Podcasts about hoa k

- Cùng cảm nhận không khí lao động, ra quân sản xuất đầu năm sôi động tại thành phố cảng Hải Phòng, Đà Nẵng và những chuyến biển “lấy lộc” đầu Xuân.- Sáng mùng 1 Tết hôm nay, lực lượng cảnh sát giao thông trên toàn quốc đã đồng loạt triển khai kiểm tra nồng độ cồn. Việc xử lý vi phạm được kỳ vọng sẽ giúp kéo giảm tai nạn ngay trong những ngày đầu năm mới. - Nhân dịp Xuân mới, từ hôm nay, Đài TNVN giới thiệu loạt phỏng vấn các Đại sứ và Trưởng cơ quan đại diện nước ngoài tại Việt Nam. Mở đầu là cuộc trò chuyện với Đại biện lâm thời Hoa Kỳ tại Việt Nam Courtney Beale.

Trưởng bộ phận phụ trách biên giới của Hoa Kỳ đã thông báo rằng các đặc vụ ICE (Cơ quan Thực thi Di trú và Hải quan) sẽ rút khỏi Minnesota. Động thái này chấm dứt một chiến dịch tăng cường kéo dài hai tháng, dẫn đến việc hai công dân Mỹ bị các đặc vụ liên bang giết chết và hàng ngàn vụ bắt giữ. Quyết định này được đưa ra sau các cuộc biểu tình quy mô lớn tại tiểu bang này và trên khắp cả nước, cũng như sự lên án từ các Thượng nghị sĩ Đảng Dân chủ về chiến dịch trấn áp nhập cư mang tính bạo lực.

Bộ trưởng Tư pháp Hoa Kỳ đang phải đối mặt với hàng loạt câu hỏi, về cách Bộ Tư pháp xử lý hơn 3 triệu hồ sơ được công bố, liên quan đến kẻ phạm tội tình dục đã bị kết án Jeffrey Epstein. Các nạn nhân và những người chỉ trích, đang yêu cầu sự minh bạch và công lý cho hơn một ngàn nạn nhân được xác định, trong khi Pam Bondi phải đối mặt với phiên điều trần của Thượng viện Quốc hội Hoa Kỳ.

Vào thứ Năm, ngày 12 tháng 2, hỏa tiễn Ariane 64 với bốn tầng đẩy sẽ cất cánh từ Guiana thuộc Pháp, trong chuyến bay vào không gian đầu tiên. Phiên bản mạnh mẽ này của tên lửa Ariane 6 sẽ mang theo 32 vệ tinh, cho hệ thống vệ tinh băng thông rộng Leo của Amazon. Trong bối cảnh Hoa Kỳ được xem là một đối tác tiềm năng không đáng tin cậy, đây là một cột mốc quan trọng trong nỗ lực của châu Âu, nhằm bảo đảm quyền tiếp cận không gian một cách độc lập.

Can thiệp quân sự chớp nhoáng vào Venezuela, đe dọa sáp nhập quần đảo Groenland, gây áp lực mạnh đối với Colombia và Cuba, tổng thống Mỹ Donald Trump đã có một cách chào đón năm mới 2026 khiến thế giới sững sờ. Nhưng những gì ông Trump đang làm đều tuân theo một lô-gic kép : Đầu tiên là chủ nghĩa bành trướng của Mỹ và tiếp đến là thiết lập một trật tự địa chính trị mới trên phạm vi toàn cầu. Thế giới quan này của Mỹ không phải là điều gì mới mẻ. Sử gia Pierre Singaravélou nói đến « sự trở lại và tiếp tục của chủ nghĩa thực dân, một làn sóng chủ nghĩa đế quốc mới của Mỹ » (France 5 ngày 11/01/2026). Nhà địa chính trị học Florian Louis nhắc lại Hoa Kỳ về cơ bản là « một quốc gia thực dân » (Les Echos ngày 18/01/2026). Hoa Kỳ : « Quốc gia thực dân » Nhìn lại lịch sử, xuất phát từ 13 thuộc địa cũ ở bờ đông Bắc Mỹ vào thời điểm Anh Quốc công nhận độc lập vào năm 1783, Hoa Kỳ đã dần « mở rộng bờ cõi về phía Tây » bằng mọi cách cần thiết, chủ yếu theo hai phương pháp chính : Bạo lực chống lại các cộng đồng bản địa, các cường quốc thực dân cũ, Pháp cùng Vương quốc Anh và Tiền bạc cho tất cả những điều còn lại. Nếu nhìn kỹ trên bản đồ, những cuộc chinh phục lãnh thổ đó chỉ mở rộng sang phía Tây và lên phía Bắc, như mua bang Louisiana năm 1803, Florida năm 1819, các bang Tây Nam nước Mỹ thuộc phía bắc Mêhicô lần lượt trong các năm 1848 và 1853, hay đợt mua lãnh thổ quan trọng sau cùng là bang Alaska năm 1867, mà chưa bao giờ mở rộng xuống hẳn phía nam bán cầu. Do vậy, việc đòi mua Groenland là hoàn toàn phù hợp với đường lối này trong lịch sử Hoa Kỳ.  Giảng viên Florian Louis, trường Đại học Sư phạm, biên tập viên trang địa chính trị Le Grand Continent, trong mục Plan Carte của Les Echos, giải thích:  « Hoa Kỳ tỏ ra rất do dự về việc mở rộng bờ cõi xuống phía nam. Họ tìm cách mở rộng ảnh hưởng, thế thống trị hơn là mở rộng lãnh thổ (…) Ở phía nam, không có điều mà Mỹ gọi là những người WASP (viết tắt của White Anglo-Saxon Protestant), tức người da trắng gốc Anh theo đạo Tin Lành. Đây là khu vực của những người Công Giáo gốc La-tinh, người lai. Và điều đó từ lâu khiến người Mỹ sợ hãi và vẫn tiếp tục khiến nhiều người trong số họ lo sợ, đặc biệt là Donald Trump ». « Tây bán cầu »: Sân sau của Mỹ ! Quả thật, tổng thống Mỹ Donald Trump chỉ nói đến sáp nhập hay xâm chiếm Canada, Groenland, nhưng cho xây tường ở biên giới giữa Mỹ và Mêhicô. Rõ ràng là có những nơi để sáp nhập và có những nơi chỉ để thống trị. Và một trong những giải pháp để duy trì uy lực của Mỹ là một hình thức co cụm, không phải khép mình thành một nước biệt lập, mà là vào toàn bộ lục địa châu Mỹ. Thế nên mới có khái niệm khác quan trọng hơn : « Bán cầu » ! Giáo sư địa lý Vincent Capdepuy, chuyên gia về đồ họa, trả lời Les Echos lưu ý khái niệm « bán cầu » đã có từ xa xưa. Những bản vẽ đồ họa cổ nhất do thầy tu và nhà đồ họa Franciscus Monacus công bố năm 1524 cho thấy hai bản đồ nhỏ được đặt đối diện nhau, hai quả địa cầu, hai bán cầu với hai tiêu đề khác nhau : « Bên trái là một quả địa cầu tượng trưng điều mà người ta có thể gọi là lục địa Âu – Á – Phi, tức bao gồm châu Âu, châu Phi và châu Á. Ở trang bên phải, chúng ta có một địa cầu hình bán cầu khác tượng trưng cho châu Mỹ hoặc ít nhất những gì người ta biết về bán cầu này vào đầu thế kỷ XVI. Một bên ghi "Bán cầu này của thế giới phục tùng vua Bồ Đào Nha" và bên kia ghi "Bán cầu này của thế giới phục tùng vua Tây Ban Nha" ». Như vậy, ngay từ đầu thế kỷ 16, người ta đã có một thế giới quan địa chính trị phân chia địa cầu thành Đông và Tây. Và đây chính là tầm nhìn của Mỹ, tin rằng thế giới được phân chia thành Đông và Tây, chứ không phải giữa Bắc và Nam. Thuật ngữ « bán cầu » từ đó đã xuất hiện trong học thuyết Monroe nổi tiếng, về cơ bản quy định rằng mỗi lục địa nên ở yên trong vị trí của mình. Năm 1904, tổng thống Théodore Roosevelt còn bổ sung một hệ luận cho học thuyết này khi nhiều lần dùng đến thuật ngữ « Tây bán cầu », trở thành một trong những diễn ngôn chiến lược của Mỹ trong suốt nhiều thập niên sau đó, như cho thành lập Văn phòng Phụ trách các Vấn đề Tây bán cầu năm 1999, Cục phụ trách các Vấn đề Tây bán cầu trực thuộc Hội đồng An ninh Quốc gia năm 2001, và gần đây nhất tái cơ cấu quân đội Mỹ với việc thành lập Bộ Tư lệnh Tây bán cầu tháng 12/2025. Theo phân tích Florian Louis, chính trong lô-gic Tây bán cầu mà người ta có thể tìm thấy nguồn gốc của chủ nghĩa biệt lập Mỹ : « Trên thực tế, người ta có thể tìm thấy nguồn gốc của chúng trong phát biểu chia tay nổi tiếng của George Washington vào cuối nhiệm kỳ tổng thống của ông. Trong bài phát biểu này, nói một cách đơn giản, ông nói với người dân Mỹ rằng "những rắc rối của châu Âu là vấn đề của họ, của người dân châu Âu. Tốt nhất là chúng ta chớ nên can thiệp vào đó, chúng ta ở rất xa châu Âu". Đây chính là nguồn gốc của điều mà người ta có thể gọi là chủ nghĩa biệt lập Hoa Kỳ ». Xét cho cùng, thế giới là một đại dương bao la với hai hòn đảo, một đảo cực lớn, có thể được gọi là Á-Âu, và một hòn đảo nhỏ hơn tức châu Mỹ. Hai vùng biển Đại Tây Dương và Thái Bình Dương giống như những con hào bảo vệ pháo đài châu Mỹ với một loại thành trì ở trung tâm là Hoa Kỳ khỏi phần còn lại của thế giới, tức là Á-Âu. Trong nhãn quan này, tự cô lập với phần còn lại của thế giới và tập trung vào lục địa châu Mỹ vừa là cách để củng cố thế thống trị của Mỹ, vừa để tự bảo vệ mình. Như vậy, trên phương diện địa chính trị toàn cầu, những hành động gần đây của chính quyền Trump là một bước ngoặt thực sự so với những gì Hoa Kỳ đã quen làm đối với châu Âu từ sau Đệ Nhị Thế Chiến. Theo nhà địa chính trị học Florian Louis, đây là « một kiểu thoái lui của sức mạnh Mỹ, không còn tập trung bảo đảm an ninh thế giới như đã từng làm, ít nhất là từ sau Thế Chiến Thứ Hai, mà là tập trung bảo đảm an ninh cho toàn bộ lục địa châu Mỹ ». Chủ nghĩa đế quốc tài nguyên Nhưng bước thứ hai trong chiến lược gia tăng ảnh hưởng, kiểm soát an ninh tại châu lục mới là điều quan trọng. Hoa Kỳ sẽ phải tăng tốc can thiệp vào toàn bộ châu lục như những gì đã diễn ra vào đầu năm mới 2026 : Từ bắt cóc tổng thống Venezuela Nicolas Maduro, đòi sáp nhập quần đảo Groenland, đến đe dọa Cuba và Colombia… Mục tiêu là nhằm chứng tỏ Hoa Kỳ đang ở trong sân nhà của mình tại châu Mỹ và họ có thể làm bất cứ điều gì mình muốn. Điều này cũng chẳng phải là mới. Trong quá khứ, giai đoạn 1898 – 1994, Mỹ đã hơn 40 lần can thiệp cả trực tiếp lẫn gián tiếp vào Nam Mỹ, dẫn đến việc thay đổi các chính phủ. Tuy nhiên, điểm mới nhất hiện nay là Washington không dung thứ cho một sự can thiệp nào từ các cường quốc khác vào lục địa. Khi nói về việc Trung Quốc kiểm soát kênh đào Panama và biện minh cho việc đòi sáp nhập Groenland, nguyên thủ Mỹ còn có một dụng ý : Ngăn chặn Trung Quốc chiếm giữ các nguồn tài nguyên thiên nhiên ! Nói một cách khác, quyền tiếp cận các nguồn tài nguyên thiên nhiên dường như đang là kim chỉ nam cho xu hướng địa chính trị mới. Hoa Kỳ can thiệp để chiếm đoạt tài nguyên thiên nhiên không phải là điều bí mật, nhưng chưa bao giờ thừa nhận. Trong vụ Venezuela, tổng thống Trump công khai tuyên bố can thiệp để kiểm soát tài nguyên. Hành động này còn nhằm mục đích ngăn chặn các nước khác làm điều tương tự. Chiến lược này đã được ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio giải thích rõ vào ngày 05/01/2026 trên kênh truyền hình NBC, khi một lần nữa viện dẫn đến khái niệm về « Tây bán cầu » : « Hoa Kỳ đâu cần đến dầu mỏ của Venezuela. Thứ này có rất nhiều ở Mỹ. Điều mà Hoa Kỳ sẽ không cho phép là ngành công nghiệp dầu khí của Venezuela lại do các đối thủ của Mỹ kiểm soát. Quý vị có hiểu là tại sao Trung Quốc cần đến dầu hỏa Venezuela ? Vì sao Nga cần đến nguồn nhiên liệu này ? Và cả Iran nữa. Tại sao ? Những nước đó thậm chí không nằm trên lục địa này. Đây là Tây Bán Cầu, là nhà của chúng ta ! » Donald Trump cùng nhiều nhân vật khác cho rằng chỉ kiểm soát hạ tầng cơ sở, bảo đảm tự do thương mại như trước đây là chưa đủ, mà « phải đi trước một bước, chiếm đoạt lãnh thổ, nắm giữ quyền chủ quyền đối với chúng để bảo đảm nguồn cung cấp », theo như phân tích của nhà nghiên cứu Florian Louis với nhật báo Les Echos, trong mục Plan Carte. Nhưng đâu chỉ có ở Tây Bán cầu, Donald Trump không để các đối thủ lớn khác theo đuổi các lợi ích của họ một cách tùy ý. Tại châu Phi, Hoa Kỳ tài trợ các dự án đường sắt tại một số nước để đưa khoáng sản thiết yếu về phía các cảng ở bờ tây của lục địa. Điều này cho thấy Hoa Kỳ thời Donald Trump không hẳn co cụm trong phần lục địa của mình, vì điều đó có tạo cơ hội cho các tác nhân khác, đặc biệt là Nga và Trung Quốc, mở rộng vùng ảnh hưởng của họ. Donald Trump và ba đế chế Câu hỏi đặt ra ở đây là phải chăng thế giới của Trump được chia thành ba đế chế : Mỹ, Nga và Trung Quốc ? Theo quan điểm của Benahouda Abdelaim, cây bút xã luận địa chính trị của Les Echos, Donald Trump chỉ hình dung ra một đế chế và vài đế chế nhỏ hơn. « Ông ấy chỉ hình dung ra đế chế Mỹ ở Tây bán cầu. Trên thực tế, Trump phản đối bất kỳ đế chế nào xâm phạm lãnh địa của mình, đặc biệt là đế chế Trung Quốc. Trump tin rằng bằng cách củng cố "sân sau" của mình, Hoa Kỳ sẽ ngăn chặn các cường quốc khác thách thức sự thống trị của Mỹ ở Tây bán cầu ». Trong suy nghĩ của Trump, có thể có ba đế chế, nhưng trên hết, có một thứ bậc giữa những đế chế này. Thế giới quan này của ông được trình bày rõ trong bản Chiến lược An ninh Quốc gia công bố hồi tháng 12/2025. Nga và Trung Quốc được đề cập rộng rãi như là những đối thủ cạnh tranh, hoàn toàn trái ngược với bản tóm tắt năm 2017 của chính quyền Trump I, chỉ trích hai nước này muốn định hình một trật tự thế giới khác đi ngược hoàn toàn với các giá trị và lợi ích của Hoa Kỳ. Chiến lược An ninh 2025 cho thấy có một sự tương phản rõ rệt. Trong quan hệ với Nga, chính quyền Trump muốn khôi phục ổn định chiến lược khi tập trung vào cách xây dựng lại các liên minh. Cây bút xã luận địa chính trị Benahouda Abdelaim giải thích : « Rõ ràng cả Donald Trump và một số lãnh đạo trong phe "Làm cho nước Mỹ vĩ đại trở lại" của ông đều tin rằng nên để Nga tự giải quyết mọi việc với Châu Âu và theo một cách nào đó, bên giỏi nhất sẽ thắng, với ý tưởng ngầm rằng điểm yếu cố hữu của mô hình thảo luận, chia sẻ và cùng suy nghĩ của Châu Âu sẽ bị quyết tâm của Nga đè bẹp. » Đối phó với Trung Quốc, tóm tắt chiến lược 2025 chỉ đề cập đến vấn đề kinh tế. Mục tiêu là khôi phục cân bằng quan hệ thương mại và ngăn chặn Trung Quốc hoạt động trong vùng Tây Bán cầu. Về điểm này, Benahouda Abdelaim có nhận định như sau : « Trên thực tế, Trump chỉ coi Trung Quốc như là một đối thủ mang tính hệ thống, cần phải ngăn chặn nước này mở rộng thế thống trị tại châu Á. Đó là lý do tại sao, đối với ASEAN, Hàn Quốc, Ấn Độ và Úc, Trump sẽ luôn cố gắng làm sao thách thức sự bành trướng của đế chế Trung Quốc mà không dẫn đến việc Trung Quốc thách thức sự thống trị của Mỹ ngay trên sân nhà mình. » Vậy nên, trong suy nghĩ của Trump, có đế chế Mỹ, có đế chế Trung Quốc cần phải đối phó bằng mọi giá, và tiếp đến để Nga tự giải quyết mọi việc với Châu Âu. Chỉ có điều, giữa thế giới quan của ông và thực tế đang diễn ra lại có một khoảng cách khá lớn. Phải chăng thế giới quan đó chỉ tồn tại trong đầu của Trump ? Và nhất là ý tưởng ngăn chặn Trung Quốc bằng mọi giá liệu có khả thi ngay trong chính khu vực Tây Bán cầu, khi mà Trung Quốc đã cắm rễ sâu trong « sân sau » nhà Trump ? Một điều chắc chắn, với cách hành xử như thể ông là hoàng đế trong vùng bán cầu của mình cũng như trong sân sau của Mỹ, thế giới dường như đang bước vào một kỷ nguyên mới, kỷ nguyên của các đế chế. Một thế giới  mà ở đó các nguồn tài nguyên thiên nhiên sẽ chi phối toàn bộ địa chính trị toàn cầu ! (Theo Les Echos)

Một phiên điều trần đầy tranh cãi của Ủy ban An ninh Nội địa trước một Ủy ban Hạ viện Hoa Kỳ đã phơi bày những chia rẽ sâu sắc về việc thực thi luật nhập cư sau cái chết của hai công dân Mỹ dưới tay Cơ quan Thực thi Di trú và Hải quan, thường được gọi là ICE.

