Podcasts about ifri

durée : 00:20:57 - Le sept neuf - par : Benjamin Duhamel, Florence Paracuellos - Thomas Gomart, historien et directeur de l'Ifri, Amy Greene, politiste et spécialiste des États-Unis, experte associée à l'Institut Montaigne, décryptent l'évolution de la guerre au Moyen-Orient avec, notamment, la reprise des frappes entre Israël et l'Iran dimanche dernier. - invités : Amy Greene Politologue américaine, Thomas Gomart Historien des relations internationales, directeur de l'Institut français des relations internationales (IFRI). Vous aimez ce podcast ? Pour écouter tous les épisodes sans limite, rendez-vous sur Radio France

durée : 00:20:57 - Les interviews d'Inter - par : Benjamin Duhamel, Florence Paracuellos - Thomas Gomart, historien et directeur de l'Ifri, Amy Greene, politiste et spécialiste des États-Unis, experte associée à l'Institut Montaigne, décryptent l'évolution de la guerre au Moyen-Orient avec, notamment, la reprise des frappes entre Israël et l'Iran dimanche dernier. - invités : Amy Greene Politologue américaine, Thomas Gomart Historien des relations internationales, directeur de l'Institut français des relations internationales (IFRI). Vous aimez ce podcast ? Pour écouter tous les épisodes sans limite, rendez-vous sur Radio France

Đầu năm 2026, nhiều thúc đẩy từ phía Nga cũng như nội bộ chính giới châu Âu để Liên Âu trực tiếp đối thoại với điện Kremlin nhằm tìm ra giải pháp chấm dứt cuộc chiến tranh Nga – Ukraina, kéo dài từ hơn 4 năm nay. Đầu tháng 6, trước thềm thượng đỉnh của khối 27 nước ngày 18-19/06/2026, theo một số thông tin báo chí, giới lãnh đạo châu Âu có thể đề nghị với Nga « một thỏa thuận ngừng bắn », như một điều kiện tiên quyết trước khi bước vào đàm phán chính thức.  *** Việc khối 27 nước tìm lập trường thống nhất để đối thoại trực tiếp với Nga là một diễn biến mới, và đáng được khích lệ, trong bối cảnh cho đến nay, « Liên Hiệp Châu Âu gánh vác một phần chủ yếu và ngày càng lớn cái giá về kinh tế, tài chính cũng như về chính trị của cuộc xung đột này, nhưng lại bị gạt ra bên lề trong các cuộc đàm phán quan trọng » (Le Diplomat). Thống nhất lập trường, duy trì áp lực để buộc Nga có giải pháp chấm dứt chiến tranh là điều cần thiết, tuy nhiên, nhiều chuyên gia hàng đầu cảnh báo, một thỏa thuận ngừng bắn vội vàng với Nga là lợi bất cập hại. Đọc thêm : Nan giải của châu Âu là tìm được “tiếng nói chung” để đối thoại Putin « Trên thực tế, một thỏa thuận ngừng bắn vội vàng hoặc được thiết kế kém có thể khiến việc đạt được một giải pháp lâu dài trở nên khó khăn hơn », theo nhận định của chuyên gia Trung tâm tư vấn độc lập Chatham House, thuộc Royal Institute of International Affairs, có trụ sở tại Luân Đôn (bài « Một thỏa thuận ngừng bắn giữa Nga và Ukraina có thể gây nguy hiểm cho an ninh của Ukraine và châu Âu như thế nào? » của ông Simon Smith, đồng tác giả, đồng phụ trách chương trình nghiên cứu về khu vực Á – Âu và Nga). Nhận định của chuyên gia Chatham House ngụ ý nhắc đến vết xe đổ của hai thỏa thuận ngừng bắn Minsk I và Minsk II, được xác lập hồi 2014-2015, rút cục đã bị nhiều người coi như một « thất bại của ngoại giao châu Âu », tạo điều kiện cho Nga tiếp tục lấn tới bảy năm sau đó, với cuộc xâm lăng trên quy mô lớn, kéo dài cho đến nay. Thỏa thuận Minsk I và Minsk II cụ thể ra sao ? Các thỏa thuận, được ký kết tại Minsk, thủ đô Belarus, trong hai đợt, tháng 9/2014 (tên chính thức là Nghị định thư Minsk, thường được gọi là Thỏa thuận Minsk I), và tháng 2/2015 (« Gói biện pháp nhằm thực thi các Thỏa thuận Minsk », thường gọi là Thỏa thuận Minsk II), có mục tiêu hướng đến chấm dứt xung đột ở miền đông Ukraina. Ký kết hai thỏa thuận này là các thành viên của nhóm tiếp xúc ba bên, bao gồm các đại diện của Nga và Ukraina, cùng đại diện của Tổ chức An ninh và Hợp tác châu Âu - OSCE. Thỏa thuận sau đó được các lực lượng ly khai được Nga hậu thuẫn ký kết. Các thỏa thuận này bao gồm 13 điểm: ngoài lệnh ngừng bắn, là việc rút vũ khí hạng nặng ra xa đường chiến tuyến, trao đổi tù nhân và con tin. Các thỏa thuận cũng quy định cải cách hiến pháp ở Ukraina để ban hành quy chế đặc biệt của hai vùng lãnh thổ, chiếm một phần của hai tỉnh Luhansk và Donetsk, do phe ly khai kiểm soát. Hai thỏa thuận này là kết quả các vận động ngoại giao của tổng thống Pháp François Hollande và thủ tướng Đức Angela Merkel, phối hợp với tổng thống Nga Vladimir Putin và đương kim tổng thống Ukraina Petro Poroshenko. Sự kết hợp của Bộ Tứ này thường được gọi là « Công thức Normadie », do bắt nguồn từ cuộc gặp không chính thức giữa lãnh đạo bốn nước tại lâu đài Château de Bénouville (Calvados), vùng Normandie - Pháp, bên lề lễ kỷ niệm 70 năm ngày đồng minh đổ bộ trong Thế chiến Hai, vài tháng sau khi chiến tranh bùng nổ ở Donbass.   Ít ngày sau khi Thỏa thuận Minsk II được đúc kết, Hội Đồng Bảo An Liên Hiệp Quốc đã ra một nghị quyết, yêu cầu các bên tôn trọng Thỏa thuận này, nhưng không mang tính cưỡng chế. Vì sao các thỏa thuận Minsk bị coi là nguy hại cho Ukraina ? Đằng sau các biện pháp có vẻ rất bài bản như trên là một thực tế hoàn toàn khác. Viện Nghiên cứu Chiến tranh ISW, có trụ sở Washington, trong một bài phân tích về « Những bài học rút ra từ Thỏa thuận Minsk » (Lessons of the Minsk Deal), nhận định hệ quả nói chung của các Thỏa thuận Minsk này là đã không mang lại nền hòa bình lâu dài mà chủ yếu giúp Nga có thời gian tái tổ chức lực lượng, tăng cường hậu thuẫn phe ly khai, chấp nhận « đóng băng chiến sự », củng cố nền kinh tế chiến tranh để chuẩn bị cho cuộc tấn công trong tương lai. Chuyên gia Viện Nghiên cứu Chiến tranh Mỹ nhấn mạnh, một thỏa thuận ngừng bắn mới được đưa ra nhanh chóng, vội vã và thiếu bảo đảm có thể lặp lại mô hình của các thỏa thuận Minsk, cho phép Nga phục hồi sức mạnh, thay vì buộc Matxcơva phải thay đổi các tính toán chiến lược. Đọc thêm : Bất đồng Nga-Ukraina về Donbass có thể khiến Thỏa thuận Minsk tan vỡ ? Chuyên gia chính trị quốc tế Kristian Åtland, người Na Uy, tác giả nhiều khảo cứu về các thỏa thuận Minsk, nhấn mạnh là các thỏa thuận này là hoàn toàn « không hiệu quả », « không công bằng », « không bền vững », Ukraina đã bị buộc phải chấp nhận trong bối cảnh lực lượng ly khai được Nga hậu thuẫn đẩy quân đội Ukraina vào chân tường tại vùng Donbass (« War, diplomacy, and more war: why did the Minsk agreements fail? », Springer, 2024). Vị chuyên gia này cũng là tác giả bài « Đàm phán ngừng bắn Nga-Ukraina: Những bài học từ Tiến trình thất bại của các thỏa thuận Minsk » (2025). Đàm phán bên họng súng : Hàng nghìn binh sĩ Ukraina bị bao vây, Putin báo động nguy cơ thảm sát Hai thỏa thuận được ký kết đúng vào thời điểm hàng nghìn binh sĩ Ukraina bị vây hãm tại Ilovaisk (từ ngày 7/8 đến ngày 2/9/2014) và Debaltseve (từ 14/01 đến 20/02/2015). Nhà ngoại giao Pháp Jacques Audibert, cố vấn của tổng thống Hollande, người có mặt trực tiếp trong các đàm phán dẫn đến hai thỏa thuận nói trên, cho biết cụ thể: « Tình hình càng trở nên căng thẳng hơn, bởi rõ ràng là ông Putin đã cố tình kích động. Tuyên bố đầu tiên của ông ấy trong cuộc đàm phán này là: ‘‘Tôi xin lỗi, có 8.000 binh sĩ bị mắc kẹt trong vòng vây ở Debaltseve. Bao vây họ là các lực lượng pháo binh của quân  ly khai mà tôi không thể kiểm soát được. Tôi không thể làm gì được ! Vì tôi là người Nga mà ! Tất cả những binh sĩ này đều có nguy cơ bị thảm sát, nếu chúng ta không đạt được thỏa thuận tối hôm nay." Đó là bầu không khí mở đầu cuộc đàm phán kéo dài 16 giờ. Rõ ràng khi bạn bị đặt vào trong tình huống căng thẳng và hoàn toàn khác biệt như thế này, khi ai đó nói thẳng với bạn rằng, có thể có hàng ngàn người chết, nếu đàm phán thất bại, bạn sẽ phải ở trong tâm trạng căng thẳng tột độ. Điều này đúng với tất cả mọi người, nhưng đặc biệt là với người Ukraina. » Nga đã sử dụng việc leo thang quân sự có chủ đích để buộc Kiev chấp nhận các nhượng bộ lớn, trong bối cảnh Kiev cũng chịu áp lực nhiều từ các nước phương Tây ủng hộ tiến trình Minsk, để buộc phải ký kết các thỏa thuận này.   Hàng loạt điều bất khả: Ngôn từ mơ hồ, Kiev không được quyền kiểm soát biên giới… Ngoài chuyện ý đồ và mục tiêu của các bên, chuyên gia Na Uy Kristian Åtland nêu bật diễn đạt mơ hồ trong các thỏa thuận cũng là một nguyên nhân trực tiếp dẫn đến việc Thỏa thuận trở nên bất khả thi ngay từ đầu (« The vagueness and ambiguity of the language used in the Minsk agreements became an obstacle to the agreements' implementation »). Các thỏa thuận nói trên không có giá trị pháp lý khi chỉ được ký kết bởi các đại diện cấp thấp, gồm cựu tổng thống Ukraina, Leonid Koutchma, đại sứ Nga tại Ukraina và đại diện của OSCE. Không chỉ đến sau này, mà ngay vào lúc Thỏa thuận Minsk II được ký kết, truyền thông Pháp đã ghi nhận triển vọng thỏa thuận bất khả thi, đặc biệt với việc Ukraina sẽ chỉ được quyền kiểm soát hơn 400 km đường biên giới Ukraina – Nga, nằm giữa các khu vực ly khai ở Donbass và lãnh thổ Nga, một khi bầu cử địa phương ở các vùng ly khai được tổ chức, mà thời gian lại chưa được ấn định. Tổ chức An ninh và Hợp tác châu Âu - OSCE cũng không có thẩm quyền gì với việc giám sát tình hình ở đường biên giới. Trong thời gian đó, không có gì ngăn cản Nga tiếp tục đưa binh sĩ và phương tiện quân sự vào các vùng đất của Ukraina, do phe ly khai kiểm soát. Niềm tin vào Thỏa thuận Minsk và Putin: Ngay trước thềm cuộc xâm lăng 2022 Ngay tại thời điểm đó, và giờ đây nhìn lại, các thỏa thuận Minsk đã được coi như là bình phong, một phương tiện câu giờ đối với cả hai bên. Không chỉ cho Nga có thêm thời gian để chuẩn bị cho cuộc xâm lăng lớn mà phía Ukraina cũng tạm thời tránh được các tổn thất lớn trong bối cảnh lực lượng vũ trang còn rất yếu. Điều đáng nhấn mạnh là 7 năm sau, trước thềm cuộc xâm lăng quy mô lớn của Nga, ngày 24/02/2022, trong một bộ phận giới ngoại giao, học giả châu Âu, về mặt chính thức, các thỏa thuận Minsk vẫn được xem như là một cánh cửa dẫn đến hòa bình. Ngay cả một nhà nghiên cứu hàng đầu trong lĩnh vực này, như Tatiana Kastouéva-Jean, giám đốc Trung tâm Nga thuộc Viện Pháp về Quan hệ Quốc tế - Ifri, hai tuần trước cuộc tấn công của Nga (24/02/2022), vẫn đặt hy vọng vào việc thúc đẩy thực thi thỏa thuận Minsk, trong lúc tổng thống Pháp đang tiếp tục các vận động ngoại giao dồn dập, với hy vọng còn nước còn tát: « Nước Pháp đang gánh vác một trách nhiệm đặc biệt vào thời điểm này. Thật vậy, Emmanuel Macron đang đưa tiếng nói của châu Âu trở lại vị trí hàng đầu, đặc biệt là về một khía cạnh: các thỏa thuận Minsk. Đây là những thỏa thuận được ký kết vào tháng 2/2015 với mục tiêu giải quyết tình hình ở miền đông Ukraina. Đó là một mảnh ghép trong bức tranh toàn cảnh đối đầu căng thẳng hiện tại, với việc Nga tăng cường quân đội áp sát biên giới, trước khi đưa ra các yêu sách rộng hơn liên quan đến an ninh châu Âu và trật tự của châu Âu nói chung, thời kỳ sau khi Liên Xô sụp đổ ». Đọc thêm - Nửa thế kỷ ''Hiệp định Helsinki'': Chiến tranh Ukraina xóa sổ "Kiến trúc an ninh châu Âu" Nhà nghiên cứu viện Ifri tin tưởng vào khả năng Nga có thể sẵn sàng cho một giải pháp ngoại giao : « Chúng ta còn rất xa mới giải quyết được cuộc khủng hoảng. Nhưng với những diễn biến mới nhất này, tôi nghĩ chúng ta có thể mang lại thêm một chút hy vọng cho giải pháp ngoại giao. Tổng thống Putin đã để ngỏ cánh cửa thỏa hiệp. Ông ấy đã dành nhiều lời khen ngợi cho tổng thống Pháp Macron, cảm ơn ông ấy đã trở lại, đã đích thân đến, v.v. Trên thực tế, nếu chúng ta đang ở bên bờ vực chiến tranh, thì đây ắt không phải là kiểu hành vi mà chúng ta thấy ». (« Ukraina/Nga, một thỏa hiệp bất khả? », Tọa đàm với đài Pháp France Info, ngày 09/02/2022).   Kẻ xâm lăng được coi là người hòa giải: Nghệ thuật đàm phán của Putin  Minsk I và Minsk II đã được điện Kremlin sử dụng hiệu quả để khẳng định tính chính đáng của Nga trong hồ sơ chiến tranh vùng Donbass của Ukraina. Tại châu Âu, có người còn mong muốn có thêm một Thỏa thuận Minsk III. Điều mà nhiều chuyên gia nhấn mạnh là ảo tưởng hòa bình nhờ có được thiện chí của Nga, đã từng khiến châu Âu mất phương hướng trong một thời gian dài, và có thể sẽ tiếp tục mắc bẫy. Đọc thêm : Sử gia Françoise Thom: ‘‘Cho đến nay, người Nga vẫn coi nước Nga là một đế chế'' Bà Céline Marangé, chuyên gia về Nga, Ukraina và Belarus, Viện nghiên cứu chiến lược IRSEM thuộc Trường Quân sự - Ecole militaire Paris, lưu ý đến việc tổng thống Nga đã thành công một cách ngoạn mục, khi thể hiện mình là một bên trung gian hòa giải trong các thỏa thuận Minsk : « Tổng thống Nga coi các thỏa thuận Minsk II là một chiến thắng cá nhân của mình, một dấu hiệu cho thấy kỹ năng đàm phán và giành được những nhượng bộ từ các đối thủ. Trên thực tế, ông ta đã thành công đáng kể trong việc bảo đảm rằng các thỏa thuận không xác định bất kỳ nghĩa vụ rõ ràng nào đối với Matxcơva. Vì vậy, theo một cách nào đó, Điện Kremlin có thể tự thể hiện mình không phải là một bên tham gia xung đột, như trên thực tế từ đầu đã luôn là như vậy. Nga thể hiện là một bên trung gian hòa giải trong một cuộc xung đột nội bộ ở nước láng giềng, do quản lý kém, giống như một người trung gian hòa giải đối với một cuộc nội chiến. Trong khi đó, trên thực tế, tình hình bất ổn đã được Matxcơva đạo diễn ngay từ đầu, và vũ khí hạng nặng mà phe ly khai có được rõ ràng là đến từ Nga. » *** Nhiều chuyên gia khẩn thiết nhấn mạnh là, trong các đối thoại có thể diễn ra với điện Kremlin sắp tới, các lãnh đạo châu Âu cần kiên quyết duy trì lập trường, chỉ có thể chấp nhận một thỏa thuận đình chiến khi có được các đảm bảo vững chắc, các cơ chế thực thi rõ ràng, chặt chẽ, cùng với việc hậu thuẫn để Ukraina gia nhập các cấu trúc an ninh của châu Âu, để khiến cho mọi hành động gây hấn của Nga trong tương lai phải trả giá đắt. Chỉ có như vậy, châu Âu mới không bị rơi vào vết xe đổ của các thỏa thuận Minsk.

