Podcasts about anh qu

Sau khi đã soán ngôi của Âu Mỹ trong lĩnh vực công nghiệp, rồi thách thức -thậm chí là qua mặt cả- Hoa Kỳ về công nghệ, Trung Quốc đang tiến gần đến vị trí số 1 thế giới về y khoa, đặc biệt là trong lĩnh vực chống ung thư. Những ca bị ung thư trong tương lai sẽ được điều trị nhờ thuốc « made in China », nhờ những dược chất được khám phá từ các phòng thí nghiệm Trung Quốc. Thành tích đó do đâu mà có ?  Viễn cảnh Bắc Kinh sử dụng những dược chất, thuốc hay phương pháp điều trị ung thư như một công cụ ngoại giao và địa chính trị không còn xa vời. Nghiên cứu và thử nghiệm thuốc mới : « Cỗ máy » lợi hại của Trung Quốc Trung Quốc đã trở thành tâm điểm Hội nghị quốc tế ung thư học lớn nhất thế giới  ASCO tổ chức Chicago (29/05-02/06/2026). Gần 1/3 các công trình khoa học được trình bày liên quan đến Trung Quốc ở những mức độ khác nhau. Bên cạnh sự hiện diện rất đông đảo của các nhà nghiên cứu, của các chuyên gia về ung thư Trung Quốc trong số khoảng 40.000 người tham dự, đáng chú ý nhất là lần đầu tiên, một trong số năm bài tham luận được giới thiệu trong phiên họp toàn thể hôm 31/05/2026 xuất sứ từ Trung Quốc. Đây là một vinh dự chỉ dành cho những công trình được coi là có giá trị, mang tính sáng tạo nhất và có triển vọng nhất. Công trình đem đến Chicago lần này kết hợp liệu pháp miễn dịch với hóa trị được đánh giá là « một liệu pháp mới đầy triển vọng » do Akeso, một tập đoàn công nghệ sinh học Trung Quốc phát triển. Nhật báo tài chính Mỹ, New York Times coi đây là bằng chứng rõ rệt nhất cho thấy Trung Quốc đã « trở thành một thế lực hàng đầu thế giới trong cuộc đua phát triển thuốc mới » trị liệu ung thư : Từ vị trí « gần như đúng ngoài cuộc chơi » Trung Quốc đã nổi lên như một ngọn hải đăng trong một lĩnh vực mà cho đến nay vẫn được coi là thế mạnh của châu Âu và Hoa Kỳ. Cột mốc 2024 Năm 2024 là một cột mốc quan trọng khi mà 40 % các cuộc thử nghiệm lâm sàng trên thế giới trong lĩnh vực nghiên cứu chống ung thư, do các phòng thí nghiệm, các viện y khoa Trung Quốc thực hiện. Giáo sư Steven Le Gouille, chuyên về huyết học và giám đốc viện nghiên cứu ung thư Institut Curie-Paris trên nhật báo Libération nhắc lại 2024 lần đầu tiên Trung Quốc công bố hơn 37.000 bài nghiên cứu trong lĩnh vực chuyên môn này, hơn hẳn Hoa Kỳ (chưa đầy 32.000 công trình), nhưng cho đến hiện tại, những bài viết đó ít được đăng trên những tạp chí y khoa danh giá nhất thế giới như Nature, Science hay The New England Journal of Medecine. Gần đây hơn, các chuyên gia Trung Quốc đóng góp vào 8 trên tổng số 12 chương trình nghiên cứu được trình bày nhân hội nghị châu Âu tại Berlin mùa thu 2025 và hai trong số này tập trung vào những loại thuốc mới điều trị ung thư do các viện bào chế Trung Quốc sản xuất. Tiền là chủ lực Thành công này do đâu mà có ? Giáo sư y khoa Fabrice Barseli, giám đốc Gustave Roussy trung tâm điều trị ung thư lớn nhất châu Âu, ở ngoại ô Paris, trả lời đài phát thanh tư nhân Radio Classique nhấn mạnh đến tiềm lực tài chính khổng lồ của quốc gia châu Á này từ đầu thế kỷ 21 và nhất là trong thời gian gần đây : « Năm 2020 Trung Quốc huy động 300 tỷ đô laa đầu tư vào khâu nghiên cứu và phát triển trong lĩnh vực chống ung thư. Chỉ 5 năm sau, số tiền này được đẩy lên đến 500 tỷ đô la. Thêm vào đó là chiến lược chiêu mộ các nhân tài, các chuyên gia Trung Quốc đã làm việc ở những tập đoàn dược phẩm lớn ở ngoại quốc, nghiên cứu và được đào tạo tại những trường y khoa danh tiếng nhất trở về Hoa lục : họ là những cột trụ giúp Trung Quốc phát triển ». Tiền là yếu tố quan trọng nhất nhưng không chỉ có thế. Chính nhờ đội ngũ các chuyên gia được đào tạo ở Hoa Lục và nước ngoài, mà trong hơn 2 thâp niên, Trung Quốc đã nhanh chóng có khả năng sản xuất các loại thuốc thuộc thế hệ mới và có mức độ phức tạp cao. Không những thế Trung Quốc còn phát hiện những phương pháp điều trị mới, nghiên cứu ra những phân tử mới, những hoạt chất mới … « Trung Quốc không chỉ dừng lại ở việc sao chép (...) ». Chuyên gia Pháp Steve Le Gouill viện nghiên cứu Curie trên nhật báo Libération khẳng định : « Trung Quốc không chỉ dừng lại ở việc sao chép thành công những hoạt chất được nghiên cứu ở nước ngoài, mà nay không ngững cải tiến chính những hoạt chát đó để phát triển những loại thuốc thuộc thế hệ hoàn toàn mới, tức là đưa ra những phương pháp điều trị mới ». Trong lĩnh vực dược phẩm Trung Quốc đã « hoàn toàn làm chủ từ đầu đến cuối các khâu phát triển, từ nghiên cứu đến thử nghiệm và sản xuất. Ngành công nghiệp dược và sinh học của nước này được tổ chức một cách rất có bài bản và vận hành theo các tiêu chuẩn khoa học quốc tế » tương tự như những trung tâm nghiên cứu hàng đầu thế giới. Pháp tìm đối tác liên doanh Giáo sư Barseli giám đốc viện ung thư Gustave Roussy xem việc phát triển hợp tác với các viện nghiên cứu Trung Quốc là một ưu tiên bởi vì các nhà khoa học và giới y khoa châu Á này đang nắm giữ những hoạt chất mà ông gọi là thuộc dòng « best in class hay thậm chí là first in class » tức là những dược chất đầu tiên có thể tấn công để khống chế những tế bào ung thư. Là viện trị liệu lớn nhất châu Âu, ưu tiên của Gustave Roussy hiện nay là thành lập một liên doanh với các nhà sản xuất Trung Quốc để tiếp cận « nhanh chóng nhất » những molécules cần thiết nhất trong khâu trị liệu. Giới trong ngành nhìn nhận hiện tại chữa ung thư phổi và điều trị ung thư tuyến tụy (pancréas) Trung Quốc đang « tiên phong ».   Một chiến dịch dài hơi Thực ra để có thể đứng trên đỉnh cao như ngày hôm nay trong lĩnh vực y tế như thế nào Trung Quốc đã có một sự chuẩn bị dài hơi. Vào thập niên 1950 ngành y dược gần như trong lòng bàn tay của Âu, Mỹ : Hoa Kỳ dẫn đầu cuộc chơi với những tên tuổi lớn trong ngành như Pfizer, Merk hay Lilly. Anh Quôc thì có Glaxo  Wellcome, Pháp thì nổi tiếng với hãng thốc Rhone Poulenc, Thụy Sĩ thì có nhà thuốc Roche … Trung Quốc khởi đầu từ con số không và thậm chí là còn đi sau Ấn Độ một bước để tranh giành thị trường các hoạt chất chính chế biến thuốc. Mãi đến đầu những năm 2000 mọi người mới biết đến hơn một chục cơ sở sản xuất các hoạt chất chính để bào chế thuốc tại Hoa Lục như là ở Quảng Châu, Chiết Giang, Thanh Đảo hay Giang Tây … nhưng chỉ đến năm 2020 Trung Quốc đã chiếm một vị trí then chốt : Cung cấp 71 % các hoạt chất chính cho thế giới để chế tạo thuốc kháng sinh, chiếm từ 60 đến 70 % để cung cấp cho các viện bào chế thuốc giảm đau paracetamol và từ 70 đến 80 % các loại penicilline đều phải dùng dược chất « made in China ».  Thành công chói lọi đó của các viện bào chế, các nhà thuốc Trung Quốc có được một phần lớn cũng nhờ được Nhà nước hậu thuẫn. Theo thống kê của Liên đoàn các hãng dược phẩm châu Âu EFPIA đầu tư của Trung Quốc trong lĩnh vực này đã có một bước « đại nhảy vọt », đang từ 1,7 tỷ đô la năm 2000 lên thành gần 15 tỷ 25 năm sau đó. Steven Le Gouille, Institut Curie Paris giải thích : Ai thì cũng phải đi qua vòng « sinh - lão - bệnh - tử » cho nên đầu tư vào y tế khó có thể lỗ vốn nhất là khi Trung Quốc có đến 1,4 tỷ dân. Trong 5 năm, 2016-2021, trị giá chứng khoán của các tập đoàn dược phẩm tiên tiến Trung Quốc đã nhảy vọt từ 3 tỷ đô la lên tới 380 tỷ.   Khó khăn trên con đường chinh phụ thị trường quốc tế Dù vậy trên con đường « quốc tế hóa » thuốc của Trung Quốc vẫn còn đang gặp nhiều trở ngại. Đứng đầu trong số này là những chuẩn mực khắt khe để thâm nhập vào các thị trường Âu, Mỹ, dù vậy theo đánh giá của giám đốc viện nghiên cứu Curie-Paris ông Le Gouill, Trung Quốc đang từng bước bẻ gấy những rào cản sau cùng này.   « Có một số trở ngại cho việc Trung Quốc đẩy mạnh xuất khẩu thuốc ra thị trường quốc tế : trong lĩnh vực dược phẩm, các chuẩn mực của Âu Mỹ rất khắt khe, thế nhưng Trung Quốc đã học hỏi cách thâm nhập được các thị trường này. Các tập đoàn dược phẩm, các viện bào chế Trung Quốc đã nắm bắt được luật chơi, để rồi các tập đoàn quốc tế phải mua lại bản quyền của Trung Quốc để được phép sản xuất và phân phối các dược chất trên thị trường quốc tế. Nếu chúng ta đi ngược dòng chuỗi cung ứng, thì sẽ thấy là các hãng dược phẩm của Trung Quốc dựa rất nhiều vào các viện nghiên cứu, các trường đại học y khoa để phát minh ra những dược chất mới đòi hỏi trình độ kỹ thuật rất cao ».     Thị trường thuốc của thế giới đến nay vẫn trong tay một vài « ông lớn -major » Hoa Kỳ : hơn 50 % lượng thuốc đủ loại lưu hành là do các hãng dược phẩm của Mỹ cung cấp, Trung Quốc bất chấp những đòn bảy khổng lồ nói trên, cũng mới chỉ giành được có 7 %. Để so sánh thị phần của Pháp và Đức là 3 và 4 %. Trong hoàn cảnh đó giới trong ngành cho rằng : các ngành y, dược trong tương lai sẽ trở thành một mặt trận mới trong cuộc đọ sức giữa Bắc Kinh và Washington; Trung Quốc với thế thượng phong trong nhiều lĩnh vực rồi đây cũng sẽ biến những dược chất và hoạt chất chính thành những công cụ ngoại giao và địa chính trị như đã từng hành xử với kim loại hiếm. Thuần túy về y học và trong lĩnh vực chống ung thư, chủ tịch hiệp hội Unicancer, Jean-Yves Blay được báo Le Figaro trích dẫn cho rằng Trung Quốc đã trong tư thế sẵn sàng để dẫn đầu thế giới về phương pháp trị liêu. Một lần nữa, điểm mạnh cho phép Trung Quốc đè bẹp các đối thủ vẫn là « hàng rẻ » nhưng lần này thì thuốc made in China không chỉ là những loại thuốc « cơ bản mà đó là một sự phối hợp tinh tế và nhịp nhàng giữa các khâu nghiên cứu, sản xuất và cung cấp để cho ra đời không chỉ có thuốc mà còn cả những phương pháp trị liệu xuất sắc nhất mà ngay cả các tập đoàn của Mỹ và châu Âu cũng khó mà đuổi kịp ».

