Podcasts about wendelmoet boersema

Wie het publieke debat een beetje volgt, ziet dat polarisatie vaak de boventoon voert. Mensen met een scherpe mening voeren het hoogste woorden. Iets is OF zwart OF wit, voor grijstinten is vaak geen ruimte of aandacht. Hoe komt het dat nuance en twijfel wordt gezien als zwak en niet als een kans om elkaar beter te begrijpen? Hoe kan Nederland de stap maken van uitroepteken naar vraagteken? Dat wil ik deze week onderzoek in BNR's Big Five van het vraagteken. Te gast is Elke Wiss, schrijver, theatermaker, praktisch filosoof en columnist. Elke is van origine regisseur en theaterdocent, en is daarnaast oprichter van bureau De Denksmederij, een trainingsbureau voor praktische filosofie. Ze is auteur van boeken als ‘Socrates op Sneakers’; een filosofische gids voor het stellen van goede vragen en ‘Even tussen mij en mij’ over het onderzoeken van je eigen denken. Gasten in BNR's Big Five van het vraagteken: -Wendelmoet Boersema, hoofdredacteur van Trouw -Sicco de Knecht, directeur van het Nationaal Expertisecentrum Wetenschap & Samenleving -Ben Tiggelaar, gedragswetenschapper en leiderschapsexpert -Micha Wertheim, cabaretier en regisseur -Elke Wiss, schrijver, theatermaker, praktisch filosoof en columnistSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Met zijn voorstellingen slaagt cabaretier Micha Wertheim erin om zijn publiek vragen te laten stellen: over wat ze net hebben gezien, over zichzelf en over de wereld om hen heen. Maar hoe goed lukt dat nog nu we steeds minder bereid zijn om naar elkaar te luisteren? Gasten in BNR's Big Five van het vraagteken: -Wendelmoet Boersema, hoofdredacteur van Trouw -Sicco de Knecht, directeur van het Nationaal Expertisecentrum Wetenschap & Samenleving -Ben Tiggelaar, gedragswetenschapper en leiderschapsexpert -Micha Wertheim, cabaretier en regisseur -Elke Wiss, schrijver, theatermaker, praktisch filosoof en columnistSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Voor leidinggevenden is luisteren een van de allerbelangrijkste vaardigheden om goed onder de knie te hebben. Hoe zorg je ervoor dat je goed luistert en vervolgens ook de juiste stappen onderneemt met die informatie? En wat kunnen we leren van wereldleiders als Barack Obama? Te gast is Ben Tiggelaar, gedragswetenschapper, leiderschapsexpert en podcastmaker bij BNR, bekend van ‘De Ben Tiggelaar Podcast'. Gasten in BNR's Big Five van het vraagteken: -Wendelmoet Boersema, hoofdredacteur van Trouw -Sicco de Knecht, directeur van het Nationaal Expertisecentrum Wetenschap & Samenleving -Ben Tiggelaar, gedragswetenschapper en leiderschapsexpert -Micha Wertheim, cabaretier en regisseur -Elke Wiss, schrijver, theatermaker, praktisch filosoof en columnist Over Art Rooijakkers: Als presentator van BNR's Big Five voert Art Rooijakkers diepgaande gesprekken met vijf invloedrijke gasten over een actueel onderwerp. Rooijakkers staat bekend om zijn scherpe en kritische interviewstijl en weet zo de luisteraar een boeiende kijk te geven op de besproken thema's.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Twijfel is de motor van wetenschap. Waarom klinkt het in het maatschappelijk debat dan zo vaak als zwakte? En hoeveel ruimte zou er moeten zijn om iets niet te weten? Te gast is Sicco de Knecht, directeur van het Nationaal Expertisecentrum Wetenschap & Samenleving in BNR's Big Five van het vraagteken Gasten in BNR's Big Five van het vraagteken: -Wendelmoet Boersema, hoofdredacteur van Trouw -Sicco de Knecht, directeur van het Nationaal Expertisecentrum Wetenschap & Samenleving -Ben Tiggelaar, gedragswetenschapper en leiderschapsexpert -Elke Wiss, schrijver, theatermaker, praktisch filosoof en columnist -Micha Wertheim, cabaretier en regisseurSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Opiniemakers domineren tegenwoordig vaker het mediadebat met sterke meningen, waarbij vragenstellers soms in verdrukking zijn. Daarom maken we een week over het vraagteken, als ode aan de nieuwsgierigheid. Hoe gaat een gerenommeerd dagblad als Trouw om met de uitdagingen waar vragenstellers mee te maken hebben? Gasten in BNR's Big Five van het vraagteken: -Wendelmoet Boersema, hoofdredacteur van Trouw -Sicco de Knecht, directeur van het Nationaal Expertisecentrum Wetenschap & Samenleving -Ben Tiggelaar, gedragswetenschapper en leiderschapsexpert -Elke Wiss, schrijver, theatermaker, praktisch filosoof en columnist -Micha Wertheim, cabaretier en regisseurSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Bij het partijkantoor van D66 werd gisteravond een vuurwerkbom door de brievenbus gegooid. Volgens premier en D66-leider Jetten is er veel schade maar zijn de mensen die in het pand waren ongedeerd gebleven. Een verdachte is aangehouden. "Context hierbij geven is lastig", vertelt Wendelmoet Boersema, hoofdredacteur van Trouw. "Het kantoor is eerder aangevallen door vandalen na een demonstratie op het Malieveld, dus er werd meteen een koppeling gemaakt met hen. Maar je weet niet wat zijn motief was." Marc van Oostendorp, hoogleraar Nederlands en academische communicatie, vond iets opvallend aan de reactie van Jetten, die het een 'kansloze actie' noemde. "Dit is een manier waarop Jetten zich manifesteert als 'millennium premier'. Dit woord is iets van de laatste decennia." Amber Wiznitzer, columnist bij NRC, zou het woord 'kansloos' niet gebruikt hebben. "Ik zou me best wel geïntimideerd voelen. Je moet het juist heel ernstig nemen, dat doet Jetten op deze manier. Maar met die harde bewoording waarmee je uitstraalt dat je een hard persoon kan zijn, ga je voorbij aan dat het ook beangstigend is." 