Vị thế « kinh đô » công nghiệp bán dẫn thế giới của Đài Loan được củng cố thêm khi lãnh đạo tập đoàn Nvidia tại Đài Bắc hôm 01/06/2026 thông báo « mở ra một kỷ nguyên mới » trong lĩnh vực máy tính cá nhân, chen chân vào câu lạc bộ rất khép kín của các nhà sản xuất các bộ vi xử lý trong tay Intel và AMD. Chiến tranh Iran và khủng hoảng ở eo biển Hormuz đe dọa cột trụ vững chắc nhất của nền kinh tế Đài Loan là công nghiệp bán dẫn ? Giải pháp nào cho hòn đảo phải nhập khẩu đến 97 % năng lượng để bảo đảm nhu cầu tiêu thụ cho 24 triệu dân và cỗ máy công nghiệp ? Các nhà sản xuất chip tiên tiến nhất của Đài Loan sẽ bị tác động đến mức độ nào từ cuộc khủng hoảng Trung Đông lần này do phụ thuộc đến 80 % khí heli của Vùng Vịnh ? Về an ninh năng lượng, an ninh công nghiệp, Đài Bắc có thể rút ra được những bài học nào trong trường hợp eo biển Đài Loan bị phong tỏa trong một cuộc xung đột quân sự với Bắc Kinh ? RFI tiếng Việt mời nhà nghiên cứu Adrien Simorre, cộng tác viên Viện Quan Hệ Quốc Tế Pháp IFRI trả lời các câu hỏi trên. Là một nhà báo và một nhà phân tích độc lập làm việc lâu năm tại Đài Bắc, Adrien Simorre nguyên là thông tín viên thường trực của đài RFI và của báo Libération. Từ đầu tháng 3/2026 eo biển Hormuz bị phong tỏa. Giao thương quốc tế xuyên qua một trong những cửa ngõ quan trọng nhất bị tê liệt. Dầu hỏa, khí đốt, khí hóa lỏng, phân bón, hóa chất, nhôm, lưu huỳnh, ammoniac … trở nên khan hiếm. Eo biển Hormuz, Đài Loan trong tâm bão Khác với chiến tranh Ukraina mà Nga khai mào năm 2022, lần này xung đột tại Trung Đông từ ngày 28/02/2026 đã đẩy châu Á vào một cuộc khủng hoảng năng lượng : 40 % nhập khẩu dầu và hơn 25 % khí hóa lỏng tiêu thụ tại châu Á phải đi qua eo biển Hormuz. Đài Loan là 1 trong 9 nền kinh tế thế giới phụ thuộc nhiều nhất vào khí hóa lỏng của Trung Đông cho nên cuộc xung đột này đang thử thách sức chịu đựng của mô hình công nghiệp và chính sách năng lượng trên hòn đảo với 24 triệu dân này. Về năng lượng, Đài Loan có nhiều nhược điểm : Thứ nhất, là một hòn đảo, Đài Loan không thể phát triển các hệ thống đường ống dẫn dầu hay khí đốt dưới lòng biển, trên bộ như của Trung Quốc hay châu Âu. Thứ hai là khác với Bắc Kinh, Đài Bắc không phát triển quan hệ với các nguồn cung cấp từ phía các quốc gia « bất hảo » bị quốc tế tẩy chay (Iran, Venezuela và Nga). Điểm thứ ba khả năng dự trữ năng lượng của hòn đảo này tuy có – và đủ sức bảo đảm các nhu cầu tiêu thụ trong « nhiều tháng », nhưng lại đặc biệt hạn chế đối với khí hóa lỏng như Adrien Simore đã ghi nhận trong bài nghiên cứu đăng trên trang mạng của Viện Quan Hệ Quốc Tế Pháp IFRI. Trả lời RFI tiếng Việt, tác giả bài nghiên cứu, Adrien Simorre nói rõ hơn :   « Hệ thống điện của Đài Loan phụ thuộc rất nhiều vào năng lượng từ Trung Đông vì gần một nửa lượng điện của hòn đảo được sản xuất từ khí tự nhiên hóa lỏng (LNG). Trong số lượng LNG đó, hơn một phần ba là mua của Qatar. Ngoài Qatar, thì Úc (33,5 %) và Mỹ (9,9 %) là hai nguồn cung cấp quan trọng khác cho Đài Loan. Vấn đề đặt ra là khả năng dự trữ LNG của Đài Loan chỉ có hạn, tương đương với tiêu thụ trong 10 ngày. Cho nên bất kỳ sự gián đoạn nào trong nguồn cung cũng có thể nhanh chóng làm cạn kiệt lượng dự trữ. Eo biển Hormuz bị phong tỏa, là một thách thức thực sự đối với Đài Loan (...)   Đây thực sự là một vấn đề rất nghiêm trọng, nhất là khi nhiều quốc gia khác trong khu vực như Nhật Bản, Hàn Quốc cũng phụ thuộc vào khí đốt nhập khẩu để sản xuất điện. Tuy nhiên, từ lâu nay các chính quyền liên tiếp ở Đài Bắc đã ý thức được rằng đây là một điểm yếu. Đài Loan là trung tâm hàng đầu thế giới về sản xuất chất bán dẫn tiên tiến, đây cũng là một lĩnh vực mang tính sống còn đối với kinh tế toàn cầu, đặc biệt là về trí tuệ nhân tạo. Bên cạnh đó còn có áp lực từ Trung Quốc : Bắc Kinh luôn tuyên bố chủ quyền đối với Đài Loan. Điều này làm dấy lên câu hỏi về khả năng duy trì nguồn cung ổn định cho Đài Loan trong trường hợp bản thân Đài Loan bị phong tỏa ». Hy sinh nhiều đề giữ « lá bùa hộ mệnh » Tháng 6/2024 Đài Loan đã ký kết với tập đoàn năng lượng QatarEnergy một hợp đồng bảo đảm các nguồn cung cấp dài hạn trong vòng 27 năm.  Chuyên gia Adrien Simorre lưu ý rằng Đài Loan chấp nhận chi ra rất nhiều tiền để bảo đảm nhu cầu năng lượng mà ưu tiên là để phục vụ ngành công nghiệp bán dẫn, vốn là « lá bùa hộ mệnh » của hòn đảo này trước những tham vọng về địa chính trị của Bắc Kinh. Tuy nhiên, năng lượng - dầu hỏa, khí hóa lỏng ... chỉ là một khía cạnh của cả một vấn đề để cho phép Đài Loan tiếp tục phát triển và giữ vững vị thế trên bàn cờ chip của thế giới. Adrien Simorre phân tích:   « Nhiều người nghĩ rằng ngành bán dẫn chỉ đơn giản là những nhà máy công nghệ cao với các cỗ máy vận hành gần như tự động. Nhưng cuộc khủng hoảng hiện nay cho thấy công nghệ bán dẫn phụ thuộc rất nhiều vào các nguyên liệu đầu vào nhập khẩu mà khí tự nhiên hóa lỏng là một ví dụ. Một thí dụ khác là khí heli. Đây là sản phẩm phụ của quá trình khai thác khí tự nhiên và được sử dụng trong nhiều công đoạn sản xuất chip. Về điểm này, Đài Loan cũng phụ thuộc rất lớn vào Qatar. Trong những năm gần đây, Qatar chiếm khoảng khoảng 80% lượng heli nhập khẩu vào Đài Loan. Nhưng nói đi thì cũng phải nói lại : một ông khổng lồ trong ngành như TSMC đương nhiên tập đoàn này đã có những sự chuẩn bị từ trước : TSMC đã xây dựng kho dự trữ và phát triển các hệ thống tái chế heli rất tiên tiến. Nhưng các doanh nghiệp Đài Loan không phải ai cũng có những bước chuẩn bị như TSMC. Số này có thể phải đối mặt với chi phí sản xuất tăng cao hoặc tình trạng chậm trễ trong sản xuất.  Song nếu cuộc khủng hoảng Trung Đông kéo dài nhiều tháng, điều là hiện vẫn còn quá sớm để dám khẳng định, sẽ tạo ra căng thẳng đối với một số nhà sản xuất chip có biên lợi nhuận thấp hơn, những hãng sản xuất các bộ xử lý phổ thông hơn. Hai bài học trước mắt từ căng thẳng ở eo biển Hormuz là mức độ phụ thuộc rất lớn của trí tuệ nhân tạo vào chip của Đài Loan và hai là bản thân cỗ máy sản xuất của hòn đảo này lại rất dễ đứt gẫy chuỗi cung ứng …». Ba ngõ thoát hiểm Vậy giải pháp nào cho Đài Loan để thoát khỏi thế bế tắc hiện nay ? Adrien Simorre đưa gia ba phương án : « Giải pháp đầu tiên đối với Đài Loan là đa dạng hóa nguồn cung cấp để bớt phụ thuộc vào Trung Đông. Mỹ và Úc có thể là những giải pháp thay thế. Khả năng thứ hai là quay lại với điện hạt nhân – và đây sẽ là một quyết định lớn về mặt chính trị, bởi vì sau tai nạn nhà máy điện hạt  nhân Fukushima năm 2011, Đài Bắc từng quyết định từ bỏ điện hạt nhân. Là một khu vực nằm trên vành đai địa chấn, Đài Loan cũng có những lo ngại tương tự như Nhật Bản. Mục tiêu của Đài Loan khi đó là thay thế điện hạt nhân bằng khí tự nhiên và năng lượng tái tạo. Tuy nhiên, quá trình phát triển năng lượng tái tạo diễn ra chậm hơn dự kiến. Khi lên nắm quyền cách đây hai năm, tổng thống Lại Thanh Đức đã bắt đầu đề cập đến khả năng khôi phục điện hạt nhân. Khủng hoảng ở Trung Đông hiện nay châm thêm củi lửa cho ông Lại Thanh Đức để phát triển điện hạt nhân. Giải pháp thứ ba là tăng cường dự trữ chiến lược : Đài Loan vốn đã triển khai kế hoạch mở rộng năng lực tích trữ LNG, một phần nhằm nâng cao khả năng đối mặt với nguy cơ xung đột hoặc sức ép từ Trung Quốc. Theo tôi, cuộc khủng hoảng hiện nay sẽ khiến Đài Loan gắn liền khái niệm 'an ninh năng lượng' với 'an ninh công nghiệp'. Đây sẽ là một trong những cột trụ trong chiến lược phát triển và an ninh của hòn đảo này. Cụ thể hơn, điều đó cũng có nghĩa là Đài Loan không chỉ chú trọng đến các khoản chỉ dự trữ năng lượng mà còn phải xây dựng những kho dự trữ các nguyên liệu đầu vào chiến lược như heli và nhiều vật tư công nghiệp khác cần thiết cho sản xuất chip. Về mặt địa chính trị, tất cả những điều này đều rất quan trọng. Đối với Đài Loan, vốn đang bị cô lập về mặt ngoại giao, mục tiêu là chứng minh cho thế giới thấy tầm quan trọng của hòn đảo này. Chỉ một hòn đảo nhỏ với 24 triệu dân có thể chi phối kinh tế toàn cầu, nhờ công nghệ bán dẫn trong thời đại phát triển trí tuệ nhân tạo. Cũng chính do vị thế quá mạnh của Đài Loan trong lĩnh vực chiến lược này mà tổng thống Mỹ Donald Trump những tháng gần đây, đã tỏ ra không hài lòng : không hài lòng thấy siêu cường kinh tế số 1 thế giới phải lệ thuộc vào bọ điện tử và các bộ vi xử lý của Đài Loan ». Tổng thống Lại Thanh Đức đang kỳ vọng khởi động lại hai nhà máy điện hạt nhân trước ngưỡng 2029. Ông là người của đảng Dân Tiến mà đảng này từ trước tới nay có lập trường chống sử dụng điện hạt nhân. Về vấn đề đa dạng hóa các nguồn cung cấp, Đài Loan trông cậy mở rộng hợp tác với Mỹ và Úc. Hoa Kỳ đang là nguồn cung cấp khoảng 10 % LNG cho Đài Loan nhưng  hòn đảo này kỳ vọng nâng tỷ lệ này lên tới 25 % vào ngưỡng 2029-2030. Có điều khí đốt của Mỹ đắt hơn so với của Qatar. Trung Quốc tự nhận là một giải pháp cho Đài Loan  Cùng lúc, phía bên kia eo biển Đài Loan, Bắc Kinh ý thức được những khó khăn của Đài Bắc để tự chủ về năng lượng. Phát ngôn viên bộ Ngoại Giao Trung Quốc từng hứa hẹn : Sau khi thống nhất một cách hòa bình Đài Loan, Hoa lục « hoàn toàn có thể bù đắp cho hòn đảo này những thiếu hụt về điện lực, về khí tự nhiên, hay dầu thô ». Trung Quốc cũng có thể là một « nguồn bảo đảm đáng tin cậy » đối với an ninh năng lượng cho hòn đảo này. Eo biển Hormuz bị phong tỏa và xung đột ở Trung Đông đương nhiên là một thách thức đối với ngành công nghiệp bán dẫn Đài Loan, với khả năng thích ứng của hòn đảo này trước một môi trường bất ổn hơn. Đây đồng thời là một cơ hội để Đài Bắc rà soát lại những biện pháp cho phép đối phó trong trường hợp eo biển Đài Loan bị phong tỏa hay hòn đảo này bị bao vây trước những tham vọng của Trung Quốc muốn đưa hòn đảo « nổi loạn (này) trở về với đất mẹ ».     