Quy chế cho sinh viên vay tiền để đóng học phí và trang trải các khoản ăn ở trong ba năm đại học đang gặp khủng hoảng vì tiền nợ của hàng triệu cựu sinh viên nay lên tới con số nhiều tỷ bảng. Quốc hội Anh đã phải mở cuộc điều tra để xem các công ty tín dụng học phí (student loan companies) có thu lãi suất quá cao từ người tốt nghiệp đại học phải trả góp hay không. Thông tín viên Nguyễn Giang, hiện là nghiên cứu sinh ở ĐH City St George's, University of London theo dõi chủ đề này đã lâu, trước hết, điểm sơ qua tình trạng cho vay tiền để trả học phí, rồi trả nợ dần sau khi có bằng cử nhân ở Anh hiện nay ra sao: TT.  Nguyễn Giang: Báo chí Anh vào tuần thứ nhì của tháng 3/2026 đã đồng loạt đưa tin về một số liệu được công bố nói rằng có tới 2,8 triệu cựu sinh viên tại Anh (đại học, thạc sĩ) đã nợ chừng £50.000 mỗi người, với một cá nhân nợ kỷ lục, 314.256 bảng Anh tương đương 421 nghìn USD. Trên cả nước, thống kê Quốc hội nêu ra cho thấy núi nợ tiền cho sinh viên vay, còn gọi là “student loan”, đã lên tới gần 300 tỷ bảng sau nhiều thập niên. Điều đáng nói, đây là các khoản chưa trả được. Số tiền lãi họ phải trả đã lên tới 15 tỷ bảng. Quốc hội Anh đang điều tra xem hệ thống cho sinh viên vay tiền như hiện nay, so với ý tưởng ban đầu, hơn 20 năm trước, có bị biến tướng đi hay không. Các báo nói, hồi tiền học chỉ có 1-3 nghìn bảng/năm thì tiền cho vay hay trợ cấp không đáng bao nhiêu, nhưng nay thì nó đã thành một loại tiền cho vay nặng lãi. Anh có thể nhắc đôi nét về quy chế cho vay để người trẻ ở Anh có thể học đại học được hình thành ra sao? Vì sao đến nay lại là vấn đề? Nói về nguồn gốc của hệ thống này thì từ thời Tony Blair làm thủ tướng Anh, đảng Lao động, với các khẩu hiệu cấp tiến, đề cao bình đẳng cơ hội, đã quyết định mở rộng quyền nhận tiền vay của chính phủ để sinh viên có thể trả học phí. Khi đó, sáng kiến này nhắm tới mục tiêu cao hơn là phổ cập đại học ở Anh. Cùng lúc, Anh quốc muốn thị trường hóa hệ thống đại học để tăng tính cạnh tranh. Đây là hai tiêu chí ban đầu tưởng là phù hợp, không đối chọi nhau, nhưng tới này thì mới rõ là có mâu thuẫn. Cụ thể hơn, trên thực tế, trước đó, từ năm 1990 công ty “Student Loan”đã được lập ra và được Chính phủ Anh bảo trợ, để cấp trợ cấp sinh hoạt cho sinh viên ở Anh. Chỉ những em nào không có tiền trợ cấp từ gia đình (vì thu nhập thấp) thì mới được nhận. Đến năm 1998 thì Luật Giáo dục Đại học cho phép các đại học thu phí 1000 bảng Anh/năm với mỗi sinh viên và bỏ các khoản trợ cấp (grant). Thay vào đó, sinh viên được quyền vay tiền trả góp, hệt như mua bất động sản, để trả học phí. Tới năm 2006, học phí ở Anh tăng lên 3.000 bảng/năm/một sinh viên. Và để điều chỉnh lại thì người ta bỏ quy chế tiền cho vay “như vay tín dụng địa ốc” (mortgage) mà chuyển thành một hệ thống phức tạp hơn, có chọn lọc. Tùy vào thu nhập của cha mẹ mà con cái họ là sinh viên sẽ được nhận tiền vay để chi vào: học phí, tiền ăn ở hoặc cả hai. Câu chuyện ở đây là giá sinh hoạt tăng nhanh ở Anh, nay lên tới chừng 6000 bảng/năm, và học phí cũng năm nay lên tới gần 10 nghìn bảng/năm. Vì thế, các khoản cho vay này cộng lại cho một năm học, với sinh viên nội địa Anh cũng khoảng 15-16 nghìn bảng, tương đương 20 nghìn USD. Ba năm học để lấy tấm bằng cử nhân là 60 nghìn USD. Sau khi tốt nghiệp, các em phải trả cả gốc lẫn lãi, mà lãi suất thì từ 6-9%/năm, cao hơn cả tiền vay mua nhà trả góp. Tạo ra các khoảng nợ lớn cho mỗi cá nhân. Với cả nước thì một thống kê của Quốc hội Anh năm 2025 cho thấy con số tổng nợ của nhiều thế hệ sinh viên ở Anh là 292 tỷ bảng, tương đương 389 tỷ USD, cao hơn GDP của một số nước. Tác động kinh tế-xã hội của các khoản ‘nợ học phí' này ra sao với nước Anh? Đầu tiên, mức nợ này là gánh nặng cho nhà nước vì Chính phủ Anh là bên bảo đảm cho các khoản nợ đó. Sinh viên ra trường không có việc làm hoặc làm chưa đủ lương ở mức nhất định thì họ chưa phải trả nợ. Sau 30 năm mà vẫn không trả nợ được thì chính quyền sẽ xóa nợ cho họ. Vấn đề là khi đó, việc xóa nợ chính là làm thâm hụt ngân sách nhà nước chứ không đơn giản là muốn xóa thì xóa. Thứ hai, từ góc độ sinh viên mới ra trường thì thị trường việc làm ở Anh ngày càng khó khăn. Thống kê quý III/2025 cho thấy số thất nghiệp trong giới trẻ dưới 24 tuổi đang ở mức cao, 15,9%. Kể cả khi tiền học phí (tuition) không tăng nữa do bị ấn định bởi chính phủ ở mức gần 10 nghìn bảng cho sinh viên nội địa những năm qua), chi phí ăn ở (maintenance loan) tăng lên quá 6 nghìn/năm, tiền đi lại tàu xe cũng tăng. Nên dù chỉ vay các khoản đó cộng lại, các em sẽ vẫn mắc nợ lớn sau khi tốt nghiệp. Thế nhưng nếu bỏ quy chế cho vay tiền trả góp để học đại học thì hàng trăm nghìn công dân Anh trẻ tuổi sẽ không có cơ hội học đại học. Vì vấn đề mang tính cấu trúc của hệ thống giáo dục - học phí đại học ở Anh cao hơn nhiều so với ở các nước thuộc Liên minh châu Âu, nên ai vay thì sẽ mắc nợ lớn và gần như suốt đời. Đang có một thế hệ không thể mua nhà. Các số liệu tháng 3/2026 nói trước đây, tuổi ở Anh của người mua căn hộ, ngôi nhà đầu tiên (bằng tiền vay trả góp) là 29. Tức là sau khi có bằng cử nhân, đi làm 6-7 năm là có thể mua nhà. Còn nay, tuổi đó đẩy lên 34, tức là ai may mắn có việc làm thì 10-11 năm sau mới có thể tiết kiệm đủ khoản tiền thế chấp và có hợp đồng lao động tốt để mua nhà. Tiền nợ “student loan” đóng vai trò quan trọng trong việc trả vốn lẫn lãi hàng tháng, người trẻ có việc làm, có còn bao nhiêu để tiết kiệm rồi mua nhà hay không? Chính phủ Anh có biện pháp gì chưa ? Quốc hội vừa mở cuộc điều tra. Vào ngày 12/03/2026, Chủ tịch Ủy ban Ngân khố (Treasury Committee) của Hạ viện, bà Meg Hillier, cho biết: "Cuộc điều tra là để tìm hiểu xem các mục tiêu của quy chế cho vay này có công bằng (fairness) hay không, hay là nó đang bất công bằng cách nào đó đối với người đã tốt nghiệp đại học". Một trong những đối tượng của cuộc điều tra là tiền cho vay gọi là Plan 2 (Kế hoạch số 2), áp dụng vào giai đoạn 2012 và 2023, với số sinh viên, cựu sinh viên nay mắc nợ là 5,8 triệu người. Bộ trưởng Tài chính Rachel Reeves nêu ra một số điều chỉnh như đóng băng ngưỡng lương mà người học xong đại học có được khi đi làm ở mức thấp £29.385 bảng/năm từ năm 2027. Nhưng điều này cũng bị chỉ trích. Các vấn đề khác liên quan? Cũng nhân việc này, báo chí nói về nạn người nước ngoài như công dân Rumani định cư ở Anh sau Brexit bị cho là chiếm đa số trong số “vụ lừa đảo vay tiền ‘student loan' rồi trốn, không học và cũng không ở lại Anh nữa”. Số liệu từ báo chí nói trong giai đoạn 2019/2020 có chừng 25 nghìn công dân Rumani vay tiền học đại học, thì điều này khá bình thường, tương đương chừng 19 nghìn công dân Ba Lan ở Anh vay tiền học. Vì họ là công dân EU có thẻ định cư ở Anh thì được tính như sinh viên nội địa. Nhưng giai đoạn 2023/24 đột nhiên có tới 78.325 người Rumani vay tiền học, và cuộc điều tra của báo Telegraph nói có khá nhiều trường hợp họ ghi danh vào một trường nào đó, nhận tiền nhà nước cho vay, rồi bỏ học hoặc về nước của họ sống. Đây là vấn đề mang tính hình sự, nhưng nó cũng nói lên một thực tế là việc cho vay quá dễ dãi, kiểm soát nhiều lỗ hổng. Vì sao người nước ngoài ở Anh vẫn có thể vay tiền để học đại học? Người Việt Nam có quyền đó không? Không phải tất cả các công dân ngoại quốc ở Anh có quyền đó, chỉ có công dân khối EU đã định cư ở Anh và phải sống ở Anh tối thiểu là 3 năm trước khi nộp đơn xin vay tiền học phí. Đây là ưu tiên cho công dân EU sau Hiệp định Brexit (2021). Những công dân EU khác không đạt được tiêu chuẩn này thì không được. Công dân các nước ngoài EU như Việt Nam thì lại càng không được, trừ khi họ có thẻ định cư ở Anh. Tôi xin nói tiếp về câu chuyện hiện nay ở Anh còn điều gì nữa. Với sinh viên ở Anh thì còn một vấn đề nữa là ngôn từ. Các công ty cho vay tiền học từng quảng cáo hợp đồng “không khác gì hợp đồng mua điện thoại 30 tháng” và né tránh câu chữ về nợ nần. Họ quảng cáo khá nhiều trên mạng xã hội. Tôi cũng thấy, nói như thể đây là khoản từ thiện, ai ở Anh có giấy tờ định cư, có quốc tịch là được “hưởng quyền lợi” đó, được vay tới 24 nghìn bảng để có tấm bằng đại học. Thực tế thì đây là khoản nợ bạn phải trả với lãi suất rất cao. Giới trẻ cần được giáo dục để không ký tiền vay một cách dễ dàng rồi mắc nợ. Xin nói là ai đã vay mà bỏ học, bị đuổi học thì cũng vẫn phải trả nợ. Vấn đề sẽ đi về đâu? Chính phủ Anh có giải pháp hay chưa và nếu có thì đi theo hướng nào? Hiện nay trong Nghị viện Anh, Đảng LibDem đề xuất bỏ cách đóng băng ngưỡng phải trả tiền vay, hiện bị khóa ở mức thấp £29,385 bảng/năm – ai có thu nhập đạt ngưỡng này là phải trả góp tiền đó. Nếu để ngưỡng này tăng theo lạm phát, thì những ai thu nhập cao hơn mới phải trả, giảm sức ép nợ nần. Ngoài ra, có sáng kiến yêu cầu đổi tên “student loan” (tiền cho sinh viên vay) thành “graduate tax” (thuế đại học), để ai cũng thấy là có trách nhiệm. Có tiếng nói đòi cắt giảm phần trăm lãi suất hiện ở mức 6,2% đến 8–9%/năm, rất cao. Có ý kiến nói Chính phủ cần lập ra quỹ cứu trợ “ân xá” tiền học, trả thay sinh viên một phần. Hiện chưa rõ Bộ Tài chính có muốn như vậy không. Vấn đề rất là lớn, và chưa biết có giải pháp nào khả thi không trong những năm tới. Còn trong những tháng tới thì tôi tin là khó. Chỉ trong tháng 5-6 này, các học sinh tốt nghiệp phổ thông đã ghi danh vào đại học từ mùa thu năm nay rồi. Rồi sau hè là các em vào niên khóa đầu tiên, bằng tiền vay như các thế hệ đi trước. Tức là quy trình sẽ cứ chạy tiếp như vậy. Không có thay đổi chính sách nào kịp trong vòng 1-2 tháng. Có lẽ phải sang năm hoặc sau nữa mới có điều chỉnh chính sách này.