Presentator Sonja Barend is gisteren op 86-jarige leeftijd overleden. De 'koningin van de talkshow', zoals ze ook werd genoemd, drukte tientallen jaren haar stempel op de Nederlandse televisie in de diverse praatprogramma's die zij presenteerde. "Haar gezicht en expressie werkten als een soort magneet", vertelt Wendelmoet Boersema, hoofdredacteur van Trouw. "Zij heeft zoveel taboes doorbroken door erover te praten op televisie. Dat vinden we nu heel normaal, maar dat is mede aan haar te danken." Het overlijden van Barend ziet Sander Heijne, hoofdredacteur van Vrij Nederland, ook als een "afgerond tijdperk waarin we allemaal naar hetzelfde keken." Wat de huidige televisiewereld volgens de hoofdredacteur kan leren van Barend: "Makers van televisieprogramma's zijn veel banger om onderwerpen aan te reiken waarvan ze denken dat de kijker daar niet op zit te wachten."

De oorlog in Iran zorgt voor een continue stroom aan nieuws, maar tegelijkertijd ook voor een gebrek aan betrouwbare bronnen. Want het land kampt al 48 uur met een totale internetblackout. Welke keuzes maak je als journalistiek medium dan? "Onze verslaggever Daisy Mohr zit in Beiroet, zij kan niet naar Iran dus we zijn afhankelijk van contacten op afstand", vertelt Wilma Haan, adjunct-hoofdredacteur van NOS Nieuws. Wendelmoet Boersema, hoofdredacteur bij Trouw, voegt daaraan toe dat "je je ook af moet vragen of je je bronnen niet in gevaar brengt als je contact zoekt." Daarom moet er ook kritisch naar andere bronnen gekeken worden, vertelt Haan. "Contacten daar zijn een bouwsteentje van de hele berichtgeving, die ook leunt op allerlei officiële bronnen, die je ook weer moet wantrouwen zoals de Iraanse staatsmedia, en Israël en Amerika, en de beelden die we zelf verifiëren."

D66, CDA en VVD hebben afgelopen vrijdag hun coalitieakkoord gepresenteerd. Het minderheidskabinet heeft allerlei plannen en begrotingen, maar deze nieuwe week zal in het teken staan van een debat en eventuele meerderheden vinden. "Het gaat pijn doen op alle dossiers", valt Wendelmoet Boersema, hoofdredacteur van Trouw, op. "Er is een intentie om eruit te komen, dat is positief. Er moeten nog compromissen gesloten worden, ze zullen eindeloos moeten praten en belangen afwegen." Presentator Mandy Woelkens stelt zich "terughoudend" op, omdat het maar de vraag is of deze plannen wel een meerderheid gaan krijgen. "Het is veel VVD-beleid. Wie gaan ze dan meekrijgen?" aldus Woelkens.  Aan tafel zitten Wendelmoet Boersema, Mandy Woelkens en Spraakmaker Nasrdin Dchar. 

Het begin van 2026 werd getekend door de Amerikaanse inval in Venezuela en het oppakken van hun leider Maduro. Maar daar blijft het niet bij. In de eerste weken van het jaar worden we overspoeld met groot nieuws, zoals de dood van een demonstrant door een ICE-agent, Trumps uitspraken over Groenland, Colombia, Mexico en Cuba, de oorlog in Oekraïne, Gaza en de mogelijke implosie van de NAVO. "Het is ongekend", zegt Eelco Bosch van Rosenthal, presentator en verslaggever bij Nieuwsuur. "In wat voor onzekere tijd leven we?" Wendelmoet Boersema, hoofdredacteur van Trouw, erkent hoe ingewikkeld het is "orde in de chaos" te scheppen. "De spelregels zoals die er altijd waren, gelden niet meer." Ook oud-politicus André Rouvoet merkt op dat het onzekere tijden zijn. "Dit raakt ons directer dan anders wereldnieuws van de afgelopen jaren."

(00:01:18) Deze week maakte de Europese Commissie bekend dat de EU gaat stoppen met het importeren van Russisch gas. Decennialang, hield het de Europese huizen warm en de industrie draaiende. Slavist en journalist Wendelmoet Boersema vertelt.  (00:13:57) Deze week draait de nieuwe documentaire ‘Two Plus Two Is Five' over het gedachtegoed van George Orwell in de bioscopen. Zijn waarschuwingen over het gevaar van autoritair denken, machtsmisbruik en de kwetsbaarheid van democratie klinken nog altijd ongemakkelijk herkenbaar. Journalist en filosoof Thomas Heij keek de film voor ons.  (00:29:02) De column van Abdelkader Benali.  (00:32:32) Neanderthalers deden aan kannibalisme. Door nieuw DNA-onderzoek weten we nu dat de slachtoffers vrouwen en kinderen waren. Archeoloog Gerrit Dusseldorp is te gast.  (00:39:35) Wim Berkelaar recenseert twee boeken en een museum:  - Het verdwijnen van de waarheid - Aart Aarsbergen  - Wilhelmina Drucker: een vrouw in de oppositie - Marianne Braun  - Nederlands Mijnmuseum in Heerlen  (00:53:57) In het nieuwe boek ‘Zij durft' vertellen 32 vrouwen die bij de marine zaten hun verhaal. Samensteller van het boek en marine-veteraan Amy van Son, is te gast samen met Riet Scheffers.  (01:10:50) Op een dag hoorde Olga Majeau over een sprookjesachtig kasteel dat had toebehoord aan haar Hongaarse voorouders. Een kasteel boven op een berg, met twee torens en een toegangspoort. En in dat kasteel bevond zich de grootste schat: een immense Renaissance-collectie met werk van kunstenaars die in wereldmusea hangen: Correggio, Bernini, Tiepolo, Rafaël, Brueghel…      Het kasteel is inmiddels een hotel, maar de kunstcollectie is verdwenen. Waarom is het kasteel niet meer in de familie? En wat is er met de kunstcollectie gebeurd? Valt er nog iets van terug te vinden?  Olga's zoektocht naar antwoorden blijkt al snel een heus true crime verhaal over internationaal kunstrecht, over duistere belangen, en over de perfide trekjes van de kunsthandel.       Luister naar Zeg Paus, waar is m'n kunst? gemaakt door Olga Majeau en Stef Visjager voor AVROTROS en NPO Luister, werd mede mogelijk gemaakt door het NPO-fonds. Alle zes afleveringen zijn ook te horen bij ons in OVT. Voor meer informatie, foto's van kunst en kasteel en uitgebreide credits:  https://www.avrotros.nl/zegpaus/   (https://www.avrotros.nl/zegpaus/)    Meer info: https://www.vpro.nl/ovt/artikelen/ovt-07-december-2025  (https://www.vpro.nl/ovt/artikelen/ovt-07-december-2025)  

Spraakmaker is vandaag Nienke Meijer. In het Mediaforum zijn Wendelmoet Boersema en Marc Veeningen te gast. Bij Stand.nl de stelling: 'Een minderheidskabinet is een goed idee.' In het tweede uur gaan we het hebben over een social media-verbod voor jongeren en hoe uiteenlopende standpunten dichter bij elkaar gebracht kunnen worden.

