từ đời này sang đời nọ, phải đổi nghề, vì đó là lẽ sống của họ. Về phần mình, ông Valentin Morel là chủ nông trại Les Pieds sur Terre ở vùng Jura và đồng thời là tác giả quyển sách Un autre vin nói về việc sản xuất rượu vang tự nhiên (nhà xuất bản Flammarion). Theo ông, cuộc khủng hoảng hiện nay cũng đặt lại vấn đề thâm canh, năng suất thu hoạch cao trong khi mức tiêu dùng lại giảm. Valentin Morel : Trước những khó khăn hiện thời, thiết nghĩ chúng ta cũng nên đặt câu hỏi, phải chăng đã đến lúc chúng ta nên giảm bớt việc sản xuất rượu vang, nhưng với chất lượng cao hơn. Đây không phải là một xu hướng nhất thời mà lại kéo dài từ nhiều năm qua trong xã hội : dù muốn hay không người tiêu dùng ở Pháp ngày càng bớt uống rượu vang. Câu hỏi đặt ra vẫn là : thay vì tập trung sản xuất ồ ạt, chúng ta có nên quay lại với một nền nông nghiệp chừng mực, một ngành sản xuất nuôi sống con người, có được một chút dư dã thì càng tốt, nhưng không phải lúc nào cũng phải chạy theo lợi nhuận. Hầu hết các vùng từng đầu tư nhiều, để có được năng suất cao như ở Chilê, Tây Ban Nha, Ý hay Pháp đều gặp khó khăn, các nhà sản xuất giờ đây phải tính đến những giải pháp thay thế chứ không còn có thể dựa vào doanh hu của ngành trồng nho. Trước câu hỏi làm thế nào để cân bằng lại sản lượng khi mức tiêu thụ trên thế giới nhìn chung đều đang giảm xuống, ông Raphaël Schirmer, giảng viên trường Đại học Bordeaux Montaigne, nhận xét : Raphaël Schirmer : Trước hết, tôi xin nói rõ rằng mức tiêu thụ đang giảm về mặt khối lượng, nhưng lại không giảm về mặt doanh thu. Điều đó có nghĩa là ở Pháp, chúng ta uống rượu vang ít hơn, nhưng bù lại, các nhà kinh doanh vẫn bán được các chai rượu ngon với giá cao hơn. Họa người phúc ta ? Cuộc khủng hoảng của một số vùng sản xuất rượu vang cũng tạo cơ hội cho một nhà sản xuất khác ở Pháp bán được rượu vang được xem là có chất lượng. Vào những năm 1950, mọi gia đình thực sự uống rất nhiều rượu vang hầu như trong mỗi bữa ăn. Hiện thời, xu hướng tiêu dùng này đã thay đổi. Cách tiêu thụ rượu vang nay thường mang tính lễ hội, điều đó có nghĩa là người Pháp thích dùng bữa ăn với gia đình, bạn bè, và khi có dịp, họ uống các loại rượu vang ngon, đắt tiền và có chất lượng hơn, so với những gì người Pháp uống vào giữa thế kỷ XX. Trong giới trẻ, rượu vang vẫn được coi là một sản phẩm đắt hơn, ít phù hợp với túi tiền của họ, điều đó giải thích vì sao giới trẻ uống nhiều bia hơn rượu vang so với các thế hệ trước. Nhưng bù lại, khi mọi người tổ chức ăn tối tại nhà với bạn bè, người thân, hoặc trong các bữa tiệc cuối năm, đa số người tiêu dùng thích chọn các chai rượu vang hảo hạng hay các hiệu sâm panh ngon. Có thể nói là ở Pháp, rượu vang vẫn gắn liền với một số truyền thống lễ lạc, người ta nói khui rượu ăn mừng, chứ không ai nói khui bia ăn mừng. Làm thế nào để thích ứng với biến đổi khí hậu ? Thời tiết thất thường khiến ngành trồng nho dễ bị mất mùa. Trong khi 80% sản lượng rượu vang trên thế giới hiện nay đến từ những nước có khí hậu ôn hòa, đặc biệt là ở vùng Địa Trung Hải. Chuyên gia Raphaël Schirmer giải thích : Raphaël Schirmer : Biến đổi khí hậu vẫn là mối đe dọa đối với các nhà trồng nho, buộc ngành sản xuất thử nghiệm một số giải pháp. Một trong những biện pháp đầu tiên là tránh cho cây nho tiếp xúc quá nhiều với ánh nắng. Các nhà trồng nho lập những khu vườn nhìn về hướng bắc, điều này sẽ giảm lượng ánh nắng trực tiếp so với các sườn đồi hướng nam. Ngoài ra, còn có câu hỏi về các giống nho được trồng. Đôi khi việc tuyển lựa giống nho đến từ các nước Nam Âu, giúp cho vườn nho chịu nắng, chịu khô tốt hơn. Chẳng hạn như tại vùng Bordeaux, Viện nghiên cứu Nho và Rượu vang đang trồng thử một loài nho Bồ Đào Nha (touriga nacional), để xem giống nho này có thể thích nghi với khí hậu của vùng Bordeaux như thế nào. Còn theo nhà sản xuất rượu vang vùng Jura Valentin Morel, bên cạnh những đề xuất của ngành nông nghiệp truyền thống, việc phát triển các kỹ thuật canh tác bền vững cũng như trồng nho theo phương pháp tự nhiên là một giải pháp khả thi, có thể giúp ứng phó với mối đe dọa biến đổi khí hậu trong những năm tới. Valentin Morel : Cho dù tôi ủng hộ ngoành nông nghiệp bền vững, nhưng theo tôi các biện pháp trồng trọt tự nhiên là một trong những câu trả lời, chứ chưa phải là giải pháp tối ưu. Tôi nghĩ rằng để đối phó với khủng hoảng, ngành trồng nho nên kết hợp cùng lúc nhiều phương pháp. Đầu tiên hết chúng ta nên hỗ trợ các nhà trồng nho đang gặp khó khăn, giúp họ thay đổi dần các phương thức canh tác. Biện pháp thứ nhì là kết hợp các kỹ thuật nông-lâm : một mặt gieo mầm để trồng thêm nhiều loài rau quả, hạt đậu. Các loài cây mọc sát đất này giống như một tấm thảm « thực vật » che nắng, giúp cho mặt đất không bị quá khô hay quá nóng. Ngoài ra, trồng cây ở xung quanh vườn nho để tạo thêm bóng râm, giúp duy trì độ mát và độ ẩm. Một điều quan trọng khác nữa là việc lựa chọn giống nho : nên chọn các giống nho có khả năng kháng bệnh và chịu đựng thời tiết khắc nghiệt. Các nhà sản xuất rượu ở vùng Jura như tôi đều nhận thấy rằng hai nước láng giềng Đức và Thụy Sĩ đều tiến bộ hơn nhiều so với nước Pháp. Các giống nho có khả năng kháng bệnh cao thường là những gốc nho xuất phát từ quá trình cấy ghép, lai giống. Đức và Thụy Sĩ thường ghép các giống nho của châu Âu với các giống nho đến từ châu Mỹ. Có lẽ cũng vì thế, các gốc nho "lai giống này" có khả năng kháng cự tốt hơn vì phần lớn các loại bệnh dễ lan truyền lại đến từ châu Mỹ, trong đó có các bệnh do côn trùng (phylloxera) hoặc do các loài nấm (mildiou hay odium) gây ra . Theo nhận xét của các chuyên gia, việc trồng các gốc nho "lai giống" cũng ít gây ô nhiễm bởi vì các nhà sản xuất không cần phải dùng nhiều chất hóa học để bảo vệ mùa màng, đề phòng hoặc diệt bệnh. Trong tương lai, đây là một trong những giải pháp hữu hiệu và khả thi. Việc chọn các giống nho có khả năng kháng cự, giúp giảm bớt việc dùng thuốc trừ sâu, bảo vệ đất canh tác và rượu vang được sản xuất một cách tự nhiên hơn. Trong số các giải pháp để bảo vệ ngành trồng nho, việc kết hợp các kỹ thuật canh tác nông-lâm và sử dụng các gốc nho lai giống vẫn là những biện pháp ít tốn kém, song song với việc duy trì sản xuất rượu vang ngon, ở một mức hợp lý, phải chăng.
Mùa thu theo truyền thống là mùa tổ chức hội chợ rượu vang tại Pháp. Trong vòng một tháng, các chuỗi siêu thị ở Pháp đều có những chương trình khuyến mại hấp dẫn như mua bốn chai tặng hai, hay mua hai tặng một. Vào lúc mức sản xuất vẫn còn cao trong khi đà tiêu thụ lại giảm sút, hội chợ mùa thu 2025 phần nào giúp ngành sản xuất rượu vang Pháp, bù đắp những thiệt hại, giải quyết hàng tồn kho. Cuộc khủng hoảng rượu vang không chỉ liên quan tới Pháp mà còn diễn ra tại nhiều nước khác trên thế giới. Theo Tổ chức quốc tế về Nho và Rượu vang OIV, tính từ hơn 6 thập niên qua, chưa bao giờ sản lượng rượu vang toàn cầu xuống đến một mức thấp như vậy : 237 triệu hectolit trong năm 2024 trên thế giới, tức giảm 2% so với năm 2023 và giảm 16% so với một thập niên trước. Nhìn chung, các nhà sản xuất rượu vang Pháp đang phải đối mặt với một tình huống khó khăn. Ngoài thời tiết bất lợi và các loài côn trùng, nấm mốc khiến ngành trồng nho bị mất mùa, các nhà sản xuất còn phải đối mặt với hiện tượng người tiêu dùng đang dần thay đổi thói quen : người lớn tuổi ngày càng ít uống rượu vang, trong khi nhiều bạn trẻ ở Pháp thích dùng bia hay các loại thức uống ít có cồn. Trả lời phỏng vấn RFI ban tiếng Pháp, ông Raphaël Schirmer, giảng viên chuyên về rượu vang tại Đại học Bordeaux Montaigne, cho biết cuộc khủng hoảng rượu vang trong những năm gần đây không hẳn là một tin xấu đối với mọi người. Raphaël Schirmer : Tôi không nghĩ đó nhất thiết là một tin xấu. Thị trường quốc tế đã chịu nhiều áp lực mạnh do phát triển thiếu đồng đều trong những năm gần đây. Chúng ta đang ở trong giai đoạn sản xuất hàng năm quá mức. Vì vậy, điều này chủ yếu gây bất lợi cho các nhà sản xuất lớn, nhưng lại là một cơ hội thuận lợi cho những nhà sản xuất nhỏ. Tuy họ sản xuất rượu vang ít hơn nhưng với chất lượng cao hơn, đáp ứng được xu hướng hiện thời : người tiêu dùng bớt uống rượu vang nhưng lại chịu mua rượu ngon với giá cao hơn. Nhìn chung, trên thị trường hiện giờ, mức cung lúc nào cũng cao hơn mức cầu. Sản lượng tại Pháp vượt xa mức tiêu thụ. Đó là trường hợp điển hình của vùng Bordeaux.Từ vài năm qua, vùng Bordeaux đều sản xuất dư thừa trong khi nhu cầu tiêu dùng ngày càng giảm xuống. Cuộc khủng hoảng vì thế ngày càng trầm trọng, nhiều công ty kinh doanh ở Bordeaux không bán được rượu, dẫn đến tình trạng nhổ bớt các gốc cây nho (trên một diện tích 10.000 hécta) để điều chỉnh mức sản xuất hàng năm. Đây là một thời kỳ hết sức khó khăn đối với những gia đình chuyên trồng nho để làm rượu ở Pháp. Do bị tác động mạnh mẽ, nên công ty kinh doanh rượu vang cần được hội đồng cấp vùng giúp đỡ. Trong một số trường hợp, đó không còn đơn thuần là một vấn đề kinh tế mà còn liên quan đến truyền thống và di sản. Chính quyền có thể tài trợ giúp một công ty chuyển hoạt động sang một ngành khác, nhưng rất khó thể nào thuyết phục một gia đình sống nhờ nghề trồng nho làm rượu trong nhiều thế hệ, từ đời này sang đời nọ, phải đổi nghề, vì đó là lẽ sống của họ. Về phần mình, ông Valentin Morel là chủ nông trại Les Pieds sur Terre ở vùng Jura và đồng thời là tác giả quyển sách Un autre vin nói về việc sản xuất rượu vang tự nhiên (nhà xuất bản Flammarion). Theo ông, cuộc khủng hoảng hiện nay cũng đặt lại vấn đề thâm canh, năng suất thu hoạch cao trong khi mức tiêu dùng lại giảm. Valentin Morel : Trước những khó khăn hiện thời, thiết nghĩ chúng ta cũng nên đặt câu hỏi, phải chăng đã đến lúc