Podcasts about ifri

Les enjeux internationaux

Play Episode Listen Later Jan 27, 2026 7:50

Ce mardi 27 janvier, Sylvia Malinbaum, responsable de la recherche sur l'Inde au Centre Asie de l'Ifri, était l'invitée d'Annalisa Cappellini dans Le monde qui bouge - L'Interview, de l'émission Good Morning Business, présentée par Laure Closier. Elles sont revenues sur l'accord commercial que l'UE vient de signer avec l'Inde, un accord à double dimension économique et politique, dont le bien-fondé est discutable à certains égards puisque l'Inde est un partenaire de longue date de la Russie. Retrouvez l'émission du lundi au vendredi et réécoutez la en podcast.

business commerce monde libre elles inde russie accord entre l bouge echange bfm business ifri exterieur centre asie good morning business internationaleco laureclosier

Dầu lửa, hạt nhân : Hoa Kỳ trong tình trạng « khẩn cấp năng lượng » ?

TẠP CHÍ TIÊU ĐIỂM

Play Episode Listen Later Jan 15, 2026 10:58

Một năm sau khi tuyên bố « tình trạng khẩn cấp năng lượng » tại Mỹ, Donald Trump đã chiếm được quyền kiểm soát dầu hỏa Venezuela. Nhưng trong cuộc cạnh tranh giành thế thống trị năng lượng thế giới với Trung Quốc, Hoa Kỳ không dừng ở nguồn nhiên liệu hóa thạch mà nắm luôn cả năng lượng hạt nhân. Ngày 20/01/2025, trong ngày nhậm chức, nhà tỷ phú Mỹ Donald Trump đã tuyên bố : « Cuộc khủng hoảng lạm phát là do chi tiêu quá mức và giá năng lượng leo thang. Đó là lý do vì sao hôm nay, tôi cũng sẽ tuyên bố tình trạng khẩn cấp năng lượng quốc gia. Chúng ta sẽ khoan dầu, khoan dầu, khoan dầu nữa ! » "Khẩn cấp năng lượng" : Nước Mỹ lâm nguy ? Hơn ba tuần sau, ngày 14/02/2025, nguyên thủ Mỹ ký sắc lệnh thành lập « Hội đồng Quốc gia về Thống trị Năng lượng ». Theo Nhà Trắng, hội đồng này sẽ điều phối chính sách năng lượng và đơn giản hóa thủ tục cấp phép, sản xuất và phân phối các nguồn năng lượng khác nhau. Trên đài France Culture ngày 12/01/2026, nhà nghiên cứu Thibault Michel, Trung tâm Năng lượng và Khí hậu thuộc Viện Quan hệ Quốc tế Pháp (IFRI), trước hết, giải thích quan điểm của chính quyền Trump về « tình trạng khẩn cấp năng lượng ». « Theo tôi, điều cần hiểu trước tiên là chính quyền Trump, ngay từ nhiệm kỳ I, thực sự đã có một cách tiếp cận, đó là sự thống trị năng lượng. Thế thống trị này vượt lên trên cả vấn đề an ninh năng lượng đơn thuần. Rõ ràng đây không chỉ là vấn đề nắm chủ quyền đối với nguồn cung năng lượng của chính mình, mà còn sử dụng năng lượng như một công cụ cả trong thương mại và địa chính trị, một công cụ để gây ảnh hưởng trên toàn thế giới. Và điều này có thể được thực hiện thông qua việc cung cấp dầu mỏ, khí đốt, năng lượng cho toàn cầu. » Và việc ban hành tình trạng khẩn cấp đã cho phép chính quyền Trump có thể hành động thường xuyên bằng sắc lệnh mà không cần thông qua Quốc Hội, đó là những gì ông Trump đã làm khi ký đến sáu hay bảy sắc lệnh ngay sau khi nhậm chức. Nhà nghiên cứu tại viện IFRI giải thích tiếp : « Sau đó còn có những sắc lệnh khác liên quan đến năng lượng hạt nhân. Rõ ràng là có lý do biện minh ở đây như ông Trump đã từng nói trong bài phát biểu hồi tháng 12/2025, xin trích, "tôi thừa hưởng một thảm họa". Vì vậy, đây là tình trạng khẩn cấp, chúng ta phải hành động. Nhưng bên cạnh đó, người ta thực sự đang thấy rõ tham vọng thống trị và tiềm năng mà cách tiếp cận khẩn cấp này mang lại. » Cũng trong ngày nhậm chức, nguyên thủ Mỹ còn nói thêm « điều chúng ta muốn làm là giữ AI, tức trí tuệ nhân tạo, ở trong nước ». Ông thông báo những khoản đầu tư trị giá 500 tỷ đô la của khu vực tư nhân để xây dựng các trung tâm dữ liệu. Đối với bộ trưởng An ninh Nội địa Doug Burgum, « Hoa Kỳ đang lao vào một cuộc đua về vũ khí trên phương diện AI với Trung Quốc. Cách thức duy nhất để giành thắng lợi là có nhiều điện năng hơn nữa ». Trung tâm dữ liệu : Những cỗ máy « háu » năng lượng Theo Le Monde Diplomatique, số ra tháng 01/2026, tại Mỹ trong giai đoạn 2022-2024, đầu tư vào các trung tâm dữ liệu ở chiếm 84% tổng vốn cam kết ở Virginia, bang tập trung nhiều trung tâm nhất. Trên toàn quốc, chi tiêu cho các trung tâm dữ liệu và các hoạt động công nghệ dường như đã giúp tăng tổng sản phẩm quốc nội (GDP) của Hoa Kỳ thêm 0,5 điểm trong quý 2 năm 2025. Việc đầu tư vào trung tâm dữ liệu không chỉ mang tính kinh tế, mà còn là một thách thức chiến lược. Trả lời nhà báo độc lập Eva Thiébaud, tác giả bài viết « Vì sao Hoa Kỳ tái khởi động hạt nhân dân sự ? », đăng trên báo Le Monde Diplomatique, chuyên gia về kinh tế - chính trị các giao diện kỹ thuật số Vili Lehdonvirta, đại học Aalto ở Phần Lan, phân tích : « Nhìn từ góc độ quân sự, các tập đoàn công nghệ khổng lồ và các trung tâm dữ liệu của họ hỗ trợ chính phủ bằng cách lưu trữ và xử lý, thông qua trí tuệ nhân tạo, khối lượng thông tin khổng lồ được thu thập từ camera hoặc bộ cảm biến trong vùng chiến sự, như những gì đã xảy ra với Israel và cuộc tấn công của họ ở Palestine. Và ngoài lĩnh vực quân sự, Edward Snowden đã cho chúng ta thấy các công ty công nghệ có thể đồng ý cung cấp quyền truy cập dữ liệu của họ cho chính phủ Mỹ, do đó chúng có một tầm quan trọng đối với tình báo. » Tuy nhiên, việc đầu tư vào trung tâm dữ liệu và AI tại Mỹ, ngoài những rủi ro địa chính trị như gián đoạn nguồn cung đất hiếm, đang vấp phải một trở ngại lớn ở trong nước : Tình trạng thiếu điện do thiếu mạng lưới truyền tải và đòi hỏi nhiều thời gian để cải thiện. Le Monde Diplomatique nêu ví dụ Dominion, nhà sản xuất, điều hành và phân phối điện lớn nhất tại bang Virginia, hồi tháng 07/2024, đã gởi thư thông báo với khách hàng rằng việc kết nối với các đường dây công suất lớn sẽ phải kéo dài thêm từ 12 đến 36 tháng so với trước đây, tức là phải mất từ 4 đến 7 năm. Hạt nhân : Nguồn năng lượng dồi dào Ngày 23/05/2025, tổng thống Mỹ ký sắc lệnh nhắm mở ra « một kỷ nguyên hạt nhân mới ». Ông kêu gọi triển khai 300GW điện hạt nhân bổ sung từ đây đến năm 2050. Nhà Trắng đầu tư vào 10 lò phản ứng hạt nhân đang được xây dựng từ đây đến năm 2030. Ngày 28/10/2025, Washington thông báo một đối tác chiến lược trị giá 80 tỷ đô la với tập đoàn năng lượng hạt nhân Westinghouse Electric Company, nhằm tái triển khai ngành công nghiệp hạt nhân quốc gia, có khả năng cung cấp năng lượng trước sự bùng nổ nhu cầu từ các trung tâm dữ liệu và trí tuệ nhân tạo. Trên đài France Culture, nhà báo Eva Thiébaud, giải thích, « Ai cũng nhận thấy hiện nay chúng ta đang trải qua thời kỳ bùng nổ trí tuệ nhân tạo, với rất nhiều trung tâm dữ liệu đang được xây dựng ở Hoa Kỳ, vốn tiêu thụ và sẽ tiếp tục tiêu thụ ngày càng nhiều năng lượng, mặc dù các dự báo hiện tại đầy rẫy sự bất định. Vì vậy, các trung tâm dữ liệu này cần được cung cấp năng lượng, và để làm được điều đó, có một số giải pháp năng lượng khả dụng. Tất nhiên, có các nhà máy điện chạy bằng khí đốt và, tại sao không phải là năng lượng hạt nhân trong tương lai ? Chính vì lẽ đó mà thông báo này đã được đưa ra gần đây. » Ngoài ra, chính quyền Trump còn có thể trông cậy vào các đại tập đoàn công nghệ. Các hãng lớn như Google AI và Google DeepMind, Meta AI, Nvidia, Amazon Web Services (AWS) hay như Microsoft, vốn xem hạt nhân như là một nguồn năng lượng ổn định nhất cho các trung tâm dữ liệu, để phát triển các công nghệ hạt nhân mới như mô hình « lò phản ứng mô-đun nhỏ », một công nghệ được cho là có nhiều lợi thế, có thể cung cấp năng lượng trực tiếp cho các trung tâm dữ liệu, hạn chế phát thải khí nhà kính và tự giải phóng khỏi lưới điện. Hay như việc Trump Media, công ty mẹ của mạng xã hội Truth Social ưa thích của tổng thống Trump, thông báo liên kết với hãng Mỹ TAE chuyên về phát triển công nghệ phản ứng tổng hợp hạt nhân, mà Trung Quốc hiện đang dẫn đầu. Nhưng việc xây dựng các nhà máy hạt nhân dân sự mới không phải là điều dễ dàng, bởi vì, « các nhà máy điện hạt nhân là những dự án cực kỳ phức tạp, cần rất nhiều thời gian để triển khai, và hiện nay năng lượng hạt nhân tiêu tốn của Hoa Kỳ nhiều hơn so với việc xây dựng các nhà máy điện khí đốt », theo như nhận xét của nhà báo Eva Thiébaud. Theo nhà báo độc lập này, « đây là lý do vì sao hiện nay, bên hưởng lợi chính từ sự bùng nổ trí tuệ nhân tạo, vốn tiêu thụ nhiều năng lượng là khí đốt, và có lẽ bước tiếp theo là năng lượng hạt nhân. Nhưng quả thật, năng lượng nguyên tử rất đắt đỏ và rất khó để triển khai. Người ta phải chờ xem chính quyền Trump thực sự có đủ nguồn lực để đáp ứng tham vọng đó hay không. Điều chắc chắn là hiện nay có nhiều thông báo về các lò phản ứng mô-đun nhỏ (SMR) nhưng chúng ta cần xem liệu việc sản xuất điện bằng các lò phản ứng nhỏ với giá cạnh tranh có khả thi hay không. Hiện tại, các nhà sản xuất lớn trong ngành công nghiệp hạt nhân đang chuyển sang sử dụng các nhà máy điện hạt nhân cũ hơn chính vì chúng giúp giảm cả thời gian và chi phí sản xuất điện. » … Và cuộc đua giành ảnh hưởng về năng lượng nguyên tử Trong khi chờ đợi tìm ra công thức thần kỳ, các công ty kỹ thuật số đang dựa vào cơ sở hạ tầng hiện có để giảm chi phí và thời gian. Năm 2024, Amazon đã ký kết thỏa thuận mua bán trực tiếp với nhà điều hành nhà máy điện hạt nhân Susquehanna ở Pennsylvania. Một giải pháp khả thi khác là khởi động lại các nhà máy đã ngừng hoạt động. Bất chấp thảm họa năm 1979, khi một trong hai lò phản ứng bị tan chảy, nhà máy điện hạt nhân Three Mile Island, bang Pennsylvania, thông báo khởi động trở lại sau một thời gian dài ngừng hoạt động. Tập đoàn này đã ký kết một thỏa thuận với Microsoft để đảm bảo nguồn cung điện năng cho hãng công nghệ kể từ năm 2027 trong vòng 20 năm. Dù vậy, theo giới chuyên gia, bên cạnh việc tìm cách bù đắp cho nhu cầu năng lượng ngày càng lớn trong nước, chủ trương phát triển năng lượng hạt nhân, trong dài hạn, còn nhằm mục tiêu đưa Hoa Kỳ trở lại cuộc đua bán năng lượng nguyên tử trên thế giới. Trên đài France Culture, nhà báo Eva Thiebaud giải thích : « Có sự cạnh tranh quốc tế trong việc xây dựng các nhà máy điện hạt nhân, trong đó Hoa Kỳ đang cạnh tranh với Trung Quốc và Nga, cùng nhiều nước khác. Do đó, việc khởi động lại hay xây dựng các nhà máy điện hạt nhân có thể giúp Mỹ giành lại vị thế trong cuộc đua về buôn bán nhà máy điện hạt nhân quốc tế. Quả thật, trong những năm gần đây, WestingHouse và Hoa Kỳ không xây dựng nhiều nhà máy điện trên lãnh thổ của mình. Kể từ thảm họa Three Mile Island năm 1979, việc phát triển năng lượng hạt nhân đã bị đình trệ, bất chấp nỗ lực hồi sinh vào những năm 2010. Vì vậy, ở đây còn có mong muốn khởi động lại ngành công nghiệp hạt nhân trên lãnh thổ của mình để định lại vị thế quốc tế của đất nước. » Một năm sau những phát biểu trên và sau cuộc tấn công bất ngờ vào Caracas bắt giữ vợ chồng tổng thống Venezuela Nicolas Maduro đưa về Mỹ, tổng thống Donald Trump hôm 07/01/2026, tuyên bố : « Đất nước chúng ta phải được bao quanh bởi các quốc gia an toàn và ổn định. Và chúng ta cũng phải có năng lượng. Điều này là quan trọng ». Sự kiện này, phù hợp với việc ban hành « tình trạng khẩn cấp năng lượng quốc gia » một năm trước và chính sách « khoan dầu, khoan dầu nữa đi », nhằm mở đường cho các hoạt động khai thác của các hãng dầu khí Mỹ ở Venezuela, trong khi chờ đợi điện hạt nhân khởi sắc !