Vandaag vond de rechtszaak tegen Marco Borsato plaats, waarbij de rechtbank in Utrecht de zanger heeft vrijgesproken van ontucht met een 15-jarig meisje. Maar hoe besteden media aandacht aan een zaak die zó beladen is? Welke afwegingen maak je als krant of tv-programma? "Het verschilt per programma hoe we er aandacht aan besteden", zegt Marc Veeningen, hoofdredacteur Nieuws bij Talpa. Hij heeft onder meer Shownieuws, Nieuws van de Dag en Hart van Nederland onder zijn hoede. "Je kunt met dit onderwerp veel soorten invalshoeken bedenken." Wendelmoet Boersema, hoofdredacteur bij Trouw, probeert met de krant altijd wat extra's toe te voegen aan wat er al over geschreven wordt. "We proberen iets breder te berichten over de aard van de zaak." Boersema vindt het wel altijd belangrijk om bij zedenzaken aandacht te besteden aan het voorkomen van victim-blaming. "De verdediging van Borsato volgde de lijn: als het slachtoffer aanleiding geeft, ligt de drempel lager. Dat is kwalijk en dat is in onze verslaggeving ook aan de orde gekomen." Aan tafel zitten Wendelmoet Boersema, Marc Veeningen en Spraakmaker Nienke Meijer.

Spraakmaker is vandaag Coen van de Ven. In het Mediaforum zijn Wendelmoet Boersema en Siebe Sietsma te gast. Bij Stand.nl de stelling: 'Een pannetje water koken tegen een bacterie is zo gedaan.' In het tweede uur gaan we het hebben over het hoge ziekteverzuim en over wie de opvolger van Frans Timmermans zou kunnen worden bij GL-PvdA.

De nek-aan-nekrace tussen D66 en PVV bereikte dit weekend al de finish. Het ANP wees D66 aan als winnaar op basis van de data die gemeenten publiceren. De PVV zou onmogelijk nog het aantal stemmen kunnen inhalen, was de conclusie. Maar is dat te voorbarig? "Er is een minieme kans dat alle buitenlandse stemmers op Wilders hebben gestemd", reageert Wendelmoet Boersema, hoofdredacteur van Trouw. "Jetten kan in politieke zin de overwinning claimen. Het risico kan hij nemen", stelt Siebe Sietsma, adjunct-hoofdredacteur van RTL Nieuws. 

D66 is de grote winnaar van de verkiezingen, concludeert het ANP. Maar PVV-leider Geert Wilders lijkt zich daar nog niet bij neer te leggen. En hoe gaan de media om met het veranderde politieke landschap? Suse van Kleef en Jan Willem Wesselink bespreken het in dit Nieuwsforum. Te gast zijn Kamran Ullah, hoofdredacteur van De Telegraaf, en Wendelmoet Boersema, hoofdredacteur van Trouw.

Onze spraakmaker vandaag is: Wim Voermans In Stand.nl (http://Stand.nl): 'De grote demonstraties tegen Trump zijn hoopgevend'. Bij het Mediaforum schuiven aaan: Wendelmoet Boersema en Mandy Woelkens In het tweede uur: Het Uitzendbureau: Wat moet Femke Bol anders doen om ook op de 800 m kampioen te worden? Zijn er nog vragen over koraalriffen? En de Orde van Advocaten heeft de verkiezingsprogramma's langs de rechtstatelijke meetlat gelegd.

Een week voor de verkiezingen is de laatste fase van de campagne aangebroken. De vorige keer leerde ons dat er op het allerlaatste moment nog van alles kan veranderen. Dat is ook deze keer het geval, ziet Wendelmoet Boersema (hoofdredacteur Trouw). 'De grilligheid van de uitslag maakt het spannend', aldus Boersema. 'Partijen die jarenlang een vaste basis hadden worden betwist. En nieuwe partijen kraaien al victorie.' Volgens Wim Voermans (hoogleraar staatsrecht) moet het spannendste deel van de campagne nog komen, namelijk de debatten met PVV-leider Geert Wilders. 'De verhitting komt door het gesprek met Wilders, wat ergens in de aankomende tijd nog plaats zal vinden.'

Onze spraakmaker vandaag is: Emile Roemer In Stand.nl (http://Stand.nl): 'Parkeerautomaten moeten voorlopig nog even blijven.' Bij het Mediaforum schuiven aan: Wendelmoet Boersema en Angela de Jong In het tweede uur: Het Uitzendbureau: Waarom is de mobiele dekking in grensstreken zo slecht? Psycholoog Barbara Mulder beantwoord al jullie vragen over slapen. En de eerste regionale prinsjesdag in Limburg. We praten erover met gouverneur Emile Roemer en burgemeester Yolanda Hoogtanders.

Hoewel we nog naar de stembus moeten zijn partijen in de media al volop bezig met wie met wie wil en vooral: niet wil. Dit viel ook Wendelmoet Boersema op, hoofdredacteur van Trouw. "Je zou zeggen met de versplintering nu is het meer dan nodig dat je alles openhoudt, maar het tegendeel gebeurde." Hierdoor raken partijen de kiezer kwijt, denkt AD-columnist Angela de Jong. "Haal mij eerst maar even binnen met een punt dat je hebt waarop ik wil stemmen." Ook al is het volgens haar een enorm cliché, De Jong mist het eerlijke verhaal. "Zeg mij wat er gaat gebeuren en hoe we dat gaan doen." Volgens Emile Roemer, gouverneur van Limburg, is dat formeren vóór de verkiezingen meer iets van de laatste jaren. En daarmee bereik je de kiezers thuis niet, denkt de voormalig SP-leider. "Het gaat echt om fundamentele keuzes, hoe we de problemen moeten aanpakken en niet over wie dat met wie gaat doen."