Giáo chủ Iran Ali Khamenei, 86 tuổi, không chỉ nắm giữ quyền lực tại Iran mà còn là người đứng đầu cả một « đế chế tài chính Setad » trị giá hàng trăm tỷ đô la. Là một quốc gia giàu tài nguyên nhưng 40 % trong số 92 triệu người dân Iran sống dưới ngưỡng nghèo khó. Vệ Binh Cách Mạng Hồi Giáo, với khoảng 200.000 quân, kiểm soát một chiếc « hộp đen » ngoài tầm mắt của các cơ chế giám sát tài chính quốc tế.  Từ 15 năm qua kinh tế Iran gần như liên tục bị Hoa Kỳ và phương Tây trừng phạt, dù vậy, để bảo đảm sự tồn tại cho chế độ, đâu là bí quyết giúp Teheran vẫn có phương tiện tài trợ cho những cánh tay nối dài trong khu vực, như Hezbollah tại Liban hay các nhóm vũ trang thuộc lực lượng Hachd al-Chaabi ở Irak, phong trào Hồi Giáo Hamas của người Palestine : Những lá chắn giữa Iran và Israel. 100 tỷ đô la nhờ xuất khẩu dầu hỏa Theo tuần báo Anh The Economist ấn bản ngày 17/10/2024, « Các công ty bình phong, một mạng lưới tài chính ngầm rộng lớn và Trung Quốc là ba lá chủ bài » của Iran trong nhiều thập niên qua. Các công ty bình phong là công cụ để chuyển và rửa tiền từ các khoản giao dịch mua bán dầu và vũ khí, như với Nga - nhất là từ khi Iran cung cấp drone cho Matxcơva sử dụng trên chiến trường Ukraina. Tạp chí Time Magazine thẩm định dầu hỏa chiếm 70 % thu nhập của Iran và với khả năng cung cấp từ 3 đến 4 triệu thùng dầu một ngày, doanh thu của Setad trong tay giáo chủ Khamenei, năm 2025 đã lên tới 100 tỷ đô la Mỹ. Báo tài chính Arabian Gulf Business Insight lưu ý sau đợt giao tranh giữa Israel và Iran, tháng 6/2025 Hoa Kỳ đã ban hành thêm các biện pháp trừng phạt Teheran, nhưng vô ích, bởi Iran đã quá quen cách vượt rào và đã xây dựng một mạng lưới tài chính ngầm cho phép Ngân Hàng Trung Ương « trực tiếp thu tiền từ khi dầu hỏa rời khỏi các giàn khoan. Nếu như Iran đã mất hẳn những thị trường Âu, Mỹ thì 95 % xuất khẩu dầu thô Iran đổ về Trung Quốc » như The Economist ghi nhận. Trong hệ thống này, không ít các công ty bình phong đã được dựng lên tại Iran, Trung Quốc và phần lớn các khoản giao dịch đó không cần phải sử dụng đến đồng đô la Mỹ để thanh toán. 200 tỷ đô la trong « két tiền » của Vệ Binh Cách Mạng Vào lúc tàu chiến của Hoa Kỳ hiện diện tại Trung Đông trong những ngày đầu 2026, tổng thống Trump dọa Teheran « không còn nhiều thời gian » trước khi Washington mạnh tay tấn công, tương lai của chế độ liên tục cầm quyền từ sau cuộc cách mạng năm 1979 có vẻ bấp bênh hơn bao giờ hết, truyền thông phương Tây khẳng định giáo chủ Khamenei và những người thân cận, đang làm chủ một kho bạc khổng lồ hàng trăm tỷ đô la. Từ năm 2013 kho bạc bí mật đó đã vượt ngưỡng tâm lý 100 tỷ đô la. Quỹ nghiên cứu của Mỹ Foundation for Defense of Democaties ước tính, hiện tại, số tiền này « đã được nhân lên gấp đôi » và do Setad quản lý. Setad là một con bạch tuộc, hiện diện và thậm chí chiếm thế độc quyền, hoặc gần như độc quyền trong nhiều lĩnh vực then chốt từ bất động sản đến các ngành công nghiệp dầu khí, các tập đoàn khai thác khoáng sản, sân  bay, hải cảng, ngân hàng, các nhà cung cấp dịch vụ viễn thông và đương nhiên là cả ngành công nghiệp vũ khí. Với thời gian Setad từng bước trở thành một « két tiền » của chế độ ở Teheran, hoàn toàn biệt lập với ngân sách quốc gia. Đây cũng là công cụ để giáo chủ Khamenei từ đầu thập niên 1990 củng cố quyền lực chính trị, quân sự và cả trên bàn cờ khu vực … Giới trong ngành gọi thực thể này là một chiếc « hộp đen », cất giấu « hàng trăm tỷ đô la » để Vệ Binh Cách Mạng -Pasdaran, theo tiếng Ba Tư, toàn quyền sử dụng ngoài vòng kiểm soát của các định chế tài chính ngân hàng quốc tế. Báo chí phương Tây còn tiết lộ, một trong những nhân vật quan trọng nhất điều hành Setad chính là Mojtaba Khamenei, 57 tuổi, con trai giáo chủ Iran. Nhiều nguồn tin thông thạo được các hãng tin Anh, Mỹ trích dẫn thậm chí còn nói rõ, Setad dưới sự điều hành của giáo chủ và gia đình Khamenei đã bắt rễ khá sâu vào Venezuela, nhất là trong hai lĩnh vực xây dựng và dầu hỏa. Ngoài ra, qua các trung gian, thực thể này cũng đã hiện diện tại châu Âu, với những hệ thống khách sạn cao cấp ở Frankfurt - Đức, hay một vài « dự án bất động sản kín đáo hơn » tại Pháp, Ý … Phong trào nổi dậy tại Iran bùng lên nhiều ngày trong năm 2025 mà một trong những nguyên nhân chính là tình trạng kinh tế tồi tệ tại một quốc gia giàu tài nguyên thiên nhiên như Iran. Vào thời điểm đó, phải mất gần 1,5 triệu rial mới đổi lấy được 1 đô la Mỹ ; khoảng 40 % dân số Iran sống trong cảnh nghèo khó càng hoảng hốt và phẫn nộ khi thấy giá nhu yếu phẩm tăng 75 % trong một sớm một chiều. Hậu quả từ lệnh trừng phạt của Mỹ Trên kênh truyền hình Public Sénat hôm 12/01/2026 nhà nghiên cứu David Rigoulet -Roze, Viện Phân Tích Chiến Lược của Pháp IFAS, nhấn mạnh đến tính bất cập của cả một « hệ thống » kinh tế tại quốc gia dầu hỏa này. Rigoulet -Roze cũng là tổng biên tập tạp chí Orients Stratégiques, tác giả cuốn République Islamique d'Iran en crise systémique- Cộng hòa Hồi giáo Iran bị khủng hoảng có hệ thống, NXB L'Harmattan. « Chủ yếu là do hệ thống vận hành tại Cộng Hòa Hồi Giáo Iran. Đây không chỉ là một quốc gia giàu tài nguyên thiên nhiên mà còn có trình độ dân trí cao. Nghịch lý ở đây là vừa giàu tài nguyên thiên nhiên vừa có nhân lực rất tốt nhưng chỉ vì những lý do mang tính ý thức hệ nên Iran mới lún vào khủng hoảng như hiện nay. Đương nhiên, khủng hoảng tại quốc gia này thêm nghiêm trọng dưới tác động của các đợt trừng phạt kéo dài trong rất nhiều năm. Mọi người thường cho rằng, lệnh trừng phạt quốc tế, đặc biệt là chính sách gây áp lực tối đa của Hoa Kỳ là nguyên nhân, nhưng bên cạnh đó chính quyền Iran đã quản lý đất nước một cách quá kém cỏi. Thêm vào đó là quá nhiều những trục trặc trong hệ thống kinh tế, là vai trò độc quyền của Vệ Binh Cách Mạng Hồi Giáo trong những lĩnh vực then chốt, là tình trạng tham nhũng triền miên … Hơn nữa một phần thu nhập quốc gia lại được dùng để nuôi dưỡng các lực lượng ở hải ngoại, như là phong trào Hồi Giáo Hezbollah ở Liban, hay Hamas của người Palestine, để làm những lá chắn bảo vệ an ninh của bản thân Iran. Công luận ý thức được là thu nhập quốc gia bị thất thoát ra nước ngoài… ». Thierry Coville, chuyên nghiên cứu về Iran tại Viện Quan Hệ Quốc Tế và Chiến Lược -IRIS, lấy làm tiếc cho một quốc gia có nhiều tiềm năng như Iran nhưng đã đánh mất cơ hội để trở thành một cường quốc khu vực. Thierry Coville là tác giả cuốn l'Iran, une puissance en mouvement -Iran, một cường quốc đang chuyển động, NXB Eyrolles « Nhờ thỏa thuận hạt nhân ký kết hồi năm 2015 mà phần lớn các biện pháp trừng phạt nhắm vào Iran đã được dỡ bỏ trong giai đoạn 2016-2017. Đó là một ngoại lệ duy nhất trong suốt nhiều năm trời, chính xác hơn là từ 2011 cho đến nay. Chính vì không bị trừng phạt cho nên trong thời gian 2016-2017 lạm phát đã hạ xuống còn dưới 10 %. Đến năm 2018 Donald Trump lại đưa Teheran vào danh sách đen và theo tôi, đây là một trong những nguyên nhân dẫn đến tình trạng kiệt quệ hiện nay. Lạm phát hiện tại khoảng 30-40 %. Ngoài ra, hệ thống chính trị và kinh tế tại Iran khiến quốc gia này không thể phát huy hết tiềm năng, bởi vì một phần các hoạt động kinh tế quốc gia thuộc lĩnh vực ‘bán công', trong tay lực lượng mang tên Pasdaran theo tiếng Ba Tư, tức là Vệ Binh Cách Mạng Hồi Giáo Iran. Đây chính là kho bạc của Cộng Hòa Hồi Giáo Iran. Pasdaran được cho là kiểm soát từ 40% đến 70% GDP của Iran, theo tôi tỷ lệ đó có lẽ 20 % tức là 1 phần 5 tổng sản phẩm nội địa của nước này. Đây là một trọng lượng đã quá lớn rồi. Điều đó cũng có nghĩa là Vệ Binh Cách Mạng Hồi Giáo Iran trực tiếp quản lý rất nhiều các doanh nghiệp trên toàn quốc (…) Cái khổ đối với Iran là quốc gia này thực sự có nhiều các doanh nhân thực thụ, thế nhưng lĩnh vực tư nhân chỉ tương đương 20 % GDP. Câu hỏi còn lại là để tồn tại, liệu chính quyền Teheran có sẵn sàng cải tổ cơ cấu để mở rộng vai trò của lĩnh lực kinh tế tư nhân hay không ? Điều này hết sức quan trọng vì đây trước hết là một vấn đề chính trị và nó đặt lại vai trò của khu vực mà tôi gọi là bán công, trong tay các vệ binh -Pasdaran. Các số liệu thống kê cho thấy tình trạng kiệt quệ kinh tế dẫn tới cuộc nổi dậy lần này. Khoảng 40 % dân số Iran sống trong cảnh nghèo khó mà nguyên nhân chủ yếu là do trừng phạt kinh tế Mỹ ban hành ». Mùa thu năm 2025 trước khi làn sóng phẫn nộ tại Iran lan tràn, một ngân hàng lớn ở Iran tuyên bố phá sản, hơn 7 triệu thân chủ trắng tay. Đó là ngân hàng Ayandeh, do một nhà tài phiệt thân cận với con trai giáo chủ Khamenei và với cựu tổng thống Iran Mahmoud Ahmedinejad sáng lập. Cùng lúc, báo chí tại Trung Đông và Âu Mỹ đưa tin, trong cuộc xung đột 12 ngày đêm hồi tháng 6/2025 với Israel, 10 tỷ đô la đã rời khỏi Iran và được chuyển đến Irak hay Các Tiểu Vương Quốc Ả Rập Thống Nhất.

Tập đầu tiên của 2026, cũng là tập đầu tiên sau số 100. Trí ngồi cùng anh Chương để có hơn 90 phút "go with the flow" – về những điều mà cả 2 anh em đều không biết trước (Trí đã list 10 ý tưởng, nhưng cuối cùng chỉ lấy được một).Trần-Sĩ Chương là một chuyên gia kinh tế lão làng, từng có thời gian dài làm việc tại Quốc hội Hoa Kỳ và tư vấn chiến lược cho nhiều tập đoàn lớn. Anh là tác giả cuốn "Trò chuyện với Gen Z" và là một "wisdom keeper" hiếm hoi có thể bàn về kinh tế vĩ mô lẫn triết lý sống một cách thường ngày. Đó là lý do mà Trí luôn yêu thích ngồi cà phê với anh Chương. Facebook của anh: https://www.facebook.com/chuongts101 là Back to Basics. Sau đây là các nội dung chính, chúc mọi người nghe vui vẻ và thoải mái nha :)(00:00:00) Tease & Intro: Cuộc đối thoại "Go with the flow(00:03:30) Góc nhìn về Gen Z(00:07:42) Đi để thấy mình: Bối cảnh mới & tư duy mới(00:10:40) Mindset khởi nghiệp: Học từ bất kỳ ai, bất kỳ đâu(00:18:50) Câu chuyện con diều: Bài học về sự tập trung và thử sai(00:24:20) Trật tự trong hỗn loạn & Dòng chảy của tự nhiên(00:29:45) Ảo tưởng kiểm soát: Ta thực sự không sở hữu gì cả(00:33:15) Cái "Ngã": Nguồn năng lượng cần thiết hay rào cản?(00:39:27) Triết lý "Buông" và "Bỏ": Đặt xuống hay phải trả giá?(00:43:00) Free Will vs. Determinism: Ta có thực sự tự do?(00:49:22) Sức mạnh của tiềm thức & Vô thức tập thể(01:00:00) Thuật dùng người: Đặt đúng vị trí cho 1% thiên phú(01:04:30) Đừng thần tượng diễn giả, hãy tư duy độc lập(01:10:00) Thời đại xao nhãng & Kỹ năng "Think Hard" bị lãng quên(01:21:00) AI rất thông minh, nhưng con người nắm giữ sự khôn ngoan(01:23:07) Hạnh phúc là một quá trình, không phải đích đến(01:30:32) Lời nhắn nhủ năm mới & Kết

Báo cáo thường niên mới nhất của Tổ chức Giám sát Nhân quyền (Human Rights Watch) cảnh báo nền dân chủ toàn cầu đã suy thoái về mức của năm 1985, trong bối cảnh trật tự quốc tế dựa trên luật lệ đang bị xói mòn nghiêm trọng. Hoa Kỳ, Trung Quốc và Nga bị xem là những tác nhân then chốt của xu hướng này, trong khi Úc cũng bị chỉ trích vì các chính sách liên quan đến người tị nạn, giam giữ thanh thiếu niên và việc thiếu một đạo luật nhân quyền quốc gia.

Vòng đàm phán thứ hai tại Abu Dhabi giữa Ukraine, Nga và Hoa Kỳ đã kết thúc, mà không đạt được thỏa thuận hòa bình, mặc dù các đại biểu cho biết đã có tiến triển, hướng tới chấm dứt cuộc chiến kéo dài bốn năm. Ukraine và Nga đã trao đổi tổng cộng 310 tù binh chiến tranh, trong khi Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelenskyy cho biết, các cuộc gặp tiếp theo đang được lên kế hoạch.

Những đồn đoán ngày càng gia tăng về đề nghị, chuyển giao dữ liệu cá nhân và sinh trắc học của người Úc cho Hoa Kỳ, đang làm dấy lên lo ngại trong giới chuyên gia, về quyền riêng tư và an ninh. Trong khi các quốc gia khác có thỏa thuận miễn thị thực với Hoa Kỳ, đang xem xét các đề xuất mở rộng thỏa thuận chia sẻ dữ liệu, Chính phủ Úc vẫn chưa làm rõ liệu họ có đang cân nhắc việc này hay không.