Ce mercredi 27 mai, Jean-Louis Martin, économiste et chercheur associée sur l'Amérique latine à l'Ifri,était l'invité d'Annalisa Cappellini dans Le monde qui bouge - L'Interview, de l'émission Good Morning Business, présentée par Erwan Morice. Ils sont revenus sur le Cuba qui est en proie à une crise sanitaire inédite causée par le blocus pétrolier américain. Retrouvez l'émission du lundi au vendredi et réécoutez la en podcast.

Les 16 et 17 mai 2026, Kiev a lancé sur la Russie l'une de ses attaques les plus massives. Plus de 600 drones sont tombés sur la capitale, Moscou, mais aussi sur des zones qui se trouvent à plus de 1 700 kilomètres de la frontière ukrainienne. Les frappes ukrainiennes en Russie sont de plus en plus nombreuses et efficaces et pourraient être une bascule. Situées à près de 2 000 kilomètres de l'Ukraine, les villes russes de Iekaterinbourg, Perm, Tcheboksary ont été touchées : des usines d'armement, des raffineries, des aérodromes attaqués dans cette région de l'Oural russe, qui se pensait jusque-là à l'abri de la guerre. Des frappes dronisées longue distance qui, pour les forces ukrainiennes, ont représenté quelques défis. Vincent Tourret, chercheur à l'Institut français des relations internationales (Ifri), explique : « Le premier défi, c'est tout simplement le nombre de drones en production pour atteindre ces distances-là. C'est augmenter la charge utile sur chaque drone. Réussir à avoir des appareils qui soient capables d'évoluer malgré les interférences électroniques russes. Et puis enfin, le problème est d'affaiblir suffisamment la défense anti-aérienne et antimissiles de Moscou pour passer de plus en plus. Les Ukrainiens, sur plus d'un an, on fait cet effort industriel, technologique et opérationnel, où petit à petit, ils ont grignoté les batteries et les radars situés en Ukraine, puis ensuite dans les régions limitrophes comme Belgorod ou la Crimée, et ont commencé à élargir les trous dans la raquette de la défense russe. » Amener la guerre dans le quotidien des Russes Ces frappes dans profondeur révèlent des failles béantes dans le dispositif de protection russe et provoque de fait des bouleversements stratégiques. Vincent Tourret poursuit : « Le niveau qui est le plus visible, celui stratégique, est d'amener la guerre dans la vie de tous les jours des Russes. C'est un des buts avoués de la stratégie ukrainienne. Mais là, ce qui est le plus intéressant et le plus important, c'est que jusqu'à maintenant, on avait une lutte ukrainienne avec les drones qui étaient dans l'infiniment petit, avec les FPV, les drones sur la ligne de front, et l'infiniment grand, donc les frappes sur les villes russes et les raffineries. Ce qui, maintenant, est en train de changer, c'est l'interdiction à portée moyenne – entre 50 et 100 kilomètres –, où les Ukrainiens ont désormais des drones efficaces pour aller frapper des centres de munitions, leur logistique, les zones de concentration, les bases, les garnisons. Et donc, il y a un vrai risque pour les Russes que les Ukrainiens arrivent à finalement asphyxier leurs efforts et à stabiliser le front, voire à reprendre l'initiative. » Un été 2026 possiblement décisif Si pour le moment, aucune inflexion n'a été observée côté russe, l'été est propice aux offensives et servira de test à la théorie de la victoire de chacun, souligne Vincent Tourret : « Les Russes sont restés sur l'idée selon laquelle ils peuvent user les forces ukrainiennes en les pressurisant jusqu'à ce qu'elles craquent. La théorie ukrainienne, inversement, c'est de se dire qu'ils peuvent mettre un coup d'arrêt suffisamment fort, détruire suffisamment des pointes d'offensives russes pour qu'il y ait une stagnation, voire une stabilisation du front. Et pour y parvenir, ils robotisent à outrance le front. Effectivement, cet été ces deux théories vont se répéter à forte puissance. » Après plus de quatre ans de guerre, l'été 2026 pourrait donc être décisif, avec pour bilan un possible épuisement des forces en présence. À lire aussiGuerre en Ukraine: plusieurs noms font surface dans l'hypothèse d'une médiation européenne

durée : 00:59:13 - Affaires étrangères - par : Christine Ockrent - Après un premier report, les dirigeants américains et chinois doivent se réunir les 14 et 15 mai à Pékin. Sur fond de guerre en Iran, de rivalité technologique et de tensions à Taïwan, quels sont les enjeux de cette rencontre ? Les deux superpuissances sont-elles prêtes à négocier ? - réalisation : Luc-Jean Reynaud - invités : Agatha Kratz Directrice de Rhodium Group Europe, associée à Rhodium Group (RHG); Mathieu Duchâtel Directeur des Études internationales et Expert Résident de l'Institut Montaigne; Marc Julienne Directeur du Centre Asie de l'Institut français des relations internationales (IFRI); Robin Niblett Distinguished Fellow et ancien Directeur (2007-2022) de Chatham House

durée : 00:11:31 - Les Enjeux internationaux - par : Guillaume Erner - Les machines sont-elles en train de remplacer les soldats ? En Ukraine, Zelensky affirme qu'une position russe a été reprise par des robots seuls, et prévoit de commander 50 000 drones terrestres en 2026. Une course aux armements high-tech qui transforme en profondeur la façon de faire la guerre. - réalisation : Félicie Faugère - invités : Jean-Christophe Noël Chercheur associé au Centre des Études de Sécurité de l'Institut français des relations internationales (IFRI), rédacteur en chef d'une revue spécialisée sur la guerre aérienne “Vortex”

durée : 00:59:42 - Affaires étrangères - par : Christine Ockrent - De la guerre en Iran au blasphème par l'IA, la fracture entre Léon XIV et Donald Trump s'est transformée en crise ouverte. Que révèle ce duel entre la Maison-Blanche et le Vatican ? Quel sera son impact sur l'électorat états-unien, qui s'exprimera lors des midterms en novembre ? - réalisation : Luc-Jean Reynaud - invités : Blandine Chelini-Pont Professeure en histoire contemporaine et relations internationales à l'université d'Aix-Marseille; Thomas Gomart Historien des relations internationales, directeur de l'Institut français des relations internationales (IFRI).; Denis Lacorne Politiste, directeur de recherche au Centre de Recherches Internationales (CERI) de Sciences Po. Auteur notamment de Les Frontières de la tolérance, Gallimard, 2016.; Jean-François Colosimo essayiste, directeur des éditions du Cerf

durée : 00:03:38 - Les P'tits Bateaux - par : Camille Crosnier - C'est une question qui semble tout droit sortie d'un film de science-fiction, et pourtant, c'est celle que se pose Jade, 10 ans : un robot peut-il créer un autre robot identique à lui-même ? - réalisation : Stéphanie Texier, Marjorie Devoucoux - invités : Laure de Roucy-Rochegonde Directrice du Centre géopolitique des technologies à l'Institut français des relations internationales (IFRI) et enseignante à Sciences Po Paris et à l'université Paris-II Panthéon-Assas Vous aimez ce podcast ? Pour écouter tous les épisodes sans limite, rendez-vous sur Radio France

Le marché du tungstène est de plus en plus serré et les prix battent des records. Ce qui tire les prix vers le haut, c'est une demande militaire de plus en plus forte pour ce métal réputé pour sa dureté et sa résistance à des températures élevées. Le tungstène est prisé par le secteur de la défense en raison de sa dureté et de sa résistance extrême à la chaleur : son point de fusion est le plus élevé de tous les métaux, 3 422 °C, ce qui permet aux composants qui en contiennent d'être ultra-résistants et de supporter des températures élevées sans se déformer.   Le tungstène est présent dans les blindages, les superalliages des moteurs des avions et surtout dans la plupart des munitions, explique Raphaël Danino-Perraud, chercheur associé à l'Institut français des relations internationales (Ifri). Avec plusieurs milliers de missiles utilisés, la guerre au Moyen-Orient est devenue un accélérateur des besoins en tungstène, des besoins qui pourraient augmenter cette année d'au moins 10 % pour le seul secteur militaire. L'offre chinoise toujours restreinte Cette demande pèse sur les prix car, du côté de l'offre, la Chine ne suit pas. Dans ce secteur, comme dans beaucoup d'autres, c'est l'empire du Milieu qui donne le ton. Le pays contrôle entre 75 et 80 % de l'approvisionnement, mais a mis en place l'année dernière plusieurs mesures de restriction à l'exportation. Ces limitations s'ajoutent au vieillissement des mines et au manque d'investissement qui a engendré une baisse de la production et « une pénurie structurelle d'approvisionnement en tungstène en Chine », selon Argus Media. Le décalage entre l'offre et la demande se traduit dans les prix : le produit issu du premier raffinage du minerai brut, le paratungstate d'ammonium (APT), s'affiche à 3 000 dollars la tonne, soit une hausse de 200 % depuis janvier et de 500 % en un an, selon Argus Media. À lire aussiLes prix du tungstène encore soutenus par les restrictions chinoises en 2026 Des prix incitatifs pour le secteur minier Les prix actuels pourraient favoriser l'investissement et accélérer le développement ou la relance de plusieurs mines au Royaume-Uni, aux États-Unis et au Canada. Les prix faciliteront peut-être également la montée en puissance d'une autre mine de tungstène, en Corée du Sud, qui vient d'être rouverte après une trentaine d'années d'inactivité. À lire aussiLes 12 matières premières essentielles au secteur de la défense selon l'Otan

C dans l'air du 28 avril 2026 - Ormuz : le blocus s'éternise, la France se prépare aux pénuries... Le patron de TotalEnergies, Patrick Pouyanné, a mis en garde vendredi dernier contre les conséquences d'un blocage prolongé du détroit d'Ormuz. « Nous avons désormais absorbé tout le surplus (des stocks, ndlr). Si la situation perdure encore deux ou trois mois, nous entrerons dans une ère de pénurie énergétique, comme celle que subissent déjà certains pays asiatiques », a-t-il déclaré lors d'une conférence organisée par l'Institut français des relations internationales (Ifri).Une inquiétude désormais partagée par plusieurs grands dirigeants français. « Le monde est maintenant dans une crise assez sérieuse au Moyen-Orient », a estimé Bernard Arnault lors de l'assemblée générale des actionnaires de LVMH, le 23 avril. Même constat pour Benoît Bazin, PDG de Saint-Gobain : « La crise est profonde et elle se diffuse partout. Elle va peser sur l'économie mondiale. On ne reviendra pas à la situation d'avant. »Faut-il pour autant redouter une pénurie imminente ? À ce stade, les messages se veulent rassurants. « Il n'y a pas de signe de pénurie en vue », a affirmé Michel-Édouard Leclerc vendredi dernier sur le plateau de C dans l'air, tout en prévenant que les prix du pétrole ne devraient pas retrouver leur niveau d'avant la guerre entre les États-Unis et l'Iran.Même ligne du côté de l'exécutif. « À ce stade, la situation est contrôlée », a déclaré le chef de l'État samedi. En déplacement à Athènes, Emmanuel Macron a assuré que le conflit au Moyen-Orient ne permettait « d'envisager aucune pénurie » de carburant en France, appelant à éviter tout « comportement de panique ».Le ministre de l'Économie a, lui aussi, tenté de rassurer ce mardi sur France Inter. « Si demain on arrêtait complètement d'importer, on aurait trois mois de stock (…) On a encore énormément de réserves », a résumé Roland Lescure. « Le sujet potentiel, c'est le kérosène », a-t-il toutefois relevé, en rappelant la forte dépendance des compagnies européennes aux approvisionnements en provenance des pays du Golfe.Les premières conséquences se font déjà sentir dans le transport aérien. Plusieurs compagnies à bas coût, comme Ryanair, Transavia ou Volotea, ont commencé à annuler des vols face à la flambée des prix. « Il est probable que les vacances de beaucoup de gens seront touchées », avertissait le 22 avril le commissaire européen à l'Énergie, Dan Jørgensen, évoquant à la fois des annulations et des billets « très, très élevés ».Au-delà du secteur aérien, c'est l'ensemble de l'économie mondiale qui pourrait être affecté. Le Fonds monétaire international a revu à la baisse sa prévision de croissance pour 2026, à 3,1 %, et alerte sur un scénario plus défavorable en cas d'aggravation des tensions : risque de récession, inflation plus élevée. « Rares seront les pays à sortir indemnes », prévient l'institution.Nos experts :- Philippe DESSERTINE - Economiste, directeur de l'Institut de Haute Finance et auteur de L'horizon des possibles - Dominique SEUX - Editorialiste Les Echos et France Inter, auteur de Les débats de l'éco” - Patrice GEOFFRON - Professeur d'économie à Paris Dauphine, spécialiste de l'énergie, directeur du centre de géopolitique de l'énergie - Béatrice MATHIEU - Grand reporter économie pour L'Express