chúng ta nên giảm bớt việc sản xuất rượu vang, nhưng với chất lượng cao hơn. Đây không phải là một xu hướng nhất thời mà lại kéo dài từ nhiều năm qua trong xã hội : dù muốn hay không người tiêu dùng ở Pháp ngày càng bớt uống rượu vang. Câu hỏi đặt ra vẫn là : thay vì tập trung sản xuất ồ ạt, chúng ta có nên quay lại với một nền nông nghiệp chừng mực, một ngành sản xuất nuôi sống con người, có được một chút dư dã thì càng tốt, nhưng không phải lúc nào cũng phải chạy theo lợi nhuận. Hầu hết các vùng từng đầu tư nhiều, để có được năng suất cao như ở Chilê, Tây Ban Nha, Ý hay Pháp đều gặp khó khăn, các nhà sản xuất giờ đây phải tính đến những giải pháp thay thế chứ không còn có thể dựa vào doanh hu của ngành trồng nho. Trước câu hỏi làm thế nào để cân bằng lại sản lượng khi mức tiêu thụ trên thế giới nhìn chung đều đang giảm xuống, ông Raphaël Schirmer, giảng viên trường Đại học Bordeaux Montaigne, nhận xét : Raphaël Schirmer : Trước hết, tôi xin nói rõ rằng mức tiêu thụ đang giảm về mặt khối lượng, nhưng lại không giảm về mặt doanh thu. Điều đó có nghĩa là ở Pháp, chúng ta uống rượu vang ít hơn, nhưng bù lại, các nhà kinh doanh vẫn bán được các chai rượu ngon với giá cao hơn. Họa người phúc ta ? Cuộc khủng hoảng của một số vùng sản xuất rượu vang cũng tạo cơ hội cho một nhà sản xuất khác ở Pháp bán được rượu vang được xem là có chất lượng. Vào những năm 1950, mọi gia đình thực sự uống rất nhiều rượu vang hầu như trong mỗi bữa ăn. Hiện thời, xu hướng tiêu dùng này đã thay đổi. Cách tiêu thụ rượu vang nay thường mang tính lễ hội, điều đó có nghĩa là người Pháp thích dùng bữa ăn với gia đình, bạn bè, và khi có dịp, họ uống các loại rượu vang ngon, đắt tiền và có chất lượng hơn, so với những gì người Pháp uống vào giữa thế kỷ XX. Trong giới trẻ, rượu vang vẫn được coi là một sản phẩm đắt hơn, ít phù hợp với túi tiền của họ, điều đó giải thích vì sao giới trẻ uống nhiều bia hơn rượu vang so với các thế hệ trước. Nhưng bù lại, khi mọi người tổ chức ăn tối tại nhà với bạn bè, người thân, hoặc trong các bữa tiệc cuối năm, đa số người tiêu dùng thích chọn các chai rượu vang hảo hạng hay các hiệu sâm panh ngon. Có thể nói là ở Pháp, rượu vang vẫn gắn liền với một số truyền thống lễ lạc, người ta nói khui rượu ăn mừng, chứ không ai nói khui bia ăn mừng. Làm thế nào để thích ứng với biến đổi khí hậu ? Thời tiết thất thường khiến ngành trồng nho dễ bị mất mùa. Trong khi 80% sản lượng rượu vang trên thế giới hiện nay đến từ những nước có khí hậu ôn hòa, đặc biệt là ở vùng Địa Trung Hải. Chuyên gia Raphaël Schirmer giải thích : Raphaël Schirmer : Biến đổi khí hậu vẫn là mối đe dọa đối với các nhà trồng nho, buộc ngành sản xuất thử nghiệm một số giải pháp. Một trong những biện pháp đầu tiên là tránh cho cây nho tiếp xúc quá nhiều với ánh nắng. Các nhà trồng nho lập những khu vườn nhìn về hướng bắc, điều này sẽ giảm lượng ánh nắng trực tiếp so với các sườn đồi hướng nam. Ngoài ra, còn có câu hỏi về các giống nho được trồng. Đôi khi việc tuyển lựa giống nho đến từ các nước Nam Âu, giúp cho vườn nho chịu nắng, chịu khô tốt hơn. Chẳng hạn như tại vùng Bordeaux, Viện nghiên cứu Nho và Rượu vang đang trồng thử một loài nho Bồ Đào Nha (touriga nacional), để xem giống nho này có thể thích nghi với khí hậu của vùng Bordeaux như thế nào. Còn theo nhà sản xuất rượu vang vùng Jura Valentin Morel, bên cạnh những đề xuất của ngành nông nghiệp truyền thống, việc phát triển các kỹ thuật canh tác bền vững cũng như trồng nho theo phương pháp tự nhiên là một giải pháp khả thi, có thể giúp ứng phó với mối đe dọa biến đổi khí hậu trong những năm tới. Valentin Morel : Cho dù tôi ủng hộ ngoành nông nghiệp bền vững, nhưng theo tôi các biện pháp trồng trọt tự nhiên là một trong những câu trả lời, chứ chưa phải là giải pháp tối ưu. Tôi nghĩ rằng để đối phó với khủng hoảng, ngành trồng nho nên kết hợp cùng lúc nhiều phương pháp. Đầu tiên hết chúng ta nên hỗ trợ các nhà trồng nho đang gặp khó khăn, giúp họ thay đổi dần các phương thức canh tác. Biện pháp thứ nhì là kết hợp các kỹ thuật nông-lâm : một mặt gieo mầm để trồng thêm nhiều loài rau quả, hạt đậu. Các loài cây mọc sát đất này giống như một tấm thảm « thực vật » che nắng, giúp cho mặt đất không bị quá khô hay quá nóng. Ngoài ra, trồng cây ở xung quanh vườn nho để tạo thêm bóng râm, giúp duy trì độ mát và độ ẩm. Một điều quan trọng khác nữa là việc lựa chọn giống nho : nên chọn các giống nho có khả năng kháng bệnh và chịu đựng thời tiết khắc nghiệt. Các nhà sản xuất rượu ở vùng Jura như tôi đều nhận thấy rằng hai nước láng giềng Đức và Thụy Sĩ đều tiến bộ hơn nhiều so với nước Pháp. Các giống nho có khả năng kháng bệnh cao thường là những gốc nho xuất phát từ quá trình cấy ghép, lai giống. Đức và Thụy Sĩ thường ghép các giống nho của châu Âu với các giống nho đến từ châu Mỹ. Có lẽ cũng vì thế, các gốc nho "lai giống này" có khả năng kháng cự tốt hơn vì phần lớn các loại bệnh dễ lan truyền lại đến từ châu Mỹ, trong đó có các bệnh do côn trùng (phylloxera) hoặc do các loài nấm (mildiou hay odium) gây ra . Theo nhận xét của các chuyên gia, việc trồng các gốc nho "lai giống" cũng ít gây ô nhiễm bởi vì các nhà sản xuất không cần phải dùng nhiều chất hóa học để bảo vệ mùa màng, đề phòng hoặc diệt bệnh. Trong tương lai, đây là một trong những giải pháp hữu hiệu và khả thi. Việc chọn các giống nho có khả năng kháng cự, giúp giảm bớt việc dùng thuốc trừ sâu, bảo vệ đất canh tác và rượu vang được sản xuất một cách tự nhiên hơn. Trong số các giải pháp để bảo vệ ngành trồng nho, việc kết hợp các kỹ thuật canh tác nông-lâm và sử dụng các gốc nho lai giống vẫn là những biện pháp ít tốn kém, song song với việc duy trì sản xuất rượu vang ngon, ở một mức hợp lý, phải chăng.
Kế hoạch hòa bình cho Gaza của tổng thống Mỹ Donald Trump được các bên xung đột chấp thuận và giai đoạn một đã nhanh chóng được triển khai vào giữa tháng 10/2025. Lần đầu từ kể khi xung đột bùng nổ cách nay hai năm, viễn cảnh hòa bình lâu dài cho Gaza hé mở. Giải giáp lực lượng quân sự của Hamas là đòi hỏi chủ yếu của Israel để tổ chức mà nhiều nước phương Tây coi là « khủng bố » này không còn là mối đe dọa với Nhà nước Do Thái. Tổ chức Hamas không tự nguyện buông súng và để ngỏ khả năng gắn liền vấn đề này với sự ra đời của một Nhà nước Palestine có chủ quyền. Theo giới quan sát, viễn cảnh giải giáp lực lượng Hamas, một nội dung chính trong kế hoạch hòa bình 20 điểm của tổng thống Mỹ, có khả năng thực thi được hay không là một vấn đề còn hoàn toàn để ngỏ. Hamas suy yếu, buộc phải chấp nhận thỏa thuận « hạ vũ khí » Sau khi kế hoạch 20 điểm của tổng thống Mỹ được công bố, chuyên gia về chiến tranh đô thị John Spencer, Học viện Quân sự Hoa Kỳ tại West Point, một người thân cận với thủ tướng Israel Netanyahu, tỏ ra rất tin tưởng vào viễn cảnh thực thi việc tước vũ khí của Hamas: « Kế hoạch 20 điểm được thảo ra là một kế hoạch hòa bình toàn diện, hoàn toàn loại bỏ Hamas khỏi vai trò là một tác nhân. Nếu mọi điểm của kế hoạch đó được tuân thủ thì sẽ không còn Hamas nữa. Hamas sẽ không có vai trò gì trong các nỗ lực chính trị, thậm chí là trong các hoạt động xây dựng xã hội trong tương lai. Điều quan trọng nữa là các quốc gia với đa số là người Ả Rập và Hồi giáo đã ký kết vào kế hoạch này. Đây không phải là một thương vụ để đàm phán, mà là một kế hoạch 20 điểm để thực hiện… Dải Gaza sẽ được phi cực đoan hóa và phi quân sự hóa. Hamas sẽ phải từ bỏ tất cả vũ khí. Chắc chắn kế hoạch này là chiến thắng hoàn toàn của Israel, nhưng cũng phục vụ các lợi ích của người Palestine không thuộc Hamas. Người Palestine sẽ có một chính phủ mới. Sẽ có một chương trình giáo dục giải cực đoan, và thậm chí cả con đường hướng tới quyền tự quyết của người Palestine nói chung. Kế hoạch này mang lại nhiều tiềm năng nhất cho hòa bình, không chỉ cho Gaza mà còn cho người dân Palestine. » Đọc thêm : Israel và Hamas đạt thỏa thuận về giai đoạn đầu trong kế hoạch hòa bình của Trump cho Gaza Tuy nhiên, thách thức của việc thực thi mục tiêu giải giới lực lượng vũ trang Hamas nằm ngay trong các điều khoản của kế hoạch này. Theo nhà nghiên cứu David Rigoulet-Roze, Viện Phân tích Chiến lược Pháp (IFAS), chuyên gia về các cuộc xung đột ở Trung Đông, điều 13 của kế hoạch quy định việc « phi quân sự hóa » bao gồm phá hủy cơ sở hạ tầng quân sự (đường hầm, kho vũ khí và xưởng sản xuất vũ khí), nhưng hiện tại vẫn chưa có thỏa thuận cụ thể về việc giám sát quá trình này. Trong chuyến công du mới đây tại Israel, phó tổng thống Mỹ J.D Vance thừa nhận là không có thời hạn cụ thể cho việc giải giáp Hamas. Sau hai năm chiến tranh, Hamas vẫn là một thế lực Theo giới chuyên gia, hai năm sau khi xung đột bắt đầu, lực lượng Hamas vẫn bám trụ vững chắc ở dải Gaza, mặc dù suy yếu nhiều. Hiện chưa có số liệu thống kê chính xác về tổn thất của phong trào Hồi giáo này. Nhiều nguồn tin đưa ra con số từ 8.000 đến 12.000 chiến binh thiệt mạng trong hai năm chiến tranh, trên tổng số 25.000 đến 30.000 chiến binh Palestine trước vụ khủng bố ngày 07/10/2023. Hamas có thể vẫn tiếp tục tuyển mộ thêm đến 15.000 chiến binh trong thời gian chiến tranh chống Israel, theo một số nguồn tin Mỹ, được trang mạng Bỉ RTL trích dẫn. Theo truyền thông Anh quốc, chỉ vài giờ sau khi lệnh ngừng bắn được thực thi, Hamas đã ngay lập tức triển khai đến 7.000 chiến binh trên những vùng đất mà Israel rút quân. Một số giới chức Hamas cho biết mục tiêu là để bảo đảm an ninh chống lại những kẻ trộm cướp và các băng đảng người Palestine được sự hậu thuẫn của quân đội Israel trước đây. Đọc thêm - Trung Đông : Phe Hamas từ chối cam kết giải giáp Hamas sở hữu một kho vũ khí đa dạng, bao gồm vũ khí hạng nhẹ, hỏa