Twee hoofdredacteuren en een oud-hoofdredacteur van landelijke dagbladen schuiven deze vrijdagavond bij ons aan. Welke koers bepaal je als krant in aanloop naar de Tweede Kamerverkiezingen? Wat doe je bijvoorbeeld met al die politieke peilingen? En hoe doe je verslag van de oorlog tussen Israël en Hamas? Deze en tal van andere vragen bespreken we met: * Wendelmoet Boersema, hoofdredacteur van Trouw * Rennie Rijpma, hoofdredacteur van het Algemeen Dagblad * Sjirk Kuijper, politiek commentator en voormalig hoofdredacteur van het Nederlands Dagblad Presentatie is in handen van Suse van Kleef en Jan Willem Wesselink.

Spraakmaker vandaag is Constant Meijers. In het Mediaforum zijn Wendelmoet Boersema en Tom Kleijn te gast. We beginnen met de stelling bij Stand.nl: 'Ik maak me zorgen om het landsbestuur.' Verder kunt u inbellen met uw vragen over reclames en hebben we het over 50 jaar 'Born to Run', hét album dat de doorbraak voor Bruce Springsteen betekende.

De media was in de ban van de crisis in Den Haag. Hetzelfde kabinet viel een tweede keer. "Een unieke situatie, waarbij journalisten gelijk op scherp stonden", zegt Wendelmoet Boersema, hoofdredacteur van Trouw. Boersema zegt dat het al veel over NSC is gegaan en dat er velen koppen luidde met een schuldvraag. "Het is altijd breekt betaalt", zegt de hoofdredacteur. Vanuit veel kiezers klonk er onbegrip en de vraag of de ministers niet toch nog even een paar maanden hadden kunnen blijven zitten. "Inhoudelijk snap ik dit, maar campagne technisch zou het dom zijn', zegt Boersema. Bij Tom Kleijn, journalist en programmamaker, rees al snel het sentiment 'daar gaan we weer'. "Ik heb het wel gevolgd, maar ik werd er wat moedeloos van." Constant Meijers, Spraakmaker en popjournalist, was juist blij met de tweede val. "Dit experiment was al sinds het begin gedoemd om te falen. Misschien dat dit stemmers wakker schudt."

Spraakmaker is vandaag Eefje Cuppen. In het Mediaforum zijn Wendelmoet Boersema en Laurens Vreekamp te gast. Bij Stand.nl de stelling: 'Het is goed dat er meer aandacht is voor ADHD.' In het tweede uur gaan we het hebben over de gevolgen van extreem weer en de staat van het vertrouwen in de wetenschap.

Aan tafel zitten Wendelmoet Boersema, Laurens Vreekamp en Spraakmakers Eefje Cuppen. President Trump komt vandaag met een ‘grote bekendmaking' met betrekking tot Rusland. In elk geval, zo kondigde hij het vorige week aan. Op de Spraakmaker-redactie was wat verwarring of deze bekendmaking niet al te horen was. Trump zegt iets in de trant van 'overdag is Poetin zo'n leuke vent, maar 's avonds gaat hij bombarderen.' Volgens Wendelmoet Boersma, hoofdredacteur van Trouw, is hierbij te zien hoe een zakenman met de politiek botst. "In de zakenwereld is 'een man een man' en volbrengt hij wat hij belooft, maar in de politiek ligt dat toch anders." Boersema vertelt dat de Trouw-redactie aankondigingen van de VS-president altijd onder de loep neemt. "We horen vaak terug van lezers dat ze Trump zat zijn en krijgen meermaals de vraag om minder over hem te rapporteren." Boersema zegt niet te veel aandacht te willen besteden aan Trump. "Maar al dat hij zegt, heeft wel invloed op de wereld, tegen die afweging moet je je constant weten te verhouden. En onder de loep nemen of hij maar iets schreeuwt of daadwerkelijk iets relevants aankondigt." "Bij Trump is alles 'groot'", zegt Laurens Vreekamp, AI-specialist en journalist voor Villamedia. Volgens Vreekamp kan Trump, evenals andere politici, beter gehouden worden aan wat hij wél doet. "Verval als media daarbij niet in de dynamiek, maar spreek politici aan."

Spraakmaker is vandaag Wendeline Flores. In het Mediaforum zijn Wendelmoet Boersema en Tom Kleijn te gast. Bij Stand.nl de stelling: 'We moeten leren leven met hitte.' In het tweede uur gaan we het hebben over de toekomst van de spreidingswet en Keti Koti, de herdenking van de afschaffing van de slavernij.

Spraakmaker is vandaag Nol Havens. In het Mediaforum zijn Wendelmoet Boersema en Aimée Kiene te gast. Bij Stand.nl de stelling: 'Het kabinet moet op zijn minst reageren op de rode lijn-demonstratie van gisteren.' In het tweede uur gaan we het hebben over nabestaanden die in gesprek gaan met daders en de liedjes van Annie M.G. Schmidt, 30 jaar na haar dood.

De politie stuurde een Amber Alert uit voor de vermissing van twee kinderen. Media gingen hier verschillend mee om, de één terughoudender dan de ander. Zo blurde AD de foto van de vader en werd hij Klaas B genoemd. Terwijl NOS de naam van de vader helemaal niet noemt hebben RTL Nieuws en Telegraaf de foto's van de vader en de kinderen op hun website gepubliceerd. Aimée Kiene, hoofdredacteur van Volkskrant Magazine, stelt dat het wijs is terughoudend te zijn met berichtgeving. "Het is van belang om te melden, maar je hoeft als krant niet alle informatie vrij te geven." Kiene zegt dat mensen zelf verdere gegevens kunnen opzoeken. Wendelmoet Boersema, hoofdredacteur Trouw, zegt dat media niet meer de 'megafoon-functie' van vroeger hebben. "Mensen worden op velen manieren van informatie voorzien. Als nieuwsmedium hoef je het niet maar mee te roeptoeteren." Ook stelt Boeresma dat terughoudendheid van belang is voor het vervolg in het leven van de kinderen. "Al deze online berichtgeving lijkt toch lastig uit te wissen in de toekomst, dit zal de kinderen altijd blijven achtervolgen." Zanger en Spraakmaker Nol Havens stemt hiermee in. "Ik vind het wel goed dat het landelijk gemeld wordt." 