Hoa hậu diễn viên Tiểu Vy, diễn viên Yên Đan và Xuân An kể chuyện hậu trường khi tham gia thực hiện hiện phim "Ốc mượn hồn"---------------------------------#8saigon #trantieuvy #phimocmuonhon #quoctruong #dienvienyendan #hoahautieuvy #dienvienxuanan

Tháng 5/2026, bộ Thống Nhất Hàn Quốc, với Sách Trắng Thống nhất, lần đầu tiên đưa ra quan điểm coi quan hệ giữa Seoul và Bình Nhưỡng là « quan hệ giữa hai Nhà nước ». Chính sách trên đây của Seoul được đưa ra trong bối cảnh Bắc Triều Tiên vừa sửa đổi Hiến pháp, từ bỏ mục tiêu thống nhất và phân định rõ lãnh thổ hai miền Nam - Bắc. Theo nhiều nhà quan sát, Hàn Quốc đang bị đặt trước áp lực phải sửa đổi triệt để Hiến pháp để cải thiện quan hệ với chế độ Bắc Triều Tiên, trong bối cảnh mọi nỗ lực ngoại giao không mang lại kết quả, kể từ thất bại của thượng đỉnh Kim Jong Un – Donald Trump ở Hà Nội năm 2019. *** Đã hơn bảy thập niên kể từ chiến tranh Triều Tiên (1950-1953), đối với đông đảo người dân Hàn Quốc, hai miền Nam Bắc tuy thuộc về hai chế độ khác nhau nhưng vẫn là một nước. Chủ trương tái thống nhất hai miền cũng được ghi rõ trong Hiến pháp Đại Hàn Dân Quốc năm 1987. Đối với xã hội Bắc Triều Tiên, lý tưởng tái thống nhất nằm trong học thuyết chính thống của chế độ họ Kim. Bắc Triều Tiên từ bỏ chủ thuyết tái thống nhất:  « Một cuộc cách mạng » Việc chế độ Kim Jong Un chính thức sửa đổi Hiến pháp từ bỏ mục tiêu tái thống nhất, coi Hàn Quốc là một quốc gia nước ngoài, là một thay đổi triệt để, kết thúc chủ trương thống nhất hai miền, được chính quyền hai bên đồng thuận với Tuyên bố Chung Nam - Bắc ngày 04/07 năm 1972 (The July 4 South-North Joint Communiqué). Theo điều 2 của Hiến pháp Bắc Triều Tiên, được sửa đổi hồi tháng 3/2026, « Lãnh thổ CHDCND Triều Tiên được xác định là vùng đất giáp với CHND Trung Hoa và Liên bang Nga ở phía bắc, và Cộng hòa Triều Tiên ở phía nam, bao gồm lãnh hải và không phận được thiết lập trên cơ sở này ». Mấy dòng chữ ngắn ngủi đang mang lại một đảo lộn. Trả lời trang mạng chuyên về Bắc Triều Tiên NK News, có trụ sở tại Seoul, chuyên gia về bán đảo Triều Tiên Andrei Lankov, Đại học Kookmin, Seoul, và giám đốc nhóm chuyên gia tư vấn về bán đảo Triều Tiên Korea Risk Group, coi đó gần như là « một cuộc cách mạng »:   « Bước đầu tiên là từ tháng 12/2023, Kim Jong-un bắt đầu thay đổi giọng điệu. Ông bắt đầu nói rằng việc thống nhất, ý tưởng về sự thống nhất, là một sai lầm. Tuyên bố này gần như là cách mạng, bởi vì nó làm suy yếu một phần tính chính danh của chính lãnh đạo Bắc Triều Tiên, vốn được thừa hưởng từ cha và ông nội mình, khi nói rằng sứ mệnh của họ đã thất bại, là sai lầm. Về cơ bản, ông nói rằng những gì mà họ từng tin tưởng là sai. Trong một thời gian dài, lý tưởng thống nhất này được trình bày như một sự kiện hạnh phúc (happy event) sẽ giúp giải quyết mọi vấn đề của đất nước. Như thể đó là mục tiêu cuối cùng của lịch sử. Điều này đúng với ít nhất là ở Bắc Triều Tiên và cả ở Hàn Quốc nữa, dù ở mức độ thấp hơn. Cánh tả triệt để ở Hàn Quốc vốn rất ngưỡng mộ ý tưởng này. Họ thậm chí còn tạo ra một lý thuyết gọi là “hệ thống chia cắt” (theory of the divided system), theo đó mọi vấn đề của xã hội Hàn Quốc về cơ bản đều là các hậu quả của việc đất nước bị chia cắt. Đột nhiên vào tháng 12/2023, Kim Jong-un tuyên bố rằng điều đó sẽ không xảy ra, rằng đó là một sai lầm. Xin nhấn mạnh rằng điều ấy cũng giống như việc nói với các tín đồ Thiên Chúa giáo rằng họ không nên chờ đợi ngày Chúa tái lâm nữa. » Xóa sạch các biểu tượng hướng đến tái thống nhất tại Bắc Triều Tiên Sau tuyên bố tháng 12/2023 của lãnh đạo Bắc Triều Tiên, chế độ Bình Nhưỡng đã thực thi hàng loạt biện pháp nhằm khẳng định đoạn tuyệt với đồng thuận hai miền về tái thống nhất tồn tại từ hơn nửa thế kỷ. Ngày 15/01/2024, Kim Jong Un ra lệnh phá hủy tất cả các biểu tượng thống nhất liên Triều, bao gồm cắt đứt vĩnh viễn các tuyến đường sắt nối hai miền. Đọc thêm - Kim Jong-un đoạn tuyệt với Hàn Quốc : Cú sốc mạnh trên bán đảo Triều Tiên Ngày 22–23/1/2024, Cổng Thống nhất, tượng đài 30 mét cao ở Bình Nhưỡng tượng trưng cho nỗ lực thống nhất của hai thế hệ lãnh đạo Bắc Triều Tiên, được xây dựng năm 2001 dưới thời Kim Jong Il, bị phá hủy. Các tượng đài thống nhất khác trên toàn quốc bị phá hủy, các khẩu hiệu liên quan bị xóa bỏ. Kể từ đầu năm 2024, Bình Nhưỡng xóa bỏ các từ như « thống nhất », « hòa giải », « đồng bào » khỏi sách giáo khoa. Tháng 2/2025: Trung tâm đoàn tụ gia đình ở núi Kim Cang (Kumgang), nơi từng tổ chức các cuộc đoàn tụ cho hàng ngàn gia đình bị chia ly kể từ Chiến tranh Triều Tiên, bị phá hủy. Tháng 5/2025: Đại sảnh Thống nhất tại Bàn Môn Điếm (Panmunjom), nơi từng diễn ra các hội nghị thượng đỉnh liên Triều năm 2018, bị đổi tên. « Tái thống nhất hòa bình » : Ảo ảnh đồng sàng dị mộng Trước khi chế độ Bắc Triều Tiên cắt đứt với chủ trương tái thống nhất, đối với nhiều chuyên gia, lý tưởng này một mặt quá xa rời với thực tế, nhưng mặt khác lại được coi là điều bắt rễ sâu trong cả hai xã hội miền Nam và miền Bắc. Chuyên gia về bán đảo Triều Tiên Andrei Lankov mô tả tình trạng mâu thuẫn cao độ khi tâm lý « tái thống nhất hòa bình » là ảo ảnh đồng sàng dị mộng : « Bắc Triều Tiên, ngay từ khi thành lập, luôn xem mình là một phần của một quốc gia bị chia cắt. Lập trường chính thức của Bắc Triều Tiên luôn là chính phủ  Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên là chính phủ hợp pháp duy nhất trên toàn bộ bán đảo Triều Tiên. Họ xem nhà nước, mà ta thường gọi là Hàn Quốc, chỉ là một phần lãnh thổ của nước Triều Tiên. Trong một thời gian dài, theo quan điểm đó, chính quyền Hàn Quốc không được xem là chính phủ của một nước có chủ quyền, mà chỉ là một tập đoàn phản bội được Mỹ nuôi. Điều thú vị là lập trường của Hàn Quốc về cơ bản là hình ảnh phản chiếu lập trường của miền Bắc (mirror image). Họ nói rằng CHDCND Triều Tiên thực chất không tồn tại, rằng đó là một thế lực phản quốc và về cơ bản quân đội Bắc Triều Tiên chỉ là một băng nhóm tội phạm và khủng bố, theo quan điểm chính thức. Và sớm hay muộn, Đại Hàn Dân Quốc cũng sẽ tái thống nhất đất nước, lý tưởng nhất là thông qua đàm phán hòa bình, ít nhất trên giấy tờ là như vậy. Thành thật mà nói, điều đó từ trước đến nay chẳng khác gì một ảo ảnh, hay có lẽ chỉ là một màn hỏa mù. Tôi nghĩ rằng bất kỳ một chính trị gia ở Nam hay Bắc mà thực sự tin vào điều đó thì hoặc phải cực kỳ điên rồ, hoặc rất ngây thơ. Nhưng luận điệu đó lại rất hiệu quả đối với công chúng mang tinh thần dân tộc chủ nghĩa, và chủ nghĩa dân tộc là một sức mạnh cực kỳ lớn ở cả hai miền. Đó là