tiễn tự chế và drone thô sơ. Theo ghi nhận năm 2018 của Small Arms Survey, một chương trình nghiên cứu chuyên về vũ khí của Thụy Sĩ, Hamas từ lâu đã phát triển một ngành công nghiệp tại chỗ để sản xuất hỏa tiễn từ các vật liệu dân dụng. Dự trữ vũ khí của Hamas được đánh giá là phân tán, rất khó truy tìm. Sức mạnh Hamas (1) : Hệ thống đường hầm hàng trăm cây số Sức mạnh quân sự của Hamas một phần chủ yếu dựa vào các hệ thống đường hầm nằm sâu trong lòng đất dài hàng trăm cây số, và các đô thị ở dải Gaza được Hamas dày công xây dựng để biến thành các thành lũy khó chinh phục. Chuyên gia về chiến tranh đô thị John Spencer nhận định hệ thống đường hầm quân sự nhưng gắn liền với các công trình dân sự, và hệ thống phòng thủ đô thị nói chung ở Gaza là độc nhất vô nhị : « Hamas cai quản dải Gaza từ năm 2005 đã chi hơn một tỷ đô la cho hệ thống đường hầm phức hợp ước tính dài hơn 350 dặm, dành cho mục đích quân sự, nằm bên dưới các khu vực đô thị của Gaza, bắt đầu từ ngay dưới các tòa nhà cho đến hơn độ sâu khoảng 60 mét dưới lòng đất. Không chỉ đường hầm, mà mọi khía cạnh của môi trường Gaza đã được Hamas chuẩn bị cho chiến tranh trong vòng 20 năm, kể từ khi họ nắm quyền vào năm 2007. Nhưng trước đó nữa, ngay cả trong giai đoạn Israel chiếm đóng dải Gaza (cho đến năm 2005), Hamas đã xây dựng nhiều đường hầm vì mục tiêu quân sự. Đó là một điều rất độc đáo và thực sự độc nhất vô nhị trong lịch sử chiến tranh đô thị. Trong lịch sử, hầu hết các trận chiến đô thị đều là nơi mà bên phòng thủ có rất ít thời gian chuẩn bị. Càng có nhiều thời gian chuẩn bị phòng thủ thì chiến tranh càng kéo dài và càng tàn khốc. Một số trận chiến lớn nhất trong lịch sử chiến tranh đô thị như Stalingrad về cơ bản là giao tranh giữa hai lực lượng quân đội trên địa hình đô thị. Trận chiến đô thị lớn nhất kể từ Đệ nhị Thế chiến II, trước chiến tranh Ukraina, là trận Mosul, một trận chiến kéo dài chín tháng để giành lại thành phố từ tay tổ chức Nhà nước Hồi giáo. Phải huy động đến hơn 100.000 quân, lực lượng an ninh Irak mới giành lại được thành phố (có từ 3.000 đến 5.000 quân cố thủ), vì Daech đã có hai năm chuẩn bị phòng thủ. Trong khi tại thành phố lớn như Gaza, Hamas đã có 20 năm chuẩn bị. Bên dưới mỗi bước chân người đi đường đều có một đường hầm. Về cơ bản, mọi ngôi nhà đều đã được quân sự hóa, hầu hết đều có kho chứa bom, thiết bị nổ tự chế hoặc vị trí bắn tỉa. » Sau hai năm chiến tranh, với khoảng 80% khu vực Gaza bị phá hủy, và 90% vũ khí hạng nặng của Hamas bị tiêu hủy, theo quân đội Israel, Hamas không còn là mối đe dọa trực tiếp với Israel, nhưng 60% của hệ thống đường hầm 500, 600 km vẫn còn nguyên vẹn, theo số liệu của chính Israel. Sức mạnh của Hamas không chỉ ở hệ thống đường hầm quân sự độc nhất vô nhị này, mà một phần chủ yếu nằm ở việc tại dải Gaza, Hamas không có đối thủ cạnh tranh. Theo nhà nghiên cứu Hugh Lovatt, chuyên về Trung Đông và Bắc Phi tại Hội đồng Quan hệ Đối ngoại Châu Âu, Hamas không thể sụp đổ, do các nhóm đối địch « không có đủ sức mạnh quân sự để đạt được điều này » và « cũng không có được sự ủng hộ của người Palestine, nhất là khi họ bị mất uy tín do mối quan hệ với Israel ». Sức mạnh Hamas (2): Từ phong trào thuần túy tôn giáo đến bàn tay sắt tại Gaza Về nguồn gốc của tổ chức độc quyền thống trị dải Gaza từ năm 2006, nhà xã hội học chính trị Laetitia Bucaille, Viện INALCO và Trung tâm CESMA, tác giả cuốn « Gaza quel avenir ? » (Tương lai nào cho Gaza ?) vừa ra mắt, nhấn mạnh đến quan hệ với Huynh đệ Hồi giáo, một tổ chức tôn giáo với tham vọng chính trị mang tầm vóc khu vực (Radio France) : « Hamas là từ viết tắt tiếng Ả Rập của Phong trào Kháng chiến Hồi giáo, được thành lập vào cuối năm 1987, thời điểm bắt đầu Intifada lần thứ nhất, tức phong trào phản kháng của người Palestine chống lại ách cai trị của Isarel. Phong trào này là một nhánh chính trị của tổ chức Huynh đệ Hồi Giáo. Chúng ta biết là Huynh đệ Hồi giáo bắt đầu thành lập các mạng lưới hoạt động tại các vùng lãnh thổ Palestine vào cuối những năm 1970, được Ả Rập Xê Út và Koweit tài trợ. Các thế lực này dựa vào việc tái Hồi giáo hóa xã hội để chuẩn bị về dài hạn tái chiếm Palestine. Với họ, chủ nghĩa dân tộc Ả Rập thế tục đã thất bại, và họ tin tưởng lực lượng tiếp nối giúp đạt được mục tiêu này chính là Hồi giáo. » Hamas độc quyền thống trị tại dải Gaza sau cuộc bầu cử năm 2006. Nhà nhân chủng học Đức Susanne Schroter, trong bộ phim tài liệu « Hệ thống Hamas » (của Arte), mô tả « sau chiến thắng bầu cử, họ đã tấn công Fatah, một phong trào chính trị yếu hơn, bằng những hành động cực kỳ tàn bạo. Bắn người tại nơi làm việc, buộc họ phải rời bỏ nhà cửa, trục xuất họ khỏi đất nước. Hamas đã bộc lộ bản chất thật sự của mình và gửi một thông điệp rõ ràng đến người dân Palestine: Không có sự phản đối nào được dung thứ. » Đọc thêm - Điểm lại lịch sử tranh đấu vì độc lập: Từ "20 năm bị xóa sổ" đến Nhà nước Palestine Nhà sử học Đức Ulrik Becker, cũng trong bộ phim tài liệu nói trên, nhấn mạnh đến việc tổ chức Hồi giáo này, trong thời gian độc quyền kiểm soát Gaza, đã truyền bá rộng rãi tư tưởng thánh chiến dân tộc chủ nghĩa chống Israel cho trẻ em, ngay từ trong nhà trường : « Điều tôi thấy bi thảm và đặc biệt khủng khiếp là hệ tư tưởng hiếu chiến và bài Do Thái này đang được gieo rắc vào đầu óc trẻ em từ rất nhỏ. Thật đáng sợ khi thấy ý tưởng hy sinh bản thân vì lý tưởng thánh chiến lại xuất hiện trong sách giáo khoa và trong mọi môn học. Ví dụ, trong môn toán, có những bài tập như, ‘‘chênh lệch giữa số liệt sĩ bị giết trong cuộc Intifada đầu tiên với cuộc Intifada thứ hai là bao nhiêu ?'' hoặc trong môn vật lý, ‘‘dùng ná cao su để nhắm vào người Israel, cần tính toán góc bắn như thế nào'' ». Vòng xoáy hận thù Israel – Palestine: Mảnh đất màu mỡ cho Hamas và quyền lực của Netanyahu Kế hoạch hòa bình 20 điểm cho Gaza của tổng thống Mỹ không xác định rõ lộ trình giải giáp Hamas, không có thời hạn cho việc phi quân sự hóa Gaza. Sau hai năm chiến tranh, bất chấp các tổn thất nặng nề, lực lượng quân sự Hồi giáo dân tộc chủ nghĩa Hamas vẫn còn sở hữu hàng trăm cây số đường hầm, được coi là căn cứ địa vững chắc. Đông đảo người dân Palestine tại vùng đất này, đặc biệt là giới trẻ dường như vẫn tin theo tư tưởng dân tộc chủ nghĩa Hồi giáo chống Israel mà Hamas truyền bá sâu rộng. Chưa kể các hậu thuẫn to lớn từ Qatar hay Thổ Nhĩ Kỳ (xem thêm : Thổ Nhĩ Kỳ và Palestine bàn cách viện trợ nhân đạo cho Gaza không qua Israel, RFI). Làm thế nào có thể giải giới được tổ chức Hamas tại dải Gaza trong những điều kiện như vậy ? Đọc thêm : Hòa bình cho Gaza: Vì sao « kế hoạch » của Trump có nguy cơ đổ bể ? Theo nhiều chuyên gia, để chấm dứt vòng xoáy hận thù miên viễn, cần trở lại cái gốc của vấn đề. Đó là đòi hỏi công nhận một nhà nước Palestine có chủ quyền tại các vùng đất đã được quốc tế nhìn nhận. Cho đến nay, cản trở cho hòa bình đến từ cả hai phía. Chuyên gia về xung đột Palestine – Israel Laetitia Bucaille nhận định : « Kể từ Hiệp định Oslo, Hamas đã cố gắng khẳng định vị thế của mình trên chính trường với tư cách là một đối tác chính trị. Nhưng họ chưa bao giờ trở thành một đối tác như vậy với cả Israel lẫn phương Tây, bởi đòi hỏi trước hết là Hamas phải từ bỏ bạo lực, công nhận Hiệp định Oslo và công nhận Israel. Nhưng rõ ràng, Hamas không muốn thực hiện ba điều kiện này nếu không nhận lại bất cứ điều gì. Vì vậy, họ chưa bao giờ làm được điều đó. » Một số chuyên gia, như nhà nghiên cứu Sébastien Boussois (La Tribune), chỉ trích việc chính quyền Israel của thủ tướng Netanyahu trong một thời gian dài xem việc dung dưỡng Hamas như là một thủ đoạn ngăn cản việc khẳng định một nhà nước Palestine độc lập, góp phần làm tình hình thêm trầm trọng. “Hoà bình bằng vũ lực” hay Chung sống hòa bình ? Việc Israel muốn chấm dứt mối đe dọa Hamas cần gắn liền với việc Tel Aviv công nhận Nhà nước Palestine, đình chỉ việc xâm chiếm các vùng đất Palestine. Trả lời RFI, chuyên gia về Trung Đông, giáo sư Jean-Paul Chagnollaud, chủ tịch Viện Nghiên cứu về Trung Đông – Địa Trung Hải (IReMMO) nhận định : « Nếu có một điều không bao giờ hiệu quả, đó là hòa bình bằng vũ lực. Hành động kiểu này sẽ chỉ tạo ra các lực lượng đối kháng và bạo lực đối kháng. Hòa bình thực sự chỉ có thể được thiết lập khi lợi ích của tất cả các bên được xem xét trong một thỏa hiệp rộng rãi mang tầm vóc lịch sử. Nếu chỉ là hòa bình bằng vũ lực, bằng cách ném bom Liban, ném bom Syria, v.v., chúng ta sẽ có một giai đoạn mà đối phương bị khuất phục, điều không thể phủ nhận được. Nhưng đó chỉ là sự thống trị của kẻ ngạo mạn. Sau đó, một khi khói lửa lắng xuống, người ta sẽ lại phải đối diện với cùng các vấn đề tương tự, nhưng trầm trọng hơn. Đọc thêm - Hòa bình cho Gaza và lợi ích của gia đình Trump : Một công đôi việc Câu hỏi đầu tiên mà chúng ta đặt ra là lệnh ngừng bắn và thỏa thuận đình chiến này sẽ hướng đến điều gì ? Sẽ đi theo hướng thuần túy kinh tế-thương mại như tổng thống Mỹ Donald Trump đã vạch ra ? Hay từ đây chúng ta sẽ nghĩ đến một điều gì khác mang tính toàn thể hơn, như hướng đến thực thi giải pháp hai Nhà nước Israel và Palestine cùng tồn tại ? Đối với tôi, đó là lựa chọn khả dĩ duy nhất. Nhưng hiện tại không có gì là chắc chắn cả. »
Một rặng san hô lớn chứa các loài sinh vật quan trọng và dấu vết hóa thạch, đã được phát hiện ở độ sâu hơn 500 mét tại Vịnh Naples, được xem là một phát hiện hiếm hoi tại Địa Trung Hải. Nhưng một báo cáo mới cho thấy, những rặng san hô như thế này có thể đã bị đe dọa, khi hiện tượng nóng lên toàn cầu vượt qua ngưỡng nguy hiểm, sớm hơn dự kiến và các rặng san hô trên thế giới hiện trong tình trạng chết hàng loạt, gần như không thể đảo ngược.