Ngày 05/02/2026, hiệp định kiểm soát vũ khí hạt nhân chiến lược Mỹ - Nga New Start hết hiệu lực. Washington và Matxcơva không triển hạn hiệp ước được coi là thỏa thuận cuối cùng về vũ khí hạt nhân giữa hai đại cường. Nhiều người lo ngại về nguy cơ chạy đua hạt nhân bùng phát. Hiệp định hạt nhân New Start, được ký kết tại Praha năm 2010 dưới thời tổng thống Mỹ Barack Obama và tổng thống Nga Dmitri Medvedev, liên quan đến việc kiểm soát các vũ khí hạt nhân tấn công chiến lược. Cụ thể là giới hạn số đầu đạn hạt nhân của mỗi nước là 1.550, và tổng số phương tiện dàn phóng và oanh tạc cơ, triển khai và chưa triển khai là 800. Hiệp ước New Start không bao gồm các vũ khí hạt nhân chiến thuật, tên lửa hành trình, tên lửa siêu thanh, cùng các vũ khí không gian, các phương tiện tấn công tin học. New Start: « Thế cân bằng chiến lược » mong manh thời hậu Chiến tranh Lạnh Hiệp định New Start được triển hạn thêm 5 năm kể từ 2021 và hết hạn hôm nay. Bất chấp các áp lực quốc tế, Nga và Mỹ rút cục đã không gia hạn  hiệp ước quan trọng này. Tối hôm qua, 04/02, tại trụ sở Liên Hiệp Quốc, tổng thư ký Antonio Guterres cảnh báo đây là « một thời điểm nghiêm trọng đối với hòa bình và an ninh quốc tế », khi hai cường quốc sở hữu phần lớn kho vũ khí hạt nhân thế giới chấm dứt thỏa thuận pháp lý duy nhất ràng buộc hai bên, cho phép kiểm soát thế cân bằng về loại vũ khí răn đe mang tính hủy diệt này. Tình thế này vô cùng nguy hiểm, trong bối cảnh vũ khí hạt nhân ngày càng có nguy cơ bị sử dụng trong các xung đột. « Từ thời điểm sự cân bằng chiến lược này bị phá vỡ và nếu một cường quốc hạt nhân quyết định leo thang như điều chúng ta lo ngại với Nga trong bối cảnh chiến tranh ở Ukraina, sẽ có nguy cơ các sự kiện vượt khỏi tầm kiểm soát », theo Alain De Neve, nhà nghiên cứu tại Trung tâm Nghiên cứu An ninh và Quốc phòng Bỉ (IRSD) (bài « Đê vỡ »: nguy cơ xung đột hạt nhân gia tăng khi hiệp ước New START hết hiệu lực ngày 5/2, RTBF, ngày 02/02/2026). Cuộc chiến bốn ngày Ấn Độ - Pakistan hồi năm 2025 cho thấy vũ khí hạt nhân không hề bảo đảm là quốc gia sở hữu không bị tấn công.  Cũng hôm qua, giáo hoàng Lêô XIV đưa ra cùng cảnh báo: « Ngày mai, Hiệp ước New START hết hạn. Hiệp ước, được ký kết năm 2010 bởi hai tổng thống Mỹ, Nga, đại diện cho một bước tiến quan trọng trong việc hạn chế sự phổ biến vũ khí hạt nhân. Tôi khẩn thiết kêu gọi tìm cách đảm bảo một sự tiếp nối cụ thể và hiệu quả. » Những hệ quả khi New Start chấm dứt: Lá chắn Golden Dome của Mỹ, Nga phát triển vũ khí tối tân mới… Việc Nga và Mỹ không triển hạn Hiệp định New Start có tác động ra sao đối với nguy cơ bùng phát chạy đua vũ trang, ông Daryl Kimball, giám đốc điều hành Hiệp hội Kiểm soát Vũ khí (Arms Control Association - ACA), trụ sở tại Washington D.C, thành lập từ năm 1971, giải thích: « Chúng ta đã đến tình trạng là, với việc hiệp ước này hết hạn, cả hai bên có thể, lần đầu tiên sau khoảng 35 năm, gia tăng tăng đáng kể số lượng vũ khí hạt nhân hiện có. Và điều này sẽ mở ra cánh cửa cho một cuộc chạy đua vũ trang nguy hiểm và không kiểm soát, không chỉ giữa Hoa Kỳ và Nga, mà còn liên quan đến Trung Quốc, quốc gia cũng đang tăng cường kho vũ khí hạt nhân, ít hơn nhưng vẫn rất nguy hiểm, để đáp trả hệ thống lá chắn tên lửa Golden Dome của Mỹ, bằng cách phát triển vũ khí tấn công đến mức làm bão hòa hệ thống, và tự tin có thể trả đũa bằng vũ khí hạt nhân. Điều này sẽ không giúp giảm bớt hoặc làm chậm lại cuộc chạy đua vũ trang hạt nhân. Trên thực tế, nó sẽ làm tăng tốc. Đây là điều chúng ta thực sự cần tập trung trong năm nay và những năm tiếp theo. Thời điểm này thực sự đánh dấu một bước ngoặt rất quan trọng, đưa chúng ta vào một thời kỳ cạnh tranh hạt nhân toàn cầu nguy hiểm và khó lường gấp bội, một thời kỳ mà chúng ta hoàn toàn chưa từng chứng kiến. » Số lượng vũ khí hạt nhân hiện có, chưa cần tăng thêm, đã đủ hủy hiệt nền văn minh nhân loại, theo nhiều chuyên gia. Với việc Nga, Mỹ không triển hạn New Start, nhân loại gần đại thảm họa hơn bao giờ hết. Không phải ngẫu nhiên mà với Đồng hồ Tận thế do các nhà khoa học nguyên tử (Bulletin of the Atomic Scientists - BAS) Mỹ lập ra, theo sáng kiến của nhà bác học Albert Einstein, để báo động nhân loại trước đe dọa sống còn (như bom nguyên tử, biến đổi khí hậu…), kim đồng hồ chỉ còn cách nửa đêm (tức giờ Tận Thế) có 85 giây, gần hơn 4 giây so với năm ngoái, gần nhất từ trước đến nay, hơn cả khi Mỹ và Liên Xô bên bờ vực chiến tranh hạt nhân. Vì sao Nga, Mỹ không đạt thỏa thuận triển khai tiếp New Start ? Vì sao Nga, Mỹ không đạt thỏa thuận triển khai tiếp New Start ? Về vấn đề này, phía Nga và Mỹ đưa ra những giải thích khác nhau. Phát ngôn viên điện Kremlin, Dmitri Peskov, một mặt thừa nhận mối nguy hiểm của việc không triển hạn Hiệp định New Start, mặt khác đổ lỗi cho phía Washington không đáp ứng sáng kiến của Matxcơva :   « Quý vị đều biết rằng sáng kiến ​​của Nga, được tổng thống Putin nêu rõ, vẫn đang được xem xét. Chúng tôi vẫn chưa nhận được bất kỳ phản hồi nào từ phía Mỹ về sáng kiến ​​này. Thật vậy, thời gian đang trôi qua nhanh như chớp, và chỉ trong vài ngày nữa, thế giới có thể sẽ rơi vào tình trạng nguy hiểm hơn nhiều so với hiện tại. Trên thực tế, lần đầu tiên, Mỹ và Liên bang Nga, hai quốc gia sở hữu kho vũ khí hạt nhân lớn nhất thế giới, sẽ không có một văn kiện nền tảng nào để hạn chế và kiểm soát các kho vũ khí này. Chúng tôi hiểu rằng tình hình này là rất tồi tệ, rất tồi tệ đối với an ninh toàn cầu, đối với an ninh chiến lược. » Về phía Mỹ, ngoại trưởng Marco Rubio cho rằng nguyên nhân chính của việc New Start không được triển hạn là do Trung Quốc, một cường quốc hạt nhân đang lên, không chấp nhận tham gia đàm phán về một hiệp ước kiểm soát vũ khí hạt nhân mới : « Bạn biết đấy, tổng thống Donald Trump đã từng nói rõ rằng, để có được sự kiểm soát vũ khí thực sự trong thế kỷ 21, không thể làm bất cứ điều gì mà không bao gồm Trung Quốc, bởi vì nước này có một kho vũ khí hạt nhân khổng lồ và đang phát triển nhanh chóng.» Đối đầu hạt nhân: Từ lưỡng cực đang chuyển thành thế « tam cực » Đòi hỏi Trung Quốc tham gia vào một hiệp ước kiểm soát vũ khí hạt nhân là quan điểm của nhiều đời tổng thống Mỹ. Ông Robert Peters, nghiên cứu viên cao cấp về Răn đe chiến lược tại Trung tâm Allison, thuộc Heritage Foundation, trong một cuộc tọa đàm của Viện tư vấn The International Institute for Strategic Studies IISS, Luân Đôn, giải thích rõ hơn về ý nghĩa của việc Mỹ không muốn gia hạn New Start trong tình trạng hiện nay : « Quan điểm của tôi là việc để New START hết hạn có lợi cho Hoa Kỳ. Trong khi việc gia hạn New START chỉ là một thỏa thuận chính trị để tiếp tục các giới hạn hiện tại về đầu đạn hạt nhân chiến lược đã triển khai, mà không có cơ chế thanh tra vũ khí. Việc gia hạn mà không bao gồm các biện pháp thanh tra và xác minh mới, sẽ có lợi cho Nga và Trung Quốc, nhưng gần như chắc chắn không có lợi cho Hoa Kỳ, cũng như các đồng minh của chúng ta ở Ấn Độ-Thái Bình Dương, hoặc châu Âu. Trung Quốc là cường quốc hạt nhân phát triển nhanh nhất trên hành tinh. Họ đang chế tạo 100 đầu đạn mới mỗi năm và hiện có nhiều hầm chứa tên lửa đạn đạo ICBM nhiều hơn số hầm chứa các tên lửa ICBM của Hoa Kỳ. New START không giải quyết được điều này. New START cũng không giải quyết được 2.000 vũ khí hạt nhân phi chiến lược của Nga. Nhưng việc để New START hết hạn sẽ mang lại cho Hoa Kỳ một số lựa chọn. Nếu Hoa Kỳ tăng số đầu đạn hạt nhân trên mỗi ICBM từ một lên hai, điều này sẽ cho phép chúng ta đặt cả mục tiêu hạt nhân chiến lược của Trung Quốc và Nga vào tình trạng nguy hiểm mà không cần phải triển khai thêm tên lửa… ». 1.500 đầu đạn hạt nhân : Ám ảnh Mỹ, Nga về hiểm họa Trung Quốc Hiệp định New Start là hệ quả của thế « ổn định chiến lược », đã được hai đại cường hạt nhân Mỹ và Nga (kế thừa Liên Xô) đúc kết trong bối cảnh thế đối đầu lưỡng cực. Tuy nhiên, từ gần hai thập niên trở lại đây, Trung Quốc đang trên đường khẳng định như một cường quốc hạt nhân có tiềm lực lớn, không che giấu ý định sánh vai với Mỹ. Bruno Tertrais (Quỹ Nghiên cứu Chiến lược Pháp), chuyên gia hàng đầu về răn đe chiến lược, trong một nhận định hồi 2010, khi Mỹ - Nga đúc kết hiệp định New Start, đã nhấn mạnh « một trong các tiêu chuẩn để hiệp định này chọn con số 1.550 đầu đạn là do nỗi sợ của cả Nga và Mỹ rằng một ngày nào đó Trung Quốc có thể sánh vai với hai đại cường ». Theo một số dự đoán của giới chuyên gia, vào khoảng 2035, với tốc độ phát triển hiện nay, Trung Quốc có thể sở hữu đến 1.500 đầu đạn hạt nhân các loại (The Economist, ngày 29/08/2023, trích thông tin bộ Quốc Phòng Mỹ). Nhiều chuyên gia Mỹ nhấn mạnh đến việc thế giới đang chuyển từ thế lưỡng cực sang thế « tam cực ». Theo nhiều nhà quan sát, Washington hiện chưa tìm được cách thức để xác lập một quan hệ nhằm hướng tới một « thế ổn định chiến lược » về hạt nhân với Bắc Kinh. Báo cáo của Ủy ban Quốc hội về Tư thế Chiến lược của Hoa Kỳ (tháng 10/2023), báo cáo gần nhất của Quốc hội về chiến lược hạt nhân của Mỹ, khuyến nghị rằng « một chiến lược để giải quyết mối đe dọa từ hai đối thủ hạt nhân ngang tầm (two-nuclear-peer) là điều kiện tiên quyết để xây dựng các giới hạn kiểm soát vũ khí hạt nhân của Hoa Kỳ trong giai đoạn 2027-2035 ». Ủy ban kết luận : « Kể từ năm 2009, môi trường an ninh đã xấu đi đáng kể và các mối đe dọa hiện hữu mới đã xuất hiện », « Hoa Kỳ hiện đang đối mặt với một thách thức có tính rủi ro cao, đòi hỏi hành động khẩn cấp. Tuy nhiên, Ủy ban chưa thấy chính phủ Hoa Kỳ thể hiện sự khẩn cấp và sáng tạo cần thiết để đáp ứng thách thức ». Đối thoại khó khăn Mỹ - Nga và cánh cửa để ngỏ của Matxcơva Riêng về quan hệ Mỹ - Nga trong lĩnh vực đối thoại về răn đe chiến lược, bất chấp việc New Start hết hiệu lực, một số chuyên gia như tiến sĩ Nikolai Sokolov, nghiên cứu viên cao cấp tại Trung tâm Giải trừ Quân bị và Phòng chống Phổ biến Vũ khí ở Vienna, không quá lo ngại. Trong cuộc tọa đàm với Viện tư vấn chiến lược International Institute for Strategic Studies IISS, Luân Đôn, ông nhấn mạnh đến vấn đề căn bản là hai bên cần nối lại các đối thoại thiện chí, đã cho phép đạt được các thỏa thuận về vũ khí răn đe chiến lược trước đây : « Thực sự, đó không phải là một quyết định lớn lắm. Thế cân bằng chiến lược rất khó bị thay đổi. Tôi thực sự không tin rằng trong một năm quý vị có thể triển khai thêm 400 đầu đạn hạt nhân hoặc thứ gì đó tương tự. Việc New Start hết hiệu lực không ảnh hưởng đến thế cân bằng chiến lược trong ngắn hạn. Tôi nhấn mạnh là trong ngắn hạn thôi. Điều quan trọng hơn không phải là gia hạn thêm một năm, mà là cần bắt đầu các cuộc tham vấn và đàm phán nghiêm túc về một hiệp ước mới, trong ba năm tới. Đó phải là các cuộc đàm phán thực sự. Về cơ bản, cần có các nhóm làm việc hàng ngày. Chúng ta đã có hai ví dụ về quy trình đó. Một là vào nửa cuối năm 2020, dưới thời Trump và hai là vào tháng 12/2021 dưới thời Biden, khá tích cực, nhưng quá ngắn để có thể thực sự mang lại kết quả nghiêm túc. Tôi cũng muốn lưu ý ở đây rằng vào mùa thu năm 2020, Matxcơva lần đầu tiên trong lịch sử kiểm soát vũ khí đã đồng ý đưa kho vũ khí hạt nhân của mình ra bàn đàm phán. Nhượng bộ đã bị rút lại kể từ năm 2021. Tuy nhiên, tất cả chúng ta thực sự biết rằng sẽ không bao giờ có thể hoàn toàn rút lại bất kỳ nhượng bộ nào đã đưa ra . » Tiến sĩ Nikolai Sokolov từng làm việc tại bộ Ngoại giao Liên Xô, và sau đó là Liên bang Nga, và đã tham gia vào các cuộc đàm phán kiểm soát vũ khí giữa Mỹ với Liên Xô trước đây và Nga sau nay (về các hiệp định tên lửa tầm trung INF, START 1, START 2…). Cân bằng về « Răn đe hạt nhân » thế giới: Để thoát hỗn loạn cần Trung Quốc tham gia Việc Nga, Mỹ không đạt thỏa thuận gia hạn Hiệp định New Start được đông đảo giới chuyên gia gắn liền với bối cảnh Trung Quốc đang trỗi dậy như một đại cường hạt nhân tương lai, chưa kể đến các căng thẳng địa chính trị toàn cầu đang thúc đẩy nhiều quốc gia tìm kiếm hoặc gia tăng sức mạnh hạt nhân. Trong thế giới « tam cực » mới này, vấn đề không chỉ là Mỹ và Nga phải hướng đến một thỏa thuận mới về cân bằng vũ khí chiến lược, mà một thỏa thuận về vấn đề này chỉ có thể được đúc kết với sự tham gia của các bên khác, đặc biệt là Trung Quốc. Để làm được điều này, điều kiện tiên quyết là các bên, trước hết là các đại cường, phải chấp nhận đối thoại, lắng nghe những lo ngại của nhau, điều không hề dễ dàng trong bối cảnh thế đối đầu địa chính trị, hoài nghi ngờ vực đang ngày một gia tăng. Bà Malorie Stewart*, phó chủ tịch điều hành của tổ chức phi chính phủ Hội đồng về Rủi ro về chiến lược răn đe hạt nhân, nhấn mạnh : « Các vũ khí tối tân mới mà tổng thống Nga Putin công bố vào năm 2018 xuất hiện từ lâu trước dự án lá chắn tên lửa Golden Dome của Mỹ. Nhưng chúng ta thấy có mối quan hệ giữa lo ngại của Nga, và ở một mức độ nào đó là của Trung Quốc, về hệ thống phòng thủ tên lửa của Hoa Kỳ và Hoa Kỳ hiểu điều đó. Nga đang nâng cấp các vũ khí tối tân mới của mình để tự cảm thấy mạnh hơn, Hoa Kỳ cần phải phản ứng về lo ngại này của Nga. Nga đang rung chuông cảnh báo khi họ tiếp tục thử nghiệm chúng, ông Putin tuyên bố đây là các siêu vũ khí để ngăn chặn tất cả các cuộc tấn công hoặc duy trì thế « ổn định chiến lược ». Tôi nghĩ thực sự cần bàn về điều này trong bối cảnh Nga và Trung Quốc mong muốn thảo luận về hệ thống lá chắn tên lửa Golden Dome của Mỹ. » * Chuyên gia Malorie Stewart từng giữ nhiều chức vụ cấp cao trong chính phủ Mỹ, gần đây nhất là trợ lý cục trưởng Cục Kiểm soát Vũ khí, Răn đe và Ổn định tại bộ Ngoại Giao Mỹ (2022-2025).

Nghe trọn nội dung sách nói Cha Tôi: Tổng Thống Thứ 41 Của Hoa Kỳ trên ứng dụng Voiz FM: https://voiz.vn/play/169/ Cuốn sách kể về cuộc sống và sự nghiệp của Tổng thống George H. W. Bush, đồng thời hé lộ những ảnh hưởng sâu sắc của ông đối với cuộc đời George W. Bush – từ thời thơ ấu ở Texas cho đến khi bước vào con đường chính trị và trải qua hai nhiệm kỳ tổng thống. Đây là cuốn sách mà George W. Bush, Tổng thống thứ 43 của Hoa Kỳ, viết để bày tỏ tình yêu, sự tôn trọng và lòng biết ơn dành cho người cha kính yêu của mình.Trong Cha Tôi: Tổng Thống Thứ 41 Của Hoa Kỳ, tác giả vẽ nên chân dung người cha bằng giọng văn trìu mến và chân thành. Ông không tập trung phân tích nhiệm kỳ Tổng thống của Bush-cha tại Nhà Trắng, mà lựa chọn kể lại những điều ông gọi là “câu chuyện tình yêu” về tình phụ tử – mối quan hệ giữa một người cha tận tụy và một người con luôn ngưỡng mộ, học hỏi từ tấm gương ấy.“Nhiều năm qua đi, tôi đồ rằng sẽ có rất nhiều sách phân tích về George Herbert Walker Bush, về con người và nhiệm kỳ tổng thống của ông. Nhiều cuốn trong đó có thể theo chiều hướng khách quan. Nhưng cuốn sách này thì không. Đây là một cuốn truyện tình – chân dung về một cá nhân phi thường, người mà tôi được ban phước lành để gọi là Cha. Tôi không có ý định sẽ miêu tả toàn bộ các khía cạnh trong cuộc sống của ông hoặc những năm ông tại nhiệm. Tôi thật sự hy vọng sẽ thể hiện được lý do tại sao George H. W. Bush là một vị tổng thống tuyệt vời và là một người cha còn tuyệt vời hơn nữa…”Tại ứng dụng sách nói Voiz FM, sách nói Cha Tôi: Tổng Thống Thứ 41 Của Hoa Kỳ được đầu tư chất lượng âm thanh và thu âm chuyên nghiệp, tốt nhất để mang lại trải nghiệm nghe ấm áp, chân thành và giàu cảm xúc cho bạn.--- Về Voiz FM: Voiz FM là ứng dụng sách nói podcast ra mắt thị trường công nghệ từ năm 2019. Với gần 2000 tựa sách độc quyền, Voiz FM hiện đang là nền tảng sách nói podcast bản quyền hàng đầu Việt Nam. Bạn có thể trải nghiệm miễn phí đa dạng nội dung tại Voiz FM từ sách nói, podcast đến truyện nói, sách tóm tắt và nội dung dành cho thiếu nhi. ---Voiz FM website: https://voiz.vn/ Theo dõi Facebook Voiz FM: https://www.facebook.com/VoizFM Tham khảo thêm các bài viết review, tổng hợp, gợi ý sách để lựa chọn sách nói dễ dàng hơn tại trang Blog Voiz FM: http://blog.voiz.vn/ ---Cảm ơn bạn đã ủng hộ Voiz FM. Nếu bạn yêu thích sách nói Cha Tôi: Tổng Thống Thứ 41 Của Hoa Kỳ và các nội dung sách nói podcast khác, hãy đăng ký kênh để nhận thông báo về những nội dung mới nhất của Voiz FM channel nhé. Ngoài ra, bạn có thể nghe BẢN FULL ĐỘC QUYỀN hàng chục ngàn nội dung Chất lượng cao khác tại ứng dụng Voiz FM.Tải ứng dụng Voiz FM: voiz.vn/download#voizfm #podcast #chatoi #georgewbush