Rohingyas : la Birmanie jugée à La Haye pour génocide

Play Episode Listen Later Jan 13, 2026 12:12

durée : 00:12:12 - Les Enjeux internationaux - par : Guillaume Erner - Ce lundi 12 janvier 2026, à La Haye, s'est ouvert un procès devant la plus haute juridiction de l'ONU, qui doit dire si la Birmanie a violé la Convention sur le génocide de 1948 à l'encontre des Rohingyas. Que peut la justice internationale face à un crime de masse présumé ? - réalisation : Félicie Faugère - invités : Sophie Boisseau du Rocher Chercheuse associée au Centre Asie de l'Institut français des relations internationales (IFRI)

convention haye la haye birmanie rohingyas ifri centre asie sophie boisseau

Chiến lược dầu hỏa của Mỹ 2026

TẠP CHÍ KINH TẾ

Play Episode Listen Later Jan 13, 2026 9:20

Mỹ là mẫu số chung của nhiều biến cố xảy ra trên thị trường dầu hỏa thế giới trong một chục ngày đầu năm 2026 : Can thiệp quân sự và kiểm soát xuất khẩu dầu hỏa của Venezuela ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi kinh tế của Bắc Kinh. Là nguồn cung cấp năng lượng quan trọng khác của Trung Quốc, Iran bị Hoa Kỳ đe dọa nếu đàn áp người biểu tình. Hải quân Mỹ bắt giữ một tàu chở dầu mang cờ Nga làm dấy lên lo ngại về một « cuộc chiến dầu hỏa » giữa hai nhà sản xuất và xuất khẩu nặng ký của thế giới. Tổng thống Donald Trump đang tính toán những gì chưa đầy một năm đến kỳ bầu cử giữa nhiệm kỳ ? Sau các đòn « trừng phạt », và « thuế quan » đến lượt dầu hỏa trở thành công cụ phục vụ lợi ích an ninh và địa chính trị của nước Mỹ ? Sau nhiều tháng chuẩn bị, Mỹ đã can thiệp quân sự vào Venezuela. Ngay sau đó tổng thống Donald Trump thông báo chính quyền mới tại Caracas đã chuyển nhượng từ 30 triệu đến 50 triệu thùng dầu cho Hoa Kỳ, mở thêm van dầu cho dân Mỹ. Ông Trump cũng khẳng định Hoa Kỳ đã « lập tức » kiểm soát các hoạt động xuất khẩu dầu hỏa, chiếm 90 % tổng kim ngạch xuất khẩu của Venezuela và Washington « sẽ tiếp tục cung cấp dầu của Venezuela cho Trung Quốc ». Mục đích đối nội trước bầu cử giữa nhiệm kỳ Báo tài chính The Wall Street Journal tiết lộ tổng thống Hoa Kỳ muốn giữ giá dầu ở ngưỡng 50 đô la một thùng, thay vì từ 60 đến 65 đô la một thùng như hiện tại. Lý do tháng 11/2026 cử tri Mỹ được kêu gọi bầu lại 35 thượng nghị sĩ và 435 dân biểu ở Hạ Viện. Bầu cử giữa nhiệm kỳ sau gần 2 năm cầm quyền là một « cuộc hẹn » quan trọng đối với mỗi tổng thống Hoa Kỳ, Donald Trump không là một ngoại lệ. Trong một năm qua, giá 1 gallon xăng tại Mỹ đã giảm 8 % và đây là dấu hiệu rõ rệt nhất giảm chi phí sinh hoạt tại Mỹ và cũng là một " phương tiện hiệu quả để chinh phục lá phiếu cử tri trước bầu cử giữa nhiệm kỳ (mid-term)". Đối với các nhà sản xuất của Mỹ, cái giá 50 đô la một thùng dầu cũng được coi là ngưỡng « có thể chấp nhận được » họ vẫn có lãi để tiếp tục khai thác. Ngay sau chiến dịch quân sự tại Venezuela, Donald Trump đã lập tức khuyến khích các tập đoàn dầu hỏa Hoa Kỳ đầu tư vào quốc gia Nam Mỹ này. Trả lời báo Le Figaro, chuyên gia về dầu hỏa, Francis Perrin, giám đốc nghiên cứu Viện Quan Hệ Quốc Tế và Chiến Lược IRIS của Pháp nhấn mạnh không là yếu tố duy nhất, nhưng dầu hỏa là một chìa khóa trong quyết định của tổng thống Trump về Venezuela : « Donald Trump rất rõ ràng và đã nhanh chóng hành động : chỉ trong vài ngày, Mỹ hoàn toàn làm chủ nguồn xuất khẩu dầu hỏa của Venezuela. Dầu hỏa ở đây là một trong những lý do thôi thúc Washington can thiệp vào quốc gia Nam Mỹ này, bên cạnh những vấn đề như là ma túy, nhập cư, hay tư tưởng chính trị của Caracas và nhất là những liên hệ giữa Venezuela với Trung Quốc cũng như với Iran ». Cũng tổng thống Trump kêu gọi các tập đoàn Mỹ mạnh dạn đầu tư vào Venezuela. Tuy là một trong những mỏ dầu tiềm năng nhất của thế giới và từng là một thành viên sáng lập của khối các quốc gia xuất khẩu dầu hỏa, nhưng Venezuela đã đánh mất hào quang. Sản lượng hiện tại ước chừng từ 900.000 đến 1 triệu thùng mỗi ngày. Để so sánh thì một quốc gia dầu hỏa khác cũng đang bị phương Tây trừng phạt là Iran, năm 2024 cung cấp từ 3,2 đến 3,5 triệu thùng dầu một ngày. Do vậy theo chuyên gia Francis Perrin, viện IRIS trước mắt các tập đoàn năng lượng của Mỹ không hào hứng như tổng thống Trump mong đợi. « Các tập đoàn dầu hỏa Mỹ là những công ty tư nhân. Họ chạy theo lợi nhuận nhưng không nhất thiết phải nghe theo chỉ định của tổng thống Trump. Không phải vì ông bảo họ lao vào Venezuela mà họ nghe theo. Các tập đoàn này căn cứ vào một số điều kiện trước khi quyết định đầu tư. Những điều kiện đó gồm : ổn định chính trị lâu dài, bởi vì ngành công nghiệp dầu hỏa cần đầu tư rất nhiều, đầu tư hàng chục tỷ đô la và phải mất 10 -20 thậm chí là 30 năm mới mong lấy lại vốn. Điều kiện thứ nhì để bỏ vốn vào Venezuela là các hãng Mỹ cầm chắc phải có lãi. Điều đó có nghĩa là sẽ phải đàm phán rất chi tiết với Caracas về hợp đồng khai thác, hoạt động … Về điểm này quyết định sau cùng thuộc về Venezuela. Yếu tố thứ ba mang tính quyết định tùy thuộc vào những dự phóng của các tập đoàn dầu hỏa về thị trường vàng đen trên thế giới trong trung và dài hạn. Xu hướng hiện nay là thế giới dư thừa dầu hỏa, cung nhiều hơn cầu. Giá dầu do luật thị trường định đoạt và hoàn toàn không do Caracas hay Washington quyết định ». Caracas đương nhiên phải chấp nhận Nhưng trong vấn đề dầu hỏa Venezuela, tổng thống Trump đã ghi được một bàn thắng quan trọng : Mỹ giành được từ tay chính quyền mới ở Caracas quyền quyết định về lượng dầu xuất khẩu của Venezuela. Chuyên gia về dầu hỏa Francis Perrin nhìn nhận đây là một thỏa thuận quá bất cân đối với Venezuela. « Các giới chức Venezuela không có sự lựa chọn nào khác. Caracas bắt buộc phải chấp nhận đàm phán và để cho Hoa Kỳ quyết định Venezuela được xuất khẩu bao nhiêu dầu, bán cho ai và với giá nào. Điều đó có nghĩa là Caracas không thể áp dụng chính sách giá cả ưu đãi với Cuba và nhất là với Trung Quốc » Mục tiêu đối ngoại : Từ Trung Quốc đến Nga Mỹ là mẫu số chung của ba sự kiện gần đây nhất liên quan đến ngành dầu hỏa toàn cầu là từ vụ can thiệp quân sự ở Venezuela đến việc Hải Quân Hoa Kỳ tạm bắt giữ một tàu dầu của Nga, và nhất là những diễn biến tại Iran, một mỏ dầu khác của thế giới. Tuy không mới nhưng Nga và Trung Quốc là những mục tiêu quan trọng nhất các nhà chiến lược của MỸ đang nhắm tới. Francis Perrin viện IFRI phân tích : « Rõ ràng, Trung Quốc trong tầm ngắm của Hoa Kỳ khi Washington can thiệp quân sự vào Venezuela. Chiến lược an ninh quốc gia Mỹ công bố tháng 12/2025 đã nhấn mạnh là không một cường quốc nào ngoài châu Mỹ và là những đối thủ của Hoa Kỳ được quyền sở những cơ sở mang tính chiến lược tại châu lục này. Với chính quyền Trump, dầu hỏa của Venezuela là một vấn đề chiến lược. Trung Quốc là khách hàng lớn nhất của Venezuela và lại mua dầu của nước này với giá rẻ. Ngoại trưởng kiêm cố vấn an ninh quốc gia của Nhà Trắng, Marco Rubio quan niệm thời kỳ đó đã chấm dứt ». Sự cố tàu dầu của Nga hôm 07/01/2025 bị bắt giữ từng làm dấy lên lo ngại Matxcơva sẽ trả đũa và có thể là bằng cách « cũng sẽ chặn bắt » các tàu dầu của Hoa Kỳ…. Nhưng kịch bản « một cuộc xung đột dầu hỏa » trực tiếp giữa Washington và Matxcơva tạm thời đã lắng xuống. Dù vậy giới phân tích lưu ý : Từ đầu những năm 2000, Nga đã thắt chặt quan hệ với Venezuela coi đây như một điểm nhất trong mục tiêu thách thức Hoa Kỳ đang dẫn dắt trật tự thế giới. Các ông Vladimir Putin và Hugo Chávez tận dụng mối quan hệ cá nhân tốt đẹp để thách thức Washington và mở ra một cánh cửa cho nước Nga tại châu Mỹ Latinh, như nhận định của Financial Times. Mua bán vũ khí và dầu hỏa là trọng tâm trong mối bang giao song phương. Do vậy giới quan sát đã ngạc nhiên trước phản ứng kín đáo của Nga khi Mỹ can thiệp vào Venezuela và bắt cóc tổng thống Maduro. Thực ra từ 2025 chính quyền Trump đã tìm cách chận nguồn thu nhập dầu của Nga. Rõ rệt nhất áp lực triền miên nhắm vào Ấn Độ. Nhà Trắng liên tục đòi New Delhi ngừng hay hạn chế mua vào dầu hỏa của Nga. Ẩn số Iran Trái lại thì lo ngại đang lớn dần khi mà tổng thống Mỹ dọa « can thiệp » kể cả bằng phương tiện quân sự vào Iran, đã khiến giới trong ngành thận trọng hơn hẳn. Trung Quốc là một trong những bên liên quan hàng đầu, do là khách hàng lớn nhất và gần như duy nhất, rất trung thành với dầu hỏa Iran. Năm ngoái Iran sản xuất dưới 3,5 triệu thùng dầu mỗi ngày và gần một nửa hoàn toàn chỉ để cung cấp cho Trung Quốc. Giám đốc nghiên cứu của viện quan hệ quốc tế và chiến lược IRIS của Pháp nói đến mối liên hệ chặt chẽ giữa dầu hỏa và chiến tranh : « Dầu hỏa và chiến tranh luôn gắn liền với nhau : lúc thì dầu hỏa là nguyên nhân dẫn đến chiến tranh, lúc thì đấy là một trong những lý do dẫn tới xung đột. Chiến tranh -như trường hợp của Ukraina từ đầu 2022 mang lại những hậu quả rất lớn đối với lĩnh vực dầu hỏa, năng lượng. Trong mọi trường hợp dầu hỏa nuôi dưỡng chiến tranh bởi vì xe thiết giáp, chiến xa … chiến đấu cơ hay tàu chiến cũng đều cần phải có xăng dầu … Trong trường hợp của Venezuela, vàng đen chỉ là một trong những yếu tố đã thúc đẩy Hoa Kỳ can thiệp ». Tham vọng chiếm đoạt tài nguyên Trong thời đại « ảo » thế giới cần những tài nguyên « thực » hơn bao giờ hết, cho nên yếu tố địa chính trị và tham vọng tài nguyên thiên nhiên càng lúc càng gắn chặt vào nhau. Francis Perrin, giám đốc nghiên cứu viện IRIS của Pháp kết luận. « Địa chính trị và tài nguyên thiên nhiên giờ đây gắn chặt vào nhau. Dầu hỏa là yếu tố quyết định trên bàn cờ năng lượng. Còn khoáng sản chiến lược thì đang nắm giữ chìa khóa trong những lĩnh vực then chốt như công nghiệp quân sự, công nghệ kỹ thuật số, công nghệ năng lượng sạch …Thế giới ảo ngày hôm nay thực ra rất cần những tài nguyên thực, những tài nguyên vật chất ». Điểm nhấn trong hồ sơ dầu hỏa hiện nay là ba biến cố đang diễn ra từ đầu năm 2026, có thể báo trước những gì có thể xảy ra trong những tranh chấp tài nguyên ở mọi nơi trên thế giới, kể cả ở Biển Đông.

donald trump washington iran wall street journal vladimir putin venezuela cuba ngo financial times bi gi nicholas maduro nh new delhi caracas marco rubio ukraina kh sau chuy xu mua trong le figaro hugo ch nga tham tuy kinh ngay hoa k trung qu ifri h vi francis perrin nga m matxc quan h qu