Những tuần qua ở Anh rộ lên phong trào treo cờ xứ Anh, màu trắng-đỏ, như một biểu hiện của phong trào dân túy, xác lập « nước Anh là của người Anh ». Tại cuộc tuần hành hơn 100 nghìn người ủng hộ phe cực hữu ở Luân Đôn hôm 14/09/2025, nhiều nhóm thanh niên nam người Anh đã khoác lá cờ xứ Anh và quốc kỳ (Union Jack) của Vương quốc Anh lên vai để hô khẩu hiệu phỉ báng Hồi Giáo và chống người nhập cư. Thủ tướng Anh Keir Starmer sau đó đã lên án hành động của họ và lên tiếng rằng « Không thể để quốc kỳ Anh bị chiếm đoạt ». Nhưng lá cờ xứ Anh có khá nhiều thăng trầm trong lịch sử và việc dùng nó làm biểu tượng chính trị đang gây lo ngại cho các cộng đồng nhập cư tại Vương quốc Anh. Thông tín viên Nguyễn Giang tìm hiểu chủ đề này từ những tháng qua. RFI Tiếng Việt : Đầu tiên, xin anh cho biết trước cuộc biểu tình ở Luân Đôn ngày 14/09 thì Anh Quốc đã có hiện tượng treo cờ khắp nơi ở những chỗ không phải là cột cờ, công sở ? TTV. Nguyễn Giang : Đúng là từ hai ba tháng qua, chính xác là giữa mùa hè 2025, những người sống ở Anh như chúng tôi đột nhiên thấy lá cờ England flag - màu trắng có chữ thập của Thánh George màu đỏ, được các nhóm thiên hữu tự tổ chức treo lên các cột đèn, buộc vào thành cầu vượt trên xa lộ để phản đối di dân, phản đối nhiều cờ của cánh tả như cờ cầu vồng ủng hộ người đồng tính, lưỡng tính (LGBT+) được một số hội đồng địa phương treo. Cũng có ý kiến từ phía hữu phản đối điều họ gọi là « ý thức hệ cực tả », áp đặt các giá trị khác với truyền thống Anh, ví dụ như cổ vũ cho phong trào Black Lives Matters, có nguồn gốc từ Mỹ. Điều cần nói rõ là Anh quốc tôn trọng tự do cá nhân và tự do biểu đạt nên ai muốn treo cờ ở vườn nhà riêng, ở cửa sổ nhà riêng thì cứ thoải mái. Tôi thấy ở nơi mình sống thường thì trước các sự kiện thể thao như bóng đá, rugby thì cờ Anh (England), cờ Ireland, cờ Scotland, rồi cả cờ Jamaica, cờ Ý... được người dân treo ở nhà của họ. Tức là cả người Anh và di dân cứ treo cờ của đội tuyển quốc gia mà họ ủng hộ. Dân nghiền bóng đá treo cả cờ các đội bóng như Barcelona (Tây Ban Nha), cờ Đức khi có các trận của Giải Bundesliga (Liên bang Đức) thi đấu. Các trận tranh tài thường được chiếu ở các quán bia và tôi từng đi xem nên thấy có quán chăng cả dãy cờ. Đó là chuyện rất bình thường. Nhưng điều bất thường với hai lá cờ England flag và quốc kỳ Anh (Union Jack) là chúng được ai đó treo khắp các chỗ công cộng nhưng không phải là ở cột cờ, ở công sở, trường học, ở sân bóng, sân rugby. Treo ở công sở thì là chuyện bình thường nhưng đây là hàng loạt lá cờ được các nhóm tự phát trèo lên các cột đèn, trên cây, tạo ra không khí khá căng thẳng. Bởi vì nó không nói lên sự vui mừng hân hoan của các giải thể thao mà mang tính chất đe dọa ai đó không phải người thuộc nhóm sắc tộc Anh gốc, bản địa da trắng. Có ý kiến nào trên báo Anh phân tích về hiện tượng này chưa ? Có khá nhiều. Ví dụ nhà báo Yasmin Alibhai-Brown, cây bút của trang The iPaper cho rằng cờ Thánh George đột nhiên xuất hiện ở khắp nơi không phải là hiện tượng hiền lành, vô hại (harmless), mà khiến những ai không muốn bị ép buộc phải tuân thủ « tình ái quốc kiểu Anh » sẽ thấy họ bị « loại ra khỏi cộng đồng ». Thay vì tạo sự đoàn kết quốc gia thì việc buộc và treo cờ khắp nơi gây cảm giác « chủ nghĩa ái quốc Anh » có tính loại trừ (exclusive) đối với người không thuộc nhóm sắc tộc Anh tức là English. Một số nhà bình luận khác, như Ian Birren cho rằng việc phe cực hữu giành lấy quyền sử dụng lá cờ Anh là biểu hiện của chủ nghĩa sắc tộc và dân tộc Anh (ethnonationalism). Các trang Facebook đã xuất hiện khá nhiều « tấm gương yêu nước » của ai đó sơn chữ thập đỏ và nền trắng lên toàn bộ tường nhà họ, rồi có chỗ họ sơn trên kính hậu của xe hơi, kèm dòng chữ : Love England or Leave It. Thông điệp bài ngoại khá rõ ở đây : Hoặc các người hãy yêu xứ Anh, hoặc biến đi. Mới đây nhất, một người đàn ông Anh còn tự bỏ tiền ra mua hàng trăm lá cờ để treo dọc một xa lộ 8km (đường A1198 ở Cambridgeshire) để « bày tỏ lòng tự hào là người Anh » nhưng báo chí địa phương phản ánh rằng không ít người dân gốc nhập cư cảm thấy lo ngại bị họ cho là « bị áp chế tinh thần ». Về lịch sử và pháp luật thì lá cờ chữ thập đỏ trên nền trắng này có gì đặc biệt và vì sao nó lại được các nhóm cánh hữu Anh sử dụng ? Cũng cần nhắc là trong lịch sử châu Âu thì bốn dân tộc Anh, Scottish, Welsh và Irish trong Vương quốc Liên hiệp Anh và Bắc Ireland, có bốn vị thánh khác nhau phù hộ họ, theo đức tin Ki Tô giáo: Thánh George của người Anh, Thánh Andrew của người Scotland, Thánh David của người xứ Wales và Thánh Patrick của người Ireland. Tất nhiên các dân tộc khác ở châu Âu cũng có thể tôn thời chung một vị thánh, theo đức tin ngày xưa của họ. Cờ Thánh George (chữ thập đỏ trên nền trắng) không phải là cờ độc quyền của người Anh (Englishmen). Nó cũng không xuất phát từ đất Anh mà là cờ mang tính tôn giáo của những quân đoàn Thập Tự chinh ở châu Âu sang Trung Cận Đông « giành lại đất thánh » chống người Hồi Giáo ở các thế kỷ 10-12. Các vương quốc ở Địa Trung Hải như xứ Sardinia, Genoa đã dùng lá cờ này. Và quốc kỳ của nước Georgia (Gruzia) ở Hắc Hải cũng có mẫu giống hệt. Huyền thoại nói vua Richard Sư tử tâm của Anh được Thánh George hiện ra trước một trận đánh vào thế kỷ 12 ban phước nên ông đã dùng Thập tự Thánh George vẽ lên cờ. Sau đó, một số vua Anh như Edward I đã dùng cờ này, và vì là cờ của vua nên nó trở thành cờ của xứ Anh, còn Scotland, Wales lại có cờ riêng của họ. Thời Nữ hoàng Elizabeth I đã bỏ lá cờ này và sau đó, đến năm 1606 thì triều đình Anh chọn lá cờ Liên hiệp Anh - mà ngày nay là cờ nền xanh dương đậm, có thập tự Thánh George màu đỏ và Thập tự Thánh Andrew màu trắng lồng vào nhau. Đây mới là lá cờ ngày nay được Liên Hiệp Quốc công nhận là quốc kỳ của Vương quốc Liên hiệp Anh và Bắc Ireland. Cờ xứ England chỉ tồn tại trong thể thao và một số sự kiện văn hóa. Nó không có trên văn bản hay trên hộ chiếu, bằng lái xe. Cờ của Hoàng gia Anh cũng không có lá cờ England. Trên cờ hoàng gia, xứ Anh được biểu hiện bằng hình sư tử nằm vươn móng, bên cạnh các hình như đàn harp của Bắc Ireland và sư tử đứng của Scotland. Việc lá cờ xứ Anh được đưa từ sân bóng đá, từ lễ hội tôn giáo ra ngoài phố gây tác động thế nào, tiêu cực hay tích cực trong dư luận và với chính quyền ? Chính vì thiếu một biểu tượng rõ rệt cho England, quốc gia đông dân nhất (56 triệu) trong Liên hiệp Vương quốc Anh nên các chính quyền địa phương lo ngại việc những nhóm cực hữu dùng nhiều lá cờ này theo ý riêng sẽ thổi lên tâm lý bài ngoại, không chỉ với người nhập cư mà còn chia rẽ đoàn kết giữa bốn dân tộc bản địa của Vương quốc Anh, như người Irish, người xứ Wales, người Scotland. Như đã nói, họ đều có các vị thánh bảo trợ cho dân tộc của họ, nên nếu người Anh áp đặt cờ Thánh George của Anh là gây mất đoàn kết ngay. Tôi vào các trang Facebook thấy giữa bốn nhóm cư dân bản địa ở Anh đã có tranh cãi. Có người viết, « Này, đừng bắt Scoland thuộc về England nhé. Chúng tôi có vương quốc riêng. » Có người Irish thì phản đối việc gọi dân Bắc Ireland « là một dân tộc - nation », và viết rằng « chúng tôi muốn thống nhất với miền Nam - tức là Cộng hòa Ireland, tránh xa England! ». Chúng ta cần nhớ là xung khắc tôn giáo và dân tộc ở vùng Bắc Ireland chỉ mới chấm dứt nhờ Thỏa thuận Ngày thứ Sáu Tốt Lành (Good Friday Agreement) năm 1997. Còn trước đó là các cộng đồng địa phương có hiềm khích, thậm chí có các vụ đánh bom của Đội quân Cộng hòa Ái Nhĩ Lan (IRA) nhắm vào quân đội, cảnh sát Anh mà họ nói là « quân chiếm đóng ». Việc đề cao chủ nghĩa dân tộc đặc thù của người Anh là không khôn ngoan. Thế nhưng cộng đồng mạng cũng có những phản ứng hài hước. Có người còn vẽ biếm hoạ là cờ xứ Wales bị một đàn cừu trắng trên lưng có vẽ chữ thập Thánh George màu đỏ bước vào, với dòng chữ « Bọn cừu Anh để yên cho xứ Wales nhé ! ». Báo Daily Express vừa đăng là dân làng Henllyes ở xứ Wales phải họp nhau lại tổ chức các nhóm đi xóa hình graffiti cờ Anh ai đó vẽ lên bến xe bus, lên tường nhà của họ. Vì người xứ Wales có cờ riêng và họ phản đối cờ Anh được coi là « quan trọng hơn ». Không lạ khi mà chính phủ Vương quốc Anh phê phán việc dùng quá tải biểu tượng của một trong bốn dân tộc gốc của đảo Anh tức England vì họ cũng thấy phản ứng mạnh của dân ba xứ còn lại từng bị người Anh (English) thống trị. Đây là bằng chứng chủ nghĩa dân tộc không bao giờ là chất xúc tác kết nối xã hội mà chỉ gây chia rẽ. Và rồi có các nhóm nhập cư mới hơn như dân gốc Jamaica, gốc Hồi Giáo, họ cũng treo cờ của họ bên cạnh lá cờ England trên cột trong vườn, hoặc theo báo đăng thì có một gia đình nào đó cũng lên cầu vượt ở xa lộ chăng luôn 10 lá cờ các nước khác nhau, để đáp trả phong trào đề cao một hai lá cờ « thuần túy Anh quốc ». Về phía chính quyền thì có thể thấy rõ là nhà nước Anh chỉ khuyến khích việc treo và dùng lá cờ của cả Vương quốc chứ không khuyến khích cờ xứ Anh. Tất nhiên, các hội đồng địa phương ở England thì có quyền treo cờ chữ thập đỏ nền trắng đó. Còn tại các sự kiện âm nhạc như BBC Proms thì phần cuối luôn có màn phất cờ và người ta phất cờ Union Jack, cùng cờ EU, cờ Pháp, cờ Mỹ. Một người bạn tôi đăng thử hình cờ England vào một nhóm Facebook cộng đồng chính thức, do chính quyền địa phương mở (community page) ở Kent thì chỉ 5 phút sau là bị admin xóa. Lý do là biểu tượng quá rõ thể hiện thông điệp dân tộc chủ nghĩa Anh dễ bị cho là gây chia rẽ cộng đồng dân cư đa sắc tộc. Cuối cùng, là công dân Anh gốc Việt, anh nghĩ gì về vấn đề lá cờ và « chủ nghĩa dân tộc Anh » ? Khi tuyên thệ nhập tịch Anh, gia đình chúng tôi tuyên thệ trung thành với Hoàng gia và tại buổi lễ có lá cờ Liên hiệp Vương quốc Anh, nên sự tôn trọng với lá quốc kỳ Anh đó là điều người nhập cư nào cũng hiểu được và tuân theo. Lá cờ xứ Anh với tôi cũng là một biểu tượng của dân tộc Anh và lịch sử Anh. Chỉ riêng điều đó không có gì sai hay đúng cả. Bản thân tôi quan tâm đến lịch sử và rất thích tìm hiểu về các phù hiệu, biểu tượng quý tộc, phong kiến, hiệp sĩ châu Âu. Đó là những giá trị văn hóa rất hay, nhưng nên để chúng trong sách, trong phim ảnh. Còn đem các biểu tượng xưa ra ngoài phố, dùng nó quá đà và áp đặt các niềm tin bản địa, rồi cài vào đó ẩn ý phân biệt đối xử thì lại là hiện tượng chính trị-xã hội thời nay rất nguy hiểm. Ví dụ trên một số trang Facebook của phe cực hữu Anh đã xuất hiện các tranh vẽ (dùng AI, khá mới) có hình cậu bé hiệp sĩ tóc vàng cầm gươm chém rồng để bảo vệ tổ quốc Anh. Chủ nghĩa tự vệ bản địa (nativism) này là một hiện tượng xã hội quan trọng vì người dân cảm thấy mất quyền kiểm soát các vấn đề lớn, như toàn cầu hóa, và di cư ồ ạt. Phải nói rằng bất cứ việc áp đặt quá mạnh quan điểm và biểu tượng của phe tả cứng rắn (hard left) hay cực hữu (far-right) đều làm cho không gian tranh luận văn minh, bình đẳng, tôn trọng lẫn nhau bị thu hẹp và những người ôn hòa cảm thấy bị áp chế. Yêu nước Anh thì mỗi người có cách yêu của riêng mình, không nên áp đặt và đe dọa, bắt phải yêu theo một kiểu của đám đông. Thêm vào đó, việc biểu tượng tôn giáo từ các cuộc thánh chiến thời Trung Cổ để kêu gọi « bảo vệ nước Anh », thì có vẻ như họ đã gián tiếp cổ vũ bạo lực trong bối cảnh căng thẳng sắc tộc, phân cực Tả-Hữu lên cao. Bảo vệ tổ quốc là việc của quân đội chứ nếu để cho các nhóm tự phát lập dân quân hay hội đoàn tự trang bị vũ khí để « xử lý người nhập cư » thì xã hội sẽ có nguy cơ rơi vào vòng xoáy bạo lực. Điều đáng lo ngại là thái độ cực đoan của một số người Anh đã và đang làm nổ ra phản ứng cũng rất cực đoạn của một số nhóm Hồi giáo chống Phương Tây ngay trong giới trẻ theo đạo Hồi sinh ra lớn lên ở Anh. Các căng thẳng này nếu không được hóa giải sẽ chỉ tạo ra va chạm chủng tộc, tôn giáo với hệ lụy khó lường.