Sau đảng sức mạnh quốc dân, đến lượt đảng Dân Chủ cầm quyền phải đối mặt với những cáo buộc tham nhũng và thông đồng với Giáo hội Thống nhất, còn gọi là “giáo phái Moon”. Ngày 11/12/2025, bộ trưởng Đại dương và Thủy sản Chun Jae Soo tuyên bố từ chức vì bị cáo buộc nhận hối lộ từ giáo phái đầy ảnh hưởng này. Quy mô mối liên hệ giữa các chính trị gia và giáo phái Moon không ngừng được tiết lộ kể từ khi người đứng đầu bị bắt tháng 09/2025. Bà “trùm” Han Hak Ja, vợ của nhà sáng lập Moon, đang bị xét xử vì tặng quà hối lộ cựu đệ nhất phu nhân Hàn Quốc Kim Keon Hee. Trong chính quyền của tổng thống Lee Jae Myung hiện nay, bộ trưởng Đại dương và Thủy sản Chun Jae Soo đã từ chức sau khi bị cáo buộc nhận hơn 17.000 euro tiền mặt và hai chiếc đồng hồ xa xỉ từ Giáo hội Thống nhất trong thời gian còn là nghị sĩ. Bộ trưởng Thống Nhất Hàn Quốc cũng bị cáo buộc nhận hối lộ nhưng không từ chức. Những tai tiếng này tác động đến giai đoạn đầu nhiệm kỳ của tổng thống Lee Jae Myung, người vẫn kiên quyết lên án ảnh hưởng của nhóm tôn giáo này trong chính trường Hàn Quốc. Theo một số nguồn tin, người đứng đầu nhà nước đang cân nhắc việc giải tán Giáo hội Thống nhất, giống như phán quyết của tòa án Nhật Bản tháng 03/2025. Chính đảng nào cũng dính líu đến Giáo hội Thống nhất Ngày 10/12/2025, Cảnh sát Hàn Quốc lập tổ điều tra chuyên trách 23 người và bắt đầu mở hồ sơ điều tra các nghi vấn Giáo hội Thống nhất đưa tiền - quà cho chính trị gia sau khi tiếp nhận tài liệu chuyển giao từ phía công tố viên đặc biệt. Đến 9 giờ sáng 15/12, cảnh sát tiến hành khám xét đồng loạt 10 địa điểm - từ trụ sở giáo hội, nhà riêng và văn phòng của cựu bộ trưởng Hải dương và Thủy sản Chun Jae Soo cùng một số cựu nghị sĩ, cho tới các khu vực liên quan. Điều này cho thấy vụ việc đã chuyển sang giai đoạn cưỡng chế quy mô lớn. Điều tra cũng nhắm thẳng vào “tầng cao nhất” khi bà Han Hak Ja bị đưa sang tư cách bị can, trong bối cảnh cảnh sát chạy đua với thời hiệu truy tố của các cáo buộc phát sinh từ giai đoạn trước và sau năm 2018. Ngoài cựu bộ trưởng Hải Dương, hồ sơ điều tra cho thấy mạng lưới quan hệ chính trị của Giáo hội Thống nhất trải rộng trên cả hai phe, với nhiều nhân vật có chức danh rõ ràng. Phía đảng Dân Chủ có Chun Jae Soo, Lim Jong Seong (cựu nghị sĩ đảng Dân Chủ), cùng một số chính trị gia từng tham dự hoặc liên quan đến các sự kiện do giáo hội hậu thuẫn trong giai đoạn 2018-2020. Ở phe bảo thủ, nổi bật là Kim Gyu Hwan (cựu nghị sĩ đảng Hàn Quốc Tự Do, hiện là lãnh đạo doanh nghiệp nhà nước), Kwon Seong Dong (nghị sĩ đảng Quyền Lực Nhân Dân, từng bị nhắc đến trong các nghi vấn liên quan đến tài trợ chính trị), cũng như các nhân vật thân cận quanh cựu tổng thống Yoon Suk Yeol và cựu đệ nhất phu nhân Kim Keon Hee trong các hồ sơ tiếp xúc - vận động. Đáng chú ý, Giáo hội Thống nhất từng tìm cách tiếp xúc với tổng thống đương nhiệm Lee Jae Myung chủ yếu thông qua các kênh trung gian, sự kiện tôn giáo - xã hội và những sáng kiến mang danh nghĩa “hòa bình” hoặc “hợp tác quốc tế”. Tuy nhiên, không có bằng chứng cho thấy tổng thống Lee trực tiếp tiếp nhận tài trợ, quà tặng hay tham gia các thỏa thuận chính trị với giáo hội. Việc cùng lúc tiếp cận chính trị gia thuộc cả đảng Dân Chủ lẫn đảng Quyền Lực Nhân Dân cho thấy chiến lược quen thuộc của Giáo hội Thống nhất : Không “đặt cược” vào một phe duy nhất, mà nuôi dưỡng quan hệ song song để duy trì ảnh hưởng lâu dài, bất kể cán cân quyền lực chính trị thay đổi ra sao. Cuộc tranh cãi gay gắt giữa hai đảng về việc ai có quyền chỉ định công tố viên đặc biệt lại càng cho thấy vụ việc đã vượt khỏi khuôn khổ một cuộc điều tra hình sự thông thường. Khi quyền đề cử công tố viên đặc biệt trở thành điểm nóng chính trị, điều đó phản ánh nỗi lo chung rằng bất kỳ phe nào nắm quyền chỉ định cũng có thể kiểm soát hướng đi của cuộc điều tra, từ phạm vi truy cứu đến đối tượng bị gọi tên. Chính sự giằng co này vô tình chứng minh một thực tế đáng lo ngại : Mối quan hệ giữa Giáo hội Thống nhất và chính trị không còn là vấn đề của riêng một đảng, mà là một mạng lưới chằng chịt có khả năng tác động đến cả hệ thống quyền lực. Nói cách khác, khi cả hai phe đều dè chừng một cuộc điều tra “không nằm trong tay mình”, điều đó cho thấy quy mô và mức độ đan xen của vụ việc đã đủ lớn để không phe nào có thể đứng ngoài. Tiền, quyền nấp sau vỏ bọc tín ngưỡng Dù nhiều chính trị gia có liên quan thường được lý giải bằng yếu tố mê tín hay niềm tin tôn giáo, nhưng nhìn sâu hơn, đó chỉ là lớp vỏ bề ngoài. Thực tế, điều kéo họ lại gần Giáo hội Thống nhất vẫn là tiền bạc, quyền lực và những lợi ích hữu hình : từ tài trợ chính trị, hậu thuẫn tổ chức, cho đến các món quà xa xỉ và cơ hội ảnh hưởng lâu dài. Trong một cấu trúc mà tôn giáo được vận hành như một tập đoàn quyền lực, niềm tin cá nhân trở nên thứ yếu so với trao đổi lợi ích. Và chính sự kết hợp giữa tham vọng chính trị với nguồn lực tài chính - xã hội khổng lồ ấy mới là chất keo thật sự gắn kết giáo hội và giới quyền lực, chứ không đơn thuần là đức tin. Mặc dù Hàn Quốc được xem là một quốc gia theo mô hình xã hội dân sự, không có quốc giáo và đề cao tính thế tục của nhà nước, nhưng mê tín và niềm tin siêu hình vẫn tồn tại sâu rộng trong đời sống xã hội. Trên thực tế, Hàn Quốc hiện có hơn 100 tôn giáo và hệ phái khác nhau, từ các tôn giáo truyền thống đến những phong trào tôn giáo mới và các hình thức tín ngưỡng dân gian. Sự đa dạng này phản ánh nhu cầu tinh thần phức tạp của xã hội, nhưng đồng thời cũng tạo ra không gian cho mê tín và các niềm tin thiếu cơ sở khoa học phát triển. Trong nhiều trường hợp, ranh giới giữa tôn giáo, tín ngưỡng và mê tín bị xóa nhòa, khiến niềm tin cá nhân dễ dàng chuyển hóa thành sự lệ thuộc tinh thần. Chính bối cảnh đó đã khiến mê tín không chỉ là vấn đề văn hóa, mà còn trở thành một yếu tố có khả năng tác động đến cả đời sống chính trị và quyền lực công tại Hàn Quốc. Ảnh hưởng của Giáo hội Thống nhất Trong mối quan hệ chằng chịt giữa chính trị, tôn giáo, tiền bạc và quyền lực, Giáo hội Thống nhất nổi lên thành điểm giao cắt trung tâm. Giáo hội Thống nhất (tên chính thức Liên hiệp Gia đình Thế giới vì Hòa bình và Thống nhất) là phong trào tôn giáo do Moon Sun Myung (문선명) thành lập năm 1954 tại Hàn Quốc; hiện do Han Hak Ja (한학자) - vợ Moon - lãnh đạo và còn được gọi là “giáo phái Moon”. Tổ chức này được biết đến rộng rãi qua các lễ kết hôn tập thể quy mô lớn và từng gây tranh cãi khi bị chỉ trích phớt lờ các quy định phòng dịch trong giai đoạn Covid-19. Tuy nhiên, tâm điểm không chỉ nằm ở hoạt động tôn giáo trong nước, mà còn ở việc giáo hội thiết lập và duy trì các mạng lưới ảnh hưởng chính trị - kinh tế vượt ra ngoài biên giới Hàn Quốc, đặc biệt tại Nhật Bản, Hoa Kỳ và một số quốc gia khác. Tại Nhật Bản, Giáo hội Thống nhất xem đất nước này là “mỏ tiền” lớn nhất nhờ mạng lưới tín đồ đông và các hoạt động gây quỹ gây tranh cãi, đồng thời duy trì quan hệ lâu dài với giới chính trị bảo thủ để mở rộng ảnh hưởng. Từ thập niên 1960, giáo hội đã xây dựng quan hệ mật thiết với giới chính trị bảo thủ, đặc biệt là đảng Dân Chủ Tự Do (LDP), bắt đầu từ mối quan hệ giữa nhà sáng lập Moon Sun Myung và cựu thủ tướng Kishi Nobusuke - ông ngoại của cố thủ tướng Abe Shinzo. Sau vụ ông Abe bị ám sát, các mối liên hệ này bị phanh phui khiến giáo hội đối mặt sức ép pháp lý và tài chính, làm nguồn lực từ Nhật suy yếu. Ở Mỹ, giáo hội chọn con đường quyền lực mềm : xây dựng quan hệ với phe bảo thủ, truyền thông và các diễn đàn quốc tế để tạo tính chính danh và mở cửa tiếp cận chính trị gia cấp cao. Trong bối cảnh Chiến tranh Lạnh, giáo hội tự coi mình là đồng minh chống cộng sản, qua đó tiếp cận chính giới bảo thủ Mỹ từ thập niên 1960-1970. Về sau, giáo hội tiếp tục duy trì ảnh hưởng thông qua các hội nghị quốc tế, tổ chức “thượng đỉnh hòa bình”, mời gọi các chính khách. Kinh doanh tín ngưỡng Hiện nay, Giáo hội Thống nhất không chỉ tồn tại như một tổ chức tôn giáo mà còn sở hữu một hệ thống tài sản rộng lớn gồm : quần thể tôn giáo - bất động sản quy mô lớn tại Hàn Quốc (như các khu cung điện ở Gapyeong), mạng lưới doanh nghiệp và tập đoàn liên kết (thực phẩm, du lịch, xây dựng), cơ sở giáo dục (trường học, đại học), các tổ chức văn hóa-xã hội-hòa bình quốc tế, cùng tham vọng ảnh hưởng truyền thông. Song song với đó là tầm nhìn chiến lược mang tính chính trị-địa kinh tế, thể hiện qua các dự án như vận động đặt Văn phòng Liên Hiệp Quốc thứ 5 tại Hàn Quốc, phát triển vùng Mekong ở Cam Bốt thông qua cho vay vốn ODA và bất động sản, dự án hầm ngầm Hàn-Nhật, hay ý đồ thâu tóm kênh truyền hình YTN để gia tăng quyền lực truyền thông. Chính vì quy mô tài sản lớn và các dự án xuyên quốc gia như vậy, Giáo hội Thống nhất cần gắn kết chặt với chính trị nhằm đạt được ưu đãi thuế, thuận lợi về cấp phép - quy hoạch - ODA, bảo vệ tính chính danh pháp lý và xã hội, cũng như đảm bảo các dự án chiến lược được hậu thuẫn ở cấp nhà nước. Vụ việc liên quan đến Giáo hội Thống nhất cho thấy khi một tổ chức tôn giáo vận hành như một tập đoàn quyền lực với tài sản khổng lồ và tham vọng chính trị xuyên quốc gia, ranh giới giữa tín ngưỡng và lợi ích rất dễ bị xóa nhòa. Trường hợp của giáo phái Moon không chỉ là câu chuyện mê tín hay niềm tin cá nhân, mà là cơ chế trao đổi tiền - quyền - ảnh hưởng đã ăn sâu vào cấu trúc chính trị. Nghi vấn không chỉ là ai sai phạm, mà liệu rằng Hàn Quốc có đủ quyết tâm đưa ra cơ chế để cắt đứt mối liên kết giữa chính trị và nhóm kinh doanh tôn giáo để không còn xảy ra các vụ việc tương tự như vụ việc lần này hay không ?

Hai mươi năm để hãng xe BYD chinh phục thế giới, qua mặt tập đoàn ô tô điện của Mỹ Tesla. Trung Quốc trong năm 2025 đã xuýt soán ngôi Nhật Bản trở thành nhà sản xuất xe hơi số một toàn cầu. Đâu là bí quyết đưa BYD để vươn ra thế giới ? Một lần nữa, Trung Quốc lại đe dọa đến sự sống còn của những gì từng làm nên tên tuổi của ngành công nghiệp Âu, Mỹ ! Hãng xe Tesla của tỷ phú Mỹ ngay những ngày đầu 2026 đã nhận được tin xấu : Vị trí số 1 thế giới về ô tô điện đã bị đối thủ Trung Quốc BYD trong tay tỷ phú Vương Truyền Phúc (Wang Chuanfu) cướp mất. Trong cả năm 2025, Tesla chỉ bán được hơn 1,6 triệu chiếc xe trên toàn cầu, giảm đi mất 9 % so với một năm trước đó. Trái lại hãng xe BYD đã bán được hơn 2 triệu chiếc xe điện. Trên thị trường Trung Quốc, xe của Tesla dễ dàng bị « hàng nội địa » cạnh tranh. 2025 : BYD lên ngôi Sau các nước châu Á lân cận, sau các nước đang phát triển tại châu Mỹ Latinh và châu Phi, xe Trung Quốc bắt rễ vào châu Âu và hướng tới Canada. 2025, xe điện (EV) chiếm hơn một phần tư số xe mới được bán ra trên toàn thế giới. Một nửa doanh số toàn cầu tập trung tại Trung Quốc, nơi đã sản xuất 16 triệu xe điện và 2,6 triệu trong số đó là để xuất khẩu. Con số này cao gấp đôi so với năm trước. Hiện tại, Mexico cùng với Brazil, Indonesia và Các Tiểu Vương Quốc Ả Rập Thống Nhất, nằm trong số mười thị trường xuất khẩu xe điện Trung Quốc lớn nhất. Theo ngân hàng tư nhân Mỹ Jefferies, điểm mạnh của BYD trong năm 2025 là doanh thu trên các thị trường quốc tế : xe của hãng này - nhất là trong lĩnh vực sử dụng vừa xăng, vừa điện, càng lúc càng được khách hàng châu Á ưa chuộng. Nhưng đáng nói hơn cả là BYD liên tục chinh phục thêm các thị trường ở rất xa Thâm Quyến : số lượng xe bán ra tại Brazil năm 2025 tăng hơn 50 %, tăng 148 % trên thị trường Mêhicô, được nhân lên hơn gấp 5 lần so với hồi 2024 tại Anh Quốc. Trên thị trường Tây Ban Nha, số lượng xe bán ra tăng gần 580 % … Riêng tại Pháp, logo của BYD ngày càng xuất hiện nhiều hơn, nhưng trên tổng số 1,7 triệu chiếc xe mới (ô tô điện và xe chạy bằng xăng, dầu) bán ra trong năm vừa qua, chỉ có 10.000 chiếc là xe của tập đoàn Trung Quốc do nhà tỷ phú họ Vương điều hành. Vào lúc Bruxelles vì muốn bảo vệ các tập đoàn châu Âu đòi đánh thuế xe Trung Quốc thì BYD nhanh chóng quyết định mở nhà máy sản xuất ngay trên Lục Địa Già. Sau Hungary và Thổ Nhĩ Kỳ, BYD nhắm tới Tây Ban Nha để mở thêm một cơ sở thứ ba tại châu Âu vào quãng 2030. Với cả ba nhà máy ở Szeged - Hungary chính thức hoạt động từ năm nay, cơ sở tại Manis Thổ Nhĩ Kỳ và một tại Tây Ban Nha, BYD có khả năng cung cấp 450.000 chiếc xe hàng năm. BYD nói riêng và tất cả các hãng xe Trung Quốc nói chung không chen chân được vào thị trường Mỹ nhưng trong tháng 1/2026 sau chuyến công du đến Bắc Kinh trong ba ngày, thủ tướng Canada, Mark Carney thông báo khai thông được hồ sơ ô tô với Trung Quốc. Cũng quyết định này khiến tổng thống Hoa Kỳ, Donald Trump nổi dóa, đòi đánh thuế 100 % vào hàng hóa của Canada xuất khẩu sang Mỹ vì Ottawa bắt tay với Trung Quốc trong lĩnh vực xe hơi.  Thực ra, từ tháng 7 năm 2023, các quốc gia đang phát triển là động lực thúc đẩy tăng trưởng xuất khẩu của Trung Quốc. Chẳng hạn, Mêhicô đã nhập khẩu 100.000 xe điện Trung Quốc vào năm 2025, gấp đôi so với năm 2024.  Ba lợi thế lớn để chinh phục thế giới Đâu là bí quyết thành công của tập đoàn do kỹ sư Vưong Truyền Phúc sáng lập năm 1995 ? BYD, có trụ sở tại Thâm Quyến, hiện đã là nhà sản xuất xe hybrid sạc điện (plug-in hybrid) lớn nhất thế giới, ngang ngửa với tập đoàn của tỷ phú Mỹ Elon MuskTesla trên thị trường xe điện. Thậm chí, hãng còn được dự đoán sẽ vượt qua Tesla ngay trong năm nay. Một con số cho thấy rõ tầm vóc của gã khổng lồ châu Á này : năm 2022, BYD đã bán gần 2 triệu chiếc xe sạch tại Trung Quốc, tương đương với tổng doanh số xe điện của toàn bộ thị trường châu Âu cộng lại, tính trên mọi thương hiệu. Một thành tích không hề nhỏ đối với một công ty mới chỉ hơn 20 năm tuổi và ban đầu chỉ sản xuất pin cho điện thoại di động. Công ty có tham vọng rất lớn tại châu Âu, trong đó có kế hoạch xây dựng một nhà máy khổng lồ để sản xuất xe điện ngay trên Lục Địa Già. Khoản đầu tư lên tới gần 10 tỷ euro, kèm theo hàng nghìn việc làm. Vì thế Pháp, Đức và Tây Ban Nha, để thu hút tập đoàn Trung Quốc, đang lao vào một cuộc cạnh tranh vô cùng gay gắt. Quốc gia nào đưa ra mức trợ cấp công lớn nhất, vị trí tốt nhất và các ưu đãi thuế hấp dẫn nhất sẽ có lợi thế. Pháp có một lợi thế không nhỏ là công cụ « bonnus écologique » để khuyến khích sử dụng xe điện, là một cú hích không nhỏ cho ô tô điện của BYD sản xuất tại các nhà máy sắp hoạt động trên lãnh thổ châu Âu. BYD có ba lá chủ bài rất mạnh để dẫn đầu trên thị trường ô tô điện và xe hybrid : một là Nhà nước hỗ trợ trong khuôn khổ kế hoạch tự chủ Made In China 2025 của ông Tập Cận Bình ; hai là nhân công của Trung Quốc rẻ. Nhờ vậy mà xe Trung Quốc dễ dàng thu hút chú ý của các khách hàng tại những quốc gia đang phát triển. Tại Pháp chẳng hạn, theo thông tin từ trang mạng chuyên về năng lượng sạch ECOInfo, giá tối thiểu một chiếc xe một chiếc ô tô điện là 17.000 euro, thì chỉ cần 11.000 euro là có thể mua được một chiếc BYD. Ưu thế thứ ba của hãng xe Trung Quốc này là một tầm nhìn chiến lược của doanh nhân họ Vương. Ban đầu, BYD chỉ là một nhà sản xuất pin cho điện thoại trước khi bắt đầu hướng tới việc sản xuất xe buýt điện để giảm bớt ô nhiễm môi trường tại quốc gia hơn 1 tỷ dân này. Nhưng đến 2023 hãng xe Trung Quốc này có lúc đã qua mặt được Tesla về số lượng sản xuất. Một năm sau, tại triển lãm ô tô Bắc Kinh, BYD trình làng phát minh pin thế hệ mới, cho phép chạy được 2000 km trước khi phải nạp điện trở lại. (Để so sánh, với xe Tesla của Mỹ, tối đa là hơn 800 km lại phải nạp điện).  Bên cạnh đó, cho dù mới vừa ngoài 20 năm hoạt động, chỉ một nhà máy của BYD tại Thâm Quyến, tuyển dụng 57.000 công nhân. Trong lúc hãng xe Pháp Renault, được thành lập từ năm 1898, hiện có khoảng 90.000 nhân viên trên toàn thế giới – gần một nửa trong số đó làm việc trong các nhà máy tại Pháp. Về năng suất, căn cứ vào những thông tin cung cấp cho báo chí, thì chỉ riêng tại nhà máy này, nơi BYD đã khởi nghiệp, « cứ mỗi phút là một chiếc xe đã hoàn tất », đây cũng là nơi nhãn hiệu lắp ráp đến 12 kiểu xe khác nhau. Khó khăn ở phía trước Trên thị trường nội địa, BYD không được « thuận buồm xuôi gió » như trên thương trường quốc tế : từ 2023 chỉ một mình tập đoàn này chiếm 35% thị phần xe điện và xe hybrid sạc điện tại Trung Quốc. Theo Bill Russo, chủ tịch tổng giám đốc công ty tư vấn có trụ sở tại Thượng Hải Automobility Ldt, « Mối nguy lớn nhất đối với BYD chính là BYD ». Hãng này đã trở nên quá lớn, và có nguy cơ làm khuynh đảo thị trường ô tô nội địa. Để tránh làm lu mờ các tập đoàn nhà nước, Bắc Kinh sẽ không để BYD vượt quá 20% thị phần và BYD không còn lựa chọn nào khác ngoài việc tập trung vào xuất khẩu. Doanh số của BYD tại Trung Quốc đã giảm 10 % trong năm qua so với năm 2024, bị những tên tuổi khác như Leapmotor hay Xpeng… cạnh tranh. Hệ quả kèm theo, như giới trong ngành ghi nhận, càng gặp khó khăn trên thị trường nội địa, BYD lại càng « trở nên lợi hại hơn » để xuất khẩu bằng mọi giá. Điều này báo trước những cuộc đối đầu « khốc liệt » giữa hãng xe này của Trung Quốc với các nhà sản xuất Âu-Mỹ. Tesla bắt đầu trả giá : Elon Musk dù đã được chủ tịch Tập Cận Bình tiếp đón như một nguyên thủ quốc gia nhưng quyền lợi của các tập đoàn Trung Quốc vẫn là trên hết. Còn tại châu Âu, đối với những tên tuổi trong ngành công nghiệp xe hơi lâu đời nhưu Volkswagen hay Mercedes… của Đức, Renault, Peugeot, Citroen của Pháp… BYD với những phương tiện khổng lồ (cả về vốn lẫn nhân sự) và với thế thượng phong về công nghệ sản xuất bình điện, đang trở thành một cơn « ác mộng ». Trong lĩnh vực xe điện, Trung Quốc gần như đi trước châu Âu khoảng 10 năm. Với BYD, Bắc Kinh đã thực sự tạo ra một « cỗ máy chiến tranh » : xe của BYD có khả năng cạnh tranh cực cao. Tại triển lãm ô tô Thượng Hải gần đây nhất, hãng đã giới thiệu một mẫu xe cỡ nhỏ với giá dưới 10.000 euro. Vì vậy, các nhà sản xuất châu Âu sẽ buộc phải chạy theo. BYD khơi dậy cơn ác mộng : các tập đoàn điện thoại di động và viễn thông Trung Quốc như Huawei, Oppo hay Xiaomi đã từng bước loại hẳn các thương hiệu lớn của châu Âu Alcatel và Nokia, để rồi giờ đây, chỉ còn lại Apple của Mỹ và Samsung của Hàn Quốc đủ sức đối đầu với các hãng Trung Quốc. Các nhãn hiệu đó liệu sẽ trụ được bao lâu trước những khối lượng xe quá lớn, lại vừa rẻ, vừa đa dạng hiện diện ở đủ mọi gam của BYD, sắp được sản xuất từ các nhà máy ở Hungary, Thổ Nhĩ Kỳ và Tây Ban Nha ? Giới trong ngành ý thức được rằng chỉ trong một thời gian rất ngắn, điện thoại di động của những tên tuổi lớn trong ngành như Alcatel của Pháp hay Nokia của Phần Lan hoàn toàn biến mất khỏi thị trường.