một phần của truyền thống có từ lâu đời. » Đọc thêm - Hòa giải Nam - Bắc Triều Tiên : Những cơ hội bị bỏ lỡ và hy vọng Chính sách « Hai Nhà nước » của BTT gây phân hóa cao độ tại Hàn Quốc Việc chế độ Bình Nhưỡng đoạn tuyệt với chính sách thống nhất hai miền gây phân hóa sâu sắc trong chính giới Hàn Quốc. Bộ trưởng bộ Thống Nhất Hàn Quốc Chung Dong Young là người đứng ở tuyến đầu. Từ mùa hè năm ngoái, bộ trưởng Thống nhất Hàn Quốc liên tục đưa ra các phát biểu cổ vũ cho việc công nhận Bắc Triều Tiên là một quốc gia độc lập, cùng lúc không từ bỏ chủ trương thống nhất, được ghi trong Hiến pháp. Trong một hội thảo hồi tháng 9/2025, bộ trưởng Chung Dong-young nhấn mạnh « hai miền Triều Tiên là hai quốc gia riêng, xét theo luật pháp quốc tế, và chính trị quốc tế », đã gia nhập Liên Hiệp Quốc bằng con đường riêng, và điều quan trọng là « chấm dứt sự thù địch giữa hai bên ». Dân biểu Ahn Cheol Soo của đảng đối lập cánh hữu PPP cáo buộc bộ trưởng Chung Dong Yong vi phạm Hiến pháp, khi công nhận lập trường về hai nhà nước trên bán đảo Triều Tiên, vì Điều 3 của Hiến pháp Hàn Quốc định nghĩa lãnh thổ Đại Hàn Dân Quốc bao gồm toàn bộ bán đảo. Lãnh đạo nhóm dân biểu đảng PPP, Song Eon Seok, cảnh báo rằng việc công nhận hai nhà nước sẽ làm đảo lộn quy chế pháp lý của những người tị nạn Bắc Triều Tiên đang sống tại Hàn Quốc, bởi việc Hiến pháp quy định lãnh thổ Hàn Quốc bao trùm toàn bộ bán đảo cho phép công nhận mọi người dân tị nạn Bắc Triều Tiên là công dân Hàn Quốc. Đọc thêm : Vì sao Bắc Triều Tiên bỏ mục tiêu tái thống nhất với Hàn Quốc ? Về vấn đề này, bản thân nội bộ chính quyền của tổng thống Lee Jae Myung cũng phân hóa cao độ. Ngoại trưởng Cho Hyun và cố vấn An ninh Quốc gia Wi Sung Lac bác bỏ việc công nhận Bắc Triều Tiên như một nhà nước độc lập, riêng biệt. Tuy nhiên, nhiều áp lực gia tăng buộc chính quyền Hàn Quốc xem xét sửa đổi Hiến pháp, với lý do chính, là chỉ có như vậy mới có thể tái lập được đối thoại thực sự với Bình Nhưỡng. Sửa Hiến pháp để thừa nhận thực tế, để có thể đối thoại với Bắc Triều Tiên Trong một cuộc tọa đàm về chính sách đối ngoại tại Seoul, ngày 03/12/2025, giáo sư Moon Chung-in, nguyên cố vấn an ninh của tổng thống, cho rằng Hàn Quốc cần xem xét sửa đổi điều 3 và điều 4 của Hiến pháp, do việc giảm bớt quy mô cuộc tập trận Hàn–Mỹ không đủ để thay đổi lập trường của Bình Nhưỡng. Ông dự đoán chỉ khi nào Seoul bắt đầu thảo luận công khai khả năng sửa đổi điều khoản về lãnh thổ, Bình Nhưỡng mới có thể quay lại bàn đối thoại. Hàng loạt nhà nghiên cứu hàng đầu về bán đảo Triều Tiên coi việc xem xét sửa đổi Hiến pháp để công nhận hai nhà nước trên bán đảo Triều Tiên là một hướng đi nghiêm túc, và quyết định nói trên của Bình Nhưỡng không chỉ là một thay đổi về chữ nghĩa hay một thủ đoạn chính trị, mà có những nền tảng xã hội sâu xa. Chuyên gia Andrei Lankov nói đến việc thu nhập chênh lệch quá lớn giữa hai miền Nam Bắc (gấp đến gần 30 lần), khiến việc thống nhất đe dọa sự tồn vong của chế độ Bắc Triều Tiên (tỉ lệ này ước tính từ 1:2 đến 1:3 giữa hai nước Đức, trước khi tái thống nhất năm 1989). Nhà nghiên cứu Kevin Gray, giáo sư Quan hệ Quốc tế - Đại học Sussex, Anh Quốc, trong công trình công phu « Quan hệ liên Triều và sự kết thúc của chủ trương thống nhất hòa bình: một cách tiếp cận về xung đột xã hội » (tháng 3/2026), nhấn mạnh đến nghịch lý là, sự thù địch giữa hai miền càng trở nên gay gắt chính do bởi niềm tin gượng ép vào một sự thống nhất, một dân tộc chung, mỗi bên xác định bản sắc của mình bằng việc biến bên kia thành ác quỷ (« define their self-identity through demonising the other Korea »). Những trở lực: Đảng cầm quyền không đủ đa số, vai trò của liên minh Mỹ - Hàn Việc sửa đổi điều 3 và điều 4 của Hiến pháp Hàn Quốc liên quan đến lãnh thổ và mục tiêu thống nhất đang vấp phải một trở lực lớn do việc đảng cầm quyền không có đủ 2/3 số ghế trong Quốc Hội. Một dự án cải cách Hiến pháp của tổng thống Lee Jae Myung, đưa ra cách nay ít tuần, bất thành do bị đối lập tẩy chay. Đề xuất sửa đổi Hiến pháp công nhận Bắc Triều Tiên, bị đối lập cánh hữu phản đối dữ dội, thậm chí đã không được đưa ra. Giới chuyên gia về bán đảo Triều Tiên ghi nhận sự đối lập sâu sắc, trong chính giới Hàn Quốc, khó hy vọng có được thỏa hiệp, giữa hai phe - « phe tự lực » (self-reliance camp), coi đối thoại liên Triều là con đường chủ đạo dẫn đến hòa bình, trong khi « phe liên minh » (alliance camp), coi quan hệ đối tác Hàn Quốc-Hoa Kỳ là nền tảng, để đủ sức răn đe Bắc Triều Tiên (bài « Reassessing South Korea's Foreign Policy Divide Under the Lee Administration » của Lakhvinder Singh, The Diplomat). Nhà nghiên cứu Vũ Khang, Đại học Boston, Mỹ, nhấn mạnh đến vai trò của nhóm làm việc Hàn Quốc-Hoa Kỳ phối hợp về chính sách đối với Bắc Triều Tiên và Bộ Tư lệnh Liên Hiệp Quốc (UNC) tại Hàn Quốc, với nòng cốt là Mỹ, khiến chính quyền Seoul khó chủ động xác lập chính sách về Bắc Triều Tiên (« Những trở ngại trong nước đối với chính sách Triều Tiên của Lee Jae-myung », The Diplomat, tháng 1/2026). Thế nan giải chiến lược của Hàn Quốc : Bị kẹt trong quan niệm nửa thế kỉ trước  Trong thời gian gần đây, đã diễn ra một thay đổi chưa từng có kể từ hơn nửa thế kỷ nay trong quan hệ giữa hai miền Nam Bắc bán đảo Triều Tiên. Lần đầu tiên, chế độ Bình Nhưỡng sửa đổi Hiến pháp, từ bỏ mục tiêu thống nhất hai miền, khẳng định miền Bắc và miền Nam là hai quốc gia riêng biệt. Chính giới Hàn Quốc bị đặt trước áp lực phải thay đổi. Trong lúc chính quyền của tổng thống  Lee Jae-myung có nhiều nỗ lực hướng đến cải tổ triệt để chính sách với Bắc Triều Tiên, việc thay đổi Hiến pháp, để làm cơ sở pháp lý cho điều chỉnh này, đang là điều bất khả trong hiện tại, đặc biệt do bị coi là khó tương thích với liên minh Mỹ - Hàn. Vấn đề quy chế cho người tị nạn Bắc Triều Tiên cũng là một trở ngại lớn. Đọc thêm : Hiệp định Quân sự Toàn diện bị hủy và nguy cơ xung đột vũ trang liên Triều Nhiều chuyên gia, chính trị gia, nhà quan sát cảnh báo rằng, nếu tiếp tục để bị kẹt trong đòi hỏi chủ quyền và lý tưởng thống nhất như từ nửa thế kỉ trước, chính quyền Seoul và xã hội Hàn Quốc có nguy cơ rơi vào thế bị động kéo dài trong chiến lược với Bình Nhưỡng. Đây là điều đặc biệt nguy hiểm trong bối cảnh biến động địa - chính trị dữ dội, thế đối đầu giữa các đại cường Mỹ - Trung  ngày càng khó lường, xu thế chạy đua vũ trang gia tăng có thể khiến căng thẳng trên bán đảo Triều Tiên bùng phát thành xung đột, đặc biệt trong bối cảnh chế độ Bình Nhưỡng tăng cường hệ thống vũ khí hạt nhân và hạ ngưỡng sử dụng vũ khí hạt nhân.