Theo khảo sát gần đây nhân kỳ Hội chợ Du lịch Thế giới 2025 tổ chức tại Paris, du lịch bằng máy bay hay bằng tàu thủy đều đang gia tăng. Đối với những điểm đến xa xôi, hàng không vẫn là phương tiện di chuyển phổ biến nhất. Bên cạnh đó, ngành du lịch trên biển thu hút được nhiều khách hàng nhờ có giá cả phải chăng hơn, cho các chuyến đi trong vòng một hoặc hai tuần. Để có thể giảm giá, các hãng du lịch thường khai thác những chiếc du thuyền khổng lồ (từ 3.000 đến 7.000 hành khách), với giá khoảng 1.650 euro cho mỗi người trong vòng 7 ngày, ở hạng trung bình. Đối với các loại du thuyền hạng sang với nhiều dịch vụ cao cấp, số hành khách không đông nhưng giá lại cao hơn nhiều : từ 4.500 cho đến 10.000 euro cho mỗi hành khách. Tại châu Âu, các tour du lịch bằng thuyền thường ghé qua các nước Hy Lạp, Croatia, Malta, Ý, các quần đảo Tây Ban Nha cũng như miền duyên hải nước Pháp. Tuy nhiên, nhiều thành phố cảng ven bờ Địa Trung Hải đều tìm cách hạn chế tối đa các du thuyền lớn, bị cho là gây nhiều tác hại đến môi trường. Trường hợp gần đây nhất là thành phố Nice, ở miền nam nước Pháp. Sau Venise (2021) và Barcelona (2023), đến phiên Hội đồng thành phố Nice vào mùa xuân năm 2025 đã ban hành lệnh cấm các thuyền lớn cập bến cảng thành phố. Biện pháp này nhằm mục đích tránh du lịch quá tải, và quan trọng hơn nữa là hạn chế tối đa nạn ô nhiễm do các du thuyền gây ra. Trả lời phỏng vấn RFI ban tiếng Pháp, bà Juliette Chesnel-Le Roux, một dân biểu Đảng Xanh và đồng thời là thành viên Hội đồng thành phố Nice đánh giá đây là một bước tiến quan trọng cho các nhà bảo vệ môi trường : Juliette Chesnel-Le Roux : Đây là một thắng lợi cho tất cả những người đã nỗ lực đấu tranh bảo vệ môi trường trong nhiều năm qua. Ngoài các loại khí thải có hại cho sức khỏe, nhiên liệu dùng cho động cơ du thuyền lớn còn thường để lại nhiều chất cặn khó xử lý, dễ làm cho nước biển bị ô nhiễm. Loại dầu nhớt dành cho du thuyền hoặc các động cơ nhà máy thuộc vào hàng « nhiên liệu nặng », có hàm lượng lưu huỳnh cao hơn gấp 10 lần so với loại nhiên liệu thông thường dùng trong đời sống thường ngày. Khí thải từ các du thuyền lớn dĩ nhiên sẽ tác động trực tiếp đến đời sống của cư dân sống trong khu vực bến cảng thành phố. Một điều khác nữa cần lưu ý là khi thả neo ở bến cảng, các du thuyền thường không bao giờ tắt các động cơ để đáp ứng nhu cầu sinh hoạt của khách trên thuyền. Và như vậy, những chiếc tàu khổng lồ này khi cập bến cũng gây ô nhiễm không kém gì những lúc đang di chuyển. Do dừng lại ở một chỗ, du thuyền gây ô nhiễm cho các khu vực xung quanh như các bãi cát miền duyên hải. Ngoài ra, Địa Trung Hải là một vùng biển hầu như khép kín, không mở rộng như Đại Tây Dương. Còn theo cô Hélène Granouillac, thành viên sáng lập hiệp hội Terre Bleue (Trái đất xanh), các chiếc du thuyền lớn khi thả mỏ neo ở bến cảng dễ gây thiệt hại cho thảm cỏ biển (posidonia) ở dưới mặt nước. Được gọi nôm na là « cỏ lươn » do có hình dáng thon dài, loại cỏ biển này không giống như rong tảo, vì có hẳn gốc rễ và thân lá. Tuy không mênh mông như « thảo nguyên », nhưng các thảm thực vật dưới nước này, thực chất là nơi trú ẩn và sinh sản cho khá nhiều loài động vật. Do vậy, quyết định của Hội đồng thành phố Nice không cho các thuyền lớn cập bến, thả neo, đã được nhiều người dân địa phương hưởng ứng. Tuy nhiên, thành phố Nice vẫn tiếp đón những chiếc du thuyền cỡ trung bình với tối đa 900 hành khách. Các loại tàu này ít gây ô nhiễm hơn và dành cho thành phần khách du lịch có tiền. Thành phố Nice buộc phải nâng cấp cơ sở hạ tầng, trang bị cho bến cảng những hệ thống cắm điện, để mỗi lần các chiếc du thuyền cập bến, tắt hết mọi động cơ nhưng vẫn có đủ điện để xài. Trong năm nay, Nice dự trù tiếp đón khoảng 120 du thuyền cỡ trung bình, với sức chứa khoảng 700-900 hành khách mỗi chuyến. Hội đồng thành phố Nice cân nhắc để tránh gây thiệt hại cho nền kinh tế địa phương và các công ty du lịch ở miền nam nước Pháp. Không chỉ riêng gì thành phố Nice, mà nhiều điểm đến khác ở vùng Địa Trung Hải cũng không muốn cho các du thuyền lớn ghé thăm. Tại Marseille, một số hiệp hội như Stop Croisière thường xuyên kêu gọi tập hợp tại bến cảng để biểu tình phản đối các công ty khai thác du thuyền, hạn chế dòng khách du lịch ồ ạt đổ vào trung tâm thành phố trong vài giờ, chứ không ngủ lại qua đêm. Các hiệp hội môi trường quy trách nhiệm cho các du thuyền thải 20% lượng khí độc hại, gây ra các chứng bệnh hô hấp. Theo lời cô Gwennel Menes, một trong những thành viên sáng lập chi nhánh Stop Croisière ở thành phố Marseille, trong hai năm qua, hiệp hội này đã cố gắng thiết lập một hệ thống hạn chế các du thuyền, không chỉ hoạt động tại một thành phố mà còn liên kết phối hợp với nhiều điểm đến khác : Chúng tôi không chỉ kêu gọi hội đồng thành phố Marseille mà còn đề nghị nhiều thành phố khác ngưng tiếp đón các chiếc du thuyền khổng lồ. Dĩ nhiên, nếu có sự tiếp sức của mọi bên, thì đó sẽ là một bước tiến quan trọng. Bởi vì nếu chỉ cấm không cho tàu du lịch ghé cảng Marseillen thì thuyền trưởng vẫn có thể đến thả neo ở một bến cảng khác : rốt cuộc, chúng ta chỉ xê dịch chứ không giải quyết được vấn đề. Vì thế cho nên, hiện nay, chúng tôi đang hợp tác với các nhiều thành phố khác ở Địa Trung Hải như Venise, Barcelona, Palma de Mallorca hay Ajaccio trên đảo Corse để đối phó với ngành công nghiệp du lịch đường biển gây nhiều ô nhiễm. Theo lời ông Jaume Garro, thành viên hiệp hội « Palma 21 », nhờ vào nỗ lực hợp tác trong nhiều tháng của tám nhóm vận động khác nhau, liên minh này đã đạt được thành quả đầu tiên. Chính quyền Palma de Mallorca, thủ phủ của quần đảo Baleares đã áp đặt quota (hạn ngạch) trong việc tiếp đón các du thuyền lớn cũng như số hành khách đi du lịch đường biển. Jaume Garro : Lần đầu tiên, có một thỏa thuận giữa chính quyền địa phương với các công ty khai thác du thuyền. Theo văn bản chính thức, kể từ nay, Palma de Mallorca chỉ tiếp đón tối đa ba chiếc tàu du lịch hay 8.500 khách đi du thuyền mỗi ngày. Điều đó có nghĩa là nếu có hai chiếc tàu chở hơn 4.000 hành khách mỗi chiếc, thì trong ngày hôm ấy sẽ không có thêm một chiếc tàu thứ ba nào nữa vì như vậy, số hành khách sẽ vượt quá quota. Yêu cầu của chúng tôi khá đơn giản : tôn trọng đời sống của người dân địa phương, qua việc hạn chế tối đa tình trạng du lịch quá tải. Thành công bước đầu của các hiệp hội bảo vệ môi trường, đã cho ra đời một số sáng kiến khác như hiệp hội của ông Guillaume Picard, một cựu thuyền trưởng của ngành vận chuyển đường biển, đang vận động thu thập hàng chục ngàn chữ ký để hạn chế thêm số thuyền lớn bất kể du lịch hay hàng hải, cập bến cảng thành phố Toulon, miền nam nước Pháp. Phong trào hạn chế các du thuyền lớn đang dần lớn mạnh theo sự phát triển của ngành du lịch đường biển. Các hiệp hội bảo vệ môi trường đang lan rộng sang nhiều miền duyên hải khác của nước Pháp như vùng Bretagne hay vùng Normandie, chứ không còn chỉ được khoanh vùng ở Địa Trung Hải.
VOV1 - Mỹ và Trung Quốc vừa gia hạn thỏa thuận hoãn áp thuế với hàng hóa của nhau thêm 90 ngày. Bên cạnh thuế quan, phía Trung Quốc cũng đồng ý gia hạn việc tạm hoãn các biện pháp trả đũa phi thuế quan đối với Mỹ.
VOV1 - Trao đổi với truyền thông châu Âu, Ủy viên EU về Nội vụ và Di cư Magnus Brunner vừa cho biết Trung Địa Trung Hải vẫn là tuyến đường di cư đông nhất hiện tại, chiếm 39% tổng số người nhập cư bất hợp pháp.
Mười một người chết bao gồm kẻ xả súng, và những người khác bị thương nghiêm trọng trong vụ tấn công bằng súng tại một trường trung học ở thành phố Graz, được mô tả là chết chóc nhất trong lịch sử hiện đại của Áo.
Bế tắc chính trị kéo dài suốt sáu tháng qua ở Hàn Quốc cuối cùng đã khép lại khi ứng cử viên của Đảng Dân chủ Đồng hành (DPK) Lee Jae-myung đắc cử tổng thống mới của Hàn Quốc với 49,42% số phiếu bầu.Xem thêm.