Can thiệp vào Venezuela : Mỹ đe dọa quyền lợi của Trung Quốc

TẠP CHÍ KINH TẾ

Play Episode Listen Later Jan 6, 2026 9:26

Một ngày trước khi bị Hoa Kỳ « bắt cóc » và đưa về New York, hôm 02/01/2025, tại phủ tổng thống Venezuela, Nicolas Maduro đã tiếp đặc sứ Trung Quốc đặc trách toàn khu vực châu Mỹ Latinh. Caracas là một cánh cửa quan trọng cho phép Bắc Kinh mở rộng ảnh hưởng khu vực sát cạnh với Washington. Trong cuộc đọ sức với Mỹ âm ỉ từ 2017 đến nay, châu lục này càng mang tính chiến lược với Trung Quốc. Chủ nợ và khách hàng lớn nhất của Venezuela « Chỉ trong vài giờ, Trung Quốc vừa mất đi một đối tác thân thiết và có lẽ là gần gũi nhất ». Chuyên gia về châu Á Marc Julienne, giám đốc điều hành trung tâm nghiên cứu Centre Asie thuộc Viện Quan Hệ Quốc Tế Pháp IFRi nhận định như trên về vụ Mỹ can thiệp vào Caracas. Còn David Wurmser, nguyên cố vấn của phó tổng thống Hoa Kỳ Dick Cheney, nhận xét với báo tài chính Nhật Niekki Asia : Bắc Kinh phải cân nhắc lại chiến lược tại châu Mỹ Latinh và ở vùng biển Caribe sau vụ Mỹ bắt giữ tổng thống Maduro, đồng thời mất các nguồn dầu của Venezuela sẽ là một « tai họa » đối với đà tăng trưởng của Trung Quốc. Năm 2024, tổng kim ngạch mậu dịch hai chiều đạt 6,4 tỷ đô la. Khoảng 70 % xuất khẩu dầu hỏa của Venezuela nhằm phục vụ thị trường Trung Quốc. Từ 2019, khi Washington ban hành lệnh cấm vận chính quyền Maduro, Trung Quốc đã trở thành khách hàng lớn nhất của Venezuela, nhất là thông qua các công ty « bình phong », giúp các đại tập đoàn năng lượng như Sinopec và PetroChina lách lệnh trừng phạt của Mỹ. Chỉ một mình Venezuela chiếm khoảng 10 % kim ngạch nhập khẩu dầu của Trung Quốc. Theo các số liệu của cơ quan tư vấn chuyên về năng lượng Kpler, năm ngoái, Trung Quốc nhập khẩu gần 400.000 thùng dầu của Venezuela mỗi ngày, khối lượng này cao hơn 47 % so với hồi 2024 và trung bình Caracas bán cho Trung Quốc dầu với giá thấp hơn so với thị trường từ 12 đến 15 đô la/thùng. Từ đầu những năm 2000, Trung Quốc đã chú ý đến Venezuela dưới thời cố tổng thống Hugo Chavez. Với dự án Con Đường Tơ Lụa thế kỷ 21, Bắc Kinh từng bước trở thành chủ nợ chính của một đất nước đang nắm giữ gần 1/5 dự trữ dầu hỏa toàn cầu. Trong giai đoạn 2007-2013 Trung Quốc cấp 60 tỷ đô la tín dụng cho Caracas để đối lấy vàng đen, mua với giá rẻ. Mỹ gián tiếp phương hại tới quyền lợi của Trung Quốc tại Venezuela Trả lời kênh truyền hình Pháp France 24, nhà báo độc lập Paul Cabanis ghi nhận : « Chắc chắn Trung Quốc là mục tiêu Mỹ nhắm tới trong đợt can thiệp quân sự vào Caracas và đương nhiên là Washington quan tâm đến dầu hỏa của Venezuela. Đây là nơi nắm giữ 18 % dự trữ dầu của toàn thế giới, mà phần lớn còn chưa được khai thác. Từ nhiều năm qua, kinh tế Venezuela bị phong tỏa và trên nguyên tắc dầu hỏa bị cấm vận. Nhưng thực ra chính quyền Maduro vẫn bán dầu cho Cuba và nhất là cho Trung Quốc. Từ 2022, chính quyền Biden đã từng liên hệ với Caracas, nhiều cuộc họp bí mật đã diễn ra để đưa tập đoàn dầu hỏa Chevron trở lại Venezuela ». Dầu hỏa, nhược điểm của Bắc Kinh Phát biểu chỉ vài giờ sau khi tổng thống Venezuela Nicolas Maduro và phu nhân bị dẫn độ sang Hoa Kỳ và bị tạm giam ở một nhà tù New York, nguyên thủ quốc gia Mỹ Donald Trump để ngỏ khả năng Trung Quốc tiếp tục nhận được dầu sản xuất từ Venezuela, nhưng đây mới chỉ là một tuyên bố kiểu « lời nói gió bay ». Hơn nữa, theo một số nhà phân tích, « không có gì chắc chắn là Bắc Kinh sẽ mặn mà với việc đặt trong tay Hoa Kỳ, nhất là trong bối cảnh hiện tại, một phần nhu cầu năng lượng vốn là củi lửa cho cỗ máy tăng trưởng của mình ». Trên đài truyền hình Pháp - Đức Arte, phóng viên báo L'Humanité Luis Reygada đặc trách về khu vực châu Mỹ Latinh đưa ra một yếu tố khác cho thấy việc Mỹ can thiệp vào Venezuela tác hại đến lợi ích kinh tế của Bắc Kinh, những lợi ích không chỉ giới hạn trên lãnh thổ Venezuela : « Suốt 25 năm nay Venezuela luôn trong tầm nhắm của Hoa Kỳ. Mỹ không hài lòng từ khi Hugo Chavez (1999-2013) lên cầm quyền và giành lại quyền kiểm soát, quyền khai thác tài nguyên, đẩy các tập đoàn Mỹ ra ngoài. Cùng lúc Trung Quốc trở thành đối tác thương mại quan trọng thứ hai của toàn khu vực châu Mỹ Latinh. Bắc Kinh chăm chút cho mối quan hệ với các quốc gia trong khu vực này. Tháng năm vừa qua, Trung Quốc tổ chức thượng đỉnh tiến đón lãnh đạo 23 nước Nam Mỹ và trong vùng biển Caribe để bàn về hợp tác, đầu tư, để thảo luận về những phương án thoát khỏi ảnh hưởng của Hoa Kỳ. Từ hơn một chục năm nay, Trung Quốc tăng cường hiện diện và ảnh hưởng tại châu Mỹ Latinh. Bắc Kinh đã lôi kéo được hơn 20 quốc gia trong vùng tham gia chương trình Một Vành Đai Một Con Đường, trong số này có Brazil và Colombia. Tổng thống Mỹ Donald Trump thực sự không hài lòng chút nào trước những tiến triển nói trên ». Công nghiệp dầu hỏa Venezuela cần tiền của Trung Quốc Về phần Andreina Flores,đài Phát Thanh Quốc Tế Pháp RFI, ban tiếng Tây Ban Nha, bà giải thích việc Trung Quốc trở thành khách hàng quan trọng nhất dầu hỏa Venezuela là điều hiển nhiên: « Công nghiệp dầu hỏa của Venezuela gần như hoàn toàn sụp đổ từ nhiều năm qua. Để có thể hoạt động trở lại, để có lãi, thì trước tiên cần đầu tư rất nhiều, ước tính khoảng gần 120 tỷ đô la trong 10 năm. Số tiền quá lớn đó khiến các hãng Mỹ do dự. Hiện nay, mỗi ngày Venezuela sản xuất chưa tới 1 triệu thùng dầu, và 70 % trong số đó là để xuất sang Trung Quốc. Để so sánh, trong thập niên 1990, mỗi ngày Venezuela sản xuất hơn 3 triệu thùng dầu ». Nhà nghiên cứu về Hoa Kỳ Claire Nardon thuộc Viện Quan Hệ Quốc Tế Pháp IFRI giải thích thêm về thế thượng phong của các tập đoàn Trung Quốc trong lĩnh vực dầu hỏa Venezuela : « Mỹ khó mà đầu tư ồ ạt vào Venezuela, khó cạnh tranh nổi với các đối thủ Trung Quốc, bởi vì Trung Quốc không thiếu tiền và rất dễ dàng đầu tư ồ ạt vào châu Mỹ Latinh, cũng như vào châu Phi… Dù vậy đây không thực sự là một điều tốt với các quốc gia nhận tài trợ của của Bắc Kinh, vì Trung Quốc đối đầu tư lấy tài nguyên, dầu hỏa, kim loại của các đối tác » … Mỹ cũng là một cường quốc dầu hỏa Về quan điểm cho rằng dầu hỏa là động lực quan trọng nhất thúc đẩy Hoa Kỳ khởi động chiến dịch quân sự cuối tuần qua nhắm vào Caracas, giới phân tích thận trọng hơn. Không ai phủ nhận Nhà Trắng đang ráo riết tìm kiếm các nguồn tài nguyên, nhưng Mỹ cũng là một quốc gia có dầu hỏa, có thêm dầu của Venezuela thì càng tốt, nhưng đấy không phải là yếu tố sống còn, mà chẳng qua chỉ là « chận đường trước mọi đối thủ » muốn lân la vào sát "sân sau" của Hoa Kỳ. Sử gia Florian Louis chuyên nghiên cứu về quan hệ quốc tế giải thích: « Donald Trump chơi trò vừa đánh trống vừa la làng : một mặt ông có những tuyên bố nảy lửa và đẩy các nước ở châu Mỹ Latinh vào vòng tay Trung Quốc. Nhưng khi họ thân thiện và mở rộng quan hệ với Bắc Kinh thì Washington lại nổi dóa, đe dọa và trừng phạt những nước nào quá gần gũi với Trung Quốc. Đúng là châu Mỹ Latinh giàu tài nguyên thiên nhiên, giàu khoáng sản rất được Trung Quốc quan tâm. Nói rằng Mỹ nhòm ngó dầu hỏa của Venezuela chỉ đúng một phần, bởi vì bản thân Hoa Kỳ cũng có nhiều tài nguyên, dầu hỏa nhưng Mỹ chủ yếu là không muốn Trung Quốc lai vãng gần vùng lãnh thổ thuộc sân sau của mình, không muốn các tập đoàn Trung Quốc vào khai thác tài nguyên của Venezuela, nên chi bằng can thiệp trước thay vì để cho một quốc gia nào khác làm chủ tình hình ». Tuy không bằng Nga, nhưng Trung Quốc cũng là một nhà cung cấp vũ khí cho Venezuela. Báo Washington Post hồi tháng 10/2025 tiết lộ trong bối cảnh căng thẳng leo thang, Mỹ huy động tàu ngầm và tàu chiến đến vùng biển Caribe, túc trực ngoài khơi bờ biển Venezuela, chính quyền Maduro đã « khẩn cấp » yêu cầu Bắc Kinh tăng tốc hợp tác quân sự, chủ yếu là thúc đẩy tiến độ giao thiết bị radar cho Venezuela. Venezuela và 3 nguy cơ đợi chờ Trung Quốc Tạp chí tài chính Forbes số ra ngày 03/01/2025 lưu ý chiến dịch quân sự vừa qua của Hoa Kỳ đẩy Trung Quốc vào một thế kẹt dưới nhiều góc độ khác nhau : Dầu hỏa như vừa trình bày. Nhưng nguy hiểm hơn nữa là « chuỗi cung ứng của các nhà máy Trung Quốc tại châu Mỹ có nguy cơ bị xáo trộn » một khi mà xuất khẩu năng lượng của Venezuela có thể bị thay đổi « tùy theo hứng của chủ nhân Nhà Trắng » Điểm thứ hai, Trung Quốc cũng là chủ nợ chính của Venezuela hiện diện trong các lĩnh vực năng lượng và xây dựng cơ sở hạ tầng tại quốc gia Nam Mỹ này. Với gần 60 tỷ đô la tín dụng đã cấp cho Caracas dưới hai thời tổng thống Chavez và Maduro, giờ đây, khi quyền lực ở Venezuela do Hoa Kỳ « điều khiển », khoản nợ đó liệu có được hoàn trả hay không ? Chỉ riêng Ngân Hàng Phát Triển Trung Quốc đang nắm giữ từ 17 đến 19 tỷ đô la nợ của Venezuela theo thẩm định của Forbes. Cuối cùng, về mặt chiến lược và an ninh, Michael Sobolik, nghiên cứu viên cao cấp tại Viện Hudson, nhận định « toàn bộ tính toán khu vực của Trung Quốc đã bị đảo lộn », bởi vì trong nhiều năm, Đảng Cộng sản Trung Quốc coi Venezuela là bàn đạp tiến vào Tây Bán Cầu, vậy mà Hoa Kỳ đã bắt giữ Maduro chỉ vài giờ sau khi ông này tiếp đặc sứ Trung Quốc Khâu Tiến Kỳ (Qiu Xiaoqi). Hành động đó đương nhiên « vô hiệu hóa » mọi cam kết mà đặc sứ Trung Quốc có lẽ đã đưa ra với chính quyền Maduro. Dù vậy, trong mắt Ryan Hass, giám đốc Trung tâm Trung Quốc John L. Thornton tại Viện Brookings, tin vui đối với Bắc Kinh qua việc Mỹ can thiệp ở Caracas trong đêm 02/01/2026 là từ nay trở đi, Trung Quốc cũng có thể noi gương Hoa Kỳ, rộng đường hành động và sẽ cân nhắc lại những tính toán chiến lược đối với vùng eo biển Đài Loan và Biển Đông.

new york donald trump washington france joe biden brazil forbes colombia washington post venezuela cuba arte loans bi nicholas maduro nh chavez chevron caribe tri caracas ng tl kh nicolas maduro chuy brookings rfi trong hugo chavez nga trung tuy kinh kho hoa k trung qu tph ifri sinopec ban nha petrochina ryan hass kpler kinh ph centre asie marc julienne john l thornton quan h qu

Albin Kurti, nationaliste de gauche et homme fort du Kosovo

Européen de la semaine

Play Episode Listen Later Jan 2, 2026 3:43

En remportant les élections législatives organisées dimanche 28 décembre au Kosovo, Albin Kurti a réussi son pari : le Premier ministre sortant a rassemblé près de 50% des suffrages sur son nom. Un score en forme de succès personnel pour l'homme fort du pays. Ce n'était pas gagné d'avance. Personne n'avait imaginé une si large victoire. Le Kosovo et ses 1,6 million d'habitants sortent de neuf longs mois de blocage politique. Le parti Vetevendosje (Autodétermination, en français), au pouvoir depuis 2021, était arrivé en tête des élections législatives de février dernier, mais sans majorité absolue. Aucun accord n'avait été trouvé avec les autres partis. Cette fois, Albin Kurti est assuré de former le prochain gouvernement. « Nous devrons rapidement constituer un Parlement issu de la 10ᵉ législature puis former sans délai un nouveau gouvernement. Nous n'avons pas de temps à perdre et devons avancer ensemble au plus vite », a-t-il promis après sa victoire. À lire aussiKosovo: le parti du Premier ministre sortant Albin Kurti en tête des législatives anticipées Filon populiste Sa victoire, Albin Kurti la doit à la faiblesse des oppositions, au vote déterminant de la diaspora et à sa campagne populiste. « C'est quelqu'un de très habile, on le présente souvent comme un intellectuel, un idéologue, explique Florent Marciacq, chercheur associé à l'Institut français des relations internationales (Ifri). Aujourd'hui, c'est quelqu'un qui a réussi à mobiliser sur une fibre assez populiste, il faut le dire aussi, mais dans un paysage qui est très divisé et donc qui réussit réellement à capter un petit peu les électorats. » Albin Kurti a joué à fond la personnalisation de sa campagne. Il a aussi promis de verser 100 euros aux retraités et à chaque famille avec des enfants en bas âge d'ici la fin de l'année pour lutter contre la hausse des prix. Ancien révolutionnaire, de gauche et nationaliste Albin Kurti a toujours été engagé à gauche et a milité dès ses années étudiantes. En 1997, le voilà à la pointe de l'occupation de l'université de Pristina contre le gouvernement de Slobodan Milošević. Il est arrêté et emprisonné deux ans plus tard. Dès sa sortie, il se lance en dehors des partis traditionnels. Son crédo : la lutte anticorruption et l'autodétermination du Kosovo, deux thèmes porteurs dans la jeunesse du pays. Âgé de 50 ans, marié à une chercheuse norvégienne, père d'une fille, il reste très discret sur sa vie privée et sobre aussi dans son style vestimentaire avec un éternel costume sans cravate. L'enjeu de la communauté serbe Pour sa réélection, il a évité les sujets qui fâchent. En février dernier, il promettait de gouverner le Kosovo « d'un bout à l'autre », même dans les territoires en majorité peuplés de Serbes. Mais cette fois, il a surtout parlé d'économie. La cohabitation avec la communauté serbe sera l'un des principaux défis de son second mandat, prévient le chercheur Florent Marciacq : « Albin Kurti espère avoir une reconnaissance du Kosovo qui lui a été promise par les accords d'Ohrid soutenus par les États-Unis il y a quelques années. La condition pour cela est la mise en œuvre de cette association des municipalités serbes. Maintenant que le Kosovo a effectivement les mains libres pour agir, la question est : "Quelle sera la position de l'Union européenne et des États-Unis pour faire pression sur la Serbie pour qu'elle-même mette en œuvre et respecte les engagements de reconnaissance à terme du Kosovo ?" ». Scruté par les États-Unis et les Européens Autonomiste, il l'est aussi envers les grandes puissances. Ses relations sont glaciales avec Donald Trump car Albin Kurti s'est dit prêt à accueillir des migrants expulsés des États-Unis. Le climat s'est en revanche réchauffé avec l'Union européenne qui a levé une partie de ses sanctions contre le pays. Mais ses prochaines actions en direction de la minorité serbe seront scrutées de près par ses alliés. À lire aussiLe Kosovo, terre d'accueil pour les expulsés des États-Unis

donald trump premier quelle aujourd europ ses balkans unis kosovo maintenant personne homme ancien aucun parlement gauche serbie pristina ifri slobodan milo albin kurti