Chính phủ Anh đang chuẩn bị một dự luật quan trọng nhằm thúc đẩy chương trình « reset » (khởi động lại) quan hệ với Liên Hiệp Châu Âu (EU), mười năm sau Trưng cầu dân ý Brexit, đưa Anh ra khỏi EU. Dự luật được đưa ra trong bối cảnh thế giới đối mặt với chính sách thuế quan bất nhất của chính quyền Trump và cuộc khủng hoảng eo biển Hormuz giữa Mỹ và Iran có nguy cơ làm tê liệt nền kinh tế thế giới. Điểm đáng chú ý nhất của dự luật này, nếu được thông qua sớm, là cho phép chính phủ Anh tự động phối hợp và cập nhật các quy định trong nước tương thích với quy chế của Thị trường chung EU (dynamic alignment), mà không cần phải thông qua các cuộc bỏ phiếu chi tiết tại Quốc Hội cho mỗi lần thay đổi.  Thông tín viên Nguyễn Giang tại Luân Đôn giải thích những khó khăn mà nước Anh đang đối mặt, cũng như những điểm chính trong dự luật mới của chính phủ Keir Starmer. RFI Tiếng Việt : Thân chào anh Nguyễn Giang. Đầu tiên, xin anh nhắc lại cho khán thính giả của RFI biết về những gì xảy ra sau khi Hiệp định Brexit chính thức có hiệu lực vào năm 2020. Nền kinh tế Anh Quốc vận hành ra sau bên ngoài Liên Hiệp Châu Âu? Giao thương giữa Anh Quốc và EU được thực hiện như thế nào? TTV. Nguyễn Giang : Kể từ năm 2020, Anh Quốc không còn là thành viên Liên Hiệp Châu Âu và thị trường chung châu Âu nữa nên Luân Đôn phải nỗ lực ký kết các hiệp định tự do thương mại với các nước ở xa như Úc, Hàn Quốc, Ấn Độ và cả Việt Nam. Đây là cách bù lại thiệt hại do việc mất quy chế thành viên EU. Anh cũng đặt nhiều hy vọng vào việc ký được Hiệp định mậu dịch tự do với Hoa Kỳ, nên trên thực tế thì thời của tổng thống Donald Trump đem lại khá nhiều bất ổn cho Anh, với các mức thuế quan lúc thì nói là cắt giảm khá nhiều (xuống 10% cho hàng xuất khẩu của Anh sang Mỹ, tùy quota ngành nghề), có lúc lại ở vào cảnh bị Hoa Kỳ đe dọa thay đổi. Xin nhắc là thỏa thuận thương mại Anh-Mỹ đã được ký vào tháng 5/2025, nhưng mới giữa tháng 4 năm nay (2026), Tổng thống Trump lại đe dọa “có thể thay đổi bất cứ lúc nào” vì lý do địa chính trị và vì yêu sách của Mỹ. Như thế, nhìn quanh thì Anh thấy EU vẫn là bạn hàng lớn, gần nhất. Brexit cũng khiến tăng trưởng kinh tế Anh giảm đáng kể. Một bài đăng tháng 2/2026 của nhóm tác giả Nicholas Bloom, Paul Mizen và Gregory Thwaites từ các đại học Stanford University (Mỹ), King's College London và ĐH Nottingham (Anh) nêu ra con số ước tính khủng khiếp. Theo họ thì Brexit làm thiệt hại của Anh trong những năm qua là 6-8% GDP. Nhìn vào tương lai, thiệt hại tiếp tục sẽ làm sụt giảm chừng 4% GDP mỗi năm, theo nhóm nghiên cứu này, nếu quan hệ Anh-EU vẫn như hiện nay về kinh tế - thương mại. Chính phủ Lao động hiện nay thì coi tăng trưởng là ưu tiên số 1 cho mọi chính sách, nên việc tạo môi trường tương thích về kinh tế với EU là cách họ chọn để khởi động kinh tế Anh vốn tăng trưởng rất yếu, chỉ còn 0,1% trong quý 4 năm 2025. Mười năm sau ngày trưng cầu dân ý và sáu năm thực hiện Brexit, thủ tướng Anh gần đây tuyên bố muốn đảo ngược một số điều khoản của Brexit. Đó là những điều khoản gì ? Liên quan đến những lĩnh vực nào ? TTV. Nguyễn Giang : Tôi xin khẳng định rằng về ngôn từ chính thức, từ thủ tướng Keir Starmer và các thông báo của chính phủ Anh, đây không phải là tiến trình đảo ngược một số điều khoản của Brexit, mặc dù phe đối lập nói như vậy. Cụ thể là thì Anh chỉ muốn, vào những năm tới, kết nối lại gần hơn với EU và tuân theo các tiêu chuẩn EU trong 4 lĩnh vực. Một là nông nghiệp và thực phẩm. Đây là ưu tiên hàng đầu. Anh muốn ký kết một thỏa thuận về tiêu chuẩn vệ sinh dịch tễ để giảm bớt việc kiểm tra biên giới đối với thực phẩm, đồ uống và các sản phẩm động thực vật. Hai là công nghiệp xe hơi. Anh muốn phối hợp các tiêu chuẩn kỹ thuật để đảm bảo xe sản xuất tại Anh có thể lưu thông thuận tiện sang thị trường EU, mà không gặp trở ngại về quy định mới. Ba là lĩnh vực năng lượng và biến đổi khí hậu: Hai bên sẽ kết nối lại hệ thống giao dịch khí thải (Emissions Trading Scheme) và hợp tác chặt chẽ trong thị trường điện năng để giảm chi phí năng lượng. Lĩnh vực thứ tư, có vẻ dễ hơn cả vì không mang tính kinh tế, là Anh và EU sẽ tiếp tục phối hợp công tác an ninh biên giới và di trú. Hai bên đã và đang trao đổi thông tin và phối hợp các quy trình kiểm soát biên giới, chia sẻ dữ liệu tội phạm. Anh có thể giải thích kỹ hơn quy chế « tương thích chủ động » của luật Anh với luật EU ? TTV. Nguyễn Giang : Đây là quy chế thực ra đã áp dụng ở phạm vi hẹp giữa Anh và EU ở Bắc Ireland. Ví dụ trong xuất nhập khẩu nông sản. Quy định về tỷ lệ thuốc trừ sâu dùng trong nông nghiệp với một số loại cây trồng tạo ra hàng xuất khẩu trao đổi thương mại Bắc Ireland thuộc Anh và CH Ireland thuộc EU đã được áp dụng như sau: Phía Anh đồng ý tự tuân theo quy định về tỷ lệ thuốc trừ sâu trong trồng cấy cây xanh, chẳng hạn ở Bắc Ireland, theo tiêu chuẩn EU, việc xuất nhập khẩu cây giữa hai miền Nam-Bắc Ireland không cần kiểm tra thêm. Nay thì  Anh sẵn sàng để từng ngành nghề, do các bộ khác nhau phụ trách, tự động điều chỉnh quy định của mình theo tiêu chuẩn của EU, mỗi khi EU chỉnh sửa các tiêu chuẩn của họ. Lấy ví dụ, nếu EU quy định pin cho xe ô-tô động cơ điện phải có tới 55% thành phần kỹ thuật, công nghệ bản địa chứ không phải hàng Trung Quốc, hay của nước thứ ba nào khác, Anh sẽ tự làm đúng như vậy khi ban hành quy định về pin cho xe chạy điện. Như thế thì hai bên có thể bán pin xe sang thị trường của nhau mà không cần đàm phán về thuế quan nữa. Cơ chế này, nếu được thông qua bằng một đạo luật vào dịp hè năm nay, sẽ được áp dụng cho các ngành kinh tế khác trên toàn Vương quốc Anh trong quan hệ với EU. Trên thực tế thì hai bên đã thảo luận về tiêu chuẩn sản phẩm (Hóa chất và hàng tiêu dùng). Anh có xu hướng bám sát các tiêu chuẩn an toàn hóa chất (REACH) và bảo vệ người tiêu dùng của EU, để tránh tình trạng hàng hóa Anh bị từ chối tại biên giới do khác biệt về tiêu chuẩn. Việc mở rộng theo từng khu vực kinh tế (sector by sector) là những bước đi thận trọng để triển khai chiến lược “tương thích hóa” kinh tế hai bên.  Hôm 15/04/2026, EU đã nhận lại Anh vào chương trình giáo dục Erasmus, nay được gọi là Erasmus +, sẽ được triển khai từ 2027. Theo chính phủ Anh thì ít nhất 100 nghìn sinh viên, thanh niên sẽ được hưởng lợi chỉ trong năm đầu tiên từ việc Anh quay lại chương trình đào tạo, trao đổi giáo dục, văn hóa này. Tôi muốn nói thêm là EU đã ký mở rộng hợp tác tương tự với Thụy Sĩ, nước nằm giữa châu Âu nhưng không phải là thành viên Liên Hiệp Châu Âu, tuy không dùng ngôn từ như các dự tính ký với Anh. Tháng 2 năm nay, EU và Thụy Sĩ đã ký thỏa thuận tăng cường hợp tác trong bốn lĩnh vực: thực phẩm, điện, bảo vệ biên giới và khai thác không gian vũ trụ. Có thể thấy là ba lĩnh vực đầu gần như giống hệt với những gì EU có thể sẽ ký với Anh. Vì sao thủ tướng Anh, Kier Starmer muốn thực hiện dự luật đó vào lúc này ? Thực trạng nền kinh tế Anh hiện nay ra sao ? TTV. Nguyễn Giang : Đầu tiên là bối cảnh quốc tế ngày một khó khăn, về an ninh năng lượng, về chuỗi cung ứng, do chiến sự Trung Đông, do cuộc chiến thuế quan Hoa Kỳ-Trung Quốc, chiến tranh ở Ukraina, đã khiến việc sáp lại gần với láng giềng lớn nhất, và đối tác thương mại quan trọng là EU, trở nên cấp bách với Anh. Như chính lời Thủ tướng Keir Starmer nói với BBC hôm 13/04, thì 10 năm sau Trưng cầu dân ý Brexit, Anh Quốc “cần nhìn về phía trước, không nhìn lại quá khứ”, và khi mà “xung đột lớn, bất ổn lớn (massive conflict, great uncertainty) đang xảy ra trên thế giới thì “vì quyền lợi của mình, Vương quốc Anh cần có một quan hệ gần gũi hơn, mạnh mẽ hơn với châu Âu”. Ông cho rằng nhu cầu đó đến từ thực tiễn hiện nay, và đúng với cả quốc phòng, an ninh, năng lượng và kinh tế. Thứ hai là nhu cầu kích hoạt tăng trưởng kinh tế. Đầu năm nay, Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) nêu dự báo tăng trưởng kinh tế ở Anh năm 2026 là 1,5%, nhưng trong báo cáo Triển vọng Kinh tế Thế giới (World Economic Outlook) trong tháng 4 năm nay, IMF hạ dự báo về tăng trưởng kinh tế Anh xuống chỉ còn 0,8% năm nay. Tức là thực trạng nền kinh tế Anh đang ở điểm rất dễ rơi vào suy thoái. Nghị trình chủ đạo của Chính phủ Anh hiện nay là phải thúc đẩy được tăng trưởng kinh tế. Quan điểm của Đảng Lao Động cầm quyền là tạo quan hệ gần gũi hơn trong giao thương với EU qua chính sách tạo sự “tương thích hóa” ở các ngành then