Lãnh đạo Tối cao của Iran đang cảnh báo Hoa Kỳ rằng bất kỳ cuộc tấn công nào vào Iran cũng có thể làm bùng phát một cuộc xung đột khu vực, trong bối cảnh sự hiện diện của hải quân Hoa Kỳ tại đây đang được tăng cường. Khi căng thẳng leo thang liên quan đến các cuộc đàn áp biểu tình tại Iran và một thỏa thuận hạt nhân khả thi, Tổng thống Hoa Kỳ tuyên bố rằng các kế hoạch của ông phụ thuộc vào sự thành bại của một thỏa thuận.

Hoa Kỳ đã điều động điều mà Tổng thống Donald Trump mô tả, là một hạm đội gồm các vũ khí hùng hậu của hải quân và quân sự vào Trung Đông, đặt lực lượng Mỹ trong tình trạng báo động cao độ, khi căng thẳng với Iran leo thang. Hành động này diễn ra, trong bối cảnh các cuộc biểu tình lan rộng khắp Iran, hàng triệu người bị cắt truy cập internet và một cuộc trao đổi gay gắt các lời đe dọa và cảnh báo, đang diễn ra giữa Washington và Tehran, trên mạng xã hội và thông qua các kênh ngoại giao.

Sự xuất hiện gian hàng Shein, nền tảng Trung Quốc về thương mại trực tuyến giá rẻ, ngay tại trung tâm thương mại sang trọng giữa lòng Paris, trong bối cảnh hàng giá rẻ Trung Quốc ồ ạt đổ vào thị trường Pháp, tác động đến các nhà sản xuất trong nước, dường như là « giọt nước làm tràn ly ». Chính quyền Pháp dồn lực phản công, kêu gọi Ủy Ban Châu Âu và các thành viên khác trong toàn Liên Âu « chung tay góp sức » chống Shein trên quy mô toàn khối. Sự kiện cũng cho thấy chính quyền Pháp dường như « bất lực », trong khi châu Âu thì không mấy « mặn mà » tham gia cuộc chiến của Paris chống Shein. Cuộc chạy đua với thời gian để cản « cơn sóng thần » Shein Tại Pháp, từ đầu tháng 11/2025, Shein, gã khổng lồ thời trang « siêu nhanh, giá rẻ », « made in China » bỗng dưng trở thành tâm điểm thu hút sự chú ý của công luận. Không chỉ các hiệp hội bán lẻ, các nhóm người tiêu dùng, bảo vệ môi trường, mà cả các thành viên chính phủ Pháp cũng kêu gọi đóng cửa khu bán hàng của Shein, thậm chí cấm nền tảng Shein tại Pháp, vì nhiều lý do như hàng chất lượng kém, nguy hiểm, và đôi khi là tính bất hợp pháp của một số sản phẩm được bán trên nền tảng này, ví dụ như búp bê tình dục mang khuôn mặt trẻ em hay vũ khí … Không phải vô cớ mà chính quyền Pháp dồn dập « muốn siết chặt gọng kìm » quanh Shein. Trên thực tế, các gói hàng giá rẻ của Shein đã tràn vào Pháp nói riêng và Liên Hiệp Châu Âu nói chung trong thời gian gần đây. Theo AFP, trong năm 2024, khoảng 4,6 tỷ gói hàng trị giá dưới 150 euro đã được nhập khẩu vào châu Âu từ Trung Quốc, tương đương gần 150 gói hàng mỗi giây đồng hồ. Theo đà này, số gói hàng được miễn thuế nhập khẩu, sẽ tăng gấp đôi cứ sau 2 năm. Riêng về Pháp, Le Figaro ngày 05/11/2025 nhắc lại là chủ tịch - tổng giám đốc Bưu Điện Pháp, khi đó là Philippe Wahl, hồi tháng 10/2024 từng lưu ý rằng Temu và Shein chiếm 22% số kiện hàng do Bưu Điện Pháp xử lý, so với tỉ lệ dưới 5% vào 5 năm trước đó. Ngoài việc gây tổn hại đến thương mại Pháp, cơn sóng thần hàng giá rẻ Trung Quốc tràn đến còn đặt ra vấn đề về sự tuân thủ các tiêu chí của châu Âu, vốn nổi tiếng là nghiêm ngặt về chất lượng và tính an toàn để bảo vệ người tiêu dùng. Vào tháng 04/2025, Amélie de Montchalin, bộ trưởng Tài Chính Công, đã chỉ ra rằng vào năm 2024, 800 triệu gói hàng nhỏ được nhập khẩu vào Pháp là qua các nền tảng mua sắm của châu Á, và « 94% số kiện hàng này » ẩn chứa những nguy cơ « về an toàn » và 66% là mối nguy hiểm trực tiếp cho người tiêu dùng. Chính phủ của thủ tướng François Bayrou khi đó đã phát động một chiến dịch kiểm tra lớn vào ngày 29/04 tại sân bay Roissy-Charles-de-Gaulle, ngoại ô Paris, và tuyên bố sẽ tăng gấp 3 lần các biện pháp kiểm soát hải quan, tăng dần theo từng giai đoạn trong vòng 4 năm và cải thiện các biện pháp an ninh.   Các cơ quan phòng chống gian lận cũng được huy động. Alice Vilcot-Dutarte, phát ngôn viên của Cơ quan quản lý cạnh tranh, tiêu thụ và trấn áp gian lận của Pháp (DGCCRF), khẳng định : « 16 nền tảng nước ngoài liên quan đến hơn 40 triệu người tiêu dùng sẽ được kiểm tra trong năm 2025 ».   Để chống lại làn sóng hàng giá rẻ, chính phủ Pháp chủ yếu dựa vào dự luật tạo ra một loại phí gọi là « phí xử lý », đối với mỗi gói hàng nhỏ nhập khẩu vào châu Âu, bắt đầu từ năm 2026, để tài trợ cho hoạt động kiểm tra hàng hóa của hải quan. Khoản phí 2 euro cho mỗi gói hàng này sẽ do các nền tảng bán hàng trực tuyến chi trả. Liên Hiệp Châu Âu cũng đồng quan điểm : khoản đóng góp 2 euro/gói hàng này đẩy nhanh việc đặt dấu chấm hết cho quy định miễn thuế quan đối với các kiện hàng dưới 150 euro. Tuy nhiên, khoản tiền 2 euro, do cả chính quyền Pháp và châu Âu đề xuất, đều gây ra nhiều tranh cãi : ví dụ theo Hiệp hội Công nghiệp Đồ chơi Châu Âu, khoản phí nhỏ này chỉ mang tính biểu tượng và không hiệu quả, không đủ để bảo vệ người tiêu dùng và các doanh nghiệp Châu Âu. Pháp hối thúc Liên Âu « chạy đua với thời gian » Trong phiên điều trần trước Ủy ban Kinh tế của Thượng Viện Pháp ngày 05/11/2025, bộ trưởng Kinh Tế Roland Lescure đã nhấn mạnh về những khó khăn trong việc bảo vệ các nhà bán lẻ Pháp trước các nền tảng thương mại điện tử giá rẻ của nước ngoài như Shein. Ông đặt cược vào giải pháp ở cấp độ Liên Hiệp Châu Âu chứ không phải chỉ ở cấp độ quốc gia : « Đây là một vấn đề không dễ giải quyết. Chúng ta không có cây đũa thần để chỉ cần nói « chúng ta cấm các nền tảng thương mại điện tử » là mọi việc được giải quyết ngay đâu. Cá nhân tôi thì khá phân vân về việc cấm hoàn toàn thương mại điện tử đó, bởi vì rõ ràng, dù đây là một nghịch lý, nhưng ngày nay, thương mại điện tử cũng góp phần duy trì sự phát triển của các địa phương (…) Thế nên, cũng cần phải thận trọng. Nhưng đúng là những gã khổng lồ (ý nói đến các nền tảng thương mại điện tử kiểu như Shein) có khả năng thay đổi bộ sưu tập mỗi ngày, bán ra các sản phẩm với mức giá thách thức mọi đối thủ. Thực chất là họ đang giết chết cạnh tranh, nên chúng ta phải làm được điều gì đó. Và đúng, vấn đề chính là ở cấp độ Liên Hiệp Châu Âu. Và hôm nay, theo yêu cầu của thủ tướng, tôi cùng với đồng nhiệm Anne Le Henanf (bộ trưởng đặc trách về trí tuệ nhân tạo và công nghệ số, thuộc bộ Kinh tế, Tài chính và Chủ quyền công nghiệp, năng lượng và kỹ thuật số) đã quyết định viết thư gửi Ủy Ban Châu Âu. Quả thực là đã đến lúc. Đây là một vấn đề lập pháp. Chỉ trong vòng 48 giờ đồng hồ, một nền tảng (ý nói đến Shein) đã 2 lần liên tiếp vi phạm pháp luật. Luật mà quý vị đã thông qua về các dịch vụ kỹ thuật số - đặc biệt là liên quan đến việc bán hoặc quảng bá nội dung có tính chất khiêu dâm, khủng bố hoặc buôn bán ma túy (…) quy định là bắt buộc sau tối đa 24 giờ đồng hồ, đương sự phải gỡ bỏ các nội dung vi phạm. Thế nhưng, bất chấp quy định, chúng ta đều thấy rằng các nội dung như vậy vẫn xuất hiện. Còn về vấn đề vũ khí, có một luật khác cho phép xử lý : họ có tối đa 48 giờ đồng hồ để gỡ bỏ nội dung. Trước 2 hành vi rõ ràng là vi phạm quy định chỉ trong chưa đầy 48 giờ đồng hồ, thủ tướng đã quyết định khởi động thủ tục tạm đình chỉ hoạt động (của nền tảng Shein). Chúng ta sẽ tiến hành thủ tục, nhưng không thể một cách tùy tiện (…) và nếu muốn giải quyết vấn đề này một cách bền vững, thì phải xử lý ở cấp độ Liên Hiệp Châu Âu. Đồng thời, đơn giản là chúng ta cũng cần bắt họ trả phí. Chúng ta sẽ thông qua một khoản thuế nhỏ - 2 euro cho mỗi gói hàng ». Liên quan đến đề xuất áp thuế 2 euro/gói hàng còn đang gây nhiều tranh cãi, bộ trưởng Kinh Tế Pháp giải thích : « Không thể cao hơn được, vì nếu chúng ta làm điều đó chỉ ở cấp độ quốc gia, thì chưa nói đến việc Liên Âu phản đối, mà ví dụ nếu chúng ta áp thuế tới 20 euro/gói hàng, thì hàng hóa sẽ ngay lập tức được chuyển đi vòng qua ngả Munich, Frankfurt, Milan hay nơi khác. Chừng nào vẫn còn người đặt hàng, thì hàng vẫn sẽ tiếp tục được chuyển đến. Và nếu những gói hàng đó vẫn được chuyển đến đất nước chúng ta, thì tôi xin nhấn mạnh là cần bảo đảm là Bưu Điện Pháp phải có lợi nhuận từ việc này. Bởi vì nếu ngành bưu điện Pháp không thu được tiền từ các gói hàng đó, thì trước hết mô hình kinh tế của họ sẽ bị suy yếu nghiêm trọng trong khi hàng vẫn sẽ tiếp tục lọt vào nước Pháp. (…) Do đó xin đừng chĩa súng bắn thẳng vào ngành bưu điện. Hoạt động chuyển hàng hóa giúp bưu điện có doanh thu, điều rất đáng hoan nghênh trong bối cảnh các hoạt động khác của ngành bưu điện đang suy giảm mạnh. Nếu bưu điện không làm việc này, thì cũng sẽ có người khác làm. Vì vậy, về điểm này, tôi thực sự kêu gọi chúng ta nên thận trọng. Điều đó không có nghĩa là chúng ta không cần giải quyết vấn đề, nhưng cũng không phải bằng cách đổ lỗi cho bưu điện hay cho phi trường Charles de Gaulle. Cần phải giải quyết ở cấp độ châu Âu, và chúng tôi sẽ làm vậy. Thực ra, tôi cũng xin nói là họ (tức là các nền tảng thương mại điện tử lớn) đang giúp chúng ta một chút, bởi vì với những gì họ đã làm trong mấy ngày qua, chúng ta đang có trong tay những lý lẽ rất mạnh để trình lên Ủy Ban Châu Âu, và chúng ta sẽ làm điều đó ». Một số chuyên gia hay các nhà quản lý, ví dụ Alexandre Bompard, tổng giám đốc điều hành hệ thống siêu thị Carrefour, đã ủng hộ « một mức thuế kiểu Trump, ở mức 100% giá trị gói hàng ». Trên thực tế, Hoa Kỳ đã siết chặt các biện pháp kiểm soát. Chính quyền Trump hồi tháng 05/2025 đã bãi bỏ quy định miễn thuế đối với các gói hàng trị giá dưới 800 đô la. Cùng với việc tăng thuế đối với hàng hóa Trung Quốc, biện pháp nói trên được cho là đã phát huy tác dụng, khiến tổng trị giá các gói hàng nhỏ từ Trung Quốc xuất sang Hoa Kỳ ngay trong tháng 05/2025 đã giảm khoảng 40% so với cùng kỳ năm 2024. Tuy nhiên, cái khó là tại Liên Âu, một phản ứng nhanh chóng như chính quyền Donald Trump là không thể. Một quan chức nói với Le Figaro rằng « hầu hết các quốc gia thành viên đều đồng ý áp dụng thuế ở cấp độ Liên Âu, nhưng điểm gây tranh cãi chính liên quan đến việc phân bổ nguồn thu này, hoặc là cho ngân sách các nước thành viên, hoặc là cho ngân sách của toàn thể Liên Âu ». Liên Âu đã sẵn sàng « tham chiến » với Pháp chống Shein ? Paris kêu gọi Ủy Ban Châu Âu có biện pháp « mạnh tay » trừng phạt nền tảng thương mại điện tử Shein của Trung Quốc, « điều tra ngay lập tức » và có « các biện pháp tạm thời ». Bruxelles cũng hứa hẹn sẽ xem xét rất nghiêm túc các yêu cầu của Paris và khẳng định sẽ không ngần ngại có biện pháp chống Shein nếu cần. Tuy nhiên, theo Le Monde ngày 06/11, thực chất Ủy Ban Châu Âu đang quan sát phương pháp xử lý của Paris (đề xuất đình chỉ hoạt động bán hàng trực tuyến của gã khổng lồ thương mại điện tử Trung Quốc) với thái độ thờ ơ, thậm chí là hoài nghi. Le Monde trích dẫn nhận xét của một quan chức Liên Âu « Chúng tôi hoàn toàn không hiểu. Chúng tôi thậm chí còn không biết cơ sở pháp lý của Pháp để khởi xướng thủ tục đình chỉ là gì. Thật vô lý (…) Ủy Ban Châu Âu đang bị cuốn vào cuộc chiến giữa Shein và Pháp ». Vũ khí chính của Ủy Ban Châu Âu là Đạo luật Dịch vụ Kỹ thuật số (DSA), vốn thiết lập các quy tắc để điều chỉnh hoạt động của các nền tảng trực tuyến rất lớn : Các nền tảng vi phạm quy tắc của Liên Âu có thể bị phạt tới 6% doanh thu toàn cầu, nhưng quy định không cho phép chặn hoạt động của các nền tảng. Thêm vào đó, việc ra quyết định thuộc về quốc gia nơi nền tảng đó đặt trụ sở, tức là Ireland đối với trường hợp của Shein. Hơn nữa, đây được xem là giải pháp cuối cùng để đối phó với những « nguy cơ mang tính hệ thống », theo Thomas Regnier, phát ngôn viên của Ủy Ban Châu Âu. Quan chức châu Âu này cũng lưu ý là không thể đình chỉ hoạt động của cả nền tảng Shein ở Liên Âu nếu các vi phạm chỉ liên quan đến một số tài khoản, trong khi « Shein bán rất nhiều mặt hàng hợp pháp ». Nền tảng cơ sở của DSA là nguyên tắc tương xứng : tức là vạch ra hàng loạt bước đi trước khi đưa ra bất kỳ biện pháp trừng phạt, nhằm thúc đẩy đối thoại giữa Ủy Ban và các nền tảng, đồng thời khuyến khích các nền tảng này điều chỉnh, sửa sai khi phát hiện ra sai sót. Theo phát ngôn viên Thomas Regnier của Ủy Ban Châu Âu, các nền tảng không bắt buộc phải giám sát mọi thứ được bán qua trung gian của họ, chỉ cần là khi các mặt hàng được xác nhận là bất hợp pháp thì chúng phải bị gỡ bỏ. Le Monde cũng cho biết là các chuyên viên của Ủy Ban Châu Âu đã tìm kiếm trên trang Shein nhưng không tìm thấy vũ khí hay búp bê khiêu dâm trẻ em. Một nhà ngoại giao châu Âu cũng cho rằng vũ khí có thể được thấy bán trên Amazon, nhưng không phải vì thế mà Pháp sẽ khởi xướng các thủ tục đình chỉ hoạt động của Amazon. Hiện tại, ngoài Pháp, chưa có báo cáo nào về việc bán hàng cấm trên nền tảng Shein được các quốc gia khác trình lên Bruxelles. Trong khi chờ đợi Pháp nói riêng và Liên Âu nói chung thông qua các biện pháp xử lý, hàng hóa « made in China » đang tiếp tục càn quét thị trường, vì ưu thế « siêu rẻ » không thể chối cãi trong thời buổi khủng hoảng kinh tế khiến sức mua của người dân bị ảnh hưởng, bất chấp những tranh cãi về cạnh tranh không lành mạnh, các tiêu chí về đạo đức, an toàn, môi trường, sức khỏe hay nhân quyền, ví dụ cưỡng chế lao động …