La dissuasion nucléaire russe à l'épreuve de la guerre en Ukraine

Lignes de défense

Play Episode Listen Later Dec 28, 2025 16:07

Dès le lancement de son « opération militaire spéciale » (SVO) contre l'Ukraine, le 24 février 2022, le Kremlin, qui dispose de l'un des plus vastes arsenaux nucléaires au monde, a adopté des mesures de dissuasion agressives et une rhétorique résolument menaçante. Décryptage d'un possible emploi de l'arme nucléaire par Moscou, avec Dimitri Minic, chercheur à l'Institut français des Relations internationales (Ifri). [Rediffusion] RFI : Dès les premiers jours de la guerre, Moscou adopte une rhétorique nucléaire agressive. Quelle est sa stratégie ? Dimitri Minic : Le 24 février 2022, sa stratégie, c'est de prendre Kiev en quelques heures et au pire quelques jours, et de soumettre politiquement l'Ukraine. Quand Vladimir Poutine fait son discours sur l'opération militaire spéciale le 24 février, qui annonce son déclenchement, il fait une allusion à un emploi possible de l'arme nucléaire, face à ceux qui voudraient s'impliquer directement dans ce conflit pour aider l'Ukraine. Ce qui, au fond, a permis à la Russie d'éviter effectivement une escalade de la guerre locale en guerre régionale, impliquant d'autres pays, d'autres puissances, mais qui n'a pas suffi non seulement à dissuader effectivement l'Ukraine de résister, mais surtout qui n'a pas permis d'éviter le début d'un flux d'aide militaire à l'Ukraine. Et par ailleurs, ces menaces nucléaires russes n'ont pas permis d'empêcher l'instauration de sanctions économiques très importantes de l'Occident contre la Russie. Donc, c'est un succès relatif de la stratégie nucléaire russe, mais qui, en réalité, ne permet pas à la Russie d'isoler l'Ukraine de l'Occident, ce qui était son principal objectif. Mais il y a quand même une véritable inquiétude qui plane en Occident, puisque le nucléaire tactique fait partie de l'arsenal russe. Le nucléaire a été étendu à la guerre conventionnelle, en quelque sorte ? Oui, absolument. En fait, à la chute de l'Union soviétique, les élites militaires russes héritent d'une doctrine de non-emploi en premier. Et progressivement, elles se rendent compte que la théorie de la dissuasion et ses mécanismes étaient peu développés par rapport à ce qui existait en Occident. Dans les années 90, vous avez une grande période d'élaboration conceptuelle, de théorisation qui conduit l'armée russe, au plan théorique et doctrinal, à effectivement étendre la dissuasion nucléaire aux guerres conventionnelles de toute ampleur, locales, régionales et à grande échelle. Il y a un emploi possible de l'arme nucléaire, un emploi démonstratif, limité, censé mettre fin aux combats dans des conditions favorables à la Russie. On aurait pu se dire, puisque l'opération militaire spéciale est un échec pour la Russie, il est possible que ces concepts soient appliqués. Mais en réalité, cette doctrine exigerait des conditions qui ne sont pas du tout réunies dans la guerre en Ukraine. Pour que Moscou prenne des mesures de dissuasion nucléaire très claires, il faudrait par exemple un transfert des têtes nucléaires depuis les entrepôts centraux vers les unités, vers les bases. Un transfert démonstratif médiatisé qui montrerait que la Russie commence à penser sérieusement à employer l'arme nucléaire ou un essai nucléaire réel, ou d'autres types de mesures qui montreraient qu'elle a vraiment la volonté de le faire. Mais il faudrait qu'elle se trouve dans des conditions extrêmement graves. Il faudrait qu'elle soit en passe de perdre de manière irrémédiable face à un ennemi conventionnel, aidé par des États d'ailleurs dotés de l'arme nucléaire, qui non seulement aient envie de conquérir des territoires russes ou bien aient envie de changer le régime russe. À lire aussiRussie: Vladimir Poutine annonce une révision de la doctrine nucléaire et menace les Occidentaux On le voit au début de la guerre, les Américains vont sonder les Russes afin de savoir dans quelles conditions ils pourraient utiliser l'arme nucléaire. Absolument. Et à l'époque, Valeri Guerassimov répond qu'il y a trois conditions : l'utilisation d'armes de destruction massive contre la Russie, une volonté, une tentative de changer le régime, une déstabilisation profonde du régime provoqué par un État étranger. Et la troisième condition serait des pertes catastrophiques sur le champ de bataille. Et c'est intéressant parce que, à l'époque, à l'automne 2022, la Russie subit des pertes et surtout des revers militaires importants en Ukraine, dans le Donbass. Valeri Guerassimov, à ce moment-là, en évoquant ces trois conditions, abuse de son interlocuteur parce qu'il est évident que la Russie aurait pu compenser ses pertes assez rapidement et qu'elle a de telles réserves matérielles et humaines qu'il est très peu probable qu'elle recourt au nucléaire dans ce type de conditions loin d'être inacceptable ou en tout cas catastrophique pour elle. Vous identifiez trois failles théoriques et pratiques révélées par cette guerre en Ukraine de la doctrine nucléaire russe. Et l'une d'elles, c'est la limite de la dissuasion stratégique conventionnelle, avec les fameux missiles Kalibr, Kinjal, dont l'usage n'a pas produit l'effet escompté… Non, non, ça n'a pas fonctionné. Effectivement, la Russie débute la guerre en Ukraine avec une conception de la dissuasion qui est une conception très agressive, offensive, mais surtout inter-domaines. C'est à dire que la Russie ne conçoit pas la dissuasion comme quelque chose d'exclusivement nucléaire. La dissuasion russe concerne à la fois les domaines non militaires et subversifs, le domaine conventionnel, donc les forces conventionnelles et les armes conventionnelles et les forces nucléaires. Donc, la Russie n'a pas une vision exclusivement défensive de la dissuasion. Car, pour le dire rapidement, la Russie ne conçoit sa sécurité qu'à travers l'insécurité de ses voisins. Donc, cette situation stratégique échoue effectivement à trois niveaux. C'est d'abord l'échec du concept de contournement, pour permettre à l'État russe de gagner une guerre avant la guerre. En fait, il n'était pas question de déclencher une guerre à grande échelle, de longue durée et très meurtrière, mais plutôt de soumettre l'ennemi sans combat, ou en tout cas sans combat de grande ampleur. C'est aussi un échec des moyens et des méthodes psychologiques ou informationnelles, comme disent les Russes, puisqu'ils pensaient les Ukrainiens et les élites ukrainiennes complètement soumises, rendues apathiques par la Russie et ses manœuvres. Ça n'a pas été le cas. Ils pensaient que les Occidentaux avaient été anesthésiés par cette pratique psychologique ou informationnelle, qui vise non seulement à modifier la psyché des individus et des sociétés, mais en fait à transformer les individus et la société. Et donc surtout, ce que j'observe dans cette étude, c'est que la phase conventionnelle, a subi un échec important. Pourquoi : parce que les élites militaires russes et les élites politiques russes ont surestimé pendant 35 ans l'efficacité de ces moyens conventionnels. Parmi ces moyens conventionnels, effectivement, on a d'abord les forces générales, les exercices, les déploiements de forces aux frontières. Bon, ça n'a pas produit l'effet désiré. Ça n'a pas forcé l'Ukraine à capituler. Mais surtout, les armes modernes duales, donc, qui peuvent être à la fois équipées soit d'une tête nucléaire, soit d'une tête conventionnelle. Ces armes, le Kinjal, le Kalibr, l'Iskander, ont été utilisées sur le champ de bataille. On se rappelle le Kinjal, une arme hypersonique utilisée à un moment qui était censé être décisif pour la Russie, puisque c'était le moment des premières négociations entre l'Ukraine et la Russie en mars 2022, au moment où les Ukrainiens sont très réticents à accepter un accord très favorable à la Russie. Et la Russie emploie dans l'intervalle, au moment de ces discussions ultimes, le Kinjal sur le champ de bataille. C'était sa première utilisation opérationnelle, puis un deuxième deux jours plus tard, avant de se retirer du nord et de l'est de l'Ukraine. L'utilisation de ces missiles conventionnels confirmait en fait des vulnérabilités qui étaient identifiées par les militaires russes depuis les années 90 ! Il faut bien comprendre que la défense antimissile présente en Ukraine, d'origine occidentale notamment, a été efficace et a plutôt montré la surestimation que les élites militaires, russes et politiques russes avaient de l'efficacité de l'emploi de ces missiles contre des cibles stratégiques comme des bases aériennes, etc. Non seulement en termes d'ampleur, de nombre indispensable pour détruire une cible stratégique, mais en plus la vulnérabilité des vecteurs. On voit bien que la Russie a fait face à un ISR, c'est à dire un renseignement occidental qui a été puissant et efficace. Cette double vulnérabilité, à la fois la difficulté à détruire des cibles stratégiques avec ces missiles modernes et en même temps la difficulté à protéger leur plateforme de lancement, ça tend à remettre en question, même partiellement, cette stratégie de frappes nucléaires limitées dont je parlais tout à l'heure, avec un missile unique. Donc, on voit bien que d'un point de vue technique, c'est un affaiblissement. Et les excès rhétoriques de Dmitri Medvedev (vice-président du Conseil de Sécurité de Russie au discours violemment anti-occidental, NDLR), de Ramzan Kadyrov (président de la République de Tchétchénie, un proche de Vladimir Poutine, NDLR) également, ont abîmé la dissuasion nucléaire russe ? À force de crier au loup et à menacer d'hiver nucléaire, l'Occident, ça ne prend plus ? Absolument. Parce que la Russie, dès qu'elle entre dans le conflit, produit une rhétorique nucléaire extrêmement agressive, mais dans les faits, les mesures qu'elle prend concrètement pour accompagner cette rhétorique nucléaire sont très modérées. Donc, vous avez un décalage très fort entre ce que la Russie dit, et ce que la Russie fait vraiment. Ça n'est pas une nouveauté en Russie. Sur quoi s'appuie cette pratique, ce décalage ? Il est dû à une culture stratégique, c'est à dire que la Russie considère que l'Occident est faible, lâche et déliquescent et qu'il est sensible aux menaces, qu'il a peur du nucléaire et qu'il cédera en réalité. Ils estiment qu'une frappe nucléaire unique, démonstrative, limitée sur le théâtre, obligera, forcera finalement les Occidentaux à rentrer chez eux et à demander pardon. Ils ne sont pas vraiment revenus de ça. Effectivement, ce décalage au bout d'un moment pose un problème. Vous ne pouvez pas hurler dans tous les médias que vous avez au moins dix lignes rouges et ne rien faire. Des officiers supérieurs généraux de l'armée russe ont expliqué en 2023-2024, ils ont eu un mot que je trouve très drôle, « Les lignes rouges russes ont rougi de honte », ajoutant « Les Occidentaux nous ont devancés de 8 à 10 pas dans l'escalade et nous, on les regarde ». Dans l'armée russe, il y a une forme d'incompréhension de l'attitude de la Russie. C'est à dire qu'ils sont tous d'accord pour maintenir cette rhétorique agressive, mais ils veulent qu'elle soit accompagnée de mesures pratiques, concrètes. Donc ce décalage a affaibli la crédibilité de la dissuasion nucléaire russe et ça a conduit les Occidentaux à poursuivre leur aide à l'Ukraine et même à l'intensifier. Aujourd'hui, la dissuasion nucléaire russe commence à s'adapter en entreprenant des actions beaucoup plus concrètes. On a évidemment la décision de transférer des armes nucléaires tactiques en Biélorussie. On a beaucoup d'autres actions de ce type. Il y a aussi la publication de la nouvelle doctrine nucléaire russe en novembre 2024, qui est une mesure de dissuasion en réalité. Il faut bien le comprendre, ça aussi. RFI : Et quel est le nouveau message adressé à l'Ouest, à l'Europe et à l'OTAN ? C'est de faire des démonstrations de force sérieuses. Un général russe important propose de rejouer le scénario cubain (crise des missiles de Cuba 1962, NDLR). Donc il y a une volonté de faire une démonstration claire de la force militaire nucléaire. Et à chaque fois qu'une ligne rouge est franchie, d'avoir une réponse nucléaire ou conventionnelle. Les militaires russes pensent aussi que les réponses conventionnelles doivent être beaucoup plus violentes, beaucoup plus fortes. Et cette dissuasion conventionnelle, en fait, ils en ont fait la démonstration avec le tir de missiles balistiques à portée intermédiaire. Ce tir d'Orechnik (Le 9M729-Orechnik, littéralement « noisetier », est un missile balistique russe à portée intermédiaire, NDLR) fait suite à la publication de la nouvelle doctrine nucléaire, qui elle-même s'inscrit dans ce que la Russie perçoit en 2024 comme une logique d'escalade continue. C'est aussi une réponse au discours d'Emmanuel Macron sur de possibles troupes au sol en Ukraine. Et n'oubliez pas, le plus important, en 2024 commence la levée de toutes les interdictions de l'administration Biden sur l'utilisation par l'Ukraine d'armes de fabrication américaine, non seulement à la frontière russe, mais en fait progressivement sur tout le territoire russe. Puis une autre séquence s'ouvre puisque Donald Trump arrive au pouvoir. À lire aussiRoyaume-Uni: les bonnes intentions envers l'Ukraine lors de la «coalition des volontaires» RFI : Qu'est-ce que change l'arrivée de Donald Trump pour la dissuasion nucléaire russe ? On a l'impression d'avoir changé de monde parce qu'avec l'ancienne administration, vous aviez une escalade très maîtrisée à laquelle la Russie a eu beaucoup de mal à répondre parce que tout est venu de façon séquencée. Envisager l'utilisation de l'arme nucléaire en cas de menace à l'existence même de l'État russe, ça devenait complètement obsolète pour ses officiers supérieurs et généraux. Parce que cette doctrine nous montre aussi que la Russie a peur que ses tentatives d'agression contre ses voisins suscitent l'aide de pays dotés d'armes nucléaires. En fait, elle a peur que le scénario ukrainien se reproduise. Et donc cette nouvelle doctrine est censée couvrir ces scénarios aussi. Elle élargit les conditions d'emploi et elle abaisse le seuil déclaré d'emploi de l'arme nucléaire. RFI : L'élection de Donald Trump a-t-elle permis de faire baisser la tension ? Plus tôt. Ça très clairement, c'est à dire que Trump et son indifférence relative à l'Ukraine et à l'Europe y participe, la collusion idéologique qui existe entre la Russie et les États-Unis aujourd'hui, le peu d'intérêt qu'il a pour l'Otan et l'Europe orientale le permette. Ce qui ne veut pas dire que la rhétorique agressive de la Russie s'arrête. Au contraire, on voit bien que la rhétorique nucléaire agressive de la Russie se déclenche dès que le président américain envisage sérieusement, en tout cas rhétoriquement, de fournir des armes offensives et à longue portée à l'Ukraine. Ce qui s'éloigne, c'est la perspective d'un emploi. Il était déjà très faible depuis le début de la guerre en Ukraine. Avec l'élection de Donald Trump, il est encore plus faible. Donc autant dire, très peu probable. En revanche, les ambiguïtés de Washington, les hésitations de l'Europe à l'égard de la défense du continent, à l'égard de la défense de l'Ukraine, alimentent l'agressivité de la Russie. Et donc ça augmente la probabilité d'actions déstabilisatrices conventionnelles russes. À lire aussiLa pérennisation de l'aide à l'Ukraine au menu d'un nouveau sommet européen à Bruxelles