Trong cuộc chiến Mỹ-Israel chống Iran, bùng lên từ cuối tháng 2/2026, có một ẩn số quan trọng : Phản ứng của lực lượng Houthi. Theo nhiều nhà quan sát, cho dù Houthi chỉ là một cộng đồng thiểu số tại Yemen, nhưng nếu lực lượng này quyết định tham chiến, tác động sẽ rất lớn đến khu vực. Vì sao ? Chiến tranh Iran : Houthi nhập cuộc ngày 28/03/2026 Sau gần một tháng kể từ đầu cuộc chiến, ngày 28/03, lực lượng Houthi tấn công Israel bằng tên lửa. Cuộc tấn công đã được thông báo vào hôm trước : Mục tiêu là để ngăn ngừa Israel và Mỹ leo thang quân sự chống Iran. Trên đài France 24, cựu đại sứ Pháp tại Qatar và Ả Rập Xê Út, Bertrand Besancenot, nhận định: « Đây là một tín hiệu quan trọng, theo tôi. Tín hiệu này cho thấy, thật không may, Teheran muốn khẳng định chúng ta đang ở trong giai đoạn leo thang xung đột. Do đó, việc lực lượng Houthi bắt đầu tham gia vào cuộc xung đột, bất chấp thỏa thuận ngừng bắn với Mỹ trước đó, rõ ràng có nghĩa là Teheran trên thực tế đã yêu cầu lực lượng Houthi can thiệp. » Từ thời điểm đó đến nay, quân Houthi dùng tên lửa đạn đạo oanh kích Israel ít nhất bốn lần vào các vị trí chiến lược, trong đó đáng chú ý có đợt tấn công ngày 02/04 cùng ngày với đợt oanh kích lớn nhất của Iran nhắm vào Israel từ đầu chiến tranh.   Tấn công Israel và cản trở giao thông ở Hồng Hải để phản đối chiến tranh của Israel tại Gaza Đây không phải là lần đầu quân Houthi tham chiến. Kể từ khi bùng nổ cuộc chiến tranh của Israel chống Hamas tại Gaza từ cuối năm 2023, để trả đũa vụ tấn công khủng bố của Hamas trên đất Israel, cái tên Houthi đã được thế giới biết đến rộng rãi. Tính đến đầu năm 2024, Houthi dùng ít nhất 40 tên lửa đạn đạo và hàng trăm drone tấn công Isarel, và khoảng 30 tàu thuyền trên biển Hồng Hải, nối liền Địa Trung Hải với Ấn Độ Dương. Ông David Rigoulet-Roze, nhà nghiên cứu tại Viện Phân tích chiến lược Pháp (Institut Français d'Analyse stratégique - IFAS), chuyên gia về Trung Đông và bán đảo Ả Rập, nhận định: « Sau ngày 7/10/2023, lực lượng Houthi là một trong các bên đầu tiên thể hiện ủng hộ về mặt quân sự đối với Hamas trong cuộc chiến ở Gaza. Đã có một kho vũ khí tồn tại dưới thời cựu tổng thống Saleh trước khi bị lật đổ, nhưng rõ ràng hệ thống vũ khí của lực lượng Houthi đã phát triển, nhờ sự hỗ trợ của người Iran, đặc biệt là Lực lượng Vệ binh Cách mạng, và của Hezbollah, giúp Houthi tăng cường khả năng tên lửa đạn đạo. » (Chương trình Arte Les Houthis : l'engrenage continue au Moyen-Orient ? / Lực lượng Houthi: Vòng xoáy bạo lực ở Trung Đông có tiếp tục?). Houthi là ai ? Lực lượng Houthi có tên gọi chính thức là Ansar Allah, tức « những người trung thành với Thượng Đế », được thành lập trong thập niên 1990, sau khi hai miền Yemen thống nhất dưới quyền lãnh đạo của gia tộc Saleh. Houthi là tên của nhà sáng lập phong trào Hussein Badreddin al-Houthi, thuộc bộ tộc Houthi, thành viên một trong ba liên minh bộ tộc lớn nhất ở vùng núi miền bắc Yemen. Nhà sáng lập Houthi thuộc tiểu nhánh Hồi giáo Zaydism, hệ phái Hồi giáo Shia. Zaydism là nhánh tôn giáo chiếm khoảng 20 đến 30% dân số Yemen (tiểu nhánh này có rất nhiều khác biệt so với nhánh imam thứ 12 / Twelver Shi'ism, cũng thuộc hệ phái Shia, là nhánh tôn giáo chủ lưu tại Iran). Phong trào vũ trang của Houthi chống chế độ bị cáo buộc tham nhũng và tàn bạo của gia tộc Saleh thân Ả Rập Xê Út bùng lên vào năm 2003 khi Mỹ tấn công Irak. Năm 2011, cách mạng bùng nổ tại Yemen trong bối cảnh phong trào Mùa Xuân Ả Rập. Tổng thống Saleh bị lật đổ. Nội chiến bùng lên năm 2014, với ba lực lượng chính : (1) phong trào ly khai muốn tái lập nước Nam Yemen, được Các Tiểu Vương Quốc Ả Rập Thống nhất hậu thuẫn,  (2) chính phủ Saleh lưu vong, được quốc tế công nhận, và (3) người Houthi.   Cách mạng, nội chiến và can thiệp nước ngoài: Houthi tìm hậu thuẫn của Iran Cuộc can thiệp quân sự của liên quân quốc tế do Ả Rập Xê Út đứng đầu, với hậu thuẫn của Mỹ nhằm tái lập chính phủ Saleh, kết thúc với thỏa thuận ngừng bắn năm 2022 dưới sự bảo trợ của Liên Hiệp Quốc. Gần 400.000 người thiệt mạng tại Yemen, trong 7 năm chiến tranh. Yemen hiện tại được coi là một trong những xứ sở khốn khổ nhất thế giới, với 18 triệu trong số hơn 40 triệu dân bị thiếu ăn trầm trọng, thiếu nước sạch và phương tiện y tế. Lực lượng Houthi hiện kiểm soát khoảng 30% lãnh thổ Yemen, tại các vùng rừng núi hiểm trở, và các địa bàn chiến lược chủ yếu, như các vùng ven biển và vùng giáp biên với Ả Rập Xê Út. Chính trong bối cảnh cách mạng, nội chiến và can thiệp nước ngoài này, quan hệ giữa Houthi và Iran được siết chặt. Bà Agnès Levallois, chủ tịch Viện Nghiên cứu Trung Đông Địa Trung Hải (IReMMO), chuyên về vùng Cận Đông, nhận định (chương trình của Arte) : « Chúng ta hãy trở lại năm 2015, khi Ả Rập Xê Út quyết định phát động chiến tranh chống lực lượng Houthi, nổi lên sau các cuộc biểu tình năm 2011 buộc tổng thống Saleh phải ra đi. Phong trào phản kháng Mùa Xuân Ả Rập 2011 cũng đã lan đến Yemen. Sau khi tổng thống Saleh ra đi, đã có những cuộc đối đầu giữa các lực lượng khác nhau cấu thành nên xã hội Yemen. Lực lượng Houthi là một thành phần của xã hội Yemen, chủ yếu là người Hồi giáo theo hệ phái Shia, đã tìm đến Iran để nhận được các hỗ trợ. Đây là chiến lược được xác lập trong bối cảnh các cuộc nổi dậy sau phong trào Mùa Xuân Ả Rập năm 2011. » Eo biển Bab el-Mandeb, một huyết mạch hàng hải Á – Âu Theo một báo cáo của Liên Hiệp Quốc, lực lượng Houthi vào năm 2024 có khoảng 350.000 binh sĩ. Một lá chủ bài của Houthi là eo biển Bab el-Mandeb, tuyến hàng hải gần nhất nối liền châu Á với châu Âu, nơi trung chuyển của khoảng 10% thương mại hàng hải quốc tế (xem thêm về eo biển Bal el-Mandeb trên trang CNES - Trung tâm nghiên cứu Không gian Quốc gia Pháp). Tướng Dominique Trinquand, cựu lãnh đạo phái bộ quân sự của Pháp tại Liên Hiệp Quốc, nhấn mạnh đến nguy cơ Houthi phong tỏa eo biển: « Điều này có thể dẫn đến hệ quả gì ? Có thể nói một cách đơn giản là xung đột sẽ được mở rộng. Ngoài eo biển Hormuz, còn có một eo biển cực kỳ quan trọng khác là eo biển Bab el-Mandeb ở Hồng Hải. Lực lượng Houthi đã từng gây thiệt hại và làm gián đoạn đáng kể khu vực này trong nhiều năm. Có một lực lượng  hải quân của châu Âu được triển khai để bảo vệ Hồng Hải. Nhưng nếu lực lượng Houthi quyết định nhập cuộc và nếu như họ vẫn có đủ tên lửa để ngăn chặn tuyến đường hàng hải đó, thì xung đột sẽ mở rộng và tình hình sẽ trở nên ngày càng phức tạp hơn, bởi với việc hai eo biển Hormuz và Bab el-Mandeb ở Hồng Hải bị ngăn chặn, không một con tàu nào có thể đi qua tại khu vực này. » Sẵn sàng tham gia cuộc chiến « bất cân xứng » chống đại cường Cho đến nay, lực lượng Houthi mới tấn công Israel và chưa có hành động ngăn cản tự do hàng hải tại eo biển Bab el-Mandeb, thỏa thuận hưu chiến với Mỹ vẫn được duy trì theo nhiều nhà quan sát, trái ngược với nhận định của cựu đại sứ Pháp tại Ả Rập Xê Út. Chuyên gia Viện Phân tích chiến lược Pháp David Rigoulet-Roze lưu ý, với cuộc tấn công này, lực lượng Houthi muốn bắn tín hiệu đến Mỹ và Ả Rập Xê Út (chương trình Arte) : « Ẩn dưới hành động này, phe Houthi đã ngầm gửi đi một thông điệp đến Mỹ và Ả Rập Xê Út. Cụ thể là lực lượng Houthi có khả năng lập một liên minh với Teheran để phản công. Điều quan trọng cần nhớ là kể từ năm 2015, lực lượng Houthi đã liên tục oanh kích Ả Rập Xê Út bằng tên lửa. Sân bay của Các Tiểu Vương Quốc Ả Rập Thống nhất cũng từng bị tấn công. Ả Rập Xê Út sẽ phải đối đầu với hai địch thủ. Đây là điều không thể bỏ qua, cho dù khả năng hoạt động của lực lượng Houthi vẫn còn bị hạn chế. Việc có thêm mối đe dọa tiềm tàng ở sau lưng, bên cạnh mối đe dọa trực tiếp từ Iran, quả thực là khiến Ả Rập Xê Út lâm vào thế khó. Vì vậy, lực lượng Houthi không chỉ gây khó cho riêng Israel, mà toàn bộ cấu trúc an ninh khu vực đang bị xáo trộn, với những hậu quả rất, rất khó lường. » Một số nhà quan sát, như chính trị gia Pháp Thierry Breton, cựu ủy viên Châu Âu, xem cuộc chiến Iran chống Mỹ là cuộc chiến tranh « bất cân xứng » chống lại đại cường, mang tầm vóc thế giới « đầu tiên » trong kỉ nguyên đương đại (bài « Cuộc chiến tranh thế giới bất cân xứng đầu tiên », Le Grand Continent, ngày 27/03/2026). Một bên với vũ khí tối tân, chi phí lớn, muốn tập trung kết thúc trong thời gian ngắn, bên kia chủ trương kéo dài chiến tranh với cường độ thấp. Trong chiến lược chiến tranh « bất cân xứng », lực lượng Houthi có thể đóng vai trò đắc lực khi đe dọa eo biển ở Hồng Hải, có thể tác động mạnh đến các nước trong khu vực, đặc biệt là Ai Cập, mà một phần lớn nền kinh tế dựa vào kênh đào Suez, buộc các nước gây áp lực với Mỹ chấm dứt chiến tranh.    Houthi : « Proxy » của Iran hay tự chủ về chiến lược ? Lực lượng Houthi rõ ràng là chỗ dựa đắc lực của chế độ Hồi giáo Iran trong cuộc đối đầu với đại cường Hoa Kỳ. Tuy nhiên, trong vấn đề này, giới quan sát có hai luồng quan điểm đối nghịch. Nếu như nhiều người, như chuyên gia David Rigoulet-Roze cho rằng Houthi là « lực lượng ủy nhiệm » (proxy) hay thế lực thừa hành mệnh lệnh từ Iran (cho dù tác giả có ghi nhận đây là một proxy không giống như các proxy khác), thì ông Élie Tenenbaum, Viện Quan hệ Quốc tế của Pháp (IFRI), phê phán việc lạm dụng khái niệm « proxy », và khẳng định tính chất tự chủ cao về chiến lược của người Houthi (chương trình Arte) : « Houthi và Iran là các tác nhân có quyền tự chủ chiến lược riêng. Họ xích lại gần nhau vì nhu cầu hợp tác. Ngược lại với trường hợp của lực lượng Hezbollah ở Liban, Houthi không phải do Iran lập ra. Chế độ Teheran không có chỗ đứng nào trong giai đoạn khởi nguồn của phong trào Houthi. Mối liên hệ với Iran chỉ dần dần gia tăng từ năm 2015. Ban đầu, hỗ trợ của Iran rất hạn chế. Có sự hỗ trợ về vũ khí và tài chính, và có cả việc chuyển giao công nghệ, nhưng các tên lửa của Yemen chẳng hạn không hoàn toàn là tên lửa của Iran, mà là những tên lửa sử dụng công nghệ của Iran, đã được Yemen chế tạo theo cách của mình ». Houthi, tuy tham gia « Trục kháng chiến », chống bá quyền của Mỹ và chủ nghĩa dân tộc Do Thái cực đoan (Sionism), do Iran đứng đầu, nhưng chủ động về chiến lược. Đó cũng là quan điểm của chuyên gia hàng đầu về Yemen, ông Bruce Riedel, nhà phân tích của cơ quan tình báo Mỹ CIA đã nghỉ hưu, cố vấn cấp cao bốn đời tổng thống Mỹ, tác giả cuốn « Nước Mỹ và người Yemen » (Tọa đàm trực tuyến do viện tư vấn Quincy Institute for Responsible Statecraft, có trụ sở tại Washington, tổ chức đầu năm 2024). Hòa bình cho người Palestine, hòa bình và độc lập cho dân tộc Yemen là những mục tiêu chủ chốt mà lực lượng Houthi theo đuổi cho đến nay, theo nhiều chuyên gia về Yemen.