Ngày 23/01/2026, bộ Quốc Phòng Mỹ công bố Chiến lược Quốc phòng mới (NDS) cho 5 năm sắp tới, đặt trọng tâm vào việc thống trị Tây Bán Cầu thay vì mục tiêu lâu dài là đối đầu với Trung Quốc, đồng thời kêu gọi các đồng minh của Mỹ nên « tự lo » cho an ninh của mình, tuy vẫn cam kết duy trì hỗ trợ nhưng « có giới hạn ». Trước hết, trang CSIS (Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược Quốc tế) có trụ sở ở Mỹ, giải thích, Chiến lược Quốc phòng Quốc gia (NDS) là kết quả cuộc xem xét toàn diện, đáp ứng các yêu cầu của Quốc Hội theo đó, bộ trưởng Quốc Phòng phải công bố một « khuôn khổ chiến lược » để giải quyết các « nhiệm vụ ưu tiên của bộ Quốc Phòng » và « môi trường chiến lược giả định ». Trước năm 2018, quá trình xem xét này được gọi là « Đánh giá Quốc phòng bốn năm một lần » (QDR), thay cho thông lệ công bố các đánh giá chiến lược bốn năm một lần được bắt đầu với « Đánh giá từ Thấp đến Cao » (BUR) thời chính quyền Clinton năm 1993. Chiến lược Quốc phòng Quốc gia 2026 (NDS 2026), dài 34 trang, cho thấy có những thay đổi căn bản trong cách đánh giá. Truyền thông Pháp nói đến « một bước rẽ lớn » của chính quyền Trump II so với nhiệm kỳ I. Trọng tâm chiến lược xoay quanh bốn trục chính được đặt theo một thứ tự ưu tiên rất rõ ràng. Tây Bán Cầu ưu tiên tuyệt đối Thứ nhất, chính quyền Trump II coi việc bảo vệ nghiêm ngặt lãnh thổ quốc gia là một ưu tiên tuyệt đối. Và trên hết, điều này gắn liền với thế thống trị của Mỹ ở Tây Bán Cầu, tức toàn bộ châu lục châu Mỹ, đi từ Goenland (ở Bắc Cực) đến tận Tierra del Fuego, vùng Đất Lửa (ở Nam Cực). Chiến lược này, theo nhận định của nhà nghiên cứu Elie Tenenbaum, Viện Quan hệ Quốc tế Pháp (IFRI), là một sự « thể hiện trực tiếp khẩu hiệu "Nước Mỹ trên hết" ». Ngoài việc khẳng định sử dụng mọi phương tiện quân sự để bảo vệ biên giới và lãnh hải của Mỹ, tài liệu NDS 2026 còn tuyên bố « bảo vệ các lợi ích của Mỹ tại toàn vùng Tây Bán Cầu », nhất là quyền tiếp cận quân sự và thương mại của Mỹ tại những khu vực trọng yếu. Trả lời RFI Pháp ngữ, giáo sư Isabelle Vagnoux, chuyên gia về chính sách đối ngoại Mỹ, trường đại học Aix-Marseille, giải thích đâu là những nguy cơ hiểm họa từ bên ngoài theo quan điểm của chính quyền Trump : « Về mối đe dọa tiềm tàng từ một thế lực bên ngoài, kênh đào Panama là một ví dụ điển hình bởi vì Trung Quốc đầu tư rất nhiều vào đó. Hiện Bắc Kinh đang xem xét lại một số cam kết nhưng Trung Quốc đã đầu tư đáng kể vào các cảng biển, những cơ sở vô cùng quan trọng cho vận chuyển hàng hóa. Vì vậy, điều đó được xem như là một mối đe dọa cho an ninh Hoa Kỳ. Vịnh Mêhicô và vùng biển Caribê cũng là một mối lo ngại bởi vì hai khu vực này bao gồm cả Florida và miền nam nước Mỹ. Thế nên, việc nhiều thế lực nước ngoài không hẳn là thân thiện, đầu tư hoặc can thiệp vào những khu vực này đã từng được coi là mối đe dọa cho an ninh nước Mỹ, và đó chính xác là những gì chúng ta đang chứng kiến. » Trung Quốc là cường quốc kinh tế - quân sự « cần phải ngăn chặn » Thứ hai, chính quyền Trump II thừa nhận Trung Quốc là một cường quốc kinh tế và quân sự, một thế lực ổn định ở vùng châu Á – Thái Bình Dương. Tuy nhiên, sự lớn mạnh nhanh chóng về quy mô cũng như là chất lượng quân sự của Trung Quốc bao gồm cả các lực lượng được thiết kế cho các hoạt động ở Tây Thái Bình Dương (nhìn từ phía Mỹ) cùng với khả năng vươn tới các mục tiêu xa khiến Mỹ lo lắng cho các lợi ích của mình do việc vùng Ấn Độ - Thái Bình Dương trong tương lai sẽ chiếm đến hơn một nửa nền kinh tế toàn cầu. NDS 2026 của Mỹ cho rằng « an ninh, tự do và thịnh vượng của Mỹ » phụ thuộc nhiều vào khả năng « giao thương và tham gia trong thế mạnh » của Mỹ trong vùng Ấn Độ - Thái Bình Dương. Việc Trung Quốc – hay một quốc gia nào khác – thống trị khu vực có thể ngăn chặn hiệu quả « khả năng tiếp cận của Mỹ với trung tâm kinh tế toàn cầu, gây ra những hậu quả lâu dài đối với triển vọng kinh tế quốc gia, bao gồm cả khả năng tái công nghiệp hóa của Mỹ ». Trong tầm nhìn này, tuy không một lời nhắc đến Đài Loan – một điểm gây ngạc nhiên cho giới quan sát – nhưng NDS 2026 cho biết Hoa Kỳ sẽ thiết lập một « hệ thống phòng thủ vững chắc dọc theo chuỗi đảo thứ nhất », khuyến khích và hỗ trợ các đồng minh, đối tác chính yếu trong khu vực can dự nhiều hơn vào việc phòng thủ chung. Nhưng NDS cũng khẳng định rằng mục tiêu đề ra là « không nhằm thống trị Trung Quốc, không bóp nghẹt cũng không làm nhục Trung Quốc » mà để « duy trì thế cân bằng lực lượng quân sự trong vùng Ấn Độ - Thái Bình Dương », ngăn chặn Trung Quốc hoặc bất kỳ quốc gia nào có thể thống trị Mỹ hay các nước đồng minh của Mỹ. Đối với nhà nghiên cứu về chính sách đối ngoại Mỹ, Isabelle Vagnoux, chính sách của Mỹ đối với Trung Quốc vẫn có một sự liên tục. Điểm thay đổi ở đây là giọng điệu của chính quyền Trump có vẻ hòa dịu hơn so với nhiệm kỳ đầu tiên. « Donald Trump từng có một bước ngoặt rõ ràng hướng đến vùng Ấn Độ - Thái Bình Dương, xem Trung Quốc là mối đe dọa chính cho an ninh nước Mỹ. Điều này đã có dưới thời Obama nhưng còn khá kín đáo. Chính quyền Trump nhiệm kỳ I là chính quyền đầu tiên thực sự coi Trung Quốc là kẻ thù và đã tăng cường các mối quan hệ đồng minh, bao gồm cả liên minh quân sự tại vùng Ấn Độ - Thái Bình Dương. Hơn nữa, ông Biden đã theo đuổi đường lối tương tự. Nhưng trong chiến lược mới này, Trung Quốc được đối xử khá tốt đó là vì ông Trump từ chối mọi sự đối đầu. Điều ông muốn chứng tỏ ở đây là Mỹ vẫn tiếp tục duy trì vị thế mạnh mẽ tại vùng Ấn Độ - Thái Bình Dương nhưng tránh mọi sự đối đầu. » Đồng minh nên « tự lo » an ninh của chính mình Ưu tiên thứ ba được NDS đề cập đến là « Tăng cường chia sẻ trách nhiệm với các đồng minh và đối tác của Hoa Kỳ ». Giống như NSS đã dự kiến, đây là chiến lược tham gia có mục tiêu ở nước ngoài, tập trung rõ ràng vào việc thúc đẩy các lợi ích cụ thể và thiết thực của Mỹ. Trong cách tiếp cận « Nước Mỹ trên hết » và dựa theo lẽ thường, các mối liên minh và đối tác với Mỹ đóng vai trò quan trọng. Ngoài hai ưu tiên trên, NDS 2026 nhìn nhận sự tồn tại dai dẳng của nhiều mối đe dọa khác, nhưng cho rằng các nước đồng minh từ Á đến Âu nên gánh vác phần lớn trọng trách và trên tuyến đầu vì đó là lợi ích của chính các nước đó, để ngăn chặn và làm đối trọng với Trung Quốc ở Ấn Độ - Thái Bình Dương hay đối phó với mối họa hạt nhân Bắc Triều Tiên ở Đông Bắc Á hay nguy cơ chiến tranh với Nga tại châu Âu, vốn dĩ được đánh giá là « ít nghiêm trọng hơn » cho Mỹ và không đe dọa đến Mỹ. Do vậy, NDS hối thúc các nước đồng minh nên nhanh chóng đáp ứng các tiêu chuẩn toàn cầu mới do tổng thống Trump thiết lập tại thượng đỉnh NATO ở La Haye năm 2025, theo đó, các nước đồng minh nên dành chi tiêu cho quốc phòng là 5% và Hoa Kỳ chỉ sẽ cung cấp các hỗ trợ quân sự cần thiết một khi các nước thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ trên. Nhìn từ góc độ này, nhà nghiên cứu Elie Tenenbaum, trả lời báo Pháp Le Figaro đánh giá, « Hoa Kỳ dự định sẽ tiếp tục tham gia, nhưng ở mức độ hạn chế hơn. Trách nhiệm chính hiện nay thuộc về các đồng minh, với trọng tâm là tăng chi tiêu quốc phòng. Đặc biệt, Israel đang được coi là một “đồng minh kiểu mẫu”, có khả năng đảm bảo quốc phòng cho chính mình. Thông điệp đưa ra, theo một nghĩa nào đó, là “Quý vị hãy tự lo cho mình, rồi Mỹ sẽ giúp quý vị”. » Phục hồi nền công nghiệp Mỹ Cuối cùng, NDS 2026 đặt ưu tiên cho việc « tăng cường sức sống cho nền tảng công nghiệp quốc phòng Mỹ ». Chính quyền Trump II kỳ vọng phục hồi nền công nghiệp Mỹ bằng cách đưa các ngành công nghiệp chiến lược trở về Mỹ và hồi sinh những ngành công nghiệp mà các thế hệ trước đã cho di dời ra nước ngoài. Tài liệu khẳng định tham vọng biến Mỹ trở lại thành « kho vũ khí hàng đầu thế giới », có khả năng sản xuất không chỉ cho chính mình mà cả cho các đồng minh và đối tác. Và để đạt được mục tiêu này, NDS 2026 cam kết có những khoảng đầu tư lớn cho nền quốc phòng Mỹ, tạo thuận lợi cho các nhà đầu tư có tư tưởng đổi mới, tiếp nhận công nghệ mới và giảm nhẹ các quy định, chính sách lỗi thời cũng như các rào cản, cũng như mở rộng hợp tác sản xuất với các đồng minh, đối tác… Bằng cách này, Hoa Kỳ có thể bảo đảm các lợi thế công nghiệp quốc phòng của chính mình, củng cố các liên minh để họ có thể đóng góp vào việc duy trì hòa bình thông qua sức mạnh, trên cơ sở vững chắc, công bằng và bền vững. Nhìn chung, chiến lược quốc phòng mới của Mỹ đã khiến các nước đồng minh châu Âu và châu Á lo lắng về nguy cơ Hoa Kỳ rút quân tại hai khu vực này. Trang mạng hãng tin Yonhap nhận xét, việc Hoa Kỳ hối thúc các đồng minh tăng chi tiêu quốc phòng có nguy cơ dẫn đến việc những nước này phải mua nhiều vũ khí và công nghệ do Mỹ sản xuất, để giảm gánh nặng an ninh cho Washington vào thời điểm Mỹ muốn tập trung vào đối thủ địa chính trị lớn là Trung Quốc. Tuy nhiên, cựu lãnh đạo tình báo quân sự Pháp, ông Christophe Gomart trên mạng xã hội Instagram, ngay sau khi tổng thống Trump công bố Chiến lược An ninh Quốc gia cuối tháng 12/2025, từng kêu gọi một sự cẩn trọng : « Điều này diễn ra trong khuôn khổ NATO, nơi việc phân chia vai trò một lần nữa sẽ do Washington quyết định. Và đó không phải là sự trùng hợp ngẫu nhiên. Các tài liệu này liên tục nhắc đến Đức và không một quốc gia nào khác thuộc Liên Hiệp Châu Âu, nhấn mạnh rất nhiều vào những điểm yếu của Đức. Tại sao ? Bởi vì, trong mắt Hoa Kỳ, Berlin là con rối ngoan ngoãn phục vụ chiến lược của họ ở châu Âu. Bằng cách nêu bật những điểm yếu của Berlin, Mỹ đang gây sức ép vào điểm yếu của Đức và củng cố quyền kiểm soát của mình. Cần nhớ rằng trong số 52 tỷ euro đơn đặt hàng gần đây của Berlin, một phần lớn sẽ trực tiếp mang lại lợi ích cho các ngành công nghiệp Mỹ. Về cơ bản, Chiến lược An ninh Quốc gia (NSS) đang nói rằng: "Lợi ích của Hoa Kỳ nằm ở việc giữ châu Âu trong tầm kiểm soát chặt chẽ và chia rẽ để cai trị tốt hơn". » Dù vậy, trong khối NATO, tổng thư ký Liên minh quân sự Mark Rutte cảnh báo : « Châu Âu khó thể tự phòng thủ nếu không có Mỹ ». Tóm lại, như hàng tựa bài phỏng vấn của Le Figaro, chiến lược « Hãy tự lo cho mình trước, rồi Mỹ sẽ đến giúp » đã chính thức hóa bước ngoặt « Make America Great Again ! » Một tầm nhìn cũng làm hài lòng Nga và Trung Quốc !

Trong bối cảnh các mối đe dọa quân sự và cuộc chiến thương mại của Donald Trump gây bất ổn cho các đồng minh, một số chuyên gia đang kêu gọi xem xét lại, liên minh lâu đời giữa Úc và Hoa Kỳ. Cuộc tranh luận càng trở nên gay gắt hơn, sau bài phát biểu của Thủ tướng Canada là Mark Carney tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới, trong đó ông kêu gọi các quốc gia tầm trun,g không nên thỏa hiệp các giá trị của mình, theo yêu cầu của các siêu cường toàn cầu.

Các đặc vụ liên bang Hoa Kỳ đã bắn chết một người khác ở Minneapolis, chỉ ba tuần sau vụ giết Renee Good. Các viên chức địa phương và người dân Minneapolis hết sức phẫn nộ, đang yêu cầu chính quyền Trump, rút các đặc vụ ICE khỏi thành phố.

Một trận bão tuyết mùa đông dữ dội, đã quét qua nhiều vùng rộng lớn của Hoa Kỳ, mang theo tuyết rơi dày đặc, băng giá và nhiệt độ lạnh nguy hiểm, đến các tiểu bang từ Texas đến New England. Cho đến nay, cơn bão đã khiến hơn một triệu người mất điện và hàng ngàn chuyến bay bị hủy. Gần 20 tiểu bang đã tuyên bố tình trạng khẩn cấp về thời tiết, khi Cơ quan Dự báo Thời tiết Quốc gia, cảnh báo về điều kiện nguy hiểm, tiếp tục diễn ra trong những ngày tới.

Tổng thống Mỹ đã chỉ trích các đồng minh châu Âu, tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới ở Davos, vì sự từ chối kiên quyết không cho phép Hoa Kỳ tiếp quản Greenland. Bài phát biểu dài 70 phút của ông, cũng nhắm thẳng vào lục địa này, về những điều khác mà Donald Trump cho rằng, châu Âu đang làm "sai trái". Những phát biểu của ông đã được dự đoán rộng rãi, trong bối cảnh căng thẳng leo thang về hòn đảo Bắc Cực này.

Benjamin Franklin: Biểu tượng của tinh thần khai sáng trong lịch sử Hoa KỳVideo này được chuyển thể từ bài viết gốc trên nền tảng mạng xã hội chia sẻ tri thức Spiderum

Các nhà lãnh đạo Châu Âu đã đồng loạt lên án những đe dọa của Hoa Kỳ về việc áp đặt thuế quan mới đối với các quốc gia không hợp tác với tham vọng thâu tóm Greenland của Mỹ.