À la Une: l'Afrique du Sud expulse sept Kenyans employés par les États-Unis

Revue de presse Afrique

Play Episode Listen Later Dec 18, 2025 4:15

L'Afrique du Sud a expulsé sept Kenyans employés par les États-Unis dans le cadre de leur programme d'accueil de la minorité blanche des Afrikaners. Et, ça ne risque pas d'arranger la relation déjà tendue entre Pretoria et Washington. Le journal kenyan Daily Nation revient sur ce contexte particulièrement électrique : « L'administration du président Donald Trump ambitionne d'accueillir des milliers de Sud-Africains blancs aux États-Unis dans le cadre d'un programme de réinstallation lancé cette année, en se fondant sur des allégations de persécution raciale. » Des allégations que réfute totalement l'Afrique du Sud. « Sur cette base, l'administration Trump a mis en place un programme offrant à certains Afrikaners un traitement prioritaire pour obtenir le statut de réfugié aux États‑Unis, comme en mai 2025 lorsqu'un premier groupe a été accueilli avec accompagnement pour leur insertion », commente la Nouvelle Tribune. Les sept Kényans expulsés étaient entrés dans le pays avec des visas de tourisme et avaient illégalement commencé à travailler, alors que des demandes précédentes de visas de travail leur avaient été refusées. Daily Nation analyse : « Durant son second mandat, Trump a proféré à plusieurs reprises de fausses accusations concernant le traitement réservé par l'Afrique du Sud à sa minorité blanche, s'en servant pour réduire l'aide au pays et exclure l'Afrique du Sud des réunions du G20. » Washington n'a en tout cas pas manqué de réagir aux expulsions : « Le département d'État américain a accusé Pretoria d'entraver ses opérations liées à l'accueil de réfugiés, qualifiant la situation d'inacceptable. De son côté, le gouvernement sud-africain affirme avoir engagé des démarches diplomatiques formelles avec les États-Unis et le Kenya afin de désamorcer le différend », conclut la Nouvelle Tribune. Au Kenya, 18 personnes prises au piège dans la guerre en Ukraine rapatriées Dix-huit personnes prises au piège dans la guerre en Ukraine ont été rapatriées dans le pays, révèle Daily Nation au Kenya. Le journal explique que ces 18 hommes ont été rapatriés de Russie, « certains souffrant de blessures graves ». Plus tôt dans la semaine, on a également appris qu'au moins 82 Kényans auraient été enrôlés de force aux côtés de l'armée russe dans la guerre en Ukraine. « La plupart, dépourvus de toute formation militaire, n'avaient jamais tenu une arme de leur vie avant d'être enrôlés. Après une formation express de cinq jours dans des camps d'entraînement, ils ont été envoyés sur la ligne de front », explique Le Monde Afrique. L'un des volontaires abusés, qui témoigne auprès de Daily Nation, raconte que « plusieurs agences de recrutement auraient trompé des candidats à l'immigration, leur faisant miroiter de faux emplois aux rémunérations alléchantes dans la transformation, l'emballage et le nettoyage de viande », tout en assurant prendre en charge les frais de transport, les examens médicaux et le logement sur place. Et « le Kenya n'est pas le seul pays africain de recrutement, explique le Monde Afrique. Les autorités ukrainiennes estiment que plus de 1 400 soldats du continent, issus de 36 pays, combattraient aux côtés de l'armée russe. La plupart sous la contrainte. » L'Afrique subsaharienne, par ailleurs, « constitue un vivier de recrutement vaste et facilement accessible en raison de taux de pauvreté élevés dans la plupart des pays de la zone » et de l'« important désir d'émigration », d'après l'Institut français des relations internationales (Ifri) dans une étude ce jeudi. Froid glacial, pluies diluviennes et fortes chutes de neige au Maroc « Le Maroc fait face à un épisode hivernal d'une rare intensité », commente Afrik.com. Mardi, les autorités ont annoncé le déploiement d'une aide d'urgence nationale. Objectif : venir en aide à des dizaines de milliers de familles. La province côtière de Safi est particulièrement touchée, raconte le média, des crues soudaines y ayant causé la mort de 37 personnes dimanche. « Safi panse ses plaies en quatre heures grâce à un élan de solidarité inédit, écrit notamment le journal marocain l'Opinion. Boulangers, pêcheurs, commerçants du port et professionnels de la pêche côtière se sont unis dans une collecte exceptionnelle, peut-on lire. Ce mouvement collectif, nourri par l'attachement profond à une ville meurtrie, illustre une capacité éprouvée à faire face à l'adversité (…) portée par la détermination et la cohésion de ses habitants », raconte le journal. Plus globalement, le Maroc connaît une variabilité climatique accrue, marquée par l'alternance entre sécheresses prolongées et épisodes pluvieux violents. Sans surprise, « l'intensification de ces phénomènes est liée au réchauffement climatique, qui modifie les régimes de précipitations et accentue les contrastes de température », souligne Afrik.com.

Le monde qui bouge - L'Interview : À Bruxelles, le moteur franco-allemand cale - 18/12

Le monde dans tous ses États

Play Episode Listen Later Dec 18, 2025 7:12

Ce jeudi 18 décembre, Paul Maurice, secrétaire général du Comité d'études des relations franco-allemandes à l'Ifri, était l'invité d'Annalisa Cappellini dans Le monde qui bouge - L'Interview, de l'émission Good Morning Business, présentée par Laure Closier. Il s'est penché sur la relation entre la France et l'Allemagne, la manifestation des agriculteurs contre le Mercosur, et la stratégie adoptée face à la Chine. Retrouvez l'émission du lundi au vendredi et réécoutez la en podcast.

business france monde comit chine allemagne cale mercosur moteur allemand agriculteurs bouge paul maurice bfm business ifri bruxelles le good morning business internationaleco laureclosier

À la Une: l'Afrique du Sud expulse sept Kenyans employés par les États-Unis

Revue de presse Afrique

Play Episode Listen Later Dec 18, 2025 4:15

Les combats meurtriers ont repris à la frontière entre la Thaïlande et le Cambodge

Les matins

Play Episode Listen Later Dec 13, 2025 5:12

durée : 00:05:12 - La Revue de presse internationale - par : Catherine Duthu - Les combats frontaliers entre la Thaïlande et le Cambodge font toujours rage : au moins 20 morts depuis le début de la semaine. Plus d'un demi-million de personnes ont fui les régions proches de la frontière, où des tirs d'artillerie résonnent autour de temples khmers contestés. - invités : Sophie Boisseau du Rocher Chercheuse associée au Centre Asie de l'Institut français des relations internationales (IFRI)

tha ont lande combats fronti repris cambodge la revue ifri meurtriers centre asie sophie boisseau

Donald Trump menace à nouveau le Venezuela

Play Episode Listen Later Dec 12, 2025 27:31

Le président américain Donald Trump semble avoir endossé son costume d'homme de guerre lorsqu'il s'agit du Venezuela. Le locataire de la Maison Blanche menace à nouveau le pays d'une intervention terrestre : l'espace aérien vénézuélien est fermé et le plus grand porte-avions du monde est positionné dans la mer des Caraïbes. Faire chuter le régime Maduro, lutter contre le trafic de drogue ou encore l'immigration illégale, les raisons invoquées par Donald Trump sont nombreuses, mais sont-elles réellement les seules ? Pour répondre à ces questions et tenter de comprendre les nouveaux rapports de force qui se jouent entre les États-Unis et l'Amérique latine, Rapahël Kahane reçoit Jean-Louis Martin, chercheur associé sur l'Amérique latine à l'Institut français des relations internationales (IFRI).

donald trump venezuela faire nicholas maduro nouveau unis menace nicolas maduro kahane ifri le venezuela

Hans Stark: «L'Allemagne veut maintenir un minimum de pression sur Israël»

Invité de la mi-journée

Play Episode Listen Later Dec 7, 2025 5:37

« L'Allemagne est un soutien immuable d'Israël », déclaration du chancelier Friedrich Merz ce samedi. Il est en déplacement à Jérusalem aux côtés de son homologue israélien, Benyamin Netanyahu. Au menu de cette rencontre, discuter de la deuxième phase du cessez-le-feu à Gaza dans le cadre du plan du président américain. Le chancelier allemand, qui avait surpris tout le monde l'été dernier en suspendant ses livraisons d'armes à Israël, du moins partiellement, est depuis revenu sur cette décision. Quels sont les enjeux de cette visite ? Pour en parler, Hans Stark, professeur de civilisation allemande contemporaine à Sorbonne Université et conseiller pour les relations franco-allemandes à l'Institut français des relations internationales (Ifri).

gaza hans stark minimum quels benjamin netanyahu isra veut allemagne pression friedrich merz maintenir sorbonne universit ifri

Un trait d'union entre Occident et Asie: une ligne ferroviaire entre l'Iran et la Turquie pour 2029

Chronique Transports

Play Episode Listen Later Dec 5, 2025 2:30

Elle ne mesure que 200 kilomètres, et pourtant, elle bouleverse le commerce mondial. Une nouvelle ligne ferroviaire est annoncée entre l'Iran et la Turquie. Les rails aux abords du lac de Van, dans l'est iranien, traverseront la frontière avec la Turquie. Les deux pays ont signé le projet la semaine dernière, le 30 novembre à Téhéran, la capitale de l'Iran. Avec ce nouveau tronçon qui ouvrira dans quatre ans, deux régions du monde pourront se rejoindre sans interruption : l'Asie et l'Europe. Les chemins de fer en Iran sont lents, les rails vieillis, mais le train reste tout de même le moyen le plus simple et le moins cher pour transporter les marchandises. C'est justement en vue d'élargir son économie que cette nouvelle ligne de 200 kilomètres Marand-Cheshmeh Soraya, entre l'Iran et la Turquie, va s'ouvrir. L'Iran et la Turquie possèdent de nombreuses lignes de train. Le projet de traverser la frontière iranienne depuis la ville de Marand est un projet ancien. Depuis dix ans, le poids de l'embargo international visant Téhéran en raison de son projet de développement nucléaire empêche le pays de bénéficier d'investissements en infrastructures. L'accord signé à Téhéran le 30 novembre marquera le trait d'union entre Occident et Asie. Après une poignée de main, les ministres du Commerce et des Affaires étrangères turcs et iraniens se sont félicités de devenir des acteurs du transport mondial. Une stratégie de long terme Grâce à cette nouvelle voie ferrée, la route sera directe et ininterrompue entre la Chine et l'Europe. Les Chinois ont d'ailleurs inscrit l'Iran et la Turquie dans leur mega-projet de connexions internationales « nouvelles routes de la soie »/« ceintures de la Soie ». Les trains pourront rouler sur ce nouveau passage avec 27 voitures cargo chargées de marchandises de transit. Le projet prévoit d'accroître le volume de transport. Une première étape prévoit 1 500 tonnes par mois. Si la circulation s'avère efficace, la capacité pourrait passer à 20 000 tonnes mensuelles. Le continent européen et la Chine sont deux immenses bassins de consommateurs. Ce nouvel axe ferré entre Marand (Iran) et Cheshmeh Soraya (Turquie) sera donc dédié au transport de marchandises. Aucun des deux pays n'a évoqué la possibilité d'en faire une ligne touristique pour passagers. À lire aussiNouvelles routes de la soie, 10 ans après Le rail entre lac et montagnes Ce n'est pas facile d'installer des rails dans cette région montagneuse irano-turque, entre lac et montagnes. La présence du lac de Van, à l'est de la Turquie, avec ses 120 kilomètres de long, a toujours empêché la fluidité du transport ferroviaire. Jusqu'ici, les trains étaient obligés de s'arrêter aux bords du lac. Ensuite, ils déchargeaient leurs cargaisons sur des bateaux pour pouvoir atteindre l'autre rive et continuer le chemin. Le lac de Van est le plus vaste du pays. La nouvelle ligne de train entre Marand-Cheshmeh Soraya contournera cet obstacle. Cependant, Emile Bouvier, chercheur et auteur pour la revue Les Clés du Moyen-Orient, qui emprunte régulièrement les trains turcs et iraniens, reconnaît que construire des voies ferrées dans cette région n'est pas si facile : « Effectivement, ce projet offrira un itinéraire ininterrompu entre la Chine et l'Europe. Mais j'insiste sur le fait que ce n'est pas un projet facile à mettre en place. Je connais cette région à la frontière irano-turque, elle est traversée par des chaînes montagneuses. Il n'y est pas aisé d'installer des infrastructures. L'avantage de cette ligne de 200 kilomètres est de compléter des passages déjà équipés en réseau ferré et maritime. Ainsi, il donnera à la Chine l'accès à la mer Noire et à la mer Méditerranée. » Les travaux de la ligne Marand-Cheshmeh Soraya s'étaleront jusqu'en 2029. Le coût estimé est de 1,6 milliard de dollars. Le rôle de la guerre en Ukraine Depuis 2014 avec le début de l'invasion russe de l'Ukraine, la géopolitique a évolué en pénalisant la Russie. Les sanctions pétrolières décidées il y a trois ans après l'offensive massive de Moscou sur le territoire ukrainien ont bloqué les échanges commerciaux entre la Russie et les pays européens. Par conséquent, privée des routes russes, la Chine a dû s'adapter. Cette nouvelle liaison entre l'Iran et la Turquie apparaît comme un ancrage supplémentaire de la Chine au Moyen-Orient et en Europe. Certains experts comme Nicolas Monceau, spécialiste de l'Iran à l'Institut français de recherches internationales (IFRI), y voient un message envoyé au reste du monde. « L'ouverture de ce tronçon a une forte puissance symbolique. L'Iran et la Turquie s'adressent ainsi au reste du monde. Ils entendent faire partie intégrante du projet des routes ou nouvelles ceintures de la soie, lancé en 2013 par les autorités chinoises. Les lignes ferroviaires commerciales russes étant fermées, la Chine a dû se tourner vers les pays d'Asie centrale et du Moyen-Orient pour assurer ses liaisons vers l'Europe. L'Iran et la Turquie profitent de leur position centrale dans la géographie mondiale. L'Iran et la Turquie ont l'ambition de devenir des plateformes du transport international. Après les marchandises et le commerce, je parie sur une expansion plus marquée du tourisme d'affaires et de loisirs. Cette étape au Moyen-Orient constitue une réelle opportunité entre deux grandes parties du monde », développe Nicolas Monceau. Cette nouvelle liaison entre l'Iran et la Turquie aura d'autant plus de valeur qu'un autre pays, le Pakistan, s'y ajoute. L'annonce est officielle. Le Pakistan s'intéresse aux deux pays via une autre route, plus large et plus centrale : l'ancienne ligne de marchandises ITI (Istanbul-Téhéran-Islamabad). La réouverture de la ligne ITI rouvrira dans 25 jours, soit pour le 1ᵉʳ janvier 2026.

Inondations en Asie du Sud-Est : une région particulièrement exposée aux risques climatiques ?