Spraakmaker is Floris Kortie. In het Mediaforum zijn Wendelmoet Boersema en Ward Wijndelts te gast. We beginnen de uitzending met een vraag bij Stand.nl:  'Wat hoop jij dat de nieuwe paus gaat bereiken?' Verder hebben we het over desinformatie binnen de medische wereld en de rol van moeders in de muzikale geschiedenis.

Al op de tweede dag van het conclaaf verscheen er witte rook uit de schoorsteen van de Sixtijnse Kapel. Priester Robert Prevost werd benoemd tot paus Leo XIV, de eerste Amerikaanse paus in de geschiedenis. Extra nieuwsuitzendingen volgde. "Het voelt als een 'Wie is de mol-achtig' moment", zegt Wendelmoet Boersema, hoofdredacteur van Trouw. "Je bent benieuwd wie er tevoorschijn komt en wat hij gaat zeggen. Ward Wijndelts, oud-hoofdredacteur van Vrij Nederland en bestuurslid van het Persvrijheidsfonds, trekt een vergelijking met sportverslaggeving. Wie de bekendmaking van de nieuwe paus via de NOS volgde, werd vanaf het Sint-Pietersplein op de hoogte gehouden door correspondent Andrea Vreede die enthousiast sprak over de bekendmaking. "Dit gaat om rituelen en je mag door rituelen ontroerd worden, ook als journalist zijnde", zegt Wijndelts. Aan tafel zitten Wendelmoet Boersema, Ward Wijndelts en Spraakmaker Floris Kortie. Frank van Pamalen van het Taalteam sluit het mediaforum af.

Spraakmaker vandaag is Sicco de Knecht. In het Mediaforum zijn Wendelmoet Boersema en Kamran Ullah te gast. We beginnen met de stelling bij Stand.nl: 'Praten met Poetin is zinloos.' Verder hebben we het over de dag van de kwantum, wat is dat eigenlijk? En bespreken we hoe het verder moet met de Europese Autoindustrie.

De deadline voor invulling van de voorjaarsnota zorgt voor een boel spanning in Den Haag. Een overeenstemming lijkt nog ver van de werkelijkheid, maar wat weten we nu van de onderhandelingen? Kamran Ullah, hoofdredacteur van de Telegraaf, stelt dat zijn politieke redactie bij dit kabinet constant op scherp staat. "Er gebeurt iedere week wel weer iets in Den Haag", zegt hij. Wendelmoet Boersema, hoofdredacteur van Trouw, stemt hiermee in en noemt geldzaken de 'Achilleshiel van dit kabinet.' De Trouw-hoodredacteur stelt dat het te verwachten was dat de voorjaarsnota een heikel punt zou worden. Zowel Boersema als Ullah dat zij als pers een bron nooit vrij zullen geven. "Bronbescherming is vrijwel heilig", zegt Ullah. Sicco de Knecht, directeur Nationaal Expertisecentrum Wetenschap & Samenleving en Spraakmaker, stelt dat informatie via lekken een hoge prioriteit lijken te krijgen, omdat men in Den Haag 'zo krampachtig naar de pers toe is.' "Als er dan een keer informatie gedeeld wordt, krijgt dit een veel groter belang." Boersema stemt hiermee in: "Er is wel een zekere krampachtigheid ingeslopen. Volgens de hoofdredacteur moet er altijd kritisch gekeken worden dat pers niet voor het karretje gespannen wordt: "Het is zeker niet: 'u lekt, wij draaien'." 

Spraakmaker is vandaag Marieke de Vries. In het Mediaforum zijn Wendelmoet Boersema en Laurens Vreekamp te gast. Bij Stand.nl de stelling: 'Het is goed dat er nu kippen gevaccineerd worden tegen de vogelgriep.' In het tweede uur gaan we het hebben over hoe de Verenigde Staten zijn veranderd de afgelopen jaren en de Nederlandse scheepsbouw.

Veel aandacht in de Nederlandse media over de zorgen om de persvrijheid in de Verenigde Staten. RTL en de NOS schreven een artikel over de toenemende druk op de persvrijheid en in de Volkskrant was een groot interview te vinden met de oud-hoofdredacteur van de Washington Post, Martin Baron, die ook waarschuwt voor de zorgwekkende ontwikkelingen rond de media in het Amerika onder Trump. Wendelmoet Boersema, hoofdredacteur van Trouw, vindt het een zorgelijke ontwikkeling en ziet raakvlakken met de eerste termijn van president Poetin in Rusland. "Hij versterkte toen zijn greep op de pers en deed dat via zijn band met de zakenwereld." Trump zegt juist dat zijn regering de meest transparante sinds tijde is en daar heeft hij volgens Marieke de Vries, voormalig NOS-correspondent VS, ook wel een punt. "Hij ruimt veel persmomenten in en is heel toegankelijk voor de pers." Dit doet hij meer dan de vorige president Biden. Die had natuurlijk wel te maken met de coronapandemie, maar ook toen de maatregelen minder werden was er volgens De Vries nog steeds maar een kleine groep aan Amerikaanse journalisten aanwezig in het Witte Huis. "Internationale journalisten zoals de NOS zijn er nauwelijks meer binnengekomen." Dat kan volgens de oud-correspondent nu wel weer. Het Amerikaanse persbureau Associated Press zijn overigens nog steeds niet welkom in de buurt van de president. Daar proberen collega journalisten wel een vuist tegen te maken, maar dat doen ze volgens De Vries niet door zelf ook weg te blijven bij persmomenten. "Wegblijven is geen optie." 