Au Soudan, la guerre entre les forces armées soudanaises et les paramilitaires des Forces de soutien rapide (FSR) entre dans sa quatrième année. Elle a plongé dans la pauvreté la majorité des Soudanais, arraché 11 millions d'entre eux à leurs foyers et répandu la faim. Depuis le début du conflit, en avril 2023, la production d'or déclarée a chuté, au profit des réseaux parallèles d'extraction et d'exportation. Le contrôle des zones minières entre les FAS et les FSR est devenu un élément déterminant du financement de l'effort de guerre. L'analyse de Thierry Vircoulon, chercheur associé au Centre Afrique subsaharienne de l'Institut français de relations internationales (IFRI). À lire aussi«Un véritable cauchemar»: la chute d'El-Fasher, summum de l'horreur au Soudan

durée : 00:59:05 - Affaires étrangères - par : Christine Ockrent - En Iran comme en Ukraine, l'usage de l'IA à des fins militaires s'impose de plus en plus sur le champ de bataille. Jusqu'où des armes létales peuvent-elles devenir autonome ? Quelles transformations dans les manières de faire la guerre, sur le plan technologique, stratégique mais aussi éthique ? - réalisation : Luc-Jean Reynaud - invités : Laure de Roucy-Rochegonde Directrice du Centre géopolitique des technologies à l'Institut français des relations internationales (IFRI) et enseignante à Sciences Po Paris et à l'université Paris-II Panthéon-Assas; Isabelle Ryl Directrice de PRAIRIE (Paris Ai research Institute) ; François Heisbourg Conseiller spécial à l'ISS (International Institute for Strategic Studies), conseiller spécial du président de la Fondation pour la recherche stratégique (FRS); Jean-Paul Paloméros Ancien chef d'Etat-Major de l'armée de l'air, ancien commandant suprême allié Transformation au sein de l'OTAN

  C'est une première depuis 53 ans. Quatre astronautes se sont envolés vers la Lune la nuit dernière. C'est le coup d'envoi de la mission américaine Artémis 2 attendue depuis plusieurs années et prévue pour durer dix jours autour du satellite de la Terre. Une étape cruciale avant de voir à nouveau des humains marcher sur la Lune. Une « priorité absolue » fixée par le Président américain Donald Trump. Mais la Chine n'est pas en reste et développe également des programmes dans ce but-là. Quel est l'état des forces en présence ? Pourquoi faut-il viser la Lune ? Pour en débattre : - Paul Wohrer, chercheur au Centre géopolitique des technologies de l'institut français des relations internationales (Ifri) et responsable du Programme espace  - Alban Guyomarc'h, chercheur en droit des activités spatiales université Panthéon Assas-Collège de France, coordinateur du groupe GT Objectif Lune de l'Association Nationale de la Recherche et de la Technologie (ANRT) - Olivier Sanguy, responsable de l'actualité spatiale à la cité de l'Espace à Toulouse. 

  C'est une première depuis 53 ans. Quatre astronautes se sont envolés vers la Lune la nuit dernière. C'est le coup d'envoi de la mission américaine Artémis 2 attendue depuis plusieurs années et prévue pour durer dix jours autour du satellite de la Terre. Une étape cruciale avant de voir à nouveau des humains marcher sur la Lune. Une « priorité absolue » fixée par le Président américain Donald Trump. Mais la Chine n'est pas en reste et développe également des programmes dans ce but-là. Quel est l'état des forces en présence ? Pourquoi faut-il viser la Lune ? Pour en débattre : - Paul Wohrer, chercheur au Centre géopolitique des technologies de l'institut français des relations internationales (Ifri) et responsable du Programme espace  - Alban Guyomarc'h, chercheur en droit des activités spatiales université Panthéon Assas-Collège de France, coordinateur du groupe GT Objectif Lune de l'Association Nationale de la Recherche et de la Technologie (ANRT) - Olivier Sanguy, responsable de l'actualité spatiale à la cité de l'Espace à Toulouse. 

durée : 00:38:49 - L'Invité(e) des Matins - par : Guillaume Erner, Yoann Duval - Depuis le 28 février et le déclenchement de l'opération américano-israélienne contre l'Iran, seize pays ont été frappés ou visés. Alors que le Pakistan tente de s'imposer en médiateur entre Téhéran et Washington, la question reste entière : jusqu'où cette guerre peut-elle s'étendre ? - réalisation : Félicie Faugère - invités : Thomas Gomart Historien des relations internationales, directeur de l'Institut français des relations internationales (IFRI).; Pierre Grosser Historien, spécialiste des relations internationales, membre du Centre d'histoire de Sciences Po

durée : 00:22:41 - Les interviews d'Inter - par : Ali Baddou, Marion L'Hour - Alors que les États-Unis et Israël semblent plus que jamais embourbés dans la guerre qu'ils ont lancée contre l'Iran, nos invités sont Thomas Gomart, directeur de l'Ifri et Aysegul Sert, journaliste, professeure affiliée à l'École de journalisme de Sciences Po. - invités : Thomas Gomart Historien des relations internationales, directeur de l'Institut français des relations internationales (IFRI)., Ayşegül Sert Journaliste américano-turque. Elle réside actuellement à Paris où elle est Professeur affiliée à l'École de journalisme de Sciences Po. Vous aimez ce podcast ? Pour écouter tous les épisodes sans limite, rendez-vous sur Radio France

durée : 00:58:52 - Affaires étrangères - par : Christine Ockrent - Donald Trump repousse au 6 avril son ultimatum avant d'éventuelles frappes contre les infrastructures électriques iraniennes, les Houthis au Yémen revendiquent leur première attaque contre Israël depuis le début de la guerre. Escalade, négociations, guerre d'usure… Quelles perspectives aujourd'hui ? - réalisation : Luc-Jean Reynaud - invités : Dorothée Schmid Responsable du programme Turquie/Moyen-Orient de l'Institut français des relations internationales (Ifri); Maya Kandel Historienne spécialiste des États-Unis; Emmanuel Lincot Professeur à l'Institut Catholique de Paris, chercheur associé à l'Iris et sinologue; Cyrille Bret Géopoliticien, maître de conférences à Sciences Po Paris, chercheur associé à l'Institut Jacques-Delors

Planisphère se penche aujourd'hui sur une manière originale de partager une solide expertise du terrorisme. Non pas par un énième rapport aux plus hautes autorités, non pas par une audition devant les parlementaires, mais par un roman. Comment la fiction peut-elle aider à penser le terrorisme ? Pour répondre, Planisphère a le plaisir de recevoir Marc Hecker. Podcast et synthèse rédigée complète sur Diploweb.com Marc Hecker, Directeur exécutif de l'Institut français des relations internationales, l'Ifri. Docteur en science politique, Marc Hecker conduit depuis une vingtaine d'années des recherches sur le terrorisme. Cette fois, il signe un roman : « Daech au pays des merveilles », aux éditions Spinelle.Cette émission a été enregistrée le 17/02/2026 et diffusée le 17/03/2026. Planisphère est une émission de RND et RCF, produite par Pierre Verluise, reprise en podcast sur Diploweb.com avec en bonus une synthèse rédigée. Extraits de la synthèse rédigée"Comment penser le terrorisme autrement que par des rapports institutionnels ou des analyses académiques classiques ? C'est à cette question originale que répond Marc Hecker, directeur exécutif de l'Institut français des relations internationales (Ifri), en choisissant la voie de la fiction. Dans l'émission Planisphère, il revient sur son premier roman, « Daech au pays des merveilles », qui mêle rigueur scientifique et narration romanesque pour explorer les dynamiques du terrorisme, de la radicalisation et de la résilience sociétale. Cette intervention éclaire à la fois l'intérêt heuristique de la fiction, les mutations de la menace terroriste en France et en Europe, ainsi que les tensions entre médias, recherche et temporalité de l'analyse. Marc Hecker explique son choix de la fiction par un double objectif : toucher un public plus large et dépasser certaines limites structurelles de la recherche académique. Le roman permet tout d'abord de tester des hypothèses prospectives sur le temps long, en déroulant des scénarios complexes que les études prospectives ne peuvent souvent qu'esquisser. Ensuite, la fiction offre un accès privilégié à la conscience des acteurs et à leur manière de penser, là où le chercheur se heurte à l'impossibilité de « perquisitionner les cerveaux ». Elle permet ainsi de mieux comprendre les logiques subjectives, émotionnelles et identitaires de la radicalisation. Enfin, le roman offre la possibilité d'intégrer des anecdotes de terrain, des expériences professionnelles et des situations humaines qui n'ont pas leur place dans les formats académiques traditionnels.L'idée de ce roman repose sur une audition réelle du directeur général de la sécurité intérieure en 2016, évoquant le risque d'une « grande confrontation » entre l'ultra-droite et les musulmans en France. Marc Hecker s'interroge sur les raisons pour lesquelles cette confrontation n'a pas eu lieu. Deux explications principales émergent : d'une part, la résilience de la société française ; d'autre part, l'efficacité des services de renseignement, qui ont déjoué une quinzaine de projets d'attentats d'ultra-droite. Le roman agit ici comme une mise en lumière de ce à quoi la société française a échappé, donnant à l'ouvrage une dimension à la fois uchronique et anticipatrice. Initialement appliqué aux individus, le concept de résilience est étendu par Marc Hecker à l'échelle collective. Il désigne la capacité d'une société à absorber un choc majeur sans s'effondrer ni basculer dans une polarisation irréversible. Malgré la stratégie djihadiste visant explicitement l'implosion sociale et la guerre civile, la société française a su éviter cette trajectoire. Des mécanismes de désescalade politique, institutionnelle et sociale ont permis de contenir la violence. (...)Voir la synthèse rédigée complète sur Diploweb, avec des ressources complémentaires

La Banque d'investissement européenne, bras armé financier de la politique de l'UE, a récemment publié ses résultats annuels. En 2025, elle a investi 3,1 milliards d'euros sur le continent africain, soit un tiers de ses investissements dans le monde. Ils sont stables par rapport à l'année passée dans un contexte de restrictions budgétaires. Un signal que l'Union européenne veut conserver une place stratégique sur le continent. L'énergie figure parmi les secteurs prioritaires pour les investissements de l'Union européenne en Afrique. La Banque d'investissement européenne (BEI) vient de signer un nouvel accord d'un milliard d'euros avec la Banque mondiale et la Banque africaine de développement. « Une initiative qui vise à financer des projets en Afrique pour amener 300 millions d'Africains à avoir l'électricité », explique Ambroise Fayolle, vice-président de la BEI. « C'est une priorité européenne. La présidente de la BEI avait annoncé des investissements de l'ordre de 2 milliards d'euros dans les énergies renouvelables quand elle était en Afrique du Sud à la fin de l'année dernière. Ce sont des problématiques extrêmement importantes en Afrique et des investissements souvent coûteux, mais qui sont nécessaires si on veut contribuer au développement et à la prospérité du continent. » Appui au secteur de l'eau potable en Tunisie et au Maroc, soutien à l'économie bleue en Afrique de l'Ouest ou encore financement de programmes de santé et de développement de vaccins… Autant de projets qui répondent à la « priorité stratégique que l'Europe accorde à l'Afrique », souligne Ambroise Fayolle. « Ce qu'on essaye de développer, ce sont des positionnements de la BEI dans des projets qui correspondent à la fois à des priorités européennes, aux intérêts des entreprises européennes, mais aussi à des problématiques et des priorités qui sont des priorités africaines. » À lire aussiComment la Banque européenne d'investissements investit en Afrique avec la réduction de l'aide publique « Des investissements de meilleure qualité » L'Union européenne cherche également des débouchés sur le continent. La bataille commerciale y est importante avec des acteurs tels que les États-Unis, les Émirats arabes unis ou encore la Chine. Pour Thierry Vircoulon, chercheur associé à l'Institut français des relations internationales (IFRI), l'UE a un atout face à ses concurrents : « elle met l'accent sur les critères sociaux et environnementaux dans ses projets. Elle a aussi l'avantage d'être un peu plus prudente dans ses analyses de risques. Car on voit souvent des pays du Golfe ou la Chine lancer des projets sans véritable étude de faisabilité. Cette stratégie peut avoir des inconvénients, puisque les conditions sont difficiles et les projets peuvent prendre plus de temps. Mais ce sont quand même des investissements de meilleure qualité. » À lire aussiAfrique-Émirats arabes unis: un boom des relations commerciales émiriennes sur le continent Une bataille commerciale alors que les puissances cherchent en même temps à sécuriser leurs approvisionnements en matières premières et minerais stratégiques.