Les enjeux internationaux

Play Episode Listen Later Dec 3, 2025 11:53

durée : 00:11:53 - Les Enjeux internationaux - par : Guillaume Erner - En une semaine, c'est tout un sous-continent qui s'est retrouvé submergé. En Asie du Sud-Est, les pluies torrentielles de la mousson, amplifiées par deux cyclones tropicaux d'une intensité exceptionnelle, ont ravagé l'Indonésie, la Thaïlande, la Malaisie et le Sri Lanka. - réalisation : Félicie Faugère - invités : Sophie Boisseau du Rocher Chercheuse associée au Centre Asie de l'Institut français des relations internationales (IFRI)

sri lanka aux tha expos asie risques gion sud est particuli inondations climatiques malaisie en asie ifri centre asie sophie boisseau

Le monde qui bouge - L'Interview : Ukraine, la Russie peut-elle encore tenir ? - 12/11

Play Episode Listen Later Nov 12, 2025 5:33

Ce mercredi 12 novembre, Tatiana Kastouéva-Jean, directrice du Centre Russie/Eurasie de l'Ifri, était l'invitée d'Annalisa Cappellini dans Le monde qui bouge - L'Interview, de l'émission Good Morning Business, présentée par Laure Closier. Elles sont revenues sur la résistance de l'Ukraine face à la Russie. Retrouvez l'émission du lundi au vendredi et réécoutez la en podcast.

business ukraine peut monde elles guerre russie tenir attaque armes la russie bouge bfm business ifri good morning business laureclosier

Đất hiếm : Trung Quốc và chiến lược nắm vai trò then chốt trong chuỗi cung ứng toàn cầu

TẠP CHÍ KINH TẾ

Play Episode Listen Later Nov 11, 2025 9:26

Khoáng sản hiếm : 30 năm là thời gian cần thiết để Trung Quốc trở thành nguồn cung cấp gần như độc quyền của thế giới. Vì chấp nhận nhiều hy sinh, tận dụng những sai lầm của phương Tây không muốn hứng chịu ô nhiễm, Bắc Kinh đặt mình vào thế trung tâm và khiến Bruxelles, Washington lo lắng trước mỗi quyết định về kim loại chiến lược ? Các câu hỏi này được đặt ra vào lúc Âu - Mỹ hối hả tìm kiếm các nguồn cung cấp bổ sung, hóa giải thế gần như độc quyền của Trung Quốc. Sau nhiều tuần lễ căng thẳng, cả Liên Hiệp Châu Âu lẫn Hoa Kỳ cùng phấn khởi đón nhận tin Trung Quốc tạm ngừng trong một năm quyết định hạn chế xuất khẩu đất hiếm. Tổng thống Donald Trump tiếp tục khẳng định đây là một thắng lợi quan trọng mà ông đạt được sau cuộc họp với chủ tịch Tập Cận Bình cuối tháng 10/2025. Tại Bruxelles, lãnh đạo châu Âu vừa công bố kế hoạch « RESourceEU » để giảm bớt phụ thuộc vào khoáng sản hiếm của Trung Quốc, vừa tự tin hơn một chút khi bước vào bàn đàm phán. Đầu thập niên 1990, Mỹ, nhờ có các mỏ ở Mountain Pass, bang California, là quốc gia khai thác các mỏ đất hiếm lớn nhất thế giới. « Trung Đông có dầu mỏ, Trung Quốc có đất hiếm ». Năm 1992, lãnh đạo Trung Quốc Đặng Tiểu Bình đã có câu nói để đời và từ đó Bắc Kinh đưa các kim loại hiếm vào danh sách « tài nguyên chiến lược quốc gia », cấm các công ty nước ngoài khai thác. Trung Quốc cũng bắt đầu quản lý nghiêm ngặt hơn các hoạt động xuất khẩu. Tuy giàu tài nguyên, nhưng ngành công nghiệp đất hiếm nước này - từ khâu khai thác, đến tinh chế, tìm kiếm thị trường, Trung Quốc khi đó còn bỡ ngỡ và phải học hỏi kinh nghiệm của Hoa Kỳ. Đó cũng là thời điểm, Bắc Kinh và Washington chưa ý thức được là để chế tạo một chiến đấu cơ F-35 chẳng hạn, ngay cả tập đoàn Mỹ Lockheed Martin cũng sẽ phải cần đến hơn 400 kg đất hiếm ! Sai lầm « trao trứng cho ác » Vì chạy theo lợi nhuận, tận dụng hàng rẻ Trung Quốc, đồng thời tập trung hơn vào lĩnh vực chỉ sản xuất xe hơi, hãng General Motors đã dễ dàng chuyển nhượng lại Magnequench, một « ông lớn » trong lĩnh vực chế tạo nam châm Neodyme cho quỹ đầu tư Trung Quốc Sextant. Hai trong số các nhà lãnh đạo quỹ này chính là con rể của ông Đặng Tiểu Bình. Nam châm Neodyme (NdFeB) có lực từ mạnh nhất hiện nay, với kích thước nhỏ và trọng lượng nhẹ phù hợp với các thiết bị cần được thu nhỏ rất được ưa chuộng trong lĩnh vực từ ô tô điện đến công nghệ quốc phòng hay y tế. Chính quyền của tổng thống Bill Clinton đã không phản đối dự án chuyển nhượng « viên ngọc quý » trong một lĩnh vực nhạy cảm như vậy cho đối tác Trung Quốc với giá 70 triệu đô la khi đó. Cùng lúc, Sextant đã mời các chuyên viên Hoa Kỳ cùng xây dựng phiên bản Trung Quốc của Magnequench tại Thiên Tân và cơ sở này « lớn gấp 3 lần » so với kế hoạch ban đầu. Chỉ khi đó, các kỹ sư Mỹ được mời cộng tác mới ý thức được là họ đã « tự tay thắt vòng treo cổ chính mình ». Nhìn rộng hơn, chuyên gia Mathieu Xémard, thuộc Trung Tâm Nghiên Cứu Liên Ngành về Quốc Phòng và An Ninh (CIEDS) - Viện Bách Khoa Institut Polytechnique, lưu ý Trung Quốc học hỏi từ đầu đến cuối các công đoạn trong một nền công nghiệp còn mới mẻ này. Họ không chỉ hài lòng với các khâu khai thác, mà còn « hấp thụ » các kỹ thuật tinh chế của Mỹ, cho đến khi « nắm giữ toàn bộ chuỗi sản xuất trong lĩnh vực đất hiếm và nhất là nam châm » thu hẹp khoảng cách với Hoa Kỳ. Những tên tuổi lớn của Mỹ trong ngành bị « hàng rẻ Trung Quốc nhấn chìm », lần lượt bị khai tử. Mountain Pass bị lãng quên trong hàng chục năm. Phát triển kiểu « con nhà nghèo » Ở góc đài bên kia, Trung Quốc càng lúc càng tự tin với chiến lược phát triển bài bản. Vào lúc Âu - Mỹ phải tuân thủ các chuẩn mực môi trường, Trung Quốc chấp nhận trả giá đắt và không phải chịu áp lực từ các hội đoàn tổ chức bảo vệ thiên nhiên như của phương Tây. Đảng Cộng Sản Trung Quốc cũng đã sớm ý thức rằng « chìa khóa của sức mạnh công nghiệp nằm ở việc làm chủ quá trình tinh chế và xử lý hóa học các kim loại đất hiếm ». Đó là những « công đoạn tạo ra giá trị gia tăng cao, mà các nước phương Tây đã bỏ qua vì chi phí quá cao và ô nhiễm môi trường » như nhà nghiên cứu John Seaman, Viện Quan Hệ Quốc Tế Pháp IFRI ghi nhận trong bài viết « Khoáng sản chiến lược : Vai trò then chốt của Trung Quốc ». Hệ quả kèm theo là sau hơn 3 thập niên, « 90% quá trình tinh chế đất hiếm trên thế giới hiện nay được thực hiện tại Trung Quốc ». Không là quốc gia duy nhất trên thế giới có đất hiếm ( Úc, Brazil, Congo, Miến Điện, Pháp, Đức…), không là nhà sản xuất duy nhất cho toàn cầu (Úc, Brazil...), nhưng Trung Quốc đã nắm giữ lấy vị trí trung tâm trên bàn cờ chiến lược này. Vẫn nhà nghiên cứu John Seaman giải thích thêm : Thành công này không phải ngẫu nhiên mà có. Đảng Cộng sản Trung Quốc đã vừa hỗ trợ mạnh mẽ ở các khâu nghiên cứu và tài trợ cho các doanh nghiệp nội địa, đồng thời lại hợp nhất ngành công nghiệp thành một số tập đoàn nhà nước khổng lồ và nhất là dùng các biện pháp có sẵn trong tay để đánh gục mọi đối thủ. Mỗi khi một đối thủ phương Tây cố gắng hồi sinh lại một khu khai thác, thì lập tức Bắc Kinh tăng sản lượng, làm sụt giá thị trường và khiến các dự án nước ngoài không còn hấp dẫn. Đó luôn là một dạng « kim chỉ nam » trong chiến lược phát triển công nghệ đất hiếm của Trung Quốc từ Đặng Tiểu Bình đến Tập Cận Bình. Hơn nữa, qua việc « kiểm soát từ đầu chí cuối chuỗi sản xuất » trong lĩnh vực nhạy cảm này, Bắc Kinh đạt được cùng lúc 2 mục tiêu. Trước hết là bảo đảm chuỗi cung ứng cho các tập đoàn quốc gia trong những lĩnh vực « then chốt » : y tế, công nghệ hàng không không gian, bình điện ô tô, công nghiệp vũ khí, năng lượng hạt nhân, điện thoại thông minh… Mục tiêu thứ nhì là nhờ thế độc quyền đó mà Trung Quốc mặc nhiên « chi phối » luôn cả các mảng công nghiệp nhạy cảm nhất của Âu - Mỹ và qua đó là cả một phần « an ninh » của phương Tây. Đến lượt Hoa Kỳ chạy nước rút để « thu hẹp khoảng cách » với Trung Quốc Trong bối cảnh căng thẳng địa-chính trị gia tăng, đặc biệt là cuộc đọ sức giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc vì một trật tự mới cho thế giới về kinh tế cũng như địa chính trị, « bảo đảm an ninh về tài nguyên, bảo đảm các nguồn cung ứng về khoáng sản hiếm, về các nguyên liệu chiến lược » trở thành « tâm điểm » trong chính sách công nghiệp của cả Âu, Mỹ lẫn Trung Quốc. (John Seaman, IFRI). Đây chính là động lực để phương Tây hối hả « hồi sinh » mảng công nghệ này. Nhưng trớ trêu thay sau hơn 30 năm chuyển giao các bí quyết thành công cho Trung Quốc giờ đây đến lượt Hoa Kỳ « chạy nước rút để thu hẹp khoảng cách ». Từ 2010, lần đầu tiên, Bắc Kinh dùng đất hiếm như một công cụ địa chiến lược trừng phạt Nhật Bản khẳng định chủ quyền với quần đảo Senkaku/Điếu Ngư, Mỹ và châu Âu đã trông thấy viễn cảnh « một cuộc chiến đất hiếm » đang hình thành. Nhưng không dễ để khởi động lại một cỗ máy đồ sộ trong trạng thái « ngủ đông » trong nhiều năm. Cuối tháng10/2025, Bruxelles mới công bố kế hoạch « RESourceEU ». Mãi đến 2025, Nhà Trắng hối hả ký các thỏa thuận cung ứng với Úc và nhiều nước Trung Á, châu Phi. Washington cùng lúc thông báo những dự án như xây dựng nhà máy tách quặng đất hiếm nặng tại Louisiana hay tham gia đầu tư 400 triệu đô la vào công ty khai thác mỏ MP Materials ở Mountain Pass. Song giới trong ngành cảnh báo « không dễ phá vỡ vòng vây kiên cố » mà Bắc Kinh đã dày công xây dựng. Thoát khỏi cái bẫy đất hiếm của Trung Quốc hiện tại là một thách thức đối với phương Tây. Trên đài phát thanh France Inter, Bart Sap, chủ tịch tổng giám đốc tập đoàn Umicore, chuyên về sản xuất và tái xử lý rác kim loại, báo động về tính cấp bách để « thoát Trung » của châu Âu. Ông đồng thời nêu lên một giải pháp cụ thể để đạt được mục tiêu đó : « Chúng ta biết hiện tại Trung Quốc đang thống lĩnh thị trường kim loại hiếm. Cần nhấn mạnh là Bắc Kinh đang tận dụng lợi thế này như một vũ khí thương mại khi quyết định hạn chế xuất khẩu. Vậy câu hỏi đặt ra với châu Âu là khối này muốn tự chủ hơn hay vẫn bị để phụ thuộc vào nguồn cung cấp châu Á này. Sự phụ thuộc đó liên quan đến công nghệ chế tạo bình điện ô tô, tức là đến khả năng đi lại của các công dân châu Âu, và cũng liên quan luôn cả đến tính tự chủ và độc lập của châu lục này về mặt công nghệ trong nhiều lĩnh vực từ công nghệ không gian, quốc phòng đến công nghệ kết nối, và khả năng chuyển đổi sang năng lượng xanh (...). Theo đánh giá của Umicore, cuối cùng châu Âu cũng đã ý thức được là họ cần khoáng sản hiếm và cần thay đổi chiến lược trên phương diện này. Tôi nghĩ rằng, Bruxelles cần đưa ra một chính sách chung liên quan đến vấn đề tái xử lý rác thải để thu hồi lại lượng đất hiếm trong các sản phẩm. Hiện tại, Liên Hiệp Châu Âu xuất khẩu 72% rác thải có khoáng sản hiếm. Đây là một sự lãng phí khủng khiếp. Nhu cầu cấp bách hiện nay là làm thế nào để giữ lại rác thải để tự xử lý, thu hồi lại khối lượng những nguyên liệu chiến lược. Điều đó có nghĩa là Liên Hiệp Châu Âu phải hỗ trợ cho những nước thành viên trong việc tác xử lý rác thải. Châu Âu hiện tại có công nghệ khá tốt trong lĩnh vực này, chỉ cần có một luật chơi chung để tất cả cùng ngừng xuất khẩu rác thải công nghiệp đi nơi khác ». 30 năm trước đây, cái bẫy kim loại hiếm Trung Quốc bắt nguồn từ chỗ Âu Mỹ vừa muốn nhanh chóng có lãi, dễ dàng sử dụng « hàng rẻ » Trung Quốc mà lại không mang tiếng gây ô nhiễm môi trường. Giờ đây, ngay cả trong khâu tái xử lý kim loại hiếm từ rác công nghiệp, châu Âu và Hoa Kỳ lại một lần nữa « đùn đẩy » mảng này đi nơi khác. Chung quy cũng là do vì « sợ bẩn và sợ tốn », châu Âu cho là « không bõ » để đầu tư vào các nhà máy tái xử lý rác công nghiệp. Về phía Hoa Kỳ, trước khi lao vào một cuộc đọ sức với Trung Quốc thì mới nhận ra rằng Washington đang thiếu mất một vũ khí lợi hại và đã lỡ « trao trứng cho ác » để giờ đây rơi vào thế bị động trước mỗi quyết định của Bắc Kinh về « những khoáng sản chiến lược ».

california donald trump washington song brazil louisiana congo li bill clinton gi nh general motors vai hai bruxelles ng chung nam sai phi kh sau france inter thi trong trung nghi tho tuy kinh kho cung hoa k trung qu tph ifri sextant umicore senkaku trung t quan h qu

Trump et l'Amérique latine : le nouveau front

Play Episode Listen Later Nov 8, 2025 59:32

durée : 00:59:32 - Affaires étrangères - par : Christine Ockrent - Sous prétexte de lutte contre le "narcoterrorisme", Donald Trump cible le Venezuela de Maduro et multiplie les frappes dans les Caraïbes, jusqu'à déployer la plus vaste flotte américaine depuis la crise de Cuba. Offensive contre la drogue ou nouvelle expression de l'impérialisme américain ? - réalisation : Luc-Jean Reynaud - invités : Maud Quessard Maître de conférences des universités, directrice du domaine Euratlantique à l'Institut de Recherche Stratégique de l'École Militaire (IRSEM); Kevin Parthenay Professeur des universités à Tours et membre de l'Institut Universitaire de France; Jean-Louis Martin Economiste Chercheur associé sur l'Amérique latine à l'Institut français des relations internationales (Ifri)

donald trump france front venezuela cuba offensive tours nicholas maduro nouveau rique le nouveau affaires latine ifri recherche strat luc jean reynaud

Le monde qui bouge - L'Interview : Rodrigo Paz, le nouveau président bolivien - 30/10

Play Episode Listen Later Oct 30, 2025 7:52

Ce jeudi 30 octobre, Jean-Louis Martin, économiste et chercheur associé sur l'Amérique latine à l'Ifri, était l'invité d'Annalisa Cappellini dans Le monde qui bouge - L'Interview, de l'émission Good Morning Business, présentée par Sandra Gandoin. Ils sont revenus sur l'élection de Rodrigo Paz à la tête de la Bolivie, le passage de cet État d'Amérique latine d'un régime socialiste vers une économie de marché, et ce qui va changer concrètement pour les entreprises. Retrouvez l'émission du lundi au vendredi et réécoutez la en podcast.