VOV1 - Hôm nay, thí sinh cả nước bắt đầu đăng ký dự thi, đăng ký xét công nhận tốt nghiệp THPT trên hệ thống quản lý thi của Bộ Giáo dục và Đào tạo. Thời gian đăng ký dự thi kết thúc vào lúc 17 giờ ngày 28/4.- Tổng Bí thư Tô Lâm gặp mặt cán bộ lão thành cách mạng, người có công, gia đình chính sách tiêu biểu khu vực miền Nam.- Thủ tướng Phạm Minh Chính và đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Cần Thơ tiếp xúc cử tri là đại diện hiệp hội doanh nghiệp, hội doanh nhân trẻ, hội nữ doanh nhân và các doanh nghiệp tiêu biểu, trước Kỳ họp thứ 9, Quốc hội khóa 15.- Từ hôm nay, thí sinh cả nước bắt đầu đăng ký dự thi tốt nghiệp Trung học phổ thông năm 2025- Kỷ niệm 75 năm ngày thành lập, Hội Nhà báo Việt Nam nỗ lực tìm hướng đi mới cho báo chí cách mạng Việt Nam khi bước vào dấu mốc 100 năm báo chí cách mạng Việt Nam.- Tổng thống Mỹ Donald Trump hy vọng Nga và Ukraina sẽ đạt được thỏa thuận trong tuần này về chấm dứt xung đột tại Ukraina.- Israel hủy thị thực cấp cho các nghị sĩ Pháp, trong bối cảnh Tổng thống Pháp Emmanuel Macron tuyên bố nước này sẽ sớm công nhận nhà nước Palestine.
Ba năm liên tiếp, tàu chiến Pháp đến thăm Việt Nam. Từ ngày 01-07/03/2025, tàu khu trục đa nhiệm La Provence, thuộc nhóm tác chiến tàu sân bay Charles de Gaulle thực hiện chiến dịch CLEMENCEAU 25, cập cảng Lotus, thăm xã giao thành phố Hồ Chí Minh. Hoạt động này « thể hiện mối quan hệ tin cậy và hợp tác ngày càng tăng », cũng như « cam kết của Pháp đối với hòa bình và an ninh tại khu vực Ấn Độ-Thái Bình Dương », theo thông cáo của sứ quán Pháp tại Việt Nam. Pháp tăng cường hiện diện thông qua « ngoại giao hải quân »Hoạt động thăm cảng nằm trong khuôn khổ thỏa thuận Đối tác Chiến lược Toàn diện được Việt Nam và Pháp ký tại Paris ngày 07/10/2024. Trong tuyên bố chung, hai nước nhấn mạnh đến « cam kết phát triển quan hệ trong lĩnh vực quốc phòng nhằm tăng cường năng lực tự cường, phù hợp với nhu cầu của mỗi bên ». Ngoài ra, « Việt Nam sẽ tạo thuận lợi cho các tàu quân sự của Pháp cập cảng Việt Nam theo quy định của pháp luật Việt Nam, nhằm phát triển hợp tác và trao đổi chuyên môn giữa hải quân và lực lượng cảnh sát biển hai nước ».Trả lời RFI Tiếng Việt ngày 28/02, nhà nghiên cứu Pháp Laurent Gédéon, trường Sư phạm Lyon (Ecole normale supérieure de Lyon), nhận định những diễn biến tích cực này được thúc đẩy thêm sau khi Hà Nội và Paris tỏ thiện chí củng cố hợp tác song phương nhân chuyến công du của bộ trưởng Quân Lực Sébastien Lecornu và dự lễ kỷ niệm 70 năm Điện Biên Phủ :« Sự hiện diện của tàu khu trục Pháp hoặc các chiến hạm Pháp thỉnh thoảng đi qua và dừng lại ở Việt Nam gắn liền với điều có thể gọi là « ngoại giao hải quân », tức là hiện diện tại cảng của các quốc gia có quan hệ tích cực và hữu nghị. Theo tôi, ngoài khuôn khổ Việt Nam, cần phải coi rằng Pháp tham gia vào chiến lược do Hoa Kỳ phát triển trong khu vực, bao gồm việc tái khẳng định sự hiện diện của Hải Quân Mỹ và các đồng minh, đặc biệt là ở Biển Đông, trước những tuyên bố bá quyền của Trung Quốc đối với khu vực hàng hải này.Theo tôi, nếu nhìn xa hơn một chút về sự hiện diện và sự tham gia của Pháp vào hoạt động này, thì điều đó không chỉ liên quan đến các nguyên tắc về tự do hàng hải trên vùng biển quốc tế mà Pháp ủng hộ, mà cũng cần lưu ý rằng Pháp có một vùng biển rộng lớn ở Thái Bình Dương nhưng không hẳn có thể kiểm soát được hết bằng những phương tiện quân sự hiện có. Vì vậy, Paris cần sự ủng hộ của Washington. Và việc Paris can dự vào một khu vực thực sự rất xa - ở Ấn Độ-Thái Bình Dương - là cách để Pháp đánh dấu sự gần gũi với người Mỹ và tham gia vào hoạt động giữa Mỹ và Pháp ở khu vực mà hai nước có chung lợi ích địa -chiến lược ».Đọc thêmViệt Nam : Đối tác mới cho chiến lược Ấn Độ - Thái Bình Dương của Pháp ?Duy trì hoạt động thăm cảng nhưng tránh « động » đến Trung QuốcKhi thiết lập được mối quan hệ ở cấp cao nhất trong chính sách ngoại giao của Việt Nam, Pháp tăng cường được hiện diện và củng cố hoạt động ở khu vực Đông Nam Á, đặc biệt là Biển Đông, nơi có tuyến hàng hải huyết mạch, thông qua những chương trình tăng cường hợp tác quân sự với Philippines, Malaysia, Indonesia, Singapore. Tuy nhiên, trả lời RFI Tiếng Việt trước đó, nhà nghiên cứu Laurent Gédéon cũng nhấn mạnh đến « khía cạnh quân sự không được làm quá nổi bật » trong tuyên bố chung Pháp-Việt ngày 07/10/2024 « để không “xúc phạm” Trung Quốc ». Cũng chính để tránh làm « phật lòng » Bắc Kinh và cũng trong chính sách « Bốn Không », Việt Nam không tham gia các cuộc thao dượt mang tính chất quân sự trong vùng hoặc do bên thứ ba ngoài khu vực tổ chức. Nhóm tác chiến tàu sân bay Charles de Gaulle, gồm tàu sân bay Charles De Gaulle (R91), tàu khu trục đa nhiệm La Provence (D652), tàu tiếp tế Jacques Chevallier (A725), tàu hộ tống phòng không Forbin (D620) và khinh hạm Alsace (D656) lớp Aquitaine thăm cảng Subic Bay ở Philippines từ ngày 21/02 và tham gia Hoạt động hợp tác hàng hải (MCA) với Hải Quân Philippines.Tuy nhiên, chỉ có tàu khu trục đa nhiệm La Provence đến thăm cảng Lotus, thành phố Hồ Chí Minh và tiến hành luyện tập chung với tàu Cảnh sát biển Việt Nam tại vùng biển ngoài khơi Vũng Tàu. Nhà nghiên cứu Laurent Gédéon giải thích :« Theo tôi, điều này liên quan đến việc Pháp là đồng minh của Mỹ, cũng như việc Philippines cũng có liên minh quân sự với Mỹ. Vì vậy, chúng ta thấy có sự gần gũi về mặt địa chiến lược và quân sự giữa Pháp và Philippines. Hoàn cảnh này không giống như với Việt Nam bởi vì Việt Nam không tham gia vào kiểu liên minh này tại khu vực hoặc bất kỳ nơi nào khác. Tôi nghĩ rằng sự hiện diện của nhóm tác chiến tàu sân bay Pháp trong khuôn khổ các cuộc tập trận chung này là nhằm kiểm tra khả năng tương tác giữa các đơn vị hải quân khác nhau. Và như tôi nêu ở trên, đó là cách để Pháp thể hiện sự can dự. Có rất nhiều quan ngại mang tính chất địa chiến lược đặc trưng với Mỹ nhưng không liên quan trực tiếp đến lợi ích của Pháp ở Ấn Độ-Thái Bình Dương. Vì vậy, đây là thông điệp gửi tới Trung Quốc, cũng là thông điệp gửi tới Hoa Kỳ, chủ yếu theo quan điểm của tôi. Và tôi không nghĩ rằng giữa Pháp và Việt Nam có sự hợp tác ở cấp độ này.Một yếu tố khác là nhóm tàu sân bay tượng trưng cho khả năng quân sự và hình thức đe dọa cao. Và tôi nghĩ rằng đối với một quốc gia như Pháp, việc gửi một đội tàu sân bay vào Biển Đông sẽ gửi đi một thông điệp ngoại giao rất tiêu cực tới Trung Quốc và trong bối cảnh hiện tại, điểm này không nằm trong những bận tâm ngoại giao của Paris ».Pháp bảo vệ chủ quyền ở Ấn Độ-Thái Bình DươngPháp là thành viên duy nhất trong Liên Hiệp Châu Âu có chủ quyền tại Ấn Độ-Thái Bình Dương với bảy vùng lãnh thổ hải ngoại có hơn 1,6 triệu công dân. 90% diện tích vùng đặc quyền kinh tế (ZEE) của Pháp cũng trong vùng Ấn Độ-Thái Bình Dương. Lực lượng tàu chiến của quân đội Pháp tại các căn cứ ở đảo Réunion, Nouvelle-Calédonie hay Polynésie thuộc Pháp đều tương tác thường xuyên với các đối tác. Còn những chiến dịch quy mô lớn, như CLEMENCEAU 25, được bộ Quân Lực Pháp nhấn mạnh là nhằm « củng cố và khẳng định mối liên hệ mà quân đội Pháp đã phát triển ở khu vực Ấn Độ-Thái Bình Dương trong nhiều năm ».Chiến dịch CLEMENCEAU 25 được triển khai từ cuối tháng 11/2024 và được chuẩn đô đốc Jacques Mallard, chỉ huy nhóm tác chiến tàu sân bay, giới thiệu trong buổi họp báo ngày 08/11/2024 :« Chiến dịch có bốn mục tiêu chính. Trước hết, đóng góp vào các hoạt động của Pháp và Châu Âu ở Hồng Hải và Ấn Độ Dương. Các hoạt động này nhằm mục đích tăng cường an ninh hàng hải trong khu vực và nguồn lực của nhóm tác chiến tàu sân bay. Chiến dịch cũng giúp phát triển khả năng tương tác với các đối tác và đồng minh của chúng ta (Pháp) ở Ấn Độ Dương cũng như ở Thái Bình Dương. Thông qua hoạt động này, thúc đẩy một không gian Ấn Độ-Thái Bình Dương tự do, cởi mở và ổn định với các đối tác khu vực trong khuôn khổ luật pháp quốc tế. Và cuối cùng, góp phần bảo vệ người dân và lợi ích của Pháp ở vùng Ấn Độ-Thái Bình Dương mà Pháp là quốc gia ven biển và phải thực hiện chủ quyền của mình đối với tất cả các vùng lãnh thổ hải ngoại này ».Đọc thêmChiến lược Ấn Độ-Thái Bình Dương của Pháp sẽ có lợi cho Việt NamKhông chỉ chiến dịch CLEMENCEAU 25 mà tất cả những chiến dịch trước đó, nhóm tác chiến tàu sân bay Pháp đều phối hợp với tàu từ các đối tác và đồng minh. Cho nên, số lượng hộ tống nhóm tàu sân Pháp được tăng cường thường xuyên với tàu khu trục hoặc tàu ngầm nước ngoài, như của Hy Lạp, Bồ Đào Nha, Ý, Maroc, Anh, Úc, Canada, Nhật Bản… và lần lượt thông qua ba cuộc tập trận quy mô lớn, theo giải thích của chuẩn đô đốc Jacques Mallard.« Sau khi đi qua Địa Trung Hải và Hồng Hải, nhóm tác chiến tàu sân bay Charles de Gaulle tham gia cuộc tập trận song phương thường niên Varuna, góp phần duy trì khả năng tương tác giữa hải quân Pháp và Ấn Độ. Ấn Độ là đối tác quan trọng của Pháp ở Ấn Độ Dương. Giai đoạn hợp tác hoạt động chính của chiến dịch CLEMENCEAU 25 diễn ra với các đồng minh và đối tác của Pháp ở phía đông Ấn Độ Dương. Trong cuộc tập trận La Pérouse, Pháp phối hợp với Hải Quân các nước giáp với quần đảo Indonesia (trong đó có Philippines, Malaysia, Indonesia) về bảo đảm an ninh hàng hải ở ba eo biển chính. Cuối cùng, lần đầu tiên kể từ rất lâu, tàu sân bay Charles de Gaulle và đội tàu hộ tống di chuyển trên Thái Bình Dương, trong đó phải kể đến cuộc tập trận Pacific Steller (ngoài khơi phía đông Philippines), nhằm tăng cường khả năng tương tác với Hạm đội 7 Hoa Kỳ. Pháp có ít cơ hội tương tác với Hạm đội 7 vì lực lượng này ở rất xa so với Hạm đội 5 và 6 mà Pháp thường hoạt động chung. Trong suốt hành trình, nhóm tác chiến tàu sân bay sẽ nhận được hỗ trợ của các đối tác thông qua các điểm dừng chân và hỗ trợ hậu cần, cũng như tiếp nhận đội máy bay tuần tra hàng hải tầm xa Atlantic 2 ».Đội tàu tác chiến tàu sân bay (groupe aéronaval, GAN) được bộ Quân Lực Pháp giới thiệu là lực lượng chính thực hiện các nhiệm vụ triển khai sức mạnh. Tàu sân bay Charles de Gaulle có thể di chuyển hàng nghìn km mỗi ngày trong nhiều tháng, có hai đường băng, một nhà kho để bảo trì, sửa chữa 40 máy bay. Khoang tàu có thể chứa 600 tấn đạn dược, 3.200 tấn xăng máy bay, tương đương với 2 tuần hoạt động với cường độ cao.Sự can dự của Pháp ở Ấn Độ-Thái Bình Dương còn được thể hiện qua việc chỉ huy Hải Quân Pháp tham gia vào hai diễn đàn chính trong khu vực : Hội nghị chuyên đề Hải quân Ấn Độ Dương (IONS) và Hội nghị Hải quân Tây Thái Bình Dương (WPNS). Mục đích của hai tổ chức này là cải thiện đối thoại, hợp tác về an ninh, khả năng tương tác giữa hải quân của các quốc gia giáp ranh với từng khu vực. Tại khu vực Đông Nam Á, Pháp luôn bày tỏ nguyện vọng gia nhập Hội Nghị Bộ Trưởng Quốc Phòng ASEAN Mở Rộng (ADMM+), quy tụ các nước thuộc ASEAN và tám cường quốc chính của khu vực, trong đó có Trung Quốc và Hoa Kỳ. Và Paris kỳ vọng vào sự ủng hộ của Hà Nội để được gia nhập ADMM+.Đọc thêmShangri-La : Pháp sẽ tăng cường hiện diện quân sự tại châu Á – Thái Bình Dương