Les journalistes et experts de RFI répondent également à vos questions sur les cours du pétrole depuis le début de la guerre en Iran, la force de frappe iranienne et des tensions au sein de l'Église anglicane. Sénégal : le tandem Diomaye-Sonko définitivement enterré ?   En réaction à la première assemblée générale de la coalition « Diomaye Président », de nombreux militants du Pastef, le parti au pouvoir, et des membres du gouvernement ont pris position en faveur du Premier ministre. Le divorce est-il définitivement consommé entre Bassirou Diomaye Faye et Ousmane Sonko ? La coalition du chef de l'État affiche ses intentions électorales. Quels sont ses objectifs ? Avec Léa-Lisa Westerhoff, correspondante permanente de RFI à Dakar.     Guerre en Iran : comment les propos de Donald Trump influencent les cours du pétrole ?   Alors que les prix du pétrole ont explosé depuis le début de la guerre en Iran avec le blocage du détroit d'Ormuz, la tendance s'est inversée après la déclaration de Donald Trump, affirmant que la guerre était « quasiment finie ». Comment une simple prise de parole peut-elle provoquer une chute de 10-15% du prix du pétrole ?   Avec Stéphane Geneste, journaliste au service économie de RFI, chronique « Aujourd'hui l'économie ».       Guerre en Iran : que reste-t-il de la force de frappe de Téhéran ?   Dix jours après le début des frappes américaines et israéliennes sur l'Iran, Donald Trump assure que la guerre va « bientôt se terminer ». De son côté, le ministre iranien des Affaires étrangères, Abbas Araghchi, a affirmé que son pays était prêt à se battre « aussi longtemps que nécessaire ». Combien de temps l'Iran peut-il encore tenir face aux États-Unis et à Israël ? Que reste-t-il de sa force de frappe ? Avec Héloïse Fayet, chercheuse au Centre des études de sécurité de l'Institut français des relations internationales (Ifri).     Église anglicane : pourquoi conservateurs et progressistes s'opposent -ils ?   Réunis la semaine dernière à Abuja, des membres d'un courant conservateur de l'Église anglicane, la Global anglican future conférence (Gafcon), ont annoncé la création d'un Conseil anglican mondial pour s'opposer à la nomination de Sarah Mulally, première femme archevêque de Canterbury, la plus haute responsable religieuse de l'Église d'Angleterre qui compte des fidèles à travers 165 pays. Pourquoi sa nomination fait-elle autant polémique ? Quel est l'objectif de ce nouveau Conseil anglican mondial ?  Avec Liza Fabbian, journaliste au service Afrique de RFI.  

durée : 00:38:24 - Questions du soir : le débat - par : Quentin Lafay, Stéphanie Villeneuve - Le 28 février 2026, Donald Trump a ordonné au Pentagone de cesser toute utilisation de l'intelligence artificielle Claude, développée par l'entreprise Anthropic et qui collaborait jusque-là avec l'armée américaine pour améliorer ses performances militaires. - invités : Nastasia Hadjadji Journaliste indépendante spécialisée dans l'économie numérique; Laure de Roucy-Rochegonde Directrice du Centre géopolitique des technologies à l'Institut français des relations internationales (IFRI) et enseignante à Sciences Po Paris et à l'université Paris-II Panthéon-Assas

durée : 00:38:24 - Questions du soir : le débat - par : Quentin Lafay, Stéphanie Villeneuve - Le 28 février 2026, Donald Trump a ordonné au Pentagone de cesser toute utilisation de l'intelligence artificielle Claude, développée par l'entreprise Anthropic et qui collaborait jusque-là avec l'armée américaine pour améliorer ses performances militaires. - invités : Nastasia Hadjadji Journaliste indépendante spécialisée dans l'économie numérique; Laure de Roucy-Rochegonde Directrice du Centre géopolitique des technologies à l'Institut français des relations internationales (IFRI) et enseignante à Sciences Po Paris et à l'université Paris-II Panthéon-Assas

durée : 00:04:13 - Les P'tits Bateaux - par : Camille Crosnier - Aujourd'hui, Robin, 12 ans, se demande comment savoir si une vidéo qu'il regarde sur internet est traffictée ou pas ? La spécialiste de l'intelligence aertificielle, Laure de Roucy-Rochegonde, lui répond. - réalisation : Amazir Hamadaine-Guest, Marjorie Devoucoux - invités : Laure de Roucy-Rochegonde Directrice du Centre géopolitique des technologies à l'Institut français des relations internationales (IFRI) et enseignante à Sciences Po Paris et à l'université Paris-II Panthéon-Assas Vous aimez ce podcast ? Pour écouter tous les épisodes sans limite, rendez-vous sur Radio France

Việc Israel và Hoa Kỳ tấn công Iran trực tiếp giúp Matxcơva tháo gỡ cùng lúc những khó khăn tài chính, chứng minh Nga là một nguồn cung cấp năng lượng « đáng tin cậy », nhất là với Trung Quốc. Chiến sự tại Trung Đông giảm nhẹ một phần lệnh cấm vận dầu hỏa nhắm vào Nga, tăng nguồn thu nhập để tài trợ cho cỗ máy chiến tranh tại Ukraina. Cơn sốt dầu do khủng hoảng tại Iran sẽ kéo dài bao lâu ? Tổng thống Vladimir Putin đang đánh cược vào khả năng Mỹ bị sa lầy ở Iran, lấn cấn vì an ninh Vùng Vịnh nên càng dễ buông tay với Ukraina. Điều duy nhất Nga muốn tránh bằng mọi giá là kịch bản chế độ Teheran sụp đổ, vì như vậy Matxcơva sẽ mất một lá bài then chốt tại Trung Đông. RFI tiếng Việt mời Arnaud Dubien, giám đốc Đài Quan Sát Pháp-Nga tại Matxcơva, phân tích về tác động của khủng hoảng tại Trung Đông đối với nước Nga. Đêm 09/03/2026, tuyên bố của tổng thống Mỹ Donald rằng Trump chiến sự tại Trung Đông sẽ « chóng kết thúc » cũng đủ để làm hạ nhiệt trên thị trường năng lượng. Giá khí đốt đã giảm 15 % trong phiên giao dịch vào sáng ngày 10/03/2026. Từ khi chiến dịch Epic Fury khai mào, giá dầu trên thế giới đã tăng 30 % trong một tuần, khí đốt, mà Qatar là nguồn cung cấp lớn nhất, tăng giá 75 % trong 10 ngày qua. Trong bối cảnh Nga đang phải huy động 10 % ngân sách để tài trợ chiến tranh Ukraina, đây trước hết là một tin vui đối với nước Nga : Matxcơva bội thu nhờ dầu khí của các quốc gia Vùng Vịnh bị mắc kẹt trong chảo lửa Trung Đông. Giá dầu trước chiến tranh Iran đang từ 60-65 đô la/thùng đã vượt ngưỡng 100 đô la hôm 09/03/2026.  Năng lượng của Nga trở nên « có giá » Báo Kommersant của Nga tuần trước chạy tựa lớn : « Về kinh tế, phải chăng Nga là một trong những bên có lợi nhất từ chiến tranh Iran ? » Vào lúc Matxcơva đang cần ngoại tệ để đài thọ cho cỗ máy chiến tranh, kinh tế Nga đình đốn, phó giám đốc quỹ tài chính quốc gia Alexei Grivach, được báo Le Figaro trích dẫn, cho rằng: « Tình hình tại Trung Đông xấu đi khiến năng lượng của Nga càng có sức thu hút cao, mở ra nhiều cơ hội cho Trung Quốc, Ấn Độ và nhiều quốc gia khác tại châu Á ». Phát ngôn viên điện Kremlin Dmitri Peskov khẳng định : « Nhu cầu mua dầu hỏa của Nga tăng mạnh liên quan trực tiếp đến chiến tranh Iran ». Như thể chiến tranh tại Iran và chảo lửa ở Trung Đông hiện tại cho phép nước Nga giải quyết được nhiều vấn đề trong một sớm một chiều. Đầu tiên hết là thúc đẩy ngành xuất khẩu dầu khí, tiếp sức cho các tập đoàn năng lượng mà doanh thu bị thu hẹp do các lệnh trừng phạt của Âu, Mỹ càng lúc càng khắt khe. Gần đây nhất, Ấn Độ bị chính quyền Trump thúc ép để hạn chế mua dầu của Nga. Tháng 1/2026 dầu của Nga chỉ còn chiếm 20 % nhập khẩu của Ấn Độ trong lúc 55 % dầu thô tiêu thụ tại quốc gia Nam Á này do các nước Trung Đông cung cấp. Nhờ chiến tranh Iran, khối lượng dầu của Nga bị tồn đọng bỗng chốc có điểm đến an toàn, thậm chí là được « danh chính ngôn thuận » cập các bến cảng của Trung Quốc hay Ấn Độ, Thổ Nhĩ Kỳ. Cũng trong trường hợp của Ấn Độ, chính Trump ngay tuần trước đã tạm thời cho phép New Delhi nhập khẩu trở lại dầu của Nga sau nhiều tháng hù dọa, rồi « trừng phạt » Ấn Độ đã mua dầu của Nga. Trả lời RFI tiếng Việt, giám đốc Đài Quan Sát Pháp-Nga Arnaud Dubien xem đây trước hết là dấu hiệu cho thấy Mỹ « thất bại khi muốn làm suy yếu mối quan hệ Ấn Độ - Nga ». Điểm thứ ba quan trọng đối với Nga là sau khi « tạm » cho phép Ấn Độ mua lại dầu hỏa của Nga, Mỹ và sau đó sẽ là châu Âu phải xét lại việc cấm vận  dầu khí của Nga. Lợi thế thứ tư là uy tín của nước Nga với tư cách là một nhà cung cấp năng lượng cho thế giới được tăng thêm khi dầu của Trung Đông bị « kẹt » ở eo biển Hormuz và trong Vịnh. Cuối cùng, Matxcơva hôm nay đã bắt đầu sử dụng lại lá bài năng lượng để mặc cả với châu Âu, đặc biệt là trên vấn đề Ukraina. Arnaud Dubien, Đài Quan Sát Pháp-Nga, nhấn mạnh : Trái với phân tích của nhiều chuyên gia, quyền lợi của Nga tại Trung Đông không chỉ giới hạn ở Iran, cho nên Matxcơva tránh khẳng định vai trò một « đồng minh thân thiết » của Teheran :   « Về cuộc khủng hoảng gần đây, chúng ta thấy rõ những giới hạn và những cơ hội đối với Nga. Giới hạn ở đây đối với Nga, cũng như các nước khác, bao gồm Trung Quốc, châu Âu … là Matxcơva đã không thể ngăn cản Israel và Mỹ tấn công Iran. Tuy nhiên, Nga tránh thể hiện sự liên kết hay liên đới với Teheran. Bởi vì lợi ích của Nga ở Trung Đông không chỉ thu hẹp ở Iran mà thậm chí còn còn lớn hơn rất nhiều ở các quốc gia trong Vùng Vịnh. Nói cách khác, Matxcơva rất thận trọng, tránh để bị Ả Rấp Xê Út, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất và các nước khác đánh giá là đứng về phía Iran. Trên thực tế Nga cũng không hoàn toàn đứng về phía Iran » Trước mắt, dầu khí tăng giá là một « làn gió mới » thổi tới Matxcơva. Arnaud Dubien, Đài Quan Sát Pháp-Nga, phân tích thêm từng điểm một : « Điều rất đáng chú ý Matxcơva đã có nhiều thay đổi trong cách nhận thức và đánh giá tình hình ở Trung Đông kể từ hôm 28/02/2026, khi Hoa Kỳ và Israel bắt đầu oanh kích Iran. Thoạt đầu công luận Nga khó tin và bị choáng váng, không thể ngờ là bộ máy lãnh đạo chế độ Iran đã bị đánh trúng, nhất là mới chỉ hai tháng trước đây, Mỹ cũng đã có một chiến dịch ngoạn mục bắt cóc tổng thống Venezuela. Hành động này khiến Nga sửng sốt và lo ngại. Nhưng trong hơn chục ngày qua, đã có một số thay đổi, bởi vì tình hình ở Trung Đông, ít ra là cho đến thời điểm này, rõ ràng đã không diễn ra như Mỹ và Israel mong muốn. Chế độ ở Teheran tuy trong tình trạng rắn không đầu nhưng không sụp đổ, đồng thời những hệ quả ngoài dự kiến khi can thiệp quân sự đang bắt đầu xuất hiện với quy mô rất lớn. Hậu quả đầu tiên là trong lĩnh vực kinh tế, và có thể trong thời gian tới sẽ là những tác động về phương diện chính trị (…) Về ngắn hạn, vấn đề đầu tiên liên quan đến năng lượng, đặc biệt là dầu mỏ. Gần đây nhất là Mỹ đã phải đồng ý tạm thời để cho Ấn Độ mua dầu hỏa của Nga để thay thế lượng dầu mà Trung Đông không thể cung cấp cho quốc gia Nam Á này. Đây là một điều thuận lợi cho cả Ấn Độ lẫn Nga. Hơn nữa những nỗ lực trước đây của Washington để làm suy yếu quan hệ giữa New Delhi với Matxcơva là vô ích. Nhưng câu hỏi chính là tình trạng khan hiếm dầu từ Trung Đông sẽ kéo dài bao lâu. Ngoài dầu hỏa ra, xung đột với Iran còn tác động trực tiếp đến thị trường khí hóa lỏng, mà Qatar là một nguồn cung cấp chính yếu, chiếm khoảng 20 % xuất khẩu toàn cầu. Hệ thống sản xuất đã bị gián đoạn và trong mọi trường hợp cần hơn một tháng để khôi phục lại hoàn toàn các hoạt động trong lĩnh vực này. Trên vấn đề năng lượng, Liên Hiệp Châu Âu và Trung Quốc bị thiệt hại nặng hơn cả (…)  Trong mọi trường hợp, hậu quả từ xung đột ở Trung Đông lần này là Nga và Trung Quốc sẽ hợp tác sâu hơn trong lĩnh vực năng lượng. Thực ra thì hợp tác song phương trên lĩnh vực này đã rất mạnh. Tôi muốn nói đến đường ống dẫn dầu nối Đông Siberi với Trung Quốc, hoạt động từ khoảng 15 năm nay, rồi đôi bên cũng đã kết nối với đường ống Power of Siberia từ 2019. Nga cũng là một nguồn cung cấp khí hóa lỏng quan trọng cho Trung Quốc. Nhìn từ Bắc Kinh, Nga được xem là nguồn cung cấp có ít rủi ro nhất, và có lẽ là rẻ nhất. Không ai nghĩ là vì một lý do nào đó xuất khẩu của Nga sang Trung Quốc bị gián đoạn (…) Ngoài ra còn có phân bón, một thế mạnh khác của Nga. Các lô hàng hiện đang bị mắc kẹt tại eo biển Hormuz. Trong khi đó, Liên Hiệp Châu Âu đã áp thêm thuế nhập khẩu đối với phân bón do Nga sản xuất. Có thể nói trên thị trường này, dường như chính châu Âu, nhất là các doanh nghiệp và người dân châu Âu, mới là bên chịu thiệt thòi trong chuyện này ». Những bất lợi về chiến lược  Bên cạnh những lợi ích kinh tế, chiến sự tại Iran cũng là một ẩn số đối với nước Nga của ông Vladimir Putin. Thứ nhất, ngoài những hợp đồng quân sự giữa Matxcơva với Cộng Hòa Hồi Giáo Iran, Nga còn có nhiều quyền lợi kinh tế tại quốc gia Trung Đông này từ các chương trình hạt nhân dân sự như ở Busher, cho đến các chương trình đầu tư cùng khai thác dầu mỏ của các tập đoàn như Gazprom hay Rosneft, Likoil…, các công trình xây dựng đường sắt … Cũng chính nhờ những dự án liên doanh đó, trong 4 năm qua, Nga đã phần nào lách được lệnh trừng phạt quốc tế. Đổi lại, Iran cũng đã được hỗ trợ không ít về vốn đầu tư và công nghệ. Chiến tranh Iran kéo dài và những thiệt hại về vật chất đe dọa trực tiếp đến quyền lợi của Nga Quan trong hơn nữa và đây là điểm thứ nhì : Đầu 2025 Nga và Iran đã ký kết một hiệp định « đối tác chiến lược toàn diện », nhưng khi Teheran bị tấn công, Matxcơva không mấy năng nổ can thiệp giúp đồng minh Trung Đông này. Tatiana Kastouéva Jean, Viện Quan Hệ Quốc Tế Pháp IFRI, ghi nhận : Hiệp định đối tác chiến lược toàn diện giữa Matxcơva và Teheran không bắt buộc các bên phải bảo vệ lẫn nhau về mặt quân sự nhưng chỉ nội việc Nga tránh trực tiếp chỉ trích tổng thống Trump can thiệp vào Iran, không hỗ trợ Teheran bằng các phương tiện quân sự cũng đủ để công luận nghi ngờ về lợi ích khi được Matxcơva yểm trợ. Uy tín của Matxcơva có phần sứt mẻ trong mắt các quốc gia đang phát triển thuộc khối Global South. Điểm thứ ba, như báo The Conversation ghi nhận, đó là nguồn cung cấp vũ khí cho Iran, những thất bại quân sự của quốc gia này trước hỏa lực của Mỹ và Israel phần nào cũng là thất bại của Nga. Sau cùng, nếu như chế độ trong tay các giáo sĩ ở Teheran sụp đổ, Matxcơva sẽ vừa mất đi một đồng minh, một đối tác nặng ký trong khu vực, vừa mất đi ảnh hưởng của Teheran ở Trung Đông qua « trục kháng chiến » từ Liban đến Yemen… Có điều, như tờ báo này đánh giá, cho dù có mất Iran, chưa chắc Matxcơva sẽ mất ảnh hưởng ở Trung Cận Đông. Cuối cùng, đương nhiên Nga cũng như Trung Quốc không muốn trông thấy một chế độ bị lật đổ, nhưng nếu như cặp bài trùng Mỹ-Israel lật đổ được chế độ thần giáo tại Teheran, thì cũng sẽ dễ để Vladimir Putin biện minh cho cuộc chiến kéo dài từ hơn 4 năm qua tại Ukraina. Nhìn từ quan điểm của giám đốc Đài Quan Sát Pháp Nga Arnaud Dubien, yếu tố Ukraina mới là điều quan trọng trong phản ứng của tổng thống Putin về xung đột ở Trung Đông :    « Chúng ta biết rằng quan hệ giữa Nga và Mỹ rất phức tạp, thậm chí có khá nhiều mâu thuẫn. Những mâu thuẫn đó lại càng rõ hơn nữa kể từ khi Donald Trump lên nắm quyền. Điện Kremlin quan niệm Donald Trump gần như là nhân vật duy nhất ở phương Tây cố gắng hiểu và đặt mình vào vị trí của người Nga trong cuộc khủng hoảng Ukraina, tức là cố gắng tính đến các lợi ích an ninh và những lo ngại của Nga. Điều đó có giá trị rất lớn đối với Matxcơva. Tuy nhiên, đồng thời Nga cũng nhận thấy chính sách đối ngoại của Trump là một chính sách khá cứng rắn, dựa nhiều vào sức mạnh, có thể gây tổn hại cho lợi ích của Nga, chẳng hạn như qua cách hành xử của Mỹ tại Venezuela. Chính vì mối quan hệ phức tạp này mà Vladimir Putin đã rất thận trọng trên vấn đề Iran. Tổng thống Nga gửi điện chia buồn với Teheran về cái chết của giáo chủ Khamenei nhưng đã tránh công khai chỉ trích Washington. Theo tôi, đối với Kremlin, điều quan trọng nhất đối với tổng thống Putin là giữ Trump đứng về phía mình trong vấn đề Ukraina. Ít nhất là phải đảm bảo rằng tổng thống Mỹ không ngả theo lập trường của châu Âu hoặc Ukraina. Nhưng quan trọng hơn nữa theo tôi là cách phân tích hiện nay tại Kremlin về tình hình Iran. Theo Matxcơva, Mỹ đang tự lún sâu vào một cuộc khủng hoảng mà có thể họ sẽ phải trả giá rất đắt. Vì vậy, tại sao phải lên tiếng mạnh mẽ hay chỉ trích Hoa Kỳ ? Tốt hơn hết là để mọi việc tự diễn ra, chỉ có điều là nếu chế độ Iran thực sự sụp đổ, đó sẽ là một vố đau đối với Nga và cả đối với Trung Quốc ».