chốt, thì doanh nghiệp sẽ giảm bớt được rào cản kỹ thuật và chi phí, từ đó kinh tế Anh có thêm cơ hội tăng trưởng. Lãnh đạo chính phủ Anh muốn thay đổi những điều khoản trên mà không cần đưa ra Nghị Viện thảo luận. Đâu là những công cụ pháp lý cho phép ông thực hiện các thay đổi mà không qua Nghị Viện ? TTV. Nguyễn Giang : Dự kiến một dự luật (bill) sẽ được giới thiệu trong Diễn văn của Nhà vua  (The King's Speech) vào tháng 5/2026 và được thông qua trước kỳ nghỉ hè năm nay, đánh dấu bước chuyển biến lớn nhất trong quan hệ Luân Đôn - Bruxelles sau khi Anh chính thức rời EU. Khi được thông qua rồi thì luật này cho phép chính phủ, từ nay tới 2028-2029, có thể ra các nghị định hoặc hướng dẫn để điều chỉnh các chính sách từng ngành nghề cụ thể của nền kinh tế, tạo sự tương thích với quy định của EU mà không cần Quốc Hội thông qua chi tiết nữa. Ý định này của thủ tướng Keir Starmer gây tranh cãi ra sao và lập luận của phe chống và ủng hộ là gì ? Liệu đây có là nước cờ mạo hiểm cho thủ tướng Anh khi mà các đảng đối lập chỉ trích ông « phản bội » ý nguyện của người dân ? TTV. Nguyễn Giang : Ngay lập tức kế hoạch này đã bị các đảng đối lập như Bảo thủ và Reform chỉ trích. Họ coi mọi thay đổi hiệp định Brexit đều phải được Nghị viện thông qua. Phe phê phán chính phủ nói đây chẳng khác gì luật thời vua Henry VIII- năm 1539 triều đình Anh ra một luật cho phép ông vua đó điều hành vương quốc bằng các sắc lệnh (to rule by decree) mà không cần Nghị viện bỏ phiếu cho mỗi lần cụ thể để chuẩn thuận hoặc bác bỏ thay đổi. Hiện nay, phe đối lập và những người ủng hộ Brexit cứng rắn lo ngại đây là hành động “hội nhập lại EU bằng cửa sau”, làm mất đi quyền tự chủ về luật pháp của Anh khi phải chạy theo các quy tắc mà họ không còn quyền bỏ phiếu quyết định tại Bruxelles. Trong ngày 13/04/2026, lãnh đạo đảng Bảo thủ Kemi Badenoch đã phát biểu công khai phản đối ý tưởng về dự luật này. Theo bà thì đây là “cách làm tệ nhất ở cả hai đầu”: Anh mất quyền tham gia quyết định về các tiêu chuẩn hàng hóa của EU, mà phải chạy theo, tuân thủ quy định EU. Mặt khác, quy chế tương thích này khiến Anh không còn ký hiệp ước thương mại một cách thoải mái với các nước khác ngoài EU nữa. Trên thực tế thì cả hai đảng Bảo thủ và Reform đều thừa nhận kinh tế đang rất yếu. Nhưng giải thích của Reform là các đời thủ tướng Bảo thủ đã qua và Lao động hiện nay đã “không biết tận dụng cơ hội Brexit đem lại” và đã làm uổng phí sự độc lập tự chủ khỏi EU để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Đảng Bảo thủ cầm quyền từ khi Brexit 2016 đến giữa năm 2024 thì nay có ban lãnh đạo mới và ban lãnh đạo này cũng nói họ đang đưa ra các chính sách (mang tính đề xuất) để thúc đẩy tăng trưởng. Nhưng nói một cách khách quan thì chính sách của đảng nào nêu ra cũng vấp phải thực tiễn rất khắc nghiệt. Dư luận Anh nay nghĩ gì về Brexit và về quan hệ với EU ? TTV. Nguyễn Giang : Về dư luận thì tính đến tháng 1/2026, theo Statista, có tới 58% người dân Anh coi quyết định Brexit là sai, và chỉ có 30% coi là đúng. Tuy thế, người ta không nghĩ việc quay trở lại EU là khả thi. Trước mắt, việc xích lại gần EU để kinh tế đỡ khó khăn là bước đi mà nhiều người coi là hợp lý nhất. Tôi thấy bên cạnh chuyện kinh tế thì nhìn chung, người dân chấp nhận Anh ở bên ngoài EU và họ chỉ có thể than phiền về thủ tục kiểm tra biên giới, về hàng không khi sang EU đi du lịch. Rất nhiều vấn đề thực tiễn này vẫn chưa có giải pháp chung gì cả.    

Chính quyền Trump hôm 20/04/2026 bắt đầu tiếp nhận đơn của các công ty nhập khẩu Hoa Kỳ đòi hoàn trả 166 tỷ đô la đã phải nộp cho chính phủ từ một năm qua. Tối Cao Pháp Viện Mỹ bác bỏ thẩm quyền của tổng thống áp đặt các các hàng rào thuế quan với toàn thế giới nhưng chiến tranh thương mại do Nhà Trắng khai mào chưa tới hồi kết. Washington thất bại trên ba mục tiêu : kiềm tỏa xuất khẩu Trung Quốc, thu hẹp thâm hụt mậu dịch của Hoa Kỳ và đưa nước Mỹ trở lại trung tâm bàn cờ công nghiệp thế giới. Thay đổi duy nhất là trật tự thương mại quốc tế đã rẽ sang một khúc quanh mới.     Chuyển biến trong một năm, từ Ngày Giải Phóng nước Mỹ 02/04/2025. Đúng hai tháng sau phán quyết ngày 20/02/2026 của Tối Cao Pháp Viện, các công ty nhập khẩu của Mỹ bắt đầu có thể đòi Sở Quan Thuế và Biên Phòng (CBP) hoàn trả 166 tỷ đô la mà họ đã phải nộp từ khi ông Donald Trump ban hành biện pháp thuế đối ứng 02/04/2025. Hiện tại, hơn 330.000 công ty nhập khẩu của Mỹ, đã có 56.500 đòi CBP bồi hoàn. Thủ tục đòi lại tiền thuế cho các doanh nghiệp Mỹ sẽ không đơn giản. Nhìn từ góc độ của người tiêu dùng, câu hỏi quan trọng nhất là liệu các công ty nhập khẩu của Mỹ có hoàn trả lại cho các khách hàng khoản thuế hải quan « không hợp pháp » mà họ đã thu vào từ một năm nay hay không. Trong Vườn Hồng của Nhà Trắng cách nay hơn một năm tổng thống Donald Trump tuyên bố : « Mồng 2 tháng Tư năm 2025 sẽ mãi mãi được khắc khi trong ký ức như một ngày công nghiệp của Hoa Kỳ hồi sinh, ngày để chinh phục lại vận mệnh của nước Mỹ và là ngày đòi lại tài sản cho Hoa Kỳ ». Lập tức thuế hải quan đánh vào hàng nhập khẩu vào Mỹ tăng 10 rồi 50 %. Trong đợt đầu tiên này, Việt Nam bị lãnh mức thuế 46 %. Cam Bốt và Lào là 49 và 47 %. Cả thế giới, từ Liên Hiệp Châu Âu, Anh Quốc, Thụy Sĩ … đến Nhật Bản, Hàn Quốc hối hả đến Washington đàm phán với hy vọng thuyết phục được chính quyền Trump về thiện chí thu hẹp thặng dư mậu dịch với Mỹ. Các nền kinh tế Đông Nam Á không là một ngoại lệ. Sau nhiều vòng đàm phán, tháng 7/2025 Việt Nam cuối cùng đạt được thỏa thuận để hàng xuất khẩu sang Mỹ chịu mức thuế 20 % (thuế 40 % nếu là hàng hóa trung chuyển). Liên Hiệp Châu Âu, Nhật Bản và Hàn Quốc bằng lòng với mức thuế hải quan 15 %. Ấn Độ, Brazil, là những nhà đàm phán không dễ vâng lời. Riêng Trung Quốc là một ngoại lệ : Chẳng những Bắc Kinh không vội vàng thương lượng với Nhà Trắng mà còn tung đòn đáp trả, chuyển từ thế thủ sang thế tấn công đúng nghĩa « ăn miếng trả miếng » để rồi đôi bên tuyên bố « tạm ngừng ». Tháng 10/2025 tổng thống Donald Trump và chủ tịch Tập Cận Bình gặp nhau tại Hàn Quốc và trên nguyên tắc trong hai tuần nữa (tháng 5/2026) nguyên thủ Mỹ công du Bắc Kinh. Thương mại vẫn là trọng tâm thượng đỉnh Mỹ-Trung Cuộc chiến còn dài Tháng 2/2026, gần một năm « Giải Phóng nước Mỹ » với đòn thuế đối ứng, tổng thống Trump phẫn nộ trước phán quyết của Tối Cao Pháp Viện. Ông cho rằng phán quyết này cho phép các đối tác nước ngoài tiếp tục « bòn rút » tài nguyên của Hoa Kỳ. Vào lúc mà các công ty nhập khẩu Mỹ bắt đầu đòi « hoàn trả » 166 tỷ đô la đã nộp « oan uổng » cho chính phủ, thì cũng ông Trump cảnh báo, ông sẽ « để bụng » những doanh nghiệp nào dám đòi được hoàn trả thuế hải quan. Những công ty đó, không « thông minh » và không « yêu nước ». Nhà kinh tế Denis Ferrand giám đốc công ty tư vấn Rexecode-Paris, trên đài phát thanh France Info hôm 21/02/2026 ghi nhận : « Đối với Donald Trump phán quyết của Tối Cao Pháp Viện là một vố đau, bởi vì ông luôn coi thuế quan là cột trụ trong chính sách của mình. Ngay nhiệm kỳ đầu tổng thống Mỹ đã sử dụng lá bài này, nhưng chỉ là để đối đầu với Trung Quốc. Rồi Washington và Bắc Kinh đã liên tục đàm phán … Trong nhiệm kỳ 2 Trump lại đem chiêu bài này ra nhưng là để áp đặt với toàn thế giới. Ông coi đây là một công cụ để đạt được những mục tiêu đã đề ra, thậm chí là công cụ để gây áp lực, để đòi các đối tác thương mại của Hoa Kỳ đầu tư trên đất Mỹ, làm sống lại nền công nghiệp của Hoa Kỳ, để rồi Mỹ lại đóng vai trò đầu tàu dẫn dắt thế giới ». Nhưng tổng thống Mỹ không chịu buông tay. Ngay sau phán quyết của Tối Cao Pháp Viện, Donald Trump lập tức ban thêm một đợt thuế mới 15 % (ban đầu là 10 %) có hiệu lực trong vòng 150 ngày. Cho đến tuần này, lãnh đạo Nhà Trắng vẫn dùng đòn thuế quan, công cụ ông yêu thích nhất, để đòi phạt các đối tác không ủng hộ Mỹ trong cuộc chiến chống Iran, không giúp Hoa Kỳ mở cửa eo biển Hormuz đang bị Iran phong tỏa. Cần lưu ý rằng phán quyết hôm 20/02/2026 của Tối Cao Pháp Viện Mỹ không liên quan đến một số trường hợp như thuế đánh vào nhôm, thép (vẫn là 50 %) và xe hơi (vẫn là 25 %) của nước ngoài bán sang thị trường Mỹ. Nói cách khác, cuộc chiến thuế quan Donald Trump khởi xướng chưa tới hồi kết. Thuế đối ứng, gánh nặng đối với Hoa Kỳ Trong 12 tháng qua, các nạn nhân đầu tiên từ chính sách này là người tiêu dùng ở Mỹ. Isabelle Méjean chuyên gia về