president business ils monde nouveau le nouveau capitalisme bouge bolivien bolivie bfm business ifri good morning business internationaleco sandragandoin

Crise en RDC & réforme des institutions au Congo

Play Episode Listen Later Oct 29, 2025

Ce soir à l'animation, c'est Simon ! Dans l'interview nous recevons Thierry Vircoulon, chercheur associé a l'IFRI pour parler de la crise des Kivus. Samia nous présente le flash info. Dans le zoom, nous recevons Gavet Elengo Melaine Destin pour parler de son livre "Le changement: vers un Congo prospère." Aux chroniques Fabien nous parlera de la fête d'Halloween, et Corian nous fera une chronique ciné sur On Falling. Animation : Simon // Interview : Rania // Zoom : Julie et Aude // Chroniques : Fabien & Corian // Flash Info : Samia // Réalisation : Delilah // Coordination : Aude et Jeanne

halloween dans congo crise institutions aux forme fabien samia ifri en rdc corian

Thierry Vircoulon crise RDC & Le changement : vers un congo prospère

Play Episode Listen Later Oct 29, 2025

Ce soir à l'animation, c'est Simon ! Dans l'interview nous recevons Thierry Vircoulon, chercheur associé a l'IFRI pour parler de la crise des Kivus. Samia nous présente le flash info. Dans le zoom, nous recevons Gavet Elengo Melaine Destin pour parler de son livre "Le changement: vers un Congo prospère." Aux chroniques Fabien nous parlera de la fête d'Halloween, et Corian nous fera une chronique ciné sur On Falling. Animation : Simon// Interview : Rania // Zoom : Julie et Aude //Chroniques : Fabien &Corian // Flash Info : Samia // Réalisation : Delilah // Coordination : Aude et Jeanne

halloween dans vers congo crise aux thierry changement fabien samia prosp ifri corian

Crise en RDC & réforme des institutions au Congo

Play Episode Listen Later Oct 29, 2025

halloween dans congo crise institutions aux forme fabien samia ifri en rdc corian

Thierry Vircoulon crise RDC & Le changement : vers un congo prospère

Play Episode Listen Later Oct 29, 2025

Ce soir à l'animation c'est Simon ! Dans l'interview nous recevons Thierry Vircoulon, chercheur associé a l'IFRI pour parler de la crise des Kivus. Samia nous présente le flash info Dans le zoom, nous recevons Gavet Elengo Melaine Destin pour parler de son livre " le changement: vers un Congo prospère. " Aux chroniques Fabien nous parlera de la fête d'Halloween , et Corian nous fera une chronique ciné sur On Falling. Animation : Simon// Interview : Rania // Zoom : Julie et Aude //Chroniques : Fabien &Corian // Flash Info : Samia // Réalisation : Delilah // Coordination : Aude et Jeanne

halloween dans vers congo crise aux thierry changement fabien samia prosp ifri corian

Thierry Vircoulon crise RDC & Le changement : vers un congo prospère

Play Episode Listen Later Oct 29, 2025

halloween dans vers congo crise aux thierry changement fabien samia prosp ifri corian

Sommet Trump - Xi Jinping : derniers obstacles

Energy Vista: A Podcast on Energy Issues, Professional and Personal Trajectories

Play Episode Listen Later Oct 25, 2025 59:02

durée : 00:59:02 - Affaires étrangères - par : Christine Ockrent - Le président américain doit rencontrer son homologue chinois en marge du sommet de la Coopération économique Asie-Pacifique, prévu en Corée du Sud les 31 octobre et 1er novembre. Parviendront-ils à s'entendre sur un accord commercial ? Quels en sont aujourd'hui les points de blocage ? - réalisation : Luc-Jean Reynaud - invités : Elvire Fabry Chercheuse senior en géopolitique du commerce à l'Institut Jacques Delors où elle est rapporteuse du groupe de travail sur les relations UE-Chine; Jean-Pierre Cabestan Chercheur à Asia Centre Paris; Marc Julienne Directeur du Centre Asie de l'Institut français des relations internationales (IFRI); Gilles Lepesant Géographe français

donald trump obstacles cor coop xi sud quels xi jinping affaires sommet derniers trump xi ifri parviendront centre asie luc jean reynaud

Leslie Chats with Marc Antoine Eyl-Mazzega on US Energy Dominance and What it Means for Europe

Play Episode Listen Later Oct 1, 2025 43:35

In this new episode of Energy Vista, Leslie Palti-Guzman speaks with Marc-Antoine Eyl-Mazzega, Director at IFRI, who brings a European lens on U.S. energy policies. Together, they unpack Trump's “energy dominance” agenda and its ripple effects across the Atlantic.Key themes include: The U.S. as an unapologetic energy superpower betting on gas, coal, nuclear, and next-gen tech to fuel its AI-driven future. The transatlantic trade discussions over methane regulations, tariffs, and climate ambitions. Europe's scramble to replace Russian gas and the enduring role of U.S. supplies. China's rapid pivot to renewables, nuclear, and transmission at staggering speed while doubling down on coal and other fossil fuels. What all this means for energy security, climate policy, and industrial strategy.

La Moldavie à l'heure d'un scrutin existentiel

Géopolitique, le débat

Play Episode Listen Later Sep 27, 2025 48:29

La Moldavie s'apprête à vivre une élection législative décisive ce 28 septembre 2025, dont les enjeux dépassent largement le cadre national. La Moldavie, ce sont 2,6 millions d'habitants. Un pays enclavé entre la Roumanie et l'Ukraine. Une ex-république soviétique très majoritairement roumanophone qui ne bénéficie pas de la protection de l'OTAN, et est candidate à l'entrée au sein de l'Union européenne. Le Parti Action et Solidarité (PAS) de la présidente Maia Sandu affronte le Bloc électoral Patriotique (BEP) principale force pro-russe du pays. La campagne a révélé une fragmentation partisane et une montée de la défiance envers les élites. Le pays est en proie à des difficultés économiques et souffre d'une crise énergétique liée à la guerre en Ukraine et d'une vulnérabilité structurelle accentuée par l'émigration. L'enjeu du scrutin dépasse largement les contours de la nation candidate à l'UE, convoitée par le Kremlin et solidaire de l'Ukraine en guerre avec laquelle elle partage 940 km de frontière. L'élection est suivie de très près par la Russie qui a intensifié, ces dernières semaines, ses ingérences via des financements occultes, de la désinformation et des pressions notamment en Transnistrie et en Gagaouzie. Le scrutin représente un test crucial pour la démocratie et l'avenir européen de la Moldavie, véritable laboratoire des rapports UE-Russie dans l'espace post-soviétique. Entre les aspirations européennes de certains, les liens historiques et politiques avec Moscou, et les défis économiques et sociaux quotidiens, ces élections pourraient bien redessiner l'équilibre politique dans la région. Invités : Céline Bayou, chargée de cours à l'INALCO. Chercheure associée au Centre de Recherches Europes-Eurasie de l'Inalco et rédactrice en chef de «Regards sur l'Est» Florent Parmentier, secrétaire général du CEVIPOF de Sciences Po, chercheur associé à HEC. «La Moldavie face à son destin. Les enjeux d'une élection législative décisive», étude IFRI.

ukraine kremlin invit bayou russie sciences po bloc moscou hec roumanie scrutin moldavie cevipof ifri chercheure

Trump à l'ONU : le dérèglement international

Les histoires de 28 Minutes

Play Episode Listen Later Sep 20, 2025 59:13

durée : 00:59:13 - Affaires étrangères - par : Christine Ockrent - Le 23 septembre, Donald Trump prendra la parole à la tribune de l'Assemblée générale des Nations Unies à New York. Sur fond des débats autour de la reconnaissance de l'État de Palestine, renforcera-t-il la rupture entre Washington et l'organisation, régulièrement prise pour cible ? - réalisation : Luc-Jean Reynaud - invités : Gérard Araud Diplomate français; Thomas Gomart Historien des relations internationales, directeur de l'Institut français des relations internationales (IFRI).; Muriel Domenach ancienne ambassadrice de la France à l'OTAN

donald trump washington france international palestine affaires trumpl ifri luc jean reynaud

Nucléaire iranien : qu'est-ce que le « snapback » ?

Décryptage

Play Episode Listen Later Sep 3, 2025 19:30

L'Allemagne, la France et le Royaume-Uni ont déclenché le « snapback » contre contre l'Iran le 28 août. « Le snapback », c'est le nom de cet outil diplomatique qui ouvre la possibilité de rétablir des sanctions onusiennes. Celles-là mêmes qui avaient été levées par l'accord de 2015 sur le nucléaire iranien. Pourquoi brandir cette menace maintenant ? Que va-t-il se passer ? Des négociations sont-elles encore possibles ? Quelles peuvent être les conséquences pour l'Iran ? Avec : Héloïse Fayet, chercheuse à l'Institut français des relations internationales (Ifri) et chercheuse associée à l'Institut français de géopolitique (IFG) spécialiste des questions nucléaires Kevan Gafaïti, enseignant à Sciences Po Paris, chercheur au centre Thucydide de l'Université Panthéon-Assas, auteur de La crise du détroit d'Ormuz de 2018 : une victoire iranienne sur les États-Unis (Harmattan) À lire aussiRafael Mariano Grossi, AIEA : « L'important pour nous c'est de recommencer notre travail d'inspection » en Iran

france iran quelles onu aire royaume uni diplomatie celles nucl sciences po paris snapback thucydides avec h assas iranien ifg ifri fayet

Nvidia, ce géant mondial de la tech si discret (REDIFFUSION)

Sur le fil

Play Episode Listen Later Aug 26, 2025 11:50

Note aux auditrices et auditeurs : cet épisode a été diffusé une première fois le 17 juillet.Le 9 juillet, le fabricant américain de cartes graphiques Nvidia a battu un record historique en franchissant le seuil des 4,000 milliards de valorisation boursière. Jamais aucune entreprise, même dans la tech, n'avait franchi ce seuil.Nvidia est désormais davantage valorisée que Microsoft ou Apple. Et sa valorisation en bourse dépasse le PIB de la France, ou du Royaume Uni. L'entreprise a su s'imposer dans le monde de la tech grâce à ses cartes graphiques qui offrent la puissance de calcul nécessaire dans la course actuelle pour l'intelligence artificiellePour ce Sur le Fil nous vous proposons un portrait de ce géant, au cœur d'enjeux géopolitiques existentiels avec Julien Nocetti, chercheur à l'Institut français des relations internationales (Ifri) et Théo Marie-Courtois, journaliste au bureau de l'AFP à Washington.Un épisode préparé par Lauralie Margalejo.Sur le Fil est le podcast quotidien de l'AFP. Vous avez des commentaires ? Ecrivez-nous à podcast@afp.com. Vous pouvez aussi nous laisser une note vocale par Whatsapp au + 33 6 79 77 38 45. Si vous aimez, abonnez-vous, parlez de nous autour de vous et laissez-nous plein d'étoiles sur votre plateforme de podcasts préférée pour mieux faire connaître notre programme.Ce podcast fait l'objet d'une clause de opt-out:Sous réserve des dispositions de l'article L.122-5-3.II. du code de la propriété intellectuelle, tout accès à ou utilisation (tels que, à titre non exhaustif, la reproduction, l'agrégation et l'archivage) du contenu de ce podcast et de sa description, pour toute activité systématique ou automatisée liée à la récupération, la fouille, l'extraction, l'agrégation, l'analyse, l'exploration ou la collecte de textes, d'extraits sonores, et/ou de données, par l'intermédiaire de tout "robot", "bot", "spider", "scraper", ou de tout autre dispositif, programme, technique, outil, procédé ou méthode, réalisé dans le but de créer, développer, entraîner, tester, évaluer, modifier et/ou permettre l'exécution de logiciels, algorithmes et modèles d'apprentissage automatique/d'intelligence artificielle ou à une quelconque autre fin, sans l'autorisation préalable écrite de l'AFP, est strictement interdit. La présente disposition des CG vaut opposition expresse de l'AFP au sens des articles L. 122-5-3.III. et R. 122-28 du Code de la propriété intellectuelle. Hébergé par Acast. Visitez acast.com/privacy pour plus d'informations.

apple france microsoft code whatsapp acast nvidia sous visitez jamais pib cg fil mondial royaume uni rediffusion la tech discret ifri ecrivez

[DÉBAT] 80 ans après Hiroshima, que reste-t-il des ambitions d'abandon des armes nucléaires ?

Play Episode Listen Later Aug 6, 2025 23:04

L'émission 28 minutes du 06/08/2025 80 ans après Hiroshima, que reste-t-il des ambitions d'abandon des armes nucléaires ?Ce mercredi 6 août marque les 80 ans du bombardement atomique d'Hiroshima par les Américains, lors duquel 140 000 victimes ont été tuées par une seule bombe. Le Japon y organise une cérémonie, qui devrait réunir 120 pays, avec l'espoir de dénucléariser les arsenaux. Mais cette volonté se heurte à un monde de plus en plus instable, où le recours à l'arme atomique est brandi avec de plus en plus d'hubris. Les récentes tensions géopolitiques – bombardement de l'Iran par Israël et les États-Unis, conflit entre l'Inde et le Pakistan, ou l'annonce par Donald Trump du positionnement de deux sous-marins nucléaires autour de la Russie – ravivent le spectre d'une guerre nucléaire. Face à la montée en puissance des arsenaux nucléaires chinois ou nord-coréen, les traités internationaux encadrant l'arme nucléaire semblent relever d'une autre époque. Le retour en force de la menace nucléaire est-il inéluctable ? On en débat avec Héloïse Fayet, chercheuse au centre sécurité de l'Institut français des relations internationales (Ifri), Jean-Marie Collin, directeur France de l'ICAN, organisation Internationale visant à Abolir les Armes Nucléaires, et Guillaume Auda, grand reporter et spécialiste des questions internationales.28 minutes est le magazine d'actualité d'ARTE, présenté par Élisabeth Quin du lundi au jeudi à 20h05. Renaud Dély est aux commandes de l'émission le vendredi et le samedi. Ce podcast est coproduit par KM et ARTE Radio. Enregistrement 06 août 2025 Présentation Jean-Mathieu Pernin Production KM, ARTE Radio

donald trump pr france pakistan ambition unis hiroshima isra internationale reste rc russie km quin aires armes nucl le japon enregistrement abolir arte radio ifri fayet

De l'exil au cinéma / Menace nucléaire : le grand retour ?