Việt Nam và Trung Quốc vừa đánh dấu kỷ niệm 75 năm thiết lập quan hệ ngoại giao giữa hai nước (18/1/1950-18/1/2025). Trong những ngày cuối năm ngoái, quan hệ quân sự giữa Việt Nam và Trung Quốc có vẻ ngày càng hữu hảo. Từ 23 đến 26/12/2024, tại thành phố Quảng Châu, tỉnh Quảng Đông (Trung Quốc), Hải quân Việt Nam và Chiến khu Nam Bộ của Quân đội Trung Quốc đã tổ chức Phiên họp thường niên lần thứ 17 về tuần tra liên hợp trên vùng biển vịnh Bắc Bộ. Trong thời gian đó, theo báo chính thức của Việt Nam, ngày 24/12, lực lượng Cảnh sát biển Việt Nam và Hải cảnh Trung Quốc đã tổ chức chuyến tuần tra chung lần thứ 4 năm 2024 trên khu vực biển phía Bắc Vịnh Bắc Bộ, nhằm "tăng cường phối hợp trong việc chống tội phạm và vi phạm pháp luật trên biển, đặc biệt là trong giai đoạn cuối năm". Tiếp đến, hai chiến hạm của Hải quân Trung Quốc đã cập cảng Tiên Sa ngày 28/12/2024, bắt đầu chuyến thăm thông thường (neo đậu kỹ thuật) tại thành phố Đà Nẵng đến 31/12.Nhưng đáng chú ý hơn cả là vào đầu tháng 12, Trung Quốc và Việt Nam đã mở “đối thoại chiến lược 3+3” đầu tiên, một cơ chế chưa từng có trong ngoại giao của cả hai nước. Đối thoại song phương về quốc phòng, ngoại giao và an ninh công cộng đã được tổ chức ở cấp thứ trưởng ngay trước cuộc họp lần thứ 16 của Ủy ban chỉ đạo hợp tác song phương Trung Quốc-Việt Nam.Theo nhận định của hai nhà nghiên cứu Ấn Độ Rahul Mishra và Harshit Prajapati trên trang Asia Times ngày 31/12/2024, cuộc đối thoại mới này "thể hiện mối lo ngại của hai nước láng giềng, vốn đang vướng sâu vào các tranh chấp lãnh thổ và tài nguyên ở quần đảo Trường Sa và Hoàng Sa trong bối cảnh địa chiến lược toàn cầu ngày càng thay đổi".Hà Nội đang lo ngại cuộc chiến thuế quan của Trump có thể chuyển trọng tâm từ Trung Quốc sang Việt Nam, bị nghi là điểm trung chuyển cho những hàng hóa thực sự do Trung Quốc sản xuất. Đồng thời Việt Nam cảnh giác với thái độ ngày càng quyết đoán của Trung Quốc ở Biển Đông. Về phần mình, Bắc Kinh đang tìm cách ngăn chặn các tranh chấp ở Biển Đông vượt khỏi tầm kiểm soát của mình và đang hướng tới mục tiêu vô hiệu hóa trước khả năng Hoa Kỳ khai thác tình hình. Cũng theo hai tác giả nói trên, trái ngược với nhận định rằng đối thoại 3+3 cho thấy Việt Nam liên kết chặt chẽ hơn với Trung Quốc, những nhà quan sát dày dạn kinh nghiệm coi cơ chế này là phản ứng thực dụng của Hà Nội đối với các lợi ích chồng chéo hơn là sự thay đổi trong chính sách đối ngoại của Việt Nam. Chuyên gia về Việt Nam Carl Thayer đã mô tả chính xác đây là "kết quả tự nhiên", chứ không phải là dấu hiệu cho thấy Việt Nam đang dịch chuyển vào quỹ đạo của Trung Quốc. Đối thoại 3+3 rõ ràng nhằm mục đích ổn định quan hệ song phương,Đây cũng là ý kiến của tiến sĩ Vũ Xuân Khang, hiện là học giả thỉnh giảng (visiting scholar) về quan hệ quốc tế tại đại học Boston College, Hoa Kỳ, khi trả lời phỏng vấn RFI ngày 17/01/2025:"Cuộc họp theo hình thức 3+3 bao gồm đại diện từ bộ Ngoại Giao, bộ Quốc Phòng và bộ Công An. Lần đầu tiên hai nước Việt Nam Trung Quốc thực hiện đối thoại theo hình thức này. Đây là một chỉ dấu rõ ràng là hai nước vẫn coi nhau là đối tác ngoại giao ưu tiên. Đối thoại 3+3 cũng cho thấy cam kết giữa hai bên về hợp tác duy trì ổn định khu vực để tránh đối đầu quân sự, cũng như cam kết bảo vệ chế độ Cộng sản ở mỗi nước. Phải nói rõ là nếu có thay đổi chế độ ở Việt Nam hay Trung Quốc thì khả năng xung đột quân sự đều sẽ tăng cao. Việt Nam, Trung Quốc giữ được hòa bình khi hai nước giữ được ổn định chính trị dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản. Khi quan hệ ngoại giao Việt-Trung nồng ấm, sức ép của Trung Quốc trên Biển Đông đối với Việt Nam sẽ dịu xuống và ngược lại, khi quan hệ hai nước xấu đi, Trung Quốc sẽ ra tăng sức ép lên Việt Nam ở Biển Đông." Ví dụ, vào ngày 02/10 năm ngoái, Việt Nam đã phản đối vụ Trung Quốc tấn công ngư dân Việt Nam gần quần đảo Hoàng Sa vào ngày 29/09, khiến họ bị thương nặng. Bộ Ngoại Giao Việt Nam đã mạnh mẽ cáo buộc lực lượng thực thi pháp luật Trung Quốc cướp bóc sản lượng đánh bắt và thiết bị của ngư dân Việt Nam. Trung Quốc đã phủ nhận các cáo buộc đó, khẳng định ngư dân Việt Nam đã "xâm nhập trái phép" vào vùng biển của Trung Quốc và họ đã có phản ứng "chuyên nghiệp và kiềm chế" và không gây ra thương tích. Theo hai nhà nghiên cứu Ấn Độ Rahul Mishra và Harshit Prajapati trên trang Asia Times ngày 31/12/2024, các cuộc tấn công của Trung Quốc vào ngư dân Đông Nam Á “thể hiện một hình thức cưỡng ép nhẹ nhàng, với tiềm năng leo thang hạn chế, vì hành động này "liên quan đến thành phần dân sự, chứ không phải quân sự”. Các hành động của Trung Quốc chống lại các tàu cá Việt Nam phản ánh nỗ lực gây sức ép buộc Việt Nam duy trì chính sách đối ngoại trung lập, đồng thời nhằm mục đích gây chia rẽ giữa Hoa Kỳ và Việt Nam, nhưng không tác động trực tiếp đến các tranh chấp rộng lớn hơn. Trong một bài viết đăng ngày 02/01/2025 trên trang mạng Fulcrum, chuyên phân tích về tình hình Đông Nam Á, nhà nghiên cứu Ian Storey, thuộc Viện Nghiên cứu Đông Nam Á ở Singapore, cũng dự báo qua hàng tựa: “ Biển Đông năm 2025: Còn hơn là như thế, có thể tồi tệ hơn”. Theo ông Storey, căng thẳng giữa Trung Quốc với Philippines về Biển Đông sẽ vẫn gia tăng vào năm 2025 và có thể tăng cao hơn nữa, đặc biệt là nếu chính quyền Marcos Jr. chấp nhận đề nghị của Hoa Kỳ cung cấp tàu hộ tống hải quân cho các nhiệm vụ tiếp tế cho Bãi Cỏ Mây. Những điểm có thể gây ra tranh chấp gia tăng khác giữa Philippines và Trung Quốc bao gồm Bãi Sa Bin, nơi tuần duyên Philippines sử dụng làm điểm trung chuyển cho các nhiệm vụ tiếp tế và Bãi cạn Scarborough, nơi mà hải cảnh Trung Quốc không còn cho phép ngư dân Philippines vào. Cũng theo nhà nghiên cứu Storey, một vấn đề cần theo dõi vào năm 2025 là liệu Trung Quốc có phản đối hoạt động bồi đắp đảo của Việt Nam tại quần đảo Trường Sa hay không. Diện tích mà Việt Nam bồi đắp hiện chiếm gần một nửa diện tích mà chính Trung Quốc đã cải tạo để xây dựng thành 7 đảo nhân tạo trong giai đoạn 2013-16. Nếu xây dựng đường băng trên các thực thể đó, Việt Nam sẽ có thể triển khai sức mạnh không quân xa hơn nhiều vào Biển Đông.Ông Storey ghi nhận: "Cho đến nay, Trung Quốc vẫn giữ im lặng, ít ra là về mặt công khai, có thể là vì họ không muốn phá vỡ mối quan hệ chính trị với Việt Nam vốn đang phát triển khá thân thiện. Hoặc có thể là họ không muốn gây chiến với Việt Nam vào thời điểm đang phải tập trung đối phó với Philippines. Hoặc có thể là Việt Nam đã tránh được cơn thịnh nộ của Trung Quốc vì họ không phải là đồng minh của Hoa Kỳ. Thời gian sẽ trả lời liệu sự kiên nhẫn của Bắc Kinh với Hà Nội có kéo dài được lâu hay không".Trả lời phỏng vấn RFI Việt ngữ ngày 17/01/2025, tiến sĩ Vũ Xuân Khang giải thích vì sao cho tới nay Trung Quốc chưa công khai phản đối Việt Nam về vấn đề này:"Đây là một trong những điểm chính trong chính sách của Trung Quốc đối với Việt Nam. Trung Quốc ghi nhận các nỗ lực ngoại giao của Việt Nam nhằm trấn an Trung Quốc, bất chấp Hà Nội tăng cường quan hệ với Mỹ và Nga. Chính sự mềm mỏng, hòa dịu của Trung Quốc đối với Việt Nam về việc bồi đắp đảo trên Biển Đông là chỉ dấu cho thấy Trung Quốc cũng không muốn đi tìm một xung đột, hay không muốn đẩy Việt Nam vào phe của Mỹ hay các đồng minh của Mỹ.Đây chính là một sự đáp lễ cho chính sách ngoại giao trung lập của Việt Nam. Trung Quốc cũng mong muốn giữ cho biên giới phía Nam của họ ổn định, nên cũng muốn quan hệ Việt-Trung được hòa hiếu và ổn định như hiện nay. Việc Trung Quốc đối xử với Philippines một cách cứng rắn trong khi với Việt Nam một cách mềm dẻo cũng là cách rất hiệu quả để Việt Nam thấy rằng nếu Việt Nam không thân Mỹ như Philippines, thì Trung Quốc sẽ không bắt nạt Việt Nam như với Philippines.Rõ ràng, từ góc nhìn của Việt Nam, nâng cấp quan hệ quốc phòng với Mỹ chưa chắc đã đủ để bảo vệ Việt Nam khỏi Trung Quốc, nhưng nếu giữ cho quan hệ với Trung Quốc hòa hảo, thì Việt Nam có thể tăng cường bồi đắp đảo mà không quá lo về việc Trung Quốc trả đũa.Vào cuối năm 2024, đã có những chỉ dấu là Trung Quốc lo ngại Việt Nam có thể cho Mỹ hay Nhật Bản sử dụng các đảo ở biển Đông nhằm kiềm chế Trung Quốc khi cần và các đảo bồi đắp của Việt Nam có thể giúp Hà Nội "bành trướng" trên biển. Tuy nhiên, đây mới chỉ là quan điểm của các học giả Trung Quốc, chứ vẫn chưa có phát ngôn chính thống nào từ truyền thông nhà nước Trung Quốc. Có thể Trung Quốc muốn đánh tiếng cho Việt Nam một cách tế nhị là việc họ im lặng trước các hành động bồi đắp của Việt Nam không có nghĩa là họ đồng tình. Tuy vậy, điểm mấu chốt vẫn là tình trạng tổng thể của quan hệ Việt-Trung hiện nay hữu hảo và ổn định. Chừng nào Việt Nam vẫn tiếp tục khẳng định Trung Quốc là ưu tiên ngoại giao cao nhất, hơn cả Mỹ và Nga, thì Trung Quốc sẽ duy trì chính sách hiện nay với Việt Nam, tức là sẽ không thúc ép Việt Nam hay gây áp lực lên Việt Nam quá lớn ở Biển Đông như là với Philippines. Chính sách Việt Nam của Trung Quốc rất nhất quán: Trung Quốc muốn cho Việt Nam thấy rằng Việt Nam đi với Mỹ thì chưa chắc bảo vệ được chủ quyền ở Biển Đông, nhưng nếu Việt Nam hữu hảo với Trung Quốc thì Trung Quốc sẽ nhượng bộ Việt Nam ở Việt Nam, khác trường hợp giữa Trung Quốc với Philippines."