thương mại quốc tế trường Khoa Học Chính Trị Paris giải thích trên kênh truyền hình Pháp Public Sénat :  « Người tiêu dùng Mỹ trả giá cho các đòn thuế quan đó. Hơn nữa chính sách này đã không cho phép khởi động lại đầu tư vào các nhà máy công nghiệp ở Hoa Kỳ như từng hứa hẹn, và cũng không đem lại việc làm cho người lao động. Trong năm qua kinh tế và chứng khoán phát triển nhờ những khoản đầu tư rất lớn vào công nghệ trí tạo thông minh (…) Cả thế giới lập tức lao vào một cuộc chạy đua với thời gian để đàm phán với Washington, mong được giảm mức thuế khi xuất khẩu hàng sang Hoa Kỳ, để tránh phải trực diện lao vào một cuộc đối với chính quyền Trump. Do vậy có thể nói về phương diện ngoại giao, Donald Trump đã ghi được một bàn thắng khi củng cố vị trí của nước Mỹ ». Bộ Tài Chính Mỹ thu tiền của dân Mỹ Kinh tế trưởng của ngân hàng Pháp BNP, Nathalie Benatia phân tích thêm :   « Rất rõ ràng là người tiêu dùng Mỹ gánh chịu các khoản chi phí phụ trội. Thành công duy nhất là khi tăng thuế hải quan, bởi đây là một hình thức thu thuế, nên tiền mà chính quyền liên bang thu vào được nhiều hơn, ước tính là đã thu thêm được khoảng 264 tỷ đô la trong năm 2025. Để so sánh, hồi 2024 khoản thu vào từ thuế hải quan này chỉ là 80 tỷ đô la. Nhưng chỉ cần đặt câu hỏi, ai đã chuyển số tiền 264 tỷ đó vào công quỹ Nhà nước thì câu trả lời hiển nhiên là người dân Mỹ, là người tiêu dùng ở Mỹ. Có điều với quyết định của Tòa Án Tối Cao hôm 20/02/2026 thì 2 phần ba khoản bội thu 264 tỷ vừa nói, có thể sẽ phải hoàn trả lại cho các công ty nhập khẩu của Hoa Kỳ, nếu có yêu cầu, để rồi số này phải trả lại cho khách hàng … » Theo nghiên cứu của viện nghiên cứu của Đức, Kiel Institute, 96 % thuế hải quan mà tổng thống Trump ban hành là do các công ty và người tiêu dùng ở Mỹ gánh chịu, 4 % còn lại đè nặng lên các nhà sản xuất và xuất khẩu muốn chen chân vào thị trường Hoa Kỳ. Báo cáo của đại học Yale chỉ ra rằng trong năm 2025, trung bình mỗi hộ gia đình ở Mỹ phải chi thêm 1.751 đô la vì các biện pháp thuế quan nói trên. Điều đó cũng có nghĩa là vì loại thuế này mà lạm phát ở Mỹ tăng lên thêm trong năm qua. Giá tiền ga tăng 11 % (trước khi nổ ra chiến tranh Trung Đông), tiền điện tăng thêm 6,7 %. Thất bại 3 KHÔNG  Về câu hỏi thuế đối ứng của Mỹ có cho phép Hoa Kỳ thu hẹp nhập siêu với các bạn hàng hay không thì câu trả lời là không. Báo cáo Brookings Papers on Economic Activity công bố tháng 3/2026 kết luận « chính sách thuế quan của ông Trump khiến 2025 trở thành một năm đặc biệt có nhiều biến động về kinh tế ». Trung Quốc cũng như châu Âu không phải là những bên gánh chịu nặng nhất thuế hải quan của ông Trump. Theo Cục Dự Trữ Liên Bang Hoa Kỳ, thâm hụt mậu dịch của Mỹ trong năm 2025 tăng thêm 2 % so với hồi 2024 và đạt ngưỡng kỷ lục 1.240 tỷ đô la. Trong khi đó ngành xuất khẩu của Trung Quốc vẫn an toàn : xuất khẩu sang Mỹ giảm 20 % năm ngoái nhưng lại tăng mạnh tại châu Âu (+28 %)  và nhất là sang các nước Đông Nam Á (+29 %). Thuế hải quan có thôi thúc các nhà sản xuất quốc tế ồ ạt đầu tư vào Mỹ để phát triển mạng lưới công nghiệp của Hoa Kỳ hay không, câu trả lời là không. Trong năm 2025 công nghiệp Mỹ sa thải 100.000 nhân viên. 15 hiệp định tự do mậu dịch, Mỹ đứng ngoài  Tuần báo kinh tế Anh The Economist ghi nhận, chính sách thương mại của Hoa Kỳ mang nặng màu sắc bảo hộ nói trên là động lực thúc đẩy cộng đồng quốc tế ký kết 15 thỏa thuận thương mại quan trọng trong năm vừa qua. Từ tháng 5 đến tháng 12/2025 tổng trao đổi mậu dịch giữa Anh, Canada Liên Âu, Nhật Bản, Hàn Quốc và Thụy Sĩ tăng thêm 5 %. Theo thống kê của hải quan Trung Quốc công bố tháng 1/2026, trong năm 2025, thặng dư mậu dịch nước này lên tới 1.189 tỷ đô la - tương đương với GDP của quốc vương dầu hỏa Ả Rập Xê Út, tăng thêm 20 % so với tài khóa 2024. Ông Trump thất bại trong việc kiềm tỏa các nhà xuất khẩu của đối thủ thương mại lớn nhất và nguy hiểm nhất trong mắt Hoa Kỳ.  Có điều trong một năm qua tổng thống Hoa Kỳ đã làm đảo lộn trật tự thế giới trên bàn cờ thương mại, như Erwan Benazet của báo Le Parisien ghi nhận : « Chúng ta đang đứng trước một chuyển biến, thay đổi cục diện thương mại toàn cầu, một bước ngoặt trong giao thương quốc tế từ hơn 50 năm qua. Trong thời gian gần đây, cụm từ thường được nhắc đến nhiều nhất là ‘chủ quyền', là ‘tự chủ'. Các nền kinh tế càng lúc càng tìm cách đa dạng hóa các nguồn cung ứng và tìm kiếm thêm những thị trường thay thế ». Công cụ thuế quan của chính quyền Donald Trump không phân biệt « các nước bạn và thù » mà điển hình là Canada hay Mêhicô sát cạnh đều lãnh búa rìu của Nhà Trắng. Trong tinh thần đó hơn bao giờ hết, Canada đã thắt chặt thêm quan hệ với Liên Âu. Du khách Canada thăm Mỹ vắng dần. Theo hiệp hội du lịch USA Travel Association, ngành lịch Mỹ thất thu 4 tỷ đô la năm ngoái do lượng du khách Canada giảm 20 %.

Washington đang giúp Bắc Kinh trở thành một mắt xích quan trọng của chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu. Chiến tranh Trung Đông là bàn đạp cho năng lượng tái tạo Trung Quốc vào lúc quốc gia châu Á này đã đi trước phương Tây về công nghệ chế tạo bình điện cho ô tô, năng lượng gió và pin mặt trời.  Cuộc chạy đua tìm nguồn năng lượng thay thế Do tác động xung đột ở Vùng Vịnh từ hôm 28/02/2026, eo biển Hormuz gần như bị phong tỏa, thế giới mất đi 1/5 năng lượng hóa thạch (dầu hỏa và khí đốt) phải đi qua « vùng chiến sự này ». Châu Á lao vào một cuộc chạy đua tìm các nguồn cung cấp thay thế cho năng lượng nhập khẩu từ Trung Đông. Bản thân Trung Quốc vỗn phụ thuộc đến 13 % của Iran và gần 50 % vào năng lượng hóa thạch từ các nước trong Vùng Vịnh, đang phải đối mặt với nguy cơ tăng trưởng sụt giảm nếu chiến tranh Trung Đông kéo dài. Bốn năm sau « khủng hoảng năng lượng » vì chiến tranh Ukraina gây nên, Liên Hiệp Châu Âu một lần nữa lại lo « khủng hoảng dầu từ Trung Đông » làm tê liệt các nhà máy, thiếu hụt nhiên liệu máy bay trước thềm mùa du lịch cao điểm của hai tháng hè. Liên minh châu Âu, Anh, Pháp hay Nhật Bản, Philippines... các chính phủ đã phản ứng trước việc giá dầu và khí đốt tăng bằng cách kêu gọi « tăng tốc tiến trình điện hóa » và phát triển hạ tầng năng lượng sạch. Kêu gọi mở rộng mạng lưới cung cấp điện gió, điện mặt trời, sử dụng ô tô điện được coi là những giải pháp đầu tiên để bớt phụ thuộc vào năng lượng hóa thạch. Châu Âu vội vàng giảm nhẹ các chuẩn mực về môi trường để quan tâm hơn đến điện hạt nhân và kể cả than đá. Tại Seoul, tổng thống Lee Jae Myung cảnh báo tương lai Hàn Quốc bị đe dọa nếu như quốc gia này « tiếp tục bị phụ thuộc vào năng lượng hóa thạch ». Thậm chí tại Irak, một quốc gia dầu hỏa thì nhu cầu trang bị pin mặt trời mà Trung Quốc là bên cung cấp độc quyền, đã tăng mạnh trong tháng 3/2026.   Sau hai tháng eo biển Hormuz bị phong tỏa, nhiều quốc gia xem năng lượng tái tạo, ô tô điện là « những giải pháp thay thế », để bảo toàn tăng trưởng. Công nghệ và năng lượng xanh trong tay Bắc Kinh Trong tất cả những lĩnh vực này, Trung Quốc đang dẫn đầu : đã chinh phục 70 % thị trường ô tô điện trên thế giới và 80 % pin mặt trời các hộ gia đình đang trang bị hiện nay là sản phẩm made in China, theo số liệu của Cơ Quan Năng Lượng Quốc Tế AIE. Chỉ riêng trong tháng 2/2026 khi căng thẳng giữa Iran với Hoa Kỳ bắt đầu leo thang, Trung Quốc xuất khẩu hơn 20 tỷ đô la « công nghệ xanh » cho thế giới. Thống kê của hải quan nước này cho thấy khối lượng ô tô điện Trung Quốc xuất khẩu trong tháng 3/2026 tăng « hơn gấp đôi » so với cùng thời kỳ năm ngoái. « Trung Quốc là bên thắng lớn » Nhà nghiên cứu về khí hậu và năng lượng tại cơ quan tư vấn của Mỹ Council on Foreign Relations David M. Hart nhận định « Trung Quốc là bên thắng lớn ».  