Les histoires de 28 Minutes

Play Episode Listen Later Aug 6, 2025 23:04

L'émission 28 minutes du 06/08/2025 « L'été de Jahia » : chronique d'une amitié sur fond d'exil Noura Bancé, tout juste 18 ans, tient le rôle principal dans le film "L'été de Jahia", sorti en salles ce mercredi 6 août. Elle y interprète Jahia, une adolescente originaire du Sahel, qui a dû fuir son pays pour la Belgique où elle est hébergée dans un centre d'accueil pour demandeurs d'asile et se lie d'amitié avec Mila, réfugiée biélorusse. Tourné dans un centre en activité, le film est porté par des acteurs professionnels comme amateurs. Le rôle de Jahia est un miroir pour Noura Bancé, qui a dû quitter la Côte d'Ivoire à 14 ans pour échapper à un mariage forcé, et traverser le Sahara, le Maghreb, la Méditerranée puis l'Italie pour arriver en France, à Béthunes. C'est là que l'actrice reprend sa scolarité et trouve sa place au casting de "L'été de Jahia". Un film qui explore l'angoisse et les conséquences psychiques de l'incertitude migratoire. 80 ans après Hiroshima, que reste-t-il des ambitions d'abandon des armes nucléaires ?Ce mercredi 6 août marque les 80 ans du bombardement atomique d'Hiroshima par les Américains, lors duquel 140 000 victimes ont été tuées par une seule bombe. Le Japon y organise une cérémonie, qui devrait réunir 120 pays, avec l'espoir de dénucléariser les arsenaux. Mais cette volonté se heurte à un monde de plus en plus instable, où le recours à l'arme atomique est brandi avec de plus en plus d'hubris. Les récentes tensions géopolitiques – bombardement de l'Iran par Israël et les États-Unis, conflit entre l'Inde et le Pakistan, ou l'annonce par Donald Trump du positionnement de deux sous-marins nucléaires autour de la Russie – ravivent le spectre d'une guerre nucléaire. Face à la montée en puissance des arsenaux nucléaires chinois ou nord-coréen, les traités internationaux encadrant l'arme nucléaire semblent relever d'une autre époque. Le retour en force de la menace nucléaire est-il inéluctable ? On en débat avec Héloïse Fayet, chercheuse au centre sécurité de l'Institut français des relations internationales (Ifri), Jean-Marie Collin, directeur France de l'ICAN, organisation Internationale visant à Abolir les Armes Nucléaires, et Guillaume Auda, grand reporter et spécialiste des questions internationales.Victor Dekyvère nous raconte une folle histoire de pierre retirée du cerveau !Enfin, Quentin Darmon nous parle de Conor McGregor : le combattant de MMA, condamné pour viol en novembre dernier, entend se présenter à l'élection présidentielle irlandaise en optant pour une rhétorique d'extrême droite populiste et raciste. Marjorie Adelson nous parle d'un dissensus européen autour des futurs billets de 20 euros : Marie Curie devrait y figurer sans que soit mentionné Skłodowska, son patronyme d'origine, au grand dam de la Pologne. 28 minutes est le magazine d'actualité d'ARTE, présenté par Élisabeth Quin du lundi au jeudi à 20h05. Renaud Dély est aux commandes de l'émission le vendredi et le samedi. Ce podcast est coproduit par KM et ARTE Radio. Enregistrement 6 août 2025 Présentation Jean-Mathieu Pernin Production KM, ARTE Radio

Pourquoi avons-nous créé des robots artificiels ?

Les p't**s bateaux

Play Episode Listen Later Jul 28, 2025 4:10

durée : 00:04:10 - Les P'tits Bateaux - par : Camille Crosnier - Aujourd'hui, Lou, 11 ans, se demande pourquoi avons-nous créé des robots artificiels. La spécialiste Laure de Roucy-Rochegonde lui répond. - invités : Laure de Roucy-Rochegonde - Laure de Roucy-Rochegonde : Directrice du Centre géopolitique des technologies à l'Institut français des relations internationales (IFRI) et enseignante à Sciences Po Paris et à l'université Paris-II Panthéon-Assas - réalisé par : Stéphanie TEXIER Vous aimez ce podcast ? Pour écouter tous les autres épisodes sans limite, rendez-vous sur Radio France.

robots radio france les p avons sciences po paris bateaux assas ifri

Nvidia, ce géant mondial de la tech si discret

Sur le fil

Play Episode Listen Later Jul 17, 2025 11:50

Le 9 juillet, le fabricant américain de cartes graphiques Nvidia a battu un record historique en franchissant le seuil des 4,000 milliards de valorisation boursière. Jamais aucune entreprise, même dans la tech, n'avait franchi ce seuil. Nvidia est désormais davantage valorisée que Microsoft ou Apple. Et sa valorisation en bourse dépasse le PIB de la France, ou du Royaume Uni. L'entreprise a su s'imposer dans le monde de la tech grâce à ses cartes graphiques qui offrent la puissance de calcul nécessaire dans la course actuelle pour l'intelligence artificiellePour ce Sur le Fil nous vous proposons un portrait de ce géant, au cœur d'enjeux géopolitiques existentiels avec Julien Nocetti, chercheur à l'Institut français des relations internationales (Ifri) et Théo Marie-Courtois, journaliste au bureau de l'AFP à Washington. Un épisode préparé par Lauralie Margalejo. Sur le Fil est le podcast quotidien de l'AFP. Vous avez des commentaires ? Ecrivez-nous à podcast@afp.com. Vous pouvez aussi nous laisser une note vocale par Whatsapp au + 33 6 79 77 38 45. Si vous aimez, abonnez-vous, parlez de nous autour de vous et laissez-nous plein d'étoiles sur votre plateforme de podcasts préférée pour mieux faire connaître notre programme. Hébergé par Acast. Visitez acast.com/privacy pour plus d'informations.

apple france microsoft whatsapp acast nvidia visitez jamais pib fil mondial royaume uni la tech discret ifri ecrivez

[Vos questions] Guerre en Ukraine : retour sur les propos provocateurs de Vladimir Poutine

Appels sur l'actualité

Play Episode Listen Later Jun 26, 2025 19:30

Les journalistes et experts de RFI répondent également à vos questions sur un attentat dans une église orthodoxe en Syrie, l'état du programme nucléaire iranien après 12 jours de guerre et la présence de mercenaires étrangers en Haïti. Guerre en Ukraine : retour sur les propos provocateurs de Vladimir Poutine Lors du Forum économique de Saint-Pétersbourg, le président russe a affirmé que les Russes et les Ukrainiens formaient un seul et même peuple et qu'en « ce sens, l'ensemble de l‘Ukraine appartient » à la Russie. Comment cette déclaration est-elle accueillie par les Ukrainiens ? Quelles conséquences sur la suite de la guerre ? Avec Kseniya Zhornokley, journaliste spécialisée pour la rédaction ukrainienne de RFI. Syrie : des chrétiens pris pour cible par un mystérieux groupe jihadiste L'attentat-suicide qui a fait 25 morts et des dizaines de blessés dans une église orthodoxe de Damas a été revendiqué par le groupe Saraya Ansar al-Sunna. Qui se cache derrière ce groupuscule djihadiste jusque-là peu connu ? Dispose-t-il d'assez de moyens humains et matériels pour constituer une menace contre le gouvernement en place ? Avec Manon Chapelain, correspondante de RFI à Damas. Iran/États-Unis : qui dit vrai sur le programme nucléaire iranien? Un rapport des services de renseignement américains révèle que les frappes américaines contre l'Iran n'ont pas complètement détruit les installations nucléaires du pays, contrairement aux affirmations de Donald Trump. Sur quelles preuves se base le président américain ? Avec Héloïse Fayet, chercheuse au Centre des études de sécurité de l'Institut français des relations internationales (Ifri). Haïti : le pouvoir confirme la présence de mercenaires étrangers C'est la fin d'un secret de Polichinelle. Dans un entretien accordé à des journalistes haïtiens, Fritz Alphonse Jean, le président du Conseil présidentiel de transition a admis que des mercenaires étrangers étaient présents dans le pays pour aider à lutter contre les gangs. Que sait-on de ces mercenaires ? D'où viennent-ils ? Avec Jean-Marie Theodat, directeur du département de géographie à l'Université Panthéon-Sorbonne.

Pourquoi avons-nous créé des robots artificiels ?

Les p't**s bateaux

Play Episode Listen Later May 29, 2025 4:10

robots les p avons sciences po paris bateaux assas texier ifri

Partenariats à la chinoise 2/4 : Asie du Sud-Est : les promesses de l'oncle Xi

Cultures monde

Play Episode Listen Later May 27, 2025 58:17

durée : 00:58:17 - Cultures Monde - par : Julie Gacon, Mélanie Chalandon - Ce 26 mai 2025 s'est ouvert à Kuala Lumpur le 46ème sommet de l'Association des nations d'Asie du Sud-Est (ASEAN). L'occasion pour le Premier ministre chinois Li Qiang de rencontrer les chefs d'États des pays de l'ASEAN et d'approfondir les relations entre la Chine et les pays membres. - réalisation : Vivian Lecuivre - invités : Mary-Françoise Renard Professeure émérite à l'université de Clermont-Ferrand, économiste spécialiste de l'économie chinoise; Sophie Boisseau du Rocher Chercheuse associée au Centre Asie de l'Institut français des relations internationales (IFRI); Philippe Aguignier Enseignant sur l'économie chinoise à l'INALCO et à Sciences Po et chercheur associé à l'institut Montaigne

premier xi chine kuala lumpur asie sciences po montaigne clermont ferrand sud est promesses chinoise partenariats ifri mary fran la chinoise centre asie sophie boisseau vivian lecuivre julie gacon

Le duel Trump - Chine : le front indo-pacifique

Play Episode Listen Later May 24, 2025 58:46

durée : 00:58:46 - Affaires étrangères - par : Christine Ockrent - Dans le duel entre la Chine et les Etats-Unis, l'imprévisibilité de Donald Trump offre-t-elle des opportunités inattendues à Xi Jinping ? Quels enjeux autour de l'Asie du Sud-Est, cet autre front qui concentre une bonne part de la population et de l'économie mondiales ? - réalisation : Luc-Jean Reynaud - invités : Valérie Niquet Maître de recherche spécialiste de l'Asie à la fondation pour la recherche stratégique.; Marc Julienne Directeur du Centre Asie de l'Institut français des relations internationales (IFRI); Mathieu Duchâtel Directeur des Études internationales et Expert Résident de l'Institut Montaigne; Philippe Le Corre Professeur de géopolitique à l'ESSEC et chercheur au Asia Society Policy Institute.

donald trump front quels duel xi jinping chine directeur etats unis indo affaires pacifique sud est le front asia society policy institute ifri centre asie mathieu duch luc jean reynaud

Pétrole: au Ghana «l'objectif, c'est de produire jusqu'à la dernière goutte»

Invité Afrique

Play Episode Listen Later May 16, 2025 6:48

Le président du Ghana John Mahama a fait sensation cette semaine à Abidjan, en Côte d'Ivoire, quand il a appelé les investisseurs à venir forer du pétrole dans son pays « comme s'il n'y avait pas de lendemain ». Pourquoi une telle frénésie et une telle impatience ? Il y a l'effet Donald Trump, bien sûr, mais pas seulement. Benjamin Augé est chercheur associé au programme Afrique et au programme Énergie climat à l'Institut français des relations internationales (Ifri). Il nous donne quelques clés au micro de Christophe Boisbouvier. RFI : À l'Africa CEO Forum d'Abidjan cette semaine, le président ghanéen John Mahama a fait sensation quand il a appelé les investisseurs à venir pomper un maximum de pétrole chez lui, « comme s'il n'y avait pas de lendemain », a-t-il précisé. Qu'est-ce que vous en pensez ? Benjamin Augé : Je pense que c'est très classique de tous les dirigeants de pays producteurs, l'objectif est de produire le plus vite possible. Et John Mahama, qui vient d'arriver au pouvoir, a besoin de revenus significatifs. Et donc c'est assez classique que dans le sillage de l'arrivée de Trump au pouvoir, qui justement va faire son possible pour augmenter encore la production pétrolière de son pays, et bien à l'image de Trump, il essaie de suivre ses traces. Et donc l'objectif est de produire jusqu'à la dernière goutte. Quand il y a une rentabilité par rapport à un gisement, c'est d'essayer de faire en sorte que des investisseurs viennent pour trouver de nouveaux gisements pour que la production puisse à nouveau remonter. Et c'est vrai qu'il a compris que l'enveloppe globale pour les hydrocarbures a tendance à diminuer et que donc les investisseurs sont de plus en plus difficiles à convaincre d'investir dans certains pays, notamment dans des pays compliqués. Et donc il est nécessaire de tout faire pour faire en sorte que ces investisseurs viennent, en l'occurrence au Ghana.Oui, parce qu'il y a pas mal de banques européennes et américaines qui sont sous pression de leurs opinions publiques et qui n'osent plus investir dans le pétrole et le gaz. C'est ça ? Exactement. Tout gros investissement, on peut parler aussi d'investissement au Mozambique, sur Mozambique LNG avec Total, est très compliqué parce que vous avez plusieurs pays qui sont impliqués et les ONG environnementales sont en Occident à faire beaucoup, beaucoup de pression pour que leurs banques n'investissent pas dans ces projets-là. Et donc ça devient de plus en plus compliqué… Avec une enveloppe globale pour le pétrole et le gaz qui diminue et avec un nombre d'acteurs qui se dirigent de moins en moins sur les hydrocarbures qui n'ont plus vraiment la cote.Alors le Ghana n'est pas le seul pays africain à nourrir de grandes ambitions gazières et pétrolières. Il y a son voisin ivoirien, il y a le Sénégal, il y a la Mauritanie. Est-ce que ces grands projets d'hydrocarbures sont compatibles avec la lutte contre le changement climatique et le développement des énergies renouvelables ?C'est une discussion très complexe parce que, à partir du moment où vous faites des découvertes pétrolières et gazières, l'objectif c'est de les mettre en production. Il n'y a aucun pays au monde qui a réussi à faire en sorte que des projets avec des découvertes et avec des financements ne se développent pas dans les hydrocarbures. L'Équateur a essayé de faire ça, c'est-à-dire en disant « Chevron a fait des découvertes, on ne les développe pas si les organisations internationales nous donnent l'équivalent en revenus », et finalement, évidemment, Chevron a développé parce que personne n'a proposé de solution. Donc, tous les pays que vous avez cités, leur objectif, c'est de produire au maximum du pétrole et du gaz. Et les barils qui ont été découverts ne vont pas être transformés en énergie électrique parce que l'énergie électrique va venir des renouvelables.Donc les énergies renouvelables, ça va permettre justement de donner de l'énergie pour ces pays-là. Donc, plus vous faites de l'énergie renouvelable dans ces pays-là, plus vous avez une capacité d'exportation des hydrocarbures. C'est tout à fait la stratégie des gros pays producteurs, notamment dans le Golfe, comme l'Arabie saoudite, qui construisent d'énormes fermes solaires justement pour leur électricité propre, pour pouvoir continuer à exporter le plus grand nombre de barils de pétrole.Alors, au cours de son intervention à l'Africa CEO Forum d'Abidjan, le président ghanéen a fait cet aveu : « J'ai honte de dire que seulement 2,7 % de l'énergie que consomme le Ghana provient des énergies renouvelables, notamment du solaire ». Est-ce que l'énergie verte, ce n'est pas encore un gadget ? En fait, ce sont des énergies qui ne sont pas continues. Donc c'est difficile de stocker cette électricité. Et les hydrocarbures permettent justement d'avoir une énergie continue plutôt bon marché et donc on va plutôt à la facilité. Donc c'est en grande partie pour ça qu'il y a encore une très grande majorité des centrales en Afrique qui sont au pétrole, au gaz et évidemment, encore pire, au charbon qui est encore plus rentable. Donc c'est une question de rentabilité, de facilité, d'investissement et aussi du fait que vous avez de l'énergie en continu contrairement à l'énergie renouvelable.Et du coup, est-ce que beaucoup de dirigeants africains et européens ne se disent pas à voix basse que le gaz, le pétrole ou le charbon, comme vous dites, ont encore de beaux jours devant eux ? Oui, en fait, clairement, les hydrocarbures ont encore plusieurs décennies de production, ça, c'est absolument évident. Et donc on va avoir certainement une production qui va commencer à décroître dans les années 2030-2035, mais ça ne veut pas du tout dire qu'on va arrêter de consommer du pétrole et du gaz. En tout cas, pour le pétrole, il risque d'y avoir une courbe descendante dans les années 2030. Et pour le gaz, ça risque d'être encore plus tard. Donc, on est vraiment sur une industrie dont la fin est difficile à prévoir, mais clairement, il y a facilement encore trois décennies devant nous de production.

donald trump ghana tout quand alors oui jusqu ong chevron mozambique afrique donc la derni rfi occident abidjan produire golfe exactement mauritanie goutte ifri john mahama

Le choc des empires