Spraakmaker is vandaag Hans Spekman. In het Mediaforum zijn Wendelmoet Boersema en Hugo Logtenberg te gast. Bij Stand.nl de vraag: 'Overweeg jij te stoppen met social media? ' In het tweede uur komt Thomas Cammaert vertellen over zijn voorstelling Trompettist in Auschwitz en hebben we het over bijziendheid bij kinderen.

Spraakmaker is vandaag Stijn Fens. In het Mediaforum zijn Wendelmoet Boersema en Tom Kleijn te gast. Bij Stand.nl de stelling: 'De nachtelijke geluidsoverlast door Schiphol is mishandeling.' In het tweede uur gaan we het hebben over de val van Assad in Syrië en wat de nieuwe kardinalen in Vaticaanstad te wachten staan.

Spraakmaker is vandaag Marc Dullaert. In het Mediaforum zijn Kamran Ullah, Kees Boonman en Wendelmoet Boersema te gast. Bij Stand.nl de stelling: 'Toestemming voor langeafstandsraketten op Rusland is te riskant'. In het tweede uur gaan we het hebben over de uitreiking van de Kindervredeprijs en de huidige staat van de woningmarkt.

Spraakmaker is vandaag Ide Koffeman. In het Mediaforum zijn Wendelmoet Boersema en Laurens Vreekamp te gast. Bij Stand.nl de stelling: 'Prinsjesdag moet een nationale feestdag worden'. In het tweede uur gaan we het hebben over de toekomst van autobatterijen en hoe zowel kleine als grote festivals de toekomst tegemoet gaan.

Spraakmaker is vandaag Peter van Uhm. In het Mediaforum zijn Wendelmoet Boersema en Mandy Woelkens te gast. Bij Stand.nl de stelling: 'De Vrij Veilig-campagne moet terug'. In het tweede uur gaan we het hebben over hoe de meeuw langzaamaan verdwijnt en het succes van de podcast en theatershow Veldheren.

Spraakmaker is vandaag Kees Verhoeven. In het Mediaforum zijn Wendelmoet Boersema en Frénk van der Linden te gast. Bij Stand.nl de stelling: 'Ook na de vakantie moeten we zoveel mogelijk thuiswerken'. In het tweede uur gaan we het hebben over een bijzondere podcast met verloren gewaande liederen en het belang van datacenters voor Nederland.

Spraakmaker is vandaag Marjolijn van Heemstra. In het Mediaforum zijn Wendelmoet Boersema en Renzo Veenstra te gast. Bij Stand.nl de stelling: 'Het is alarmerend dat wetenschappers worden bedreigd'. In het tweede uur hebben we het over de voortgang van werkende asielzoekers en over Maankoorts, een voorstelling over de kolonisering van de ruimte.