- Năm nay, Chính phủ đặt mục tiêu tốc độ tăng trưởng kinh tế trên 8%, thậm chí 10% nếu thuận lợi. Còn các địa phương đầu tàu phấn đấu cao hơn mức chung cả nước. Phát biểu chỉ đạo hội nghị tổng kết của Chính phủ và các địa phương, Tổng Bí thư Tô Lâm yêu cầu tiếp tục đổi mới mạnh mẽ, quyết liệt và cách mạng, toàn diện hơn nữa trong quản lý kinh tế, để đất nước vững bước vào kỷ nguyên thịnh vượng.- Chỉ số niềm tin của doanh nghiệp châu Âu ở Việt Nam lên mức cao nhất 2 năm qua.- Thanh tra Chính phủ công bố quyết định thanh tra Dự án xây dựng mới cơ sở 2 của Bệnh viện Bạch Mai và Dự án đầu tư xây dựng mới cơ sở 2 của Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức.- Chính trường Hàn Quốc tiếp tục chia rẽ sau lệnh bắt giữ Tổng thống Yoon Suk-yeol được ban hành lại.- Thế giới vẫn cảnh báo nguy cơ đại dịch từ cúm gia cầm, sau ca tử vong đầu tiên vì dịch bệnh này tại Mỹ Chủ đề : Chỉ số niềm tin, Bệnh viện Bạch Mai, Bộ Giáo dục và Đào tạo
Phe đối lập Hàn Quốc hoãn kế hoạch luận tội quyền Tổng thống Han; Hong Kong treo thưởng truy bắt thêm 6 nhà hoạt động dân chủ; Thủ tướng Trudeau đối mặt với áp lực từ chức; 'Chính quyền mới của Syria ‘rất cởi mở' với việc điều tra tội ác chiến tranh của ông Assad; Tàu Nga chìm ở Địa Trung Hải
- Theo kết quả một cuộc khảo sát vừa được công bố do trường Đại học Hiogo, Nhật Bản thực hiện, có tới ¼ số học sinh phổ thông cơ sở và trung học của nước này có các “dấu hiệu nghiện internet”. Đây thực sự là hồi chuông báo động về tình trạng “lệ thuộc internet” của các trẻ vị thành niên tại quốc gia Đông Á này. Chủ đề : học sinh, nhật bản --- Support this podcast: https://podcasters.spotify.com/pod/show/vov1tintuc/support
Ngoại trưởng Mỹ Antony Blinken tiếp đón Trưởng ban Đối ngoại Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam Lê Hoài Trung tại thủ đô Washington hôm 2/12, hai bên tái khẳng định tầm quan trọng của mối quan hệ mới được nâng cấp Việt-Mỹ cũng như tìm cách phát triển hơn nữa đối tác Chiến lược Toàn diện. Xem thêm: https://bit.ly/voatvfb4 Tin tức đáng chú ý khác: Trương Mỹ Lan bị y án tử hình, tài sản bị chính quyền giám sát. Ông Tô Lâm quyết tinh giảm bộ máy chính quyền. Hơn 50% các hãng Hàn Quốc ở Việt Nam bị ăn cắp công nghệ năm nay. Tổng thống Hàn Quốc dỡ bỏ thiết quân luật sau vài giờ ban hành. Mỹ mở rộng kiểm soát xuất khẩu công nghệ, Trung Quốc phản đối. Israel: Lệnh ngừng bắn ở Li Băng không có nghĩa là chiến tranh kết thúc. Nga tập trận ở Địa Trung Hải với phi đạn siêu thanh. Phá niêm phong Cửa Thánh để lấy chìa khóa cho lễ khai mạc Năm Thánh tại Vatican.
- Bộ Đất đai, Cơ sở hạ tầng, Giao thông và Du lịch Nhật Bản đêm hôm qua (07/11) cho biết, có 26 học sinh phổ thông trung học và 1 giáo viên đi trên các chuyến bay từ Guam về Sân bay Quốc tế Narita có các triệu chứng như nôn, sốt nhẹ…, nghi là ngộ độc thực phẩm. Chủ đề : ngộ độc, thực phẩm --- Support this podcast: https://podcasters.spotify.com/pod/show/vov1tintuc/support
Cần Thơ sẽ xây dựng các vùng sản chuyên canh đạt tiêu chuẩn, đáp ứng theo từng nhóm thị trường và đẩy mạnh nông nghiệp thông minh, nông nghiệp tuần hoàn, thân thiện với môi trường, thích ứng với biến đổi khí hậu. Đây là những nhiệm vụ trọng tâm được Sở Nông nghiệp Cần Thơ đưa ra tại Hội nghị “Công bố quy hoạch ngành Nông nghiệp và Phát triển nông thôn TP. Cần Thơ thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050” diễn ra chiều ngày 1/11. Chủ đề : Cần Thơ, xuất khẩu --- Support this podcast: https://podcasters.spotify.com/pod/show/vov1tintuc/support
Lãnh đạo quốc phòng của Việt Nam và Trung Quốc hội đàm tại Hà Nội hôm 24 tháng 10 trong một sự kiện mà Việt Nam nói cho thấy mối quan hệ “ngày càng gắn bó mật thiết” giữa quân đội hai nước.
- Chiều tối hôm qua (10/10), tân Thủ tướng Nhật Bản Shigeru Ishiba và người đồng cấp Trung Quốc Lý Cường đã tổ chức hội nghị thượng đỉnh lần đầu tiên bên lề các hội nghị của Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) tại Lào. Tại hội nghị, hai bên đã nhất trí sẽ tiếp tục tăng cường liên lạc ở mọi cấp độ nhằm xây dựng “mối quan hệ cùng có lợi”. Chủ đề : nhật bản, trung quốc --- Support this podcast: https://podcasters.spotify.com/pod/show/vov1tintuc/support
- Hôm qua 10/9, Tổng thống Nga Vladimir Putin đã có bài phát biểu trên truyền hình với các tướng lĩnh quân đội về cuộc tập trận hải quân lớn nhất trong 3 thập kỷ của nước này, mang tên Đại dương-2024 (Ocean-2024), diễn ra từ ngày 10-16/9, tại Thái Bình Dương, Bắc Băng Dương, Địa Trung Hải, Biển Caspi và Biển Baltic. Trung Quốc cũng cử lực lượng tham gia tập trận với Nga lần này. Chủ đề : nga, tập trận --- Support this podcast: https://podcasters.spotify.com/pod/show/vov1tintuc/support
Học sinh trung học Sky Camarce bị Bộ Nội vụ yêu cầu rời khỏi nước Úc trước khi em có cơ hội hoàn thành Chứng chỉ Trung học phổ thông. Visa của em bị từ chối do một số quy tắc về thị thực du học không nhất quán với các loại thị thực khác. Câu chuyện của Sky Camarce cho thấy những lỗ hổng trong luật pháp cần phải được giải quyết.
- Thủ tướng Phạm Minh Chính phê bình nghiêm khắc các bộ, ngành và địa phương giải ngân thấp, đồng thời yêu cầu thực hiện "5 quyết tâm", "5 bảo đảm", phấn đấu giải ngân vốn đầu tư công năm nay đạt 95%- Ra mắt sách của Tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng về Quốc hội trong tiến trình đổi mới- Ủy ban Kiểm tra Trung ương quyết định khai trừ khỏi Đảng đối với ông Lê Thanh Vân - Ủy viên Thường trực Ủy ban Tài chính - Ngân sách của Quốc hội, Đại biểu Quốc hội khóa XV- Hội đồng nhân dân thành phố Hồ Chí Minh chất vấn về vấn đề bảo mật thông tin cá nhân và quản lý thông tin trên mạng xã hội- 8 giờ sáng mai, Bộ Giáo dục và Đào tạo công bố kết quả thi tốt nghiệp trung học phổ thông năm nay- Đại hội toàn quốc của Đảng Cộng hòa Mỹ khai mạc và chính thức đề cử cựu Tổng thống Donald Trump đại diện cho Đảng làm ứng cử viên trong cuộc bầu cử tổng thống Mỹ vào tháng 11 tới- Hội nghị thượng đỉnh các quốc đảo Thái Bình Dương nhấn mạnh nỗ lực hợp tác chống biến đổi khí hậu và an toàn hàng hải Chủ đề : công bố, điểm thi, tốt nghiệp --- Support this podcast: https://podcasters.spotify.com/pod/show/vov1thoisu0/support
- Lần đầu tiên Việt Nam và Hoa Kỳ tổ chức đối thoại kinh tế nhằm thúc đẩy hợp tác giữa hai nước- Vinh danh 67 doanh nghiệp tiêu biểu có nhiều đóng góp cải thiện môi trường làm việc và tăng cường phúc lợi cho người lao động- Hôm nay, hơn 1 triệu thí sinh trong cả nước làm thủ tục dự thi tốt nghiệp Trung học phổ thông- Israel ưu tiên giải quyết cuộc xung đột với lực lượng Hezbollah bằng giải pháp ngoại giao- Bà Ursula von der Leyen được chỉ định làm Chủ tịch Ủy ban châu Âu (EC) nhiệm kỳ thứ hai Chủ đề : thí sinh, thi tốt nghiệp --- Support this podcast: https://podcasters.spotify.com/pod/show/vov1thoisu0/support
Nghiên cứu mới cho thấy, việc tiêu thụ nhiều loại hạt, trái cây và các loại đậu cũng như ít đồ uống có đường, có thể giúp những người trên 60 tuổi cảm thấy bớt lo lắng và căng thẳng hơn. Nghiên cứu do Đại học Sunshine Coast dẫn đầu cho thấy, chế độ ăn theo phong cách Địa Trung Hải ,cũng có liên quan đến ít triệu chứng trầm cảm hơn.
Sau thành công của đợt một chiến dịch Hòa Bình, ta tiếp tục đập vỡ phòng tuyến sông Đà, tiêu diệt điểm cao 400, 600, Đá Chông, Chẹ, chặn đánh các cánh quân viện trên các trục được 87, Ba Vì, Mỹ Khê. Quân Pháp nhận thấy không đủ lực lượng bảo vệ phòng tuyến sông Đà nên rút lui toàn bộ, chỉ để lại cụm cứ điểm Đan Thê-La Phù gần Trung Hà, Sơn Tây. Địch dự định sẽ tăng cường phòng ngự tuyến đường số 6 và thị xã Hòa Bình. Qua 20 ngày chiến đấu, ta đã tiêu diệt được bộ phận lớn của quân địch, đường tiếp tế trên sông Đà của địch bị tê liệt. Đường số 6 bị chia cắt, quân Pháp ở Hòa Bình đã hoàn toàn chuyển sang thế phòng ngự bị động.
Chế độ ăn Địa Trung Hải, DASH và MIND được cho là những chế độ ăn tốt nhất cho sức khỏe tổng thể trong năm 2024. Vì sao các chế độ ăn này được đánh giá cao như vậy?
Ý tưởng này bắt nguồn từ Nghị quyết năm 1947 của Liên hợp quốc, trong đó kêu gọi chia vùng đất giữa Jordan và Địa Trung Hải thành các quốc gia Israel và Palestine riêng biệt. Nhưng các chuyên gia cho rằng những lời kêu gọi quốc tế về việc thực hiện giải pháp này hiện khó có thể dẫn đến việc hiện thực hóa nó.