On the last day of February the United States and Israel launched a major assault on Iran, killing the Iranian Supreme Leader Ayatollah Ali Khamenei and sounding alarm bells across the region. Those sirens also went off in Cyprus, which saw Iranian-made drones target Britain's Royal Air Force base at Akrotiri, prompting a response from Greece and other European partners who deployed ships, jets, and air defense systems to Cyprus. The strikes on Iran also caught European leaders unprepared, and there are many questions - which we will dig into - about whether Europe can play a constructive role here, or whether Washington has relegated it to the role of spectator. At the same time, in another major development this week, French President Emanuel Macron announced that France - one of only two nuclear powers in Europe - would boost its nuclear arsenal and extend deterrence to European allies - including Greece. Laurence Norman, Max Bergmann, Nektaria Stamouli, Vassilis Nedos, and Eleni Ekmektsioglou, join Thanos Davelis this week as we look at the US-Israeli strikes on Iran, what this crisis means for Europe, Greece and Cyprus, while breaking down the significance of President Macron's historic update of France's nuclear strategy, including how it will impact Greece. A little more info on our guests: Laurence Norman is a reporter for The Wall Street Journal who has covered Iran, Europe, and this ongoing crisis. Max Bergmann is the director of the Europe, Russia, and Eurasia Program and the Stuart Center in Euro-Atlantic and Northern European Studies at the Center for Strategic and International Studies. Nektaria Stamouli is the deputy editor in chief of Kathimerini's English Edition and Politico's Eastern Mediterranean correspondent.  Vassilis Nedos is Kathimerini's diplomatic and defense editor. Eleni Ekmektsioglou is a Policy fellow with the British American Security Information Council where she leads a project on emerging technologies and the future of anti-submarine warfare, is a non-resident fellow with ELIAMEP, and a member of the IFRI nuclear strategy network.

Les États-Unis agissent finalement contre l'armée rwandaise. En début de semaine, lundi 2 mars, Washington a annoncé prendre des sanctions contre les Forces de défense du Rwanda « pour leur soutien opérationnel direct au M23 ». Quatre officiers supérieurs sont aussi visés, dont le chef d'état-major général des armées. Le département d'État américain reproche au groupe rebelle d'avoir pris le contrôle de la ville d'Uvira, et cela malgré l'accord de paix signé à Washington quelques jours plus tôt. Pour parler de ces sanctions inédites, Thierry Vircoulon, chercheur associé à l'Institut français des relations internationales (IFRI), est notre Grand Invité Afrique. Il répond à Sidy Yansané. À lire aussiEst de la RDC: Washington annonce des sanctions contre l'armée rwandaise pour son soutien au M23

durée : 00:06:06 - L'invité de 6h20 - par : Mathilde MUNOS - Les frappes américaines et israéliennes ont neutralisé "une grande partie" de l'appareil sécuritaire de haut niveau iranien, laissant l'Iran sans commandement national pour décider de la riposte, estime Héloïse Fayet, chercheuse à l'Institut français des relations internationales (Ifri). Vous aimez ce podcast ? Pour écouter tous les autres épisodes sans limite, rendez-vous sur Radio France.

durée : 00:58:27 - Cultures Monde - par : Julie Gacon, Mélanie Chalandon - Depuis la chute du régime Assad il y a un an, la levée des sanctions occidentales a ouvert le marché syrien et suscité de nombreuses promesses de reconstruction. Ces dernières peinent toutefois à se concrétiser, les bailleurs restant frileux face à l'instabilité sécuritaire et économique du pays. - réalisation : Vivian Lecuivre - invités : Dorothée Schmid Responsable du programme Turquie/Moyen-Orient de l'Institut français des relations internationales (Ifri); Joseph Daher Chercheur spécialiste de l'économie politique du Moyen-Orient; Taha Almohammad Politiste, doctorant à l'EHESS, rattaché au CéSor

durée : 00:07:04 - L'invité de 6h20 - par : Mathilde MUNOS - Sylvia Malinbaum, chercheuse, responsable de la recherche sur l'Inde et l'Asie du sud à l'Institut français des relations internationales (IFRI), analyse les objectifs de la visite du président de la République en Inde, entre diplomatie et partenariats économiques. Vous aimez ce podcast ? Pour écouter tous les autres épisodes sans limite, rendez-vous sur Radio France.

Plus que jamais Pékin s'affiche en champion des énergies propres. Selon un rapport du China Electricity Council publié lundi (2 février 2026), la capacité solaire installée de la Chine devrait dépasser celle du charbon dès cette année. Une première historique qui confirme une tendance de fond amorcée depuis de nombreuses années. Mais la Chine reste le premier pollueur mondial et est dépendante des énergies fossiles. Est-ce la Chine qui progresse sur le plan environnemental ou l'Occident qui régresse ? Faut-il s'inspirer de Pékin ? Quels sont les risques ?   Pour en débattre - Hélène Van Rossum, chercheuse sur les politiques climatiques à l'Institut du développement durable et des relations internationales (IDDRI) - Cédric Philibert, consultant dans l'énergie et le climat. Chercheur associé à l'Institut français des relations internationales (Ifri), auteur du livre Climat, les énergies renouvelables - Thibaud Voïta, expert en énergies et politiques climatiques, docteur en Science politique, conseiller à l'Institut Jacques Delors et directeur de master à l'EM Lyon.

Plus que jamais Pékin s'affiche en champion des énergies propres. Selon un rapport du China Electricity Council publié lundi (2 février 2026), la capacité solaire installée de la Chine devrait dépasser celle du charbon dès cette année. Une première historique qui confirme une tendance de fond amorcée depuis de nombreuses années. Mais la Chine reste le premier pollueur mondial et est dépendante des énergies fossiles. Est-ce la Chine qui progresse sur le plan environnemental ou l'Occident qui régresse ? Faut-il s'inspirer de Pékin ? Quels sont les risques ?   Pour en débattre - Hélène Van Rossum, chercheuse sur les politiques climatiques à l'Institut du développement durable et des relations internationales (IDDRI) - Cédric Philibert, consultant dans l'énergie et le climat. Chercheur associé à l'Institut français des relations internationales (Ifri), auteur du livre Climat, les énergies renouvelables - Thibaud Voïta, expert en énergies et politiques climatiques, docteur en Science politique, conseiller à l'Institut Jacques Delors et directeur de master à l'EM Lyon.

durée : 00:11:01 - L'invité de 7h50 du week-end - par : Ali Baddou, Marion L'hour - L'invité 7h50 du week-end est Thomas Gomart, directeur de l'Institut français des relations internationales (Ifri), pour "Qui contrôle qui ? Les nouveaux rapports de force mondiaux" (Tallandier). Vous aimez ce podcast ? Pour écouter tous les autres épisodes sans limite, rendez-vous sur Radio France.

Ce mardi 27 janvier, Sylvia Malinbaum, responsable de la recherche sur l'Inde au Centre Asie de l'Ifri, était l'invitée d'Annalisa Cappellini dans Le monde qui bouge - L'Interview, de l'émission Good Morning Business, présentée par Laure Closier. Elles sont revenues sur l'accord commercial que l'UE vient de signer avec l'Inde, un accord à double dimension économique et politique, dont le bien-fondé est discutable à certains égards puisque l'Inde est un partenaire de longue date de la Russie. Retrouvez l'émission du lundi au vendredi et réécoutez la en podcast.

durée : 00:12:12 - Les Enjeux internationaux - par : Guillaume Erner - Ce lundi 12 janvier 2026, à La Haye, s'est ouvert un procès devant la plus haute juridiction de l'ONU, qui doit dire si la Birmanie a violé la Convention sur le génocide de 1948 à l'encontre des Rohingyas. Que peut la justice internationale face à un crime de masse présumé ? - réalisation : Félicie Faugère - invités : Sophie Boisseau du Rocher Chercheuse associée au Centre Asie de l'Institut français des relations internationales (IFRI)

Ce jeudi 18 décembre, Paul Maurice, secrétaire général du Comité d'études des relations franco-allemandes à l'Ifri, était l'invité d'Annalisa Cappellini dans Le monde qui bouge - L'Interview, de l'émission Good Morning Business, présentée par Laure Closier. Il s'est penché sur la relation entre la France et l'Allemagne, la manifestation des agriculteurs contre le Mercosur, et la stratégie adoptée face à la Chine. Retrouvez l'émission du lundi au vendredi et réécoutez la en podcast.