Iedere voldoende geavanceerde technologie, is niet van magie te onderscheiden. Dat schreef de Britse science-fictionschrijver Arthur C. Clarke. Software zoals ChatGPT komt op veel mensen inderdaad als magie over. Hoe kan het, dat een computertaal weet te produceren, die zó op die van echte mensen lijkt?   De wiskunde is omslachtig, maar het concept achter ChatGPT is eigenlijk best goed te begrijpen. En als je het concept snapt, dán ontdek je dat ChatGPT geen magie is, maar een illusie.   Hoe bruikbaar is deze illusie, en wat kost het om hem in stand te houden? Kan ChatGPT eigenlijk nog wel beter worden, of is dit het?   Pascal Wiggers is lector verantwoorde kunstmatige intelligentie aan de Hogeschool van Amsterdam. Als student heb ik nog les van hem gehad, het vak spraakherkenning. Pascal is expert op het gebied van taalmodellen, en daarom een uitstekende gast om deze podcast mee af te trappen. Als je zo'n ingewikkeld onderwerp wil doorgronden, kun je het best beginnen bij de basis. De werking van ChaptGPT.   Shownotes:  Microsoft over de supercomputer achter ChatGPT   Wolfram over de werking ChatGPT  Trouw over hoe de vraag naar hardware leidt tot een grondstoffenconflict in Taiwan   Time over klikwerk in Kenia  The Verge over klikwerk in Kenia   The Guardian over het verschil tussen hersens en machines  Ben je nog niet klaar met dit onderwerp, lees dan zeker de zes essays die ik voor deze podcast schreef in Trouw. Ze worden vanaf oktober 2023 gepubliceerd in de krant en op trouw.nl/welkomindeaifabriek.   Welkom in de AI-Fabriek is een podcast van BNR Nieuwsradio en Trouw. Gemaakt door mij, Ilyaz Nasrullah, met de onmisbare hulp van Connor Clerx.  De muziek en audiovormgeving is gemaakt door Gijs Friesen. Het grafisch ontwerp is van Danusia Schenke. Eindredactie: Wendy Beenakker bij BNR en Wendelmoet Boersema bij Trouw. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het overkomt je tijdens het lezen van een boek: Je begint je in te leven in de hoofdpersoon. Je voelt emoties, echte emoties, zoals verdriet, opluchting, boosheid, vreugde… en dat is bijzonder, want de personages zijn nep. Ze bestaan alleen op papier, en in onze beleving.  Dat wij tot zoveel empathie in staat zijn – dat we zelfs kunnen meeleven met personages die niet bestaan – is onze kracht. Maar het is een kracht die in een zwakte verandert wanneer we met chatbots praten.  Om met de woorden van informaticus Joseph Weizenbaum te spreken: er schuilt hier een zeker gevaar in. Weizenbaum maakte in de jaren '60 ELIZA, de eerste chatbot die menselijk overkwam op gebruikers. Dat ELIZA menselijk overkwam, schokte Weizenbaum. Waarom? Welke gevaren zag hij 60 jaar geleden al?  Ik bespreek dit met Oumaima Hajri, onderzoeker en docent verantwoorde kunstmatige intelligentie aan de Hogeschool Rotterdam. De waarschuwing van Weizenbaum blijkt relevanter dan ooit, nu bedrijven chatbots aanbieden als levenspartners en voor rouwverwerking. Net als Weizenbaum, is Oumaima kritisch op alle AI-toepassingen waar emotie een rol in speelt.  Shownotes:  The Guardian over het leven van Joseph Weizenbaum   Weizenbaum introduceert ELIZA   MIT Technology Review over chatbots voor rouwverwerking: /   NRC over relaties met chatbots  Ben je nog niet klaar met dit onderwerp, lees dan zeker de zes essays die ik voor deze podcast schreef in Trouw. Ze worden vanaf oktober 2023 gepubliceerd in de krant en op trouw.nl/welkomindeaifabriek.   Welkom in de AI-Fabriek is een podcast van BNR Nieuwsradio en Trouw. Gemaakt door mij, Ilyaz Nasrullah, met de onmisbare hulp van Connor Clerx.  De muziek en audiovormgeving is gemaakt door Gijs Friesen. Het grafisch ontwerp is van Danusia Schenke. Eindredactie: Wendy Beenakker bij BNR en Wendelmoet Boersema bij Trouw. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Chatbots zijn een rare uitvinding. Tegen een computer praten kan nuttig zijn. Maar met een computer praten, waar is dat goed voor? Die vraag wil ik beantwoorden. En dan ontkom je niet aan Alan Turing. De vader van mijn vakgebied - de informatica. Turing geloofde dat je een computer als intelligent moet zien, wanneer deze kan praten als een mens, en mét een mens.   Daarom bedacht hij in 1950 een experiment. The Imitation Game. Een test waarin een computer zich voor moet doen als mens. Het idee van de chatbot was geboren.   Maar, is taalvaardigheid wel een bewijs van intelligentie? Moderne chatbots als ChatGPT lijken te toveren met woorden, maar het beantwoorden een simpele vraag als “wat is het zevende woord in deze zin” gaat vaker fout dan goed. Laat dit niet juist zien dat Turing het mis had? En welk gevaar schuilt er in het geloof in de intelligentie van chatbots?   Daarover ga ik in gesprek met Felienne Hermans, hoogleraar Computer Science Education aan de Vrije Universiteit Amsterdam. Felienne weet als geen ander hoe informatici denken, en in welke valkuilen wij stappen.  We starten ons gesprek bij een zorg die ze eerder in de Volkskrant uitte. Om te citeren: Wilt u 50 euro extra betalen voor een mens? Toets 1.   Shownotes:  Turings paper waarin hij The Imitation Game introduceert   The Guardian over de zoektocht naar mechanisch leven (incl. de mechanische poepende eend van De Vaucanson)   Felienne raadt aan:  Het boek Teaching Machines van Audrey Waters  De nieuwsbrief Computer Things van Hillel Wayne     Ben je nog niet klaar met dit onderwerp, lees dan zeker de zes essays die ik voor deze podcast schreef in Trouw. Ze worden vanaf oktober 2023 gepubliceerd in de krant en op trouw.nl/welkomindeaifabriek.   Welkom in de AI-Fabriek is een podcast van BNR Nieuwsradio en Trouw. Gemaakt door mij, Ilyaz Nasrullah, met de onmisbare hulp van Connor Clerx.  De muziek en audiovormgeving is gemaakt door Gijs Friesen. Het grafisch ontwerp is van Danusia Schenke. Eindredactie: Wendy Beenakker bij BNR en Wendelmoet Boersema bij Trouw. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Een toekomst waarin we geen saai werk meer doen. Waarin we ons alleen nog bezighouden met dingen die er écht toe doen, en tegelijk nóg productiever zijn. Dat is wat makers van generatieve AI als ChatGPT en MidJourney ons beloven.  OpenAI, het bedrijf achter ChatGPT, zegt bijvoorbeeld: “we kunnen ons een wereld voorstellen waarin iedereen toegang heeft tot hulp bij bijna iedere cognitieve taak, een grote vermenigvuldiger van menselijk vernuft en creativiteit”.  Hoe geloofwaardig is dit? En welke prijs betaalt de samenleving voor deze boost in productiviteit?   Er is geen betere plek om deze vragen te verkennen dan de videogame-industrie. Het ontwikkelen van een game is namelijk de enige plek waarin alles wat generatieve AI kan samenkomt. Deze tools kunnen grafisch ontwerpen, animeren.. dialoog en verhalen schrijven, muziek componeren en zelfs broncode leveren. Daarnaast omarmt de game-industrie technologische ontwikkelingen snel, en is zowel creativiteit, als hoge productiviteit noodzakelijk in deze hypercompetitieve wereld.  Over de impact van generatieve AI op het werk ga ik in gesprek met Rami Ismail, één van de bekendste videogame-ontwikkelaars ter wereld en ambassadeur van de videogame-industrie. Een industrie waarvan nog wel eens wordt onderschat hoeveel werk er eigenlijk in wordt verricht.  Shownotes:  Rami over hoe je de videogame- en tech-industrie eerlijker maakt   The Atlantic over Books3   IEEE Spectrum over model collapse   Ben je nog niet klaar met dit onderwerp, lees dan zeker de zes essays die ik voor deze podcast schreef in Trouw. Ze worden vanaf oktober 2023 gepubliceerd in de krant en op trouw.nl/welkomindeaifabriek.   Welkom in de AI-Fabriek is een podcast van BNR Nieuwsradio en Trouw. Gemaakt door mij, Ilyaz Nasrullah, met de onmisbare hulp van Connor Clerx.  De muziek en audiovormgeving is gemaakt door Gijs Friesen. Het grafisch ontwerp is van Danusia Schenke. Eindredactie: Wendy Beenakker bij BNR en Wendelmoet Boersema bij Trouw. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het was bedoeld als een leuk experiment, maar werd één van de grootste PR-rampen uit de tech-geschiedenis. Tay, de chatbot die Microsoft in 2016 lanceerde op Twitter. Al na zestien UUR moest Microsoft de stekker uit de chatbot trekken.  Want Tay veranderde in die korte tijd van een simulatie van een Amerikaanse tiener, in een nazistische, racistische en seksistische chatbot. Zo tweette Tay:  “Bush heeft 11 september gedaan, en Hitler zou het beter doen dan de aap – verwijzend naar Barack Obama – die we nu hebben. Trump is onze enige hoop”.  Dit fiasco is van blijvende invloed geweest op de ontwikkeling van chatbots, ook op die van ChatGPT. Tay laat namelijk zien hoe snel vooroordelen in chatbots sluipen.  Ik ga in gesprek met Cynthia Liem. Zij is onderzoeker op het gebied van betrouwbare en verantwoorde kunstmatige intelligentie aan de TU Delft. Cynthia is bekend van haar analyse van de fraudedetectie-algoritmen die de Belastingdienst gebruikte in het toeslagenschandaal. Wij kennen elkaar nog van onze studie.  Met haar bespreek ik hoe Tay zo kon ontsporen, soortgelijke incidenten en alle lessen die wij moeten trekken uit deze voorvallen.  Shownotes:  Over ImageNet Roulette (bias in beeldherkenningsoftware)   Wired over adverserial attacks  Van Cynthia's hand:  Han-yin Huang en Cynthia Liem over wat de AI-wereld kan leren van musea   Over hoe ChatGPT ons berooft van waardevol denkwerk   Ben je nog niet klaar met dit onderwerp, lees dan zeker de zes essays die ik voor deze podcast schreef in Trouw. Ze worden vanaf oktober 2023 gepubliceerd in de krant en op trouw.nl/welkomindeaifabriek.   Welkom in de AI-Fabriek is een podcast van BNR Nieuwsradio en Trouw. Gemaakt door mij, Ilyaz Nasrullah, met de onmisbare hulp van Connor Clerx.  De muziek en audiovormgeving is gemaakt door Gijs Friesen. Het grafisch ontwerp is van Danusia Schenke. Eindredactie: Wendy Beenakker bij BNR en Wendelmoet Boersema bij Trouw. See omnystudio.com/listener for privacy information.