Đại hội đảng Cộng Sản Việt Nam lần thứ XIV diễn ra từ ngày 19 đến 25/01/2026 được nhấn mạnh là "Đại hội tiến vào kỷ nguyên mới". Những định hướng chính trị chính cho 5 năm tới được thông qua trong dịp này. Nhưng vấn đề được quan tâm nhất : Ai sẽ là tổng bí thư ? Tổng bí thư Tô Lâm, 68 tuổi, được cho là sẽ tiếp tục giữ chức vụ cao nhất trong Đảng thêm một nhiệm kỳ. Thậm chí, có thông tin tổng bí thư sẽ kiêm nhiệm chức chủ tịch nước, như mô hình của Trung Quốc, Bắc Triều Tiên… Trong trường hợp đó, mối quan hệ với bên quân đội sẽ như thế nào vì chủ tịch nước hiện nay là đại tướng quân đội Lương Cường ? Các nhà tân lãnh đạo Việt Nam sẽ phải đối mặt với những thách thức như thế nào trong bối cảnh chính trường quốc tế đầy biến động ? Giám đốc nghiên cứu Benoît de Tréglodé, Viện Nghiên cứu Chiến lược (IRSEM), Trường Quân sự Pháp, trả lời một số câu hỏi của RFI Tiếng Việt. RFI : Ngoại trưởng Lê Hoài Trung nhấn mạnh Đại hội Đảng lần thứ XIV là "sự kiện mang ý nghĩa bước ngoặt, là dấu mốc đặc biệt quan trọng trong quá trình phát triển đất nước". Vậy thách thức trong 5 năm tới đối với ban lãnh đạo mới là gì ?  Benoît de Tréglodé : Nói là "Thời điểm bước ngoặt" ư ? Đời sống chính trị của chế độ Việt Nam được chi phối bởi chu kỳ các Đại hội đảng Cộng sản Việt Nam. Thời điểm năm 2026 này cũng không then chốt hơn thời điểm cách đây 5 năm, vào năm 2021. Rõ ràng đây là những mốc thời gian, lần nào cũng thực sự quan trọng khi đưa đời sống chính trị Việt Nam trở lại chu trình liên tục, không gián đoạn. Đây là những yếu tố giữ cân bằng đời sống chính trị Việt Nam. Đọc thêmViệt Nam trước Đại hội Đảng: Yếu tố Trung Quốc và lá bài Hoa Kỳ Điều thú vị là trong nhiệm kỳ này có hai ngày trọng đại, đánh dấu khởi đầu và gần như kết thúc nhiệm kỳ. Những ngày kỷ niệm luôn rất quan trọng để hiểu được vị trí trung tâm của một chế độ và các nhà lãnh đạo. Việt Nam của nhiệm kỳ thứ XIV sẽ bắt đầu bằng sự kiện kỷ niệm có ý nghĩa nền tảng đối với ông Tô Lâm, cũng như với toàn bộ giới lãnh đạo chính trị đất nước : Đó là kỷ niệm 40 năm Đổi Mới. Khẳng định nền tảng và định hướng kinh tế của đất nước thông qua một lễ kỷ niệm đánh dấu thời kỳ mở cửa kinh tế là một biểu tượng không thể quan trọng hơn đối với một đất nước đang đặt việc theo đuổi phát triển và tăng trưởng kinh tế làm trọng tâm trong mọi tham vọng và dự án của mình. Lễ kỷ niệm thứ hai, rất quan trọng, đánh dấu cho nhiệm kỳ này, đó là việc tổ chức kỷ niệm 100 năm ngày thành lập Đảng 1930-2030. Và đây cũng là trách nhiệm của ban lãnh đạo sẽ được bầu chọn vào cuối tuần. Trong cả hai trường hợp, chúng ta đều đề cập tới hai trụ cột, hai nền tảng cơ bản của hệ thống Việt Nam hiện nay. Đó là sự tiếp nối của chính sách kinh tế đầy tham vọng về tăng trưởng và mở cửa. Ở điểm này, tôi tin là sẽ không có bất kỳ sự thay đổi hay điều chỉnh nào. Việt Nam đã khẳng định vị thế vững chắc trong khu vực và trên trường quốc tế. Việc này phụ thuộc rất nhiều vào sự phát triển kinh tế của đất nước. Và Đảng lại tìm thấy ở đó cơ sở cho tính hợp pháp và duy trì thế độc quyền của mình. Việc một nước Việt Nam có mức tăng trưởng 8% hàng năm củng cố đáng kể vị thế của Đảng trong xã hội Việt Nam và trên trường quốc tế. Đọc thêmMột mình tiếp tổng thống Mỹ, tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng khẳng định vai trò lãnh đạo của đảng Cộng Sản Việt Nam Về trụ cột thứ hai, đội ngũ lãnh đạo mới, được lựa chọn vào cuối kỳ Đại hội, sẽ nhắc lại hơn bao giờ hết rằng vai trò của người tổ chức, của người lãnh đạo tối cao của đảng Cộng Sản Việt Nam, sẽ tuyệt đối không được thay đổi và phải bằng mọi giá củng cố chiến lược thực dụng, thực tế về kinh tế của đất nước. RFI : Chúng ta đã nhắc đến những thách thức, những tham vọng về kinh tế, và trong bối cảnh những thay đổi toàn cầu, các nhà tân lãnh đạo của đất nước, đặc biệt là tổng bí thư cần phải có những kỹ năng, phẩm chất nào và phải đáp ứng những điều kiện gì để có thể thành công ? Benoît de Tréglodé : Câu hỏi này khá phức tạp, không thể tóm gọn trong vài điểm. Phẩm chất quan trọng nhất của một tổng bí thư đảng là từng giữ chức tổng bí thư và sở hữu kiến ​​thức cũng như mạng lưới quan hệ cần thiết để duy trì vị trí, và từ vị trí đó có thể bảo đảm sự liên tục của chính sách quốc gia. Vào đúng ngày khai mạc Đại hội Đảng XIV và chỉ bốn đến năm ngày trước khi diễn ra các phiên thảo luận cuối cùng, thì cũng không phải là không thể đưa ra một số giả định. Các nhà phân tích đã bàn luận về vấn đề này trong vài tuần qua. Rất có thể tổng bí thư đương nhiệm muốn tiếp tục tại vị. Và tin đồn còn đi xa hơn khi cho rằng ông Tô Lâm dường như muốn mở rộng vai trò và phạm vi chức năng bằng cách kiêm nhiệm thêm chức chủ tịch nước. Đây là điều không có gì đặc biệt ở Việt Nam, đã từng xảy ra và không phải là hiếm gặp ở các quốc gia khác có hệ thống chính trị tương tự. Ví dụ Trung Quốc và vai trò của Tập Cận Bình trong việc hoạch định cả chính sách đối nội lẫn đối ngoại. Đọc thêmViệt Nam : “Quốc tế hóa” vai trò của tổng bí thư đảng Cộng Sản Một điều thú vị khác cần lưu ý, cho dù không muốn đi trước thời gian biểu của đại hội cũng như thời điểm công bố các quyết định vào cuối tuần này, là trên thực tế, 18 tháng đầu cầm quyền của ông Tô Lâm cho thấy tổng bí thư đương nhiệm đã can thiệp rất tích cực và quyết liệt vào cả chính sách đối nội, lẫn đối ngoại. Do đó, có thể nói rằng phạm vi hoạt động của hai lĩnh vực này đã được cùng một cá nhân khai thác triệt để. Vì vậy, xin nhắc lại là không phải là không thể dự đoán được quyết định được đưa ra vào cuối tuần này. RFI : Nếu hai vị trí cao nhất được sáp nhập, việc này sẽ tác động như thế nào đối với bên quân đội trong “ngũ trụ”, sắp tới có thể là “tứ trụ” ? Benoît de Tréglodé : Điều đầu tiên tôi nghĩ đến là việc phân chia sẽ như thế nào. Nói một cách khái quát, ông Tô Lâm sẽ để lại chút ít gì cho quân đội nếu họ không muốn làm mất mặt quân đội. Nhưng tôi nghĩ quân đội sẽ mất khá nhiều ; họ đã mất khá nhiều nếu việc sáp nhập này diễn ra. Nhưng trong nội bộ Bộ Chính Trị, chuyện sẽ diễn ra như thế nào đối với bên quân đội ? Đây là việc rất quan trọng. Việc sáp nhập hai vị trí tổng bí thư và chủ tịch nước là một vấn đề rất phức tạp nhìn từ góc độ Hiến Pháp. Chủ tịch nước Việt Nam là người đứng đầu lực lượng vũ trang và, theo một cách nào đó, cũng là người đứng đầu Ủy ban Quốc phòng và An ninh. Vì vậy, từ góc độ đó, việc không còn trao chức chủ tịch nước cho một sĩ quan quân đội, mà lại tự cho mình nắm giữ chức vụ đó, đã đặt ra nhiều vấn đề gây khó khăn cho bộ trưởng Quốc Phòng đương nhiệm trong việc đàm phán. Xin nhắc lại là năm 2025, Hội nghị lần thứ 15 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII được khai mạc vào đúng ngày mang tính biểu tượng, ngày thành lập Quân đội Nhân dân Việt Nam 22/12. Đọc thêmHà Nội căng thẳng trước thềm đại hội đảng : Quân đội có cản bước cải cách của ông Tô Lâm? Vấn đề thực sự quan trọng trong đại hội lần này là nếu ông Tô Lâm quyết định giữ cả hai vị trí này thì ông cũng tránh gây tổn hại không đáng có cho Quân đội Việt Nam và các đại diện của Quân đội, trong trường hợp hiện nay là bộ trưởng bộ Quốc Phòng. Hiện tại vẫn còn hơi sớm để thảo luận về quyết định này vì chúng ta chưa biết kết quả, mà phải chờ tới cuối Đại hội Đảng XIV. Nhưng giả sử có sự phân bổ quyền lực này và nhìn từ quan điểm cá nhân, ông Tô Lâm với tư cách là tổng bí thư, người có thể nắm giữ cả hai vị trí, và ông Tô Lâm với tư cách là tướng Công an với bộ Công An cùng với mạng lưới đằng sau, chuyện này sẽ diễn ra như thế nào trong mối quan hệ với Quân đội và bộ Quốc Phòng, một trụ cột khác của bộ máy an ninh và quyền lực Việt Nam ? Sự cân bằng giữa hai chủ thể an ninh vô cùng lớn này, mà chúng ta không nên quên hiện đã trở thành các chủ thể chính trị và kinh tế, là cốt lõi của tương lai chế độ chính trị Việt Nam. RFI : Cuộc cải cách hành chính năm 2025 cũng có những tác động nhất định đến vai trò của tổng bí thư ? Benoît de Tréglodé : Tổng bí thư Tô Lâm - người biết rằng ông thực sự không có đối thủ nào trong bộ máy thể chế Việt Nam và cũng biết rằng sự nổi tiếng của ông có thể biến động theo thời gian và bằng cách cố nắm bắt, thực hiện một bước đi quan trọng để tận dụng lợi thế của việc sáp nhập tiềm năng và quyền lực gần như tùy ý trong bộ máy Nhà nước Việt Nam - sẽ cần các công cụ hiến pháp giúp ông tiến lên, cho phép ông thi hành các quyết định của mình. Trong một chế độ mà Việt Nam gọi là "nền dân chủ nhân dân", các quyết định không phải do một người đưa ra mà phải được một bộ máy phê chuẩn, trong trường hợp này là Quốc Hội và các cơ quan khác. Do đó, tự do của ông Tô Lâm cũng phụ thuộc vào đa số mà ông sẽ có trong bộ Chính Trị, và đa số này cũng phụ thuộc vào đa số mà ông sẽ có trong Ban Chấp hành Trung ương. Vì vậy nếu ông Tô Lâm thực sự theo đuổi hoạt động chính trị ở Việt Nam, ông cần có một Ban Chấp hành Trung ương ủng hộ ông, một Bộ Chính Trị ủng hộ ông và một Quốc Hội thông qua các quyết định của ông. Trong mọi trường hợp đó, cải cách hành chính đều có tác động, đều có những hệ quả đối với cơ cấu của các cơ quan ra quyết định quan trọng ở Việt Nam. Cho nên có thể hiểu rằng việc thực hiện cải cách hành chính năm 2025 cũng liên quan trực tiếp đến mong muốn của người khởi xướng là có được những cơ quan nắm giữ quyền lực chính trị quan trọng ở Việt Nam đứng sau ông và xác nhận các hành động của ông. Đọc thêmQuyền lực cá nhân tổng bí thư thông qua quá trình tinh giản bộ máy hành chính ở Việt Nam RFI : Sau Đại hội, công cuộc chiến chống tham nhũng sẽ được tiếp tục thực hiện ? Và liệu có quyết liệt như đang làm hiện nay không ? Benoît de Tréglodé : Cần phải nhắc lại rằng tham nhũng là một vấn đề còn lâu mới giải quyết được và không phụ thuộc vào chu kỳ 5 năm của các Đại hội Đảng. Tham nhũng gắn liền mật thiết với khái niệm phát triển kinh tế. Và tham nhũng cũng gắn liền mật thiết với cách hoạt động và tài trợ của bộ máy hành chính. Sự phát triển kinh tế ở hầu hết các nước châu Á đều bao gồm, hoặc đi kèm với sự gia tăng các hành vi tham nhũng khá phổ biến. Vì vậy, không nên cố gắng đưa việc chấm dứt, kết thúc hoặc tiếp tục các chiến dịch chống tham nhũng vào chương trình nghị sự của mỗi Đại hội Đảng. Đọc thêmChống tham nhũng thời hậu Nguyễn Phú Trọng: Sẽ vẫn "diệt chuột không để vỡ bình" Tham nhũng đã, đang và sẽ tiếp tục xảy ra, điều đó là chắc chắn. Và mọi chuyện sẽ không sớm dừng lại nay mai. Năm 2025 được đánh dấu bởi cuộc cải cách hành chính của ông Tô Lâm, với tham vọng đơn giản hóa và hiện đại hóa bộ máy Nhà nước, và cũng bao gồm cả tham vọng hạn chế số lượng các trung gian tại các cơ quan chính phủ, vốn luôn là cơ hội nảy sinh các hành vi tham nhũng ở Việt Nam. Bản thân cuộc cải cách hành chính này đã bao hàm mong muốn hạn chế những hành vi lạm dụng hoặc tham nhũng. Cải cách này lại cũng diễn ra vào thời điểm thuận lợi, chỉ một năm trước Đại hội Đảng, còn rõ ràng mang tham vọng tái xác định vị trí hoặc tái tập trung quyền lực chính trị ở Việt Nam xung quanh Đảng và người khởi xướng cải cách. Vì vậy, rõ ràng là nhìn từ góc độ này, cuộc cải cách hành chính còn mang một chiều hướng chính trị rất rõ rệt : vừa hiện đại hóa bộ máy về mặt chức năng, vừa thâu tóm bộ máy về mặt chính trị. RFI Tiếng Việt xin chân thành cảm ơn giám đốc nghiên cứu Benoît de Tréglodé, Viện Nghiên cứu Chiến lược (IRSEM), Trường Quân sự Pháp.

Quân đội châu Âu đang đổ bộ lên hòn đảo khi Đan Mạch đang thúc đẩy sự hiện diện mạnh mẽ hơn của NATO, trong bối cảnh chính quyền Trump vẫn khẳng định muốn Hoa Kỳ giành được Greenland.

Thỏa ước nầy được xem là một trong những thỏa thuận thương mại lớn nhất trong lịch sử, với việc EU và một số quốc gia Mỹ Latinh, chuẩn bị ký kết Hiệp định Mercosur vào cuối tuần này 17 tháng 1. Được thiết kế một phần để giảm sự phụ thuộc vào Hoa Kỳ và Trung Quốc và tìm kiếm các thị trường tăng trưởng mới, thỏa thuận này đã vấp phải sự phản đối mạnh mẽ, từ một số quốc gia và ngành công nghiệp châu Âu.

Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump đang tăng cường nỗ lực giành quyền kiểm soát Greenland, tuyên bố Hoa Kỳ sẽ chiếm lấy vùng đất này “bằng cách này hay cách khác”, và cho rằng lực lượng Nga và Trung Quốc đã và đang hoạt động gần đó.

Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump tuyên bố sẽ không có thêm dầu mỏ hay tiền viện trợ nào từ Venezuela cho Cuba và gợi ý rằng hòn đảo này nên đạt được thỏa thuận với Mỹ, gia tăng áp lực lên kẻ thù lâu năm của mình và gây ra những lời thách thức từ giới lãnh đạo Cuba. Phải chăng Tây Bán Cầu bắt đầu rung chuyển với chính sách mới của Hoa Kỳ?

Donald Trump đang chuẩn bị để các quan chức cấp cao báo cáo chính thức về các phương án phản ứng trước những cuộc biểu tình đẫm máu tại Iran. Tổng thống Hoa Kỳ cho biết ông sẵn sàng thực hiện lời đe dọa trước đó là tấn công Iran liên quan đến cái chết của những người biểu tình dân sự.

Tình trạng bất ổn ở Iran đã khiến hơn 500 người thiệt mạng, một nhóm nhân quyền cho biết, khi Iran đe dọa sẽ nhắm mục tiêu vào các căn cứ quân sự của Hoa Kỳ, nếu Donald Trump thực hiện lời đe dọa can thiệp để bênh vực những người biểu tình. Các cuộc biểu tình đã gia tăng trong những ngày gần đây, bất chấp việc cắt mạng internet kéo dài hơn 60 giờ, theo tổ chức giám sát Netblocks.

Các cuộc biểu tình phản đối chính phủ tại Iran hiện đã bước sang tuần thứ ba. Các nhóm nhân quyền cho biết đã có hơn 490 người biểu tình và 48 nhân viên an ninh thiệt mạng kể từ khi các cuộc biểu tình bắt đầu. Chính quyền Iran đã tuyên bố sẽ thắt chặt hơn nữa các biện pháp đối phó với người biểu tình, đồng thời cáo buộc Hoa Kỳ và Israel đang cố gắng leo thang tình trạng bất ổn.

Bài của Anh Cả Ahmad S. Corbitt thuộc Nhóm Túc Số Thầy Bảy Mươi của Giáo Hội Các Thánh Hữu Ngày Sau của Chúa Giê Su Ky Tô Khi tôi 17 tuổi, tôi sống ở West Philadelphia, Pennsylvania, Hoa Kỳ, và những người truyền giáo đã giảng dạy cho gia đình tôi về Khải Tượng […] The post Podcast số 535 – Liahona tháng 1, 2026 – Sự Trung Tín và Các Vị Tiên Tri – Quá Khứ và Hiện Tại – Ahmad S. Corbitt appeared first on Thánh Hữu Việt Nam.

Hoa Kỳ đã bắt giữ hai tàu chở dầu có liên quan đến Venezuela tại Đại Tây Dương và Biển Caribe. Vụ bắt giữ diễn ra vài ngày, sau khi Mỹ bắt giữ Tổng thống Venezuela Nicolas Maduro và vợ ông, trong một chiến dịch quân sự rạng sáng. Điều này đã làm dấy lên những lời kêu gọi mới về việc, Mỹ phải tuân thủ luật pháp quốc tế và tôn trọng thương mại, giữa các quốc gia có chủ quyền.

Căng thẳng giữa chính quyền bang Minnesota và các quan chức liên bang đã trở nên sâu sắc hơn sau vụ một sĩ quan thuộc Cơ quan Thực thi Di trú và Hải quan Hoa Kỳ [[ICE]] bắn chết một phụ nữ tại thành phố Minneapolis. Những người biểu tình đã đụng độ với lực lượng hành pháp trong thành phố, một ngày sau khi công dân Hoa Kỳ này bị các đặc vụ ICE sát hại.

Các cuộc thảo luận về việc bảo đảm an ninh cho Ukraine, đã đạt được tiến triển giữa các đồng minh phương Tây, nhưng Nga chưa đưa ra dấu hiệu công khai nào cho thấy, họ sẽ chấp nhận các thỏa thuận này. Lần đầu tiên, Hoa Kỳ đã ủng hộ một liên minh rộng lớn các đồng minh của Ukraine, trong việc cam kết cung cấp các bảo đảm an ninh mà các nhà lãnh đạo cho biết, sẽ bao gồm các cam kết ràng buộc hỗ trợ đất nước, nếu bị Nga tấn công một lần nữa, một hành động đã nhận được lời ca ngợi từ Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelenskyy.

Ngày nay rất nhiều người coi chính phủ là cơ quan giải quyết tất cả các vấn đề xã hội. Họ nói rằng các chính phủ tốt cần giải quyết tất cả vấn đề xã hội cho người dân. Nhưng các vị Cha Lập quốc Hoa Kỳ tin rằng chính phủ nên nhỏ bé, và không phải là cơ quan để giải quyết tất cả các vấn đề xã hội.Mời đọc bài tại: https://trithucvn2.net/van-hoa/hoa-ky-lap-quoc-chinh-phu-gioi-khong-om-dom-cac-van-de-xa-hoi.html

Đây là cuốn tiểu thuyết ngọt ngào nhưng không kém phần sâu lắng mà Sarah Dessen dành tặng các bạn trẻ. Nghe cuốn sách, bạn sẽ được đi từ trải nghiệm này đến trải nghiệm khác, tâm hồn đồng điệu và con tim sẽ đập cùng nhịp với các nhân vật. Cuốn sách xứng đáng với danh hiệu “Tác phẩm hay nhất dành cho bạn trẻ” do Hiệp hội Thư viện Hoa Kì bình chọn.Support the show

Bộ Ngoại giao và Thương mại Úc (DFAT) cho biết họ đang kiểm tra để xác định xem có công dân Úc nào bị ảnh hưởng bởi các cuộc tấn công của Hoa Kỳ vào Venezuela hay không.