L'Afrique du Sud a expulsé sept Kenyans employés par les États-Unis dans le cadre de leur programme d'accueil de la minorité blanche des Afrikaners. Et, ça ne risque pas d'arranger la relation déjà tendue entre Pretoria et Washington. Le journal kenyan Daily Nation revient sur ce contexte particulièrement électrique : « L'administration du président Donald Trump ambitionne d'accueillir des milliers de Sud-Africains blancs aux États-Unis dans le cadre d'un programme de réinstallation lancé cette année, en se fondant sur des allégations de persécution raciale. » Des allégations que réfute totalement l'Afrique du Sud. « Sur cette base, l'administration Trump a mis en place un programme offrant à certains Afrikaners un traitement prioritaire pour obtenir le statut de réfugié aux États‑Unis, comme en mai 2025 lorsqu'un premier groupe a été accueilli avec accompagnement pour leur insertion », commente la Nouvelle Tribune. Les sept Kényans expulsés étaient entrés dans le pays avec des visas de tourisme et avaient illégalement commencé à travailler, alors que des demandes précédentes de visas de travail leur avaient été refusées. Daily Nation analyse : « Durant son second mandat, Trump a proféré à plusieurs reprises de fausses accusations concernant le traitement réservé par l'Afrique du Sud à sa minorité blanche, s'en servant pour réduire l'aide au pays et exclure l'Afrique du Sud des réunions du G20. » Washington n'a en tout cas pas manqué de réagir aux expulsions : « Le département d'État américain a accusé Pretoria d'entraver ses opérations liées à l'accueil de réfugiés, qualifiant la situation d'inacceptable. De son côté, le gouvernement sud-africain affirme avoir engagé des démarches diplomatiques formelles avec les États-Unis et le Kenya afin de désamorcer le différend », conclut la Nouvelle Tribune. Au Kenya, 18 personnes prises au piège dans la guerre en Ukraine rapatriées Dix-huit personnes prises au piège dans la guerre en Ukraine ont été rapatriées dans le pays, révèle Daily Nation au Kenya. Le journal explique que ces 18 hommes ont été rapatriés de Russie, « certains souffrant de blessures graves ». Plus tôt dans la semaine, on a également appris qu'au moins 82 Kényans auraient été enrôlés de force aux côtés de l'armée russe dans la guerre en Ukraine. « La plupart, dépourvus de toute formation militaire, n'avaient jamais tenu une arme de leur vie avant d'être enrôlés. Après une formation express de cinq jours dans des camps d'entraînement, ils ont été envoyés sur la ligne de front », explique Le Monde Afrique. L'un des volontaires abusés, qui témoigne auprès de Daily Nation, raconte que « plusieurs agences de recrutement auraient trompé des candidats à l'immigration, leur faisant miroiter de faux emplois aux rémunérations alléchantes dans la transformation, l'emballage et le nettoyage de viande », tout en assurant prendre en charge les frais de transport, les examens médicaux et le logement sur place. Et « le Kenya n'est pas le seul pays africain de recrutement, explique le Monde Afrique. Les autorités ukrainiennes estiment que plus de 1 400 soldats du continent, issus de 36 pays, combattraient aux côtés de l'armée russe. La plupart sous la contrainte. » L'Afrique subsaharienne, par ailleurs, « constitue un vivier de recrutement vaste et facilement accessible en raison de taux de pauvreté élevés dans la plupart des pays de la zone » et de l'« important désir d'émigration », d'après l'Institut français des relations internationales (Ifri) dans une étude ce jeudi. Froid glacial, pluies diluviennes et fortes chutes de neige au Maroc « Le Maroc fait face à un épisode hivernal d'une rare intensité », commente Afrik.com. Mardi, les autorités ont annoncé le déploiement d'une aide d'urgence nationale. Objectif : venir en aide à des dizaines de milliers de familles. La province côtière de Safi est particulièrement touchée, raconte le média, des crues soudaines y ayant causé la mort de 37 personnes dimanche. « ​Safi panse ses plaies en quatre heures grâce à un élan de solidarité inédit, écrit notamment le journal marocain l'Opinion. Boulangers, pêcheurs, commerçants du port et professionnels de la pêche côtière se sont unis dans une collecte exceptionnelle, peut-on lire. Ce mouvement collectif, nourri par l'attachement profond à une ville meurtrie, illustre une capacité éprouvée à faire face à l'adversité (…) portée par la détermination et la cohésion de ses habitants », raconte le journal. Plus globalement, le Maroc connaît une variabilité climatique accrue, marquée par l'alternance entre sécheresses prolongées et épisodes pluvieux violents. Sans surprise, « l'intensification de ces phénomènes est liée au réchauffement climatique, qui modifie les régimes de précipitations et accentue les contrastes de température », souligne Afrik.com.

durée : 00:05:12 - La Revue de presse internationale - par : Catherine Duthu - Les combats frontaliers entre la Thaïlande et le Cambodge font toujours rage : au moins 20 morts depuis le début de la semaine. Plus d'un demi-million de personnes ont fui les régions proches de la frontière, où des tirs d'artillerie résonnent autour de temples khmers contestés. - invités : Sophie Boisseau du Rocher Chercheuse associée au Centre Asie de l'Institut français des relations internationales (IFRI)

durée : 00:11:53 - Les Enjeux internationaux - par : Guillaume Erner - En une semaine, c'est tout un sous-continent qui s'est retrouvé submergé. En Asie du Sud-Est, les pluies torrentielles de la mousson, amplifiées par deux cyclones tropicaux d'une intensité exceptionnelle, ont ravagé l'Indonésie, la Thaïlande, la Malaisie et le Sri Lanka. - réalisation : Félicie Faugère - invités : Sophie Boisseau du Rocher Chercheuse associée au Centre Asie de l'Institut français des relations internationales (IFRI)

Ce mercredi 12 novembre, Tatiana Kastouéva-Jean, directrice du Centre Russie/Eurasie de l'Ifri, était l'invitée d'Annalisa Cappellini dans Le monde qui bouge - L'Interview, de l'émission Good Morning Business, présentée par Laure Closier. Elles sont revenues sur la résistance de l'Ukraine face à la Russie. Retrouvez l'émission du lundi au vendredi et réécoutez la en podcast.

durée : 00:59:32 - Affaires étrangères - par : Christine Ockrent - Sous prétexte de lutte contre le "narcoterrorisme", Donald Trump cible le Venezuela de Maduro et multiplie les frappes dans les Caraïbes, jusqu'à déployer la plus vaste flotte américaine depuis la crise de Cuba. Offensive contre la drogue ou nouvelle expression de l'impérialisme américain ? - réalisation : Luc-Jean Reynaud - invités : Maud Quessard Maître de conférences des universités, directrice du domaine Euratlantique à l'Institut de Recherche Stratégique de l'École Militaire (IRSEM); Kevin Parthenay Professeur des universités à Tours et membre de l'Institut Universitaire de France; Jean-Louis Martin Economiste Chercheur associé sur l'Amérique latine à l'Institut français des relations internationales (Ifri)

Ce jeudi 30 octobre, Jean-Louis Martin, économiste et chercheur associé sur l'Amérique latine à l'Ifri, était l'invité d'Annalisa Cappellini dans Le monde qui bouge - L'Interview, de l'émission Good Morning Business, présentée par Sandra Gandoin. Ils sont revenus sur l'élection de Rodrigo Paz à la tête de la Bolivie, le passage de cet État d'Amérique latine d'un régime socialiste vers une économie de marché, et ce qui va changer concrètement pour les entreprises. Retrouvez l'émission du lundi au vendredi et réécoutez la en podcast.

durée : 00:59:02 - Affaires étrangères - par : Christine Ockrent - Le président américain doit rencontrer son homologue chinois en marge du sommet de la Coopération économique Asie-Pacifique, prévu en Corée du Sud les 31 octobre et 1er novembre. Parviendront-ils à s'entendre sur un accord commercial ? Quels en sont aujourd'hui les points de blocage ? - réalisation : Luc-Jean Reynaud - invités : Elvire Fabry Chercheuse senior en géopolitique du commerce à l'Institut Jacques Delors où elle est rapporteuse du groupe de travail sur les relations UE-Chine; Jean-Pierre Cabestan Chercheur à Asia Centre Paris; Marc Julienne Directeur du Centre Asie de l'Institut français des relations internationales (IFRI); Gilles Lepesant Géographe français

In this new episode of Energy Vista, Leslie Palti-Guzman speaks with Marc-Antoine Eyl-Mazzega, Director at IFRI, who brings a European lens on U.S. energy policies. Together, they unpack Trump's “energy dominance” agenda and its ripple effects across the Atlantic.Key themes include: The U.S. as an unapologetic energy superpower betting on gas, coal, nuclear, and next-gen tech to fuel its AI-driven future. The transatlantic trade discussions over methane regulations, tariffs, and climate ambitions. Europe's scramble to replace Russian gas and the enduring role of U.S. supplies. China's rapid pivot to renewables, nuclear, and transmission at staggering speed while doubling down on coal and other fossil fuels. What all this means for energy security, climate policy, and industrial strategy.

La Moldavie s'apprête à vivre une élection législative décisive ce 28 septembre 2025, dont les enjeux dépassent largement le cadre national. La Moldavie, ce sont 2,6 millions d'habitants. Un pays enclavé entre la Roumanie et l'Ukraine. Une ex-république soviétique très majoritairement roumanophone qui ne bénéficie pas de la protection de l'OTAN, et est candidate à l'entrée au sein de l'Union européenne. Le Parti Action et Solidarité (PAS) de la présidente Maia Sandu affronte le Bloc électoral Patriotique (BEP) principale force pro-russe du pays. La campagne a révélé une fragmentation partisane et une montée de la défiance envers les élites. Le pays est en proie à des difficultés économiques et souffre d'une crise énergétique liée à la guerre en Ukraine et d'une vulnérabilité structurelle accentuée par l'émigration. L'enjeu du scrutin dépasse largement les contours de la nation candidate à l'UE, convoitée par le Kremlin et solidaire de l'Ukraine en guerre avec laquelle elle partage 940 km de frontière. L'élection est suivie de très près par la Russie qui a intensifié, ces dernières semaines, ses ingérences via des financements occultes, de la désinformation et des pressions notamment en Transnistrie et en Gagaouzie. Le scrutin représente un test crucial pour la démocratie et l'avenir européen de la Moldavie, véritable laboratoire des rapports UE-Russie dans l'espace post-soviétique. Entre les aspirations européennes de certains, les liens historiques et politiques avec Moscou, et les défis économiques et sociaux quotidiens, ces élections pourraient bien redessiner l'équilibre politique dans la région. Invités : Céline Bayou, chargée de cours à l'INALCO. Chercheure associée au Centre de Recherches Europes-Eurasie de l'Inalco et rédactrice en chef de «Regards sur l'Est» Florent Parmentier, secrétaire général du CEVIPOF de Sciences Po, chercheur associé à HEC. «La Moldavie face à son destin. Les enjeux d'une élection législative décisive», étude IFRI.

durée : 00:59:13 - Affaires étrangères - par : Christine Ockrent - Le 23 septembre, Donald Trump prendra la parole à la tribune de l'Assemblée générale des Nations Unies à New York. Sur fond des débats autour de la reconnaissance de l'État de Palestine, renforcera-t-il la rupture entre Washington et l'organisation, régulièrement prise pour cible ? - réalisation : Luc-Jean Reynaud - invités : Gérard Araud Diplomate français; Thomas Gomart Historien des relations internationales, directeur de l'Institut français des relations internationales (IFRI).; Muriel Domenach ancienne ambassadrice de la France à l'OTAN

Note aux auditrices et auditeurs : cet épisode a été diffusé une première fois le 17 juillet.Le 9 juillet, le fabricant américain de cartes graphiques Nvidia a battu un record historique en franchissant le seuil des 4,000 milliards de valorisation boursière. Jamais aucune entreprise, même dans la tech, n'avait franchi ce seuil.Nvidia est désormais davantage valorisée que Microsoft ou Apple. Et sa valorisation en bourse dépasse le PIB de la France, ou du Royaume Uni. L'entreprise a su s'imposer dans le monde de la tech grâce à ses cartes graphiques qui offrent la puissance de calcul nécessaire dans la course actuelle pour l'intelligence artificiellePour ce Sur le Fil nous vous proposons un portrait de ce géant, au cœur d'enjeux géopolitiques existentiels avec Julien Nocetti, chercheur à l'Institut français des relations internationales (Ifri) et Théo Marie-Courtois, journaliste au bureau de l'AFP à Washington.Un épisode préparé par Lauralie Margalejo.Sur le Fil est le podcast quotidien de l'AFP. Vous avez des commentaires ? Ecrivez-nous à podcast@afp.com. Vous pouvez aussi nous laisser une note vocale par Whatsapp au + 33 6 79 77 38 45. Si vous aimez, abonnez-vous, parlez de nous autour de vous et laissez-nous plein d'étoiles sur votre plateforme de podcasts préférée pour mieux faire connaître notre programme.Ce podcast fait l'objet d'une clause de opt-out:Sous réserve des dispositions de l'article L.122-5-3.II. du code de la propriété intellectuelle, tout accès à ou utilisation (tels que, à titre non exhaustif, la reproduction, l'agrégation et l'archivage) du contenu de ce podcast et de sa description, pour toute activité systématique ou automatisée liée à la récupération, la fouille, l'extraction, l'agrégation, l'analyse, l'exploration ou la collecte de textes, d'extraits sonores, et/ou de données, par l'intermédiaire de tout "robot", "bot", "spider", "scraper", ou de tout autre dispositif, programme, technique, outil, procédé ou méthode, réalisé dans le but de créer, développer, entraîner, tester, évaluer, modifier et/ou permettre l'exécution de logiciels, algorithmes et modèles d'apprentissage automatique/d'intelligence artificielle ou à une quelconque autre fin, sans l'autorisation préalable écrite de l'AFP, est strictement interdit. La présente disposition des CG vaut opposition expresse de l'AFP au sens des articles L. 122-5-3.III. et R. 122-28 du Code de la propriété intellectuelle. Hébergé par Acast. Visitez acast.com/privacy pour plus d'informations.

durée : 00:04:10 - Les P'tits Bateaux - par : Camille Crosnier - Aujourd'hui, Lou, 11 ans, se demande pourquoi avons-nous créé des robots artificiels. La spécialiste Laure de Roucy-Rochegonde lui répond. - invités : Laure de Roucy-Rochegonde - Laure de Roucy-Rochegonde : Directrice du Centre géopolitique des technologies à l'Institut français des relations internationales (IFRI) et enseignante à Sciences Po Paris et à l'université Paris-II Panthéon-Assas - réalisé par : Stéphanie TEXIER Vous aimez ce podcast ? Pour écouter tous les autres épisodes sans limite, rendez-vous sur Radio France.