De waarschuwingen over AI vliegen ons om de oren: kunstmatige intelligentie gaat de mensheid uitroeien. Maar die waarschuwingen komen niet van tegenstanders van AI, maar van de makers! Geloven ze dat zelf? Nauwelijks. Die conclusie is makkelijk te trekken, want tot een stop van de ontwikkelingen van deze systemen leidt het namelijk niet.  Wel geeft dit geloof in de zogenoemde existentiële risico's van AI ons een goed inkijkje in de ideologie van AI-ontwikkelaars. Wat is die ideologie precies? En is die ideologie stiekem niet gevaarlijker dan de technologie zelf?  Ik praat hierover met Siri Beerends, cultuursocioloog en onderzoeker bij medialab Setup. Ook is zij onderzoeker aan de universiteit Twente en zij schrijft over de subcultuur die rond kunstmatige intelligentie is ontstaan.  Shownotes: Het onderzoek The Values Encoded in Machine Learning Research  Current Affairs over het gevaar van longtermism Van Siri's Beerends hand: Over de onzin van de waarschuwing dat AI de wereld gaat vernietigen  Over de onzin van brain uploading  Over het mechanistische wereldbeeld  Over hoe AI onze opvatting van intelligentie beïnvloedt Ben je nog niet klaar met dit onderwerp, lees dan zeker de zes essays die ik voor deze podcast schreef in Trouw. Ze worden vanaf oktober 2023 gepubliceerd in de krant en op trouw.nl/welkomindeaifabriek.   Welkom in de AI-Fabriek is een podcast van BNR Nieuwsradio en Trouw. Gemaakt door mij, Ilyaz Nasrullah, met de onmisbare hulp van Connor Clerx.  De muziek en audiovormgeving is gemaakt door Gijs Friesen. Het grafisch ontwerp is van Danusia Schenke. Eindredactie: Wendy Beenakker bij BNR en Wendelmoet Boersema bij Trouw. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Sinds de komst van ChatGPT lijkt de hele wereld in de ban van kunstmatige intelligentie. Het is om gek van te worden. Big Tech-bedrijven waarschuwen dat de mensheid uitgeroeid kan worden door AI, terwijl zij zelf rond AI een heftige concurrentiestrijd met elkaar uitvechten. Dezelfde bedrijven zeggen namelijk ook dat AI de mensheid een glorieuze toekomst kan brengen. Beide visies slaan nergens op. Kunstmatige intelligentie is indrukwekkend, maar ook een heel stuk dommer dan jij denkt. Mijn naam is Ilyaz Nasrullah. Ik ben een informaticus met een achtergrond in data science. Ik adviseer bedrijven, onderwijs- en onderzoeksinstellingen en overheden over digitale technologie in het algemeen, en kunstmatige intelligentie in het bijzonder. In deze podcast neem ik je mee in de wereld achter het chatvenster. In zes gesprekken met zes andere experts hoor je alles wat Big Tech niet vertelt, maar jij wél moet weten over kunstmatige intelligentie. Van de werking van ChatGPT tot het wereldbeeld van de makers van AI. Hoe ziet de toekomst van ons werk eruit, waarom worden mensen verliefd op chatbots, en wat zijn écht de kansen en bedreigingen van deze technologie? Laat je niet langer misleiden door domme software die zich slim voordoet. Welkom, in de AI-fabriek.   Welkom in de AI-Fabriek is een podcast van BNR Nieuwsradio en Trouw. Gemaakt door Ilyaz Nasrullah, met de onmisbare hulp van Connor Clerx. De muziek en audiovormgeving is gemaakt door Gijs Friesen. Het grafisch ontwerp is van Danusia Schenke. Eindredactie: Wendy Beenakker bij BNR en Wendelmoet Boersema bij Trouw.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Als agent je buren 'natrekken' of met de dienstauto op vakantie. Spraakmaker en hoogleraar Marjan Olfers deed onderzoek naar integriteit politie. Ook Jan Struijs praat mee namens de Nederlandse Politiebond mee.  In Stand.nl: 'De Natuurherstelwet van Timmermans moet er komen' en in het Mediaforum hoor je Wendelmoet Boersema en Kefah Allush.  En hoogleraar neurologie Philip Scheltens neemt afscheid van het door hem opgezette Alzheimercentrum VuMC. Verslaggever Maarten Bleumers zoekt uit of er zoiets bestaat als beginnersgeluk. 

Deze week een bijzondere uitzending. Vanwege het dubieuze jubileum van de podcast heb ik, live met publiek, de podcast gevuld. Voor de gelegenheid heb ik dit opgenomen in De Balie, met 150 trouwe luisteraars. Bij mij aan tafel schuiven Jaap Scholten, Frank Westerman, Wendelmoet Boersema, Franka Hummels en Julia Soldatiuk aan. Alle opbrengsten van deze avond gaan naar Zeilen voor vrijheid.