Tháng 10/2025, tổng thống Mỹ Donald Trump đến Kuala Lumpur, Malaysia, họp thượng đỉnh với các nước ASEAN nhằm trấn an đồng minh, đối tác. Hoa Kỳ đã ký nhiều thỏa thuận, cam kết liên quan đến an ninh với Việt Nam, Malaysia, Philippines, Cam Bốt. Liệu Đông Nam Á lại trở thành tâm điểm trong chính sách đối ngoại của Mỹ năm 2026 ? Tại sao Washington lại tái khẳng định hiện diện mạnh mẽ hơn ở Đông Nam Á, đặc biệt là ở Biển Đông, trong thời điểm này ? Liệu những cam kết như vậy có lợi cho Việt Nam không ? RFI Tiếng Việt phỏng vấn nhà nghiên cứu địa-chính trị Laurent Gédéon, tại Viện Đông Á (Institut d'Asie orientale), Trường Sư phạm Lyon (ENS Lyon), Pháp. RFI : Việc Hoa Kỳ trở lại hội nghị thượng đỉnh châu Á gửi đi một tín hiệu chính trị mạnh mẽ. Washington thực sự đang tìm kiếm điều gì thông qua việc tái khẳng định sự hiện diện của họ ở Đông Nam Á này ? Laurent Gédéon : Đúng là Pete Hegseth đã đến Kuala Lumpur ngày 30/10/2025 để tham dự cuộc họp của các bộ trưởng Quốc Phòng ASEAN mở rộng. Có thể thấy rõ Mỹ muốn tận dụng cơ hội này để tái khởi động mối quan hệ với ba kiểu quốc gia : Trung Quốc ; các nước trong khu vực có quan hệ tốt nhưng không mang tính chiến lược ; các nước có mối liên hệ chặt chẽ với Mỹ về quốc phòng. Ông Hegseth đã gặp bộ trưởng Quốc Phòng Trung Quốc Đổng Quân để thảo luận về việc nối lại các cuộc trao đổi quân sự trực tiếp giữa Washington và Bắc Kinh, nhưng cũng chia sẻ những lo ngại của Mỹ về hành vi của Trung Quốc ở Biển Đông và xung quanh Đài Loan. Thông qua cuộc gặp với người đồng cấp Trung Quốc, bộ trưởng Chiến Tranh Mỹ muốn tái khẳng định cam kết của Washington về hai vấn đề này. Rất có thể là việc tỏ thái độ kiên quyết đó chủ yếu nhằm mục đích trấn an các bên khác tham dự hội cấp cao về quyết tâm của Washington. Ngoài ra, ông Hegseth cũng đã tận dụng cơ hội đó để ký nhiều thỏa thuận quân sự với ba quốc gia trong khu vực. Trước tiên là với Philippines, ông Hegseth gặp bộ trưởng Quốc Phòng Philippines và tuyên bố thành lập Lực lượng Đặc nhiệm Philippines (Task Force-Philippines). Đây là một sáng kiến ​​chung nhằm cải thiện sự hợp tác và khả năng tương tác giữa Mỹ và Philippines trong trường hợp khẩn cấp ở Biển Đông và các khu vực khác. Đọc thêmMỹ và Malaysia củng cố hợp tác quốc phòng ở Biển Đông để đối phó với "chiến thuật vùng xám" Với Malaysia, ông Hegseth đã họp với bộ trưởng Quốc Phòng Mohamed Khaled Nordin. Hai bên đã ký một bản ghi nhớ về hợp tác quốc phòng, công bố gia hạn thỏa thuận chung về mua sắm thiết bị quân sự và hỗ trợ nhau. Và cuối cùng, với Cam Bốt, ông và người đồng cấp Cam Bốt đã tuyên bố nối lại cuộc tập trận chung thường niên, vốn bị đình chỉ từ năm 2017. Hai bên cũng đề cập đến khả năng một tàu chiến của Mỹ đến thăm Căn cứ Hải quân Ream ở Cam Bốt. Căn cứ này được Trung Quốc hỗ trợ hiện đại hóa và lực lượng Trung Quốc được hưởng quyền tiếp cận đặc biệt. Tất cả những yếu tố này, bao gồm cả cuộc gặp với bộ trưởng Quốc Phòng Việt Nam, đều thể hiện rõ mong muốn tái đầu tư của Mỹ vào khu vực và, thông qua các thỏa thuận này, mong muốn tích hợp một số nước trong khu vực vào một cấu trúc an ninh trong tương lai mà phần nào có thể nhắm đến Trung Quốc. RFI : “Nước Mỹ trên hết không có nghĩa là Nước Mỹ đơn độc”. Ông Hegseth tái khẳng định cam kết của Hoa Kỳ đối với khu vực Ấn Độ-Thái Bình Dương. Điều này đã được thể hiện qua quan hệ đối tác an ninh giữa Mỹ với Malaysia và với Philippines, như ông đã giải thích. Liệu sự trở lại ấn tượng như vậy có thuyết phục được các nước ASEAN và có lợi cho họ không, khi mà những nước này không hề nhắc đích danh Bắc Kinh trong những lời chỉ trích về hành động gây bất ổn của Trung Quốc ? Laurent Gédéon : Đúng vậy, không gian hàng hải đã được nhấn mạnh thành trọng tâm bởi vì trong tuyên bố ngày 01/11/2025, ông Hegseth nói :  Chúng tôi đang thực hiện nguyên tắc “Nước Mỹ trên hết”. Nhưng “Nước Mỹ trên hết” không có nghĩa là chỉ riêng nước Mỹ. Nó có nghĩa là cùng với các đồng minh và đối tác của chúng tôi, những bên có khả năng duy trì an ninh, ổn định, tự do hàng hải và cuối cùng là hòa bình. Mặc dù các nước ASEAN không nêu đích danh Trung Quốc, nhưng Bắc Kinh đã được bộ trưởng Chiến Tranh Mỹ nhắc đến rất nhiều. Ví dụ, trong cuộc họp không chính thức, ông Hegseth đã cảnh báo các bộ trưởng Quốc Phòng ASEAN về mối đe dọa mà Trung Quốc gây ra cho chủ quyền của nước họ. Ông nói :  Hành động của Trung Quốc là một lời cảnh tỉnh... Các hành động khiêu khích của Trung Quốc cũng thể hiện sự thiếu tôn trọng đối với đất nước của quý vị, thách thức và đe dọa chủ quyền lãnh thổ của đất nước quý vị. Ông Hegseth tái khẳng định cam kết của Hoa Kỳ trong việc duy trì một khu vực Ấn Độ-Thái Bình Dương an toàn và ổn định. Ông cũng cổ vũ sự hợp tác giữa Mỹ và ASEAN để phát triển nhận thức tình hình hàng hải chung, đặc biệt là ở Biển Đông. Đây là điểm quan trọng. Thêm vào đó, ngày 09/09, bộ trưởng Quốc Phòng Mỹ đã nói với người đồng cấp Trung Quốc Đổng Quân rằng Mỹ có những lợi ích sống còn ở khu vực châu Á-Thái Bình Dương, mà Washington coi là một khu vực hoạt động ưu tiên, và Mỹ sẽ kiên quyết bảo vệ những lợi ích đó. Tuy nhiên, có thể nhận thấy cho dù Mỹ thể hiện quyết đoán, có lập trường vững chắc như vậy, các quốc gia trong khu vực vẫn còn khá lưỡng lự về mức độ cam kết của Washington đối với các vấn đề như Biển Đông và Đài Loan. Thái độ lưỡng lự này được thôi thúc bởi điều được gọi là “sự mơ hồ chiến lược” của Mỹ, khi Washington không nêu rõ là sẽ tham gia hay không, hoặc là họ sẽ tham gia như thế nào vào một cuộc xung đột công khai với Trung Quốc. RFI : Sự trở lại của Mỹ, hay nói đúng hơn là sự tăng cường cam kết của Mỹ đối với khu vực có thể sẽ mang lại lợi ích như thế nào cho Việt Nam ? Laurent Gédéon : Tôi nghĩ rằng bất kỳ sự tái đầu tư nào của Mỹ vào khu vực, nếu không dẫn đến xung đột trực tiếp với Trung Quốc, đều chỉ có lợi cho Việt Nam, vì nó củng cố cán cân chiến lược khu vực và giảm bớt quan hệ bất đối xứng với Trung Quốc, ngay cả khi không có thỏa thuận quân sự chính thức giữa Hà Nội và Washington. Đọc thêmBiển Đông, Trung Quốc : Việt Nam cần đề phòng khả năng Trump "rũ áo" như với Ukraina? Do đó, chắc chắn rằng lập trường kiên quyết của ông Hegseth, đặc biệt là về Biển Đông, chỉ có thể được Hà Nội hoan nghênh vì nó phù hợp với các tuyên bố và yêu cầu của Việt Nam. Tuy nhiên, vẫn tồn đọng một sự bất trắc chiến lược, đặc biệt là về ý muốn thực sự của Mỹ trong việc ngăn chặn chủ nghĩa bành trướng của Trung Quốc bằng vũ lực nếu tình hình đòi hỏi. Điểm bất trắc thứ hai liên quan đến kết quả của một cuộc đối đầu tiềm tàng giữa Trung Quốc và Mỹ. Các kịch bản được thảo ra cho kết quả khác nhau, và không phải tất cả đều cho rằng lực lượng Mỹ thắng quân đội Trung Quốc. Do đó, tôi tin rằng những điểm không chắc chắn này sẽ khiến Việt Nam tiếp tục thận trọng trong lập trường ngoại giao, ưu tiên giữ trung lập giữa Washington và Bắc Kinh để bảo vệ tương lai của mình. RFI : Thỏa thuận được gọi là “Thỏa thuận hòa bình” giữa Thái Lan và Cam Bốt được ký kết dưới sự bảo trợ của tổng thống Mỹ Donald Trump. Sự kiện này cho thấy mức độ ảnh hưởng của Hoa Kỳ tại khu vực châu Á-Thái Bình Dương. Nhưng liệu kiểu ảnh hưởng đó, dưới sự đe dọa về hậu quả kinh tế, có bền vững hay không ? Laurent Gédéon : Chính sách của chính quyền Trump nhìn chung được coi là tương đối khó đoán, điều này làm suy yếu niềm tin vào tính ổn định chiến lược của Hoa Kỳ. Về thỏa thuận do Donald Trump, thủ tướng Thái Lan và thủ tướng Cam Bốt cùng ký, mặc dù được mô tả là một “thỏa thuận hòa bình”, nhưng nó giống với một thỏa thuận ngừng bắn hơn, bởi vì không giải quyết được vấn đề cốt lõi, liên quan đến tranh chấp biên giới giữa hai nước. Đọc thêmChính sách thuế của Trump cản trở chiến lược « xoay trục sang châu Á » của Mỹ Đúng là Donald Trump tự nhận là đóng vai trò quan trọng trong quá trình này, nhất là bằng cách đe dọa đình chỉ các cuộc đàm phán thương mại với cả hai nước và tăng thuế quan. Điều này diễn ra trong bối cảnh Cam Bốt lúc đó chịu mức thuế 49% và Thái Lan 36%. Rõ ràng là áp lực của Mỹ đã thúc đẩy cả hai bên tạm ngừng giao tranh nhưng không chấm dứt được xung đột. Hơn nữa, hai quốc gia khác cũng đóng vai trò quan trọng trong việc giải quyết tạm thời tranh chấp : Malaysia, quốc gia giữ chức chủ tịch ASEAN năm 2025, và Trung Quốc. Cả Kuala Lumpur và Bắc Kinh đều gây áp lực để ngăn chặn xung đột leo thang, bởi vì sẽ đi ngược lại lợi ích của họ. Do đó, sáng kiến ​​của Mỹ quan trọng nhưng cần được xem xét dưới góc độ hai hạn chế sau đây : Thứ nhất, đây không phải là một giải pháp dứt điểm cho xung đột, mà chỉ là một thỏa thuận ngừng bắn ; Thứ hai, điều đó chỉ có thể thực hiện được nhờ hành động phối hợp, dù kín đáo, của hai quốc gia khác. Và đó chính là cách mà các nước trong khu vực nhìn nhận và phân tích. RFI : Philippines giữ chức chủ tịch luân phiên ASEAN năm 2026. Manila có lập trường cứng rắn đối với Trung Quốc, cùng với cam kết của Mỹ, về vấn đề Biển Đông. Chúng ta có thể kỳ vọng những diễn biến nào trong năm 2026 ? Laurent Gédéon : Đúng là rất khó để dự đoán tương lai. Nhưng những yếu tố hiện có cho thấy Philippines, quốc gia đã xích lại gần hơn đáng kể với Mỹ kể từ khi ông Ferdinand Marcos Jr. lên nắm quyền vào năm 2022, có thể sẽ tìm cách thúc đẩy một động thái cứng rắn hơn, hoặc thậm chí là cưỡng chế, đối với Trung Quốc. Ví dụ, Philippines có thể sẽ cố gắng khôi phục việc xây dựng Bộ Quy tắc Ứng xử (COC) ở Biển Đông. Dự án này có từ năm 2002 nhưng chưa bao giờ thành hiện thực, chủ yếu là do Trung Quốc thiếu hành động. Chính quyền Manila cũng có thể cố gắng đạt được sự lên án rõ ràng đối với các hành động của Trung Quốc ở Biển Đông, điều mà ASEAN chưa từng làm cho đến nay. Tuy nhiên, Philippines sẽ phải tính đến việc các nước thành viên ASEAN có mức độ quan hệ khác nhau với Trung Quốc, điển hình như các nước Cam Bốt, Thái Lan và Miến Điện sẽ cố gắng làm giảm nhẹ bất kỳ sáng kiến ​​nào của nước chủ tịch ASEAN mà họ coi là không thân thiện, hoặc quá không thân thiện với Trung Quốc. Đọc thêmPhilippines-Mỹ-Nhật diễn tập tại Biển Đông, Trung Quốc kêu gọi Manila ngừng khiêu khích Một điểm đáng chú ý khác, có thể sẽ được quan tâm trong năm 2026, liên quan đến Đài Loan và khả năng Trung Quốc tiến hành hành động quân sự nhắm đến hòn đảo. Nếu kịch bản này xảy ra và Mỹ can thiệp, Philippines sẽ ở tuyến đầu, thậm chí có thể là một bên tham chiến. Trong giả thuyết này, câu hỏi đặt ra là về khả năng hành động và mức độ chủ động của Philippines trong ASEAN, bởi vì Philippines vừa là một bên tham gia xung đột vừa giữ chức chủ tịch ASEAN. Do đó, năm 2026 chắc chắn sẽ có rất nhiều biến động và cần được theo dõi sát sao. RFI Tiếng Việt xin chân thành cảm ơn nhà nghiên cứu Laurent Gédéon, giảng viên Trường Sư phạm Lyon.

Trong một diễn biến gây rúng động toàn cầu vào những ngày đầu năm 2026, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã thông báo về việc lực lượng đặc nhiệm Hoa Kỳ thực hiện thành công chiến dịch bắt giữ Tổng thống Venezuela Nicolas Maduro ngay tại Caracas. Sự kiện này không chỉ đánh dấu một bước ngoặt lịch sử trong quan hệ giữa Washington và Mỹ Latinh mà còn đẩy khu vực vào một giai đoạn bất ổn chính trị chưa từng có. Liệu Venezuela có sụp đổ trong vòng 24 giờ?

Vào rạng sáng ngày 3/1/2026, thế giới chứng kiến một trong những can thiệp quân sự đơn phương gây tranh cãi nhất của Hoa Kỳ kể từ cuộc xâm lược Iraq năm 2003.Xem thêm.

- Những ngày đầu năm 2026 này, các điểm du lịch trên cả nước thu hút đông đảo du khách; trong khi đó, nhiều công trình, dự án trọng điểm trên cả nước vẫn triển khai làm xuyên Tết, quyết tâm đẩy nhanh tiến độ từ những ngày đầu năm..- Hoa Kỳ hoãn việc tăng thuế đối với một số sản phẩm gỗ thành phẩm sang năm sau, giúp doanh nghiệp Việt duy trì đơn hàng, ổn định giá bán và có thêm thời gian điều chỉnh chiến lược thị trường.- 41 người tử vong vì tai nạn giao thông trong ngày hôm nay; 4 người khác tử vong khi đang trú mưa, do sập mảng bê tông ở bờ kè thông Lạc Mỹ, xã Sơn Thành, tỉnh Đắc Lắc.- Thảm kịch cháy quán bar tại Thuỵ Sỹ đã khiến 40 người chết  và khoảng 115 người khác bị thương. Thuỵ sỹ sẽ để tang 5 ngày tưởng niệm các nạn nhân.- Quần đảo Virgin, Mỹ chính thức khởi kiện tập đoàn Meta dung túng và thu lợi từ các quảng cáo lừa đảo xuất hiện trên các nền tảng Facebook và Instagram.

Trong cuộc gặp với Thủ tướng Netanyahu, ông Trump cảnh báo sẽ tiến hành các cuộc tấn công quân sự mạnh mẽ nếu Iran tái khởi động chương trình vũ khí hạt nhân, đồng thời đe dọa Hamas sẽ phải trả giá đắt nếu không giải giáp vũ khí. Tổng thống Trump cho biết ông vẫn tin rằng Iran đang quan tâm đến một thỏa thuận với Hoa Kỳ về các chương trình hạt nhân và tên lửa của nước này.

Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump cho biết ông và Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelenskyy đang "tiến gần hơn rất nhiều, có thể là rất gần" đến một thỏa thuận chấm dứt chiến tranh ở Ukraine.

Vua Charles của Anh và Đức Giáo hoàng Leo, đã cùng nhau cầu nguyện tại Nhà nguyện Sistine của Vatican, đây là buổi lễ thờ phượng chung đầu tiên, giữa một vị vua Anh và một vị giáo hoàng Công giáo, kể từ khi Vua Henry VIII, ly khai khỏi Rome năm 1534. Những bài thánh ca Latinh và những lời cầu nguyện bằng tiếng Anh vang vọng khắp nhà nguyện, nơi vị giáo hoàng sinh ra tại Hoa Kỳ này, được các Hồng y Công giáo trên toàn thế giới bầu chọn sáu tháng trước.

Khi Ukraine lại đón chào một mùa Giáng sinh trong thời chiến, sự tương phản giữa ngoại giao và tàn phá khó có thể rõ nét hơn. Trong khi Kyiv tuyên bố đã tăng cường các đề xuất hòa bình dự thảo trong các cuộc đàm phán với Hoa Kỳ, Nga đã phát động một trong những cuộc tấn công bằng máy bay không người lái và tên lửa quy mô lớn nhất trong năm, nhắm vào nhà cửa, cơ sở hạ tầng điện lực và các thị trấn tiền tuyến.

Các cuộc đàm phán ngoại giao cao cấp nhằm chấm dứt chiến tranh ở Ukraine đang ngày càng tiến triển, với hy vọng các nhà lãnh đạo Hoa Kỳ và châu Âu sẽ tìm ra con đường dẫn đến hòa bình trước Giáng sinh. Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump cho biết, các cuộc đàm phán về dự thảo kế hoạch hòa bình, đã đạt được tiến triển đáng kể. Mặc dù Ukraine hoan nghênh đề nghị này, nhưng các vấn đề then chốt vẫn chưa được giải quyết, bao gồm tương lai của lãnh thổ do Nga chiếm đóng và các bảo đảm an ninh, để ngăn chặn hành động gây hấn mới.

Magic of Christmas with Debbie Williams Hoak See omnystudio.com/listener for privacy information.