Trả lời thông tín viên RFI tại Bắc Kinh, Cléa Broadhurst, giáo sự Đinh Nhất Phàm ( Ding Yifan) thuộc Viện Nghiên cứu Phát triển Thế giới thuộc Trung tâm Nghiên cứu Phát triển – Institute of World Development Studies giải thích thêm về thành quả Trung Quốc có được hôm nay :  « Đây là kết quả của cả một quá trình hơn 10 năm Trung Quốc tìm cách đa dạng hóa các nguồn năng lượng. Bắc Kinh vừa đa dạng hóa các nguồn nhiệt điện, vừa phát triển năng lượng xanh trọng mọi lĩnh vực. Do vậy Trung Quốc đã chuẩn bị để đối phó với mọi tình huống, kể cả trong trường hợp đột ngột mất đi một nguồn cung cấp. Bắc Kinh đã đầu tư rất nhiều để phát triển năng lượng tái tạo. Hiện nay Trung Quốc là nguồn sản xuất điện gió và điện mặt trời số 1 trên thế giới, chiếm gần một nửa năng lượng xanh sản xuất trên thế giới. Nhờ thế mà quốc gia này giảm thiểu được đáng kể những nguy cơ thiếu hụt năng lượng hóa thạch ». Nghiên cứu của đại học Oxford năm 2025 cho thấy năng lượng tái tạo giúp Bắc Kinh bớt phụ thuộc từ 50 đến 60 % vào năng lượng hóa thạch của Trung Đông. Theo cơ quan tư vấn Ember Energy, trong giai đoạn 2022 -2030 sản xuất năng lượng xanh của Trung Quốc tăng « gấp đôi ». Bản thân Trung Quốc cũng đang là một tấm gương trong lĩnh vực này : 12 % xe hơi lưu hành tại Trung Quốc là xe chạy điện, 30 % xe vận tải mới bán ra trên thị trường ở Hoa Lục không còn chạy bằng xăng hay dầu.   Cú hích cho xuất khẩu Một nhà xuât khẩu pin mặt trời tại Thanh Đảo được báo kinh tế Pháp Les Echos trích dẫn cho biết, trong tháng 3/2026 doanh thu tăng lên gấp ba lần so với một tháng trước đó. Ngay những giờ đầu khi eo biển Hormuz bị đóng cửa, Philippines vốn phải nhập khẩu đến 98 % dầu hỏa tiêu thụ nội địa, đã lập tức « ban hành tình trạng khẩn cấp năng lượng » đồng thời « tăng tốc tiến trình phát triển năng lượng xanh ». Báo tài chính Mỹ The Wall Street Journal ghi nhận, để thực hiện mục tiêu này, Manila sẽ « phụ thuộc nhiều hơn vào thiết bị của Trung Quốc ». Điều đó cũng có nghĩa là Philiipines nên nhanh chóng quên đi những tranh chấp chủ quyền biển đảo với Bắc Kinh. Eo biển Hormuz bị đóng cửa dài ngày, từ Canada đến Phần Lan, Anh Quốc đều vội vã « sưởi ấm quan hệ với Bắc Kinh ». Thủ tướng Tây Ban Nha vừa đến Trung Quốc và một trong những hồ sơ lớn được thảo luận liên quan đến « hợp tác phát triển năng lượng xanh », « bảo đảm an toàn cho các nguồn cung cấp khoáng sản chiến lược », nguyên liệu thiết yếu cho công nghệ xanh. Bộ trưởng Kinh Tế Đức chuẩn bị đến Bắc Kinh với những mục tiêu tương tự. Trong điều kiện đó, liệu Bruxelles còn dám đòi đánh thuế ô tô điện của Trung Quốc xuất khẩu sang châu Âu hay không ? Chuyên gia người Trung Quốc Định Nhất Phàm nêu lên một khía cạnh khác cho thấy xung đột ở Trung Đông vừa thách thức Bắc Kinh nhưng cũng vừa mở ra nhiều cơ hội cho nước này. « Tàu thuyền Trung Quốc đã được phép đi qua. Ngay cả trong trường hợp eo biển Hormuz có hoàn toàn bị phong tỏa đi chăng nữa thì với các nguồn cung cấp đa dạng như với Nga, Úc hay năng lượng đi qua ngả Alaska, dây chuyền cung cấp cho Trung Quốc không sợ bị đứt quãng. Nhưng đối với các doanh nghiệp thì khác. Tập đoàn vận tải đường biển Cosco, lớn nhất thế giới chẳng hạn, đang thực sự đau đầu vì tình hình ở eo biển Hormuz. Cùng lúc một số phương tiện giao thông khác lại có lợi, chẳng hạn như chuyên chở bằng đường sắt, hệ thống xe tải trên bộ … » Một cột trụ tương lai trên bàn cờ năng lượng quốc tế ? Nhìn xa hơn, Trung Quốc đang củng cố hình ảnh của một quốc gia đáng tin cậy trên nhiều phương diện kể cả trong vai trò một nhà cung cấp năng lượng đáng tin cậy, bao gồm cả các nước trong Vùng Vịnh. Chuyên gia Trung Quốc về khu vực này thuộc Đại học ngoại ngữ Chiết Giang, Mã Hiểu Lâm (Ma Xiaolin), phân tích với RFI : « Không loại trừ khả năng chiến tranh Trung Đông là bệ phóng cho công nghệ của Trung Quốc, đặc biệt là trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo, siêu dữ liệu, điện toán hiệu năng cao... Các Tiểu Vương Quốc Ả Rập Thống Nhất đang muốn phát huy các lĩnh vực này.  Năm ngoái, Abou Dabi đã đầu tư rất nhiều vào Mỹ để xây dựng các trung tâm xử lý dữ liệu. Nhưng với những thay đổi trong chính sách đối ngoại của Hoa Kỳ, với những xáo trộn ở Trung Đông và nhất là sau vụ Iran phá hủy những trung tâm xử lý dữ liệu của Amazone và Oracle, Các Tiểu Vương Quốc Ả Rập Thống Nhất có thể sẽ đẩy mạnh hướng hợp tác với Trung Quốc về công nghệ cao ». Công nghệ xanh và khoáng sản chiến lược Không có khoáng sản hiếm thì không có công nghệ xanh. Hiện tại, Trung Quốc đang kiểm soát đến 90 % xuất khẩu đất hiếm. Cả Mỹ cũng phải phụ thuộc vào đối tác châu Á này. Vừa có nguyên liệu, vừa làm chủ công nghệ chế tạo từ bình điện ô tô đến xe hơi, từ những tấm pin mặt trời đến công nghiệp chế tạo cánh quạt để tạo ra năng lượng gió. Thông tín viên Cléa Broadhurts từ Bắc Kinh nói đến thế áp đảo của Trung Quốc ở nhiều cấp độ khác nhau. « Giá đất hiếm tăng mạnh, nhu cầu về năng lượng tái tạo bùng nổ. Trung Quốc củng cố vị thế chiến lược ở nhiều cấp độ. Trước hết, liên quan đến đất hiếm. Đây là những kim loại thiết yếu trong công nghệ điện gió, cũng không thể thiếu để chế tạo bình điện ô tô hay xe điện. Trên tất cả những lĩnh vực này Trung Quốc đều chiếm thế thượng phong và nhất là đang kiểm soát phần lớn dây chuyển sản xuất. Việc giá cả tăng 45 % là tín hiệu mạnh. Lý do là Trung Quốc vừa hạn chế xuất khẩu vừa đang đối phó với căng thẳng ngày càng lớn với Washington. Mỹ muốn bảo đảm các nguồn cung cấp về khoáng sản chiến lược. Ngoài ra Bắc Kinh còn được hưởng lợi từ khan hiếm năng lượng toàn cầu. Chiến tranh Trung Đông gây xáo trộn trên thị trường dầu hỏa và khí đốt, như thể đang tạo đà cho năng lượng tái tạo. Nhiều quốc gia trên thế giới và người tiêu dùng tư nhân đang hướng về năng lượng mặt trời, năng lượng gió và bình điện để thay thế. Trung Quốc đang dẫn đầu trên tất cả những phương diện đó. Phần lớn pin mặt trời trên thế giới là do Trung Quốc sản xuất, bình điện hay ô tô điện cũng vậy. Hệ quả là kim ngạch xuất khẩu của Trung Quốc trong các lĩnh vực này tăng nhanh. Đối với nhiều quốc gia, giảm phụ thuộc vào năng lượng hóa thạch có nghĩa là phải chấp nhận để lệ thuộc vào thiết bị của Trung Quốc. Đây là một sự thay đổi thầm lặng. Chuyển đổi năng lượng cũng đang làm thay đổi tương quan lực lượng giữa Trung Quốc với phần còn lại trên thế giới. Chưa chắc đây sẽ là một mối quan hệ sẽ cân đối hơn ». Sau hai tháng chiến sự tại Trung Đông, Trung Quốc cũng như phần còn lại trên thế giới đương nhiên mong thị trường dầu, khí hạ nhiệt. Cái may của Bắc Kinh là có thể trông cậy vào năng lượng hóa thạch của Nga. Cùng lúc, cơn sốt năng lượng hiện tại là một cú hích bất ngờ cho các nhà sản xuất ô tô điện Trung Quốc, là một tin vui cho ngành xuất khẩu thiết bị năng lượng xanh. Chỉ có các quốc gia phải nhập khẩu năng lượng thì đang chuyển từ tình trạng « phụ thuộc vào năng lượng hóa thạch » mà các nước Vùng Vịnh đến nay là một đối tác quan trọng bậc nhất, sang thế phụ thuộc vào Trung Quốc. Giới trong ngành nói đến một « cuộc cách mạng đang hình thành trên bàn cờ năng lượng quốc tế », có lợi cho Bắc Kinh. Chiến tranh Iran mà Mỹ và Israel khởi động là bệ phóng cho ngành công nghệ xanh của đối thủ quan trọng nhất trong mắt Washington.    

Can thiệp quân sự chớp nhoáng vào Venezuela, đe dọa sáp nhập quần đảo Groenland, gây áp lực mạnh đối với Colombia và Cuba, tổng thống Mỹ Donald Trump đã có một cách chào đón năm mới 2026 khiến thế giới sững sờ. Nhưng những gì ông Trump đang làm đều tuân theo một lô-gic kép : Đầu tiên là chủ nghĩa bành trướng của Mỹ và tiếp đến là thiết lập một trật tự địa chính trị mới trên phạm vi toàn cầu. Thế giới quan này của Mỹ không phải là điều gì mới mẻ. Sử gia Pierre Singaravélou nói đến « sự trở lại và tiếp tục của chủ nghĩa thực dân, một làn sóng chủ nghĩa đế quốc mới của Mỹ » (France 5 ngày 11/01/2026). Nhà địa chính trị học Florian Louis nhắc lại Hoa Kỳ về cơ bản là « một quốc gia thực dân » (Les Echos ngày 18/01/2026). Hoa Kỳ : « Quốc gia thực dân » Nhìn lại lịch sử, xuất phát từ 13 thuộc địa cũ ở bờ đông Bắc Mỹ vào thời điểm Anh Quốc công nhận độc lập vào năm 1783, Hoa Kỳ đã dần « mở rộng bờ cõi về phía Tây » bằng mọi cách cần thiết, chủ yếu theo hai phương pháp chính : Bạo lực chống lại các cộng đồng bản địa, các cường quốc thực dân cũ, Pháp cùng Vương quốc Anh và Tiền bạc cho tất cả những điều còn lại. Nếu nhìn kỹ trên bản đồ, những cuộc chinh phục lãnh thổ đó chỉ mở rộng sang phía Tây và lên phía Bắc, như mua bang Louisiana năm 1803, Florida năm 1819, các bang Tây Nam nước Mỹ thuộc phía bắc Mêhicô lần lượt trong các năm 1848 và 1853, hay đợt mua lãnh thổ quan trọng sau cùng là bang Alaska năm 1867, mà chưa bao giờ mở rộng xuống hẳn phía nam bán cầu. Do vậy, việc đòi mua Groenland là hoàn toàn phù hợp với đường lối này trong lịch sử Hoa Kỳ.  Giảng viên Florian Louis, trường Đại học Sư phạm, biên tập viên trang địa chính trị Le Grand Continent, trong mục Plan Carte của Les Echos, giải thích:  « Hoa Kỳ tỏ ra rất do dự về việc mở rộng bờ cõi xuống phía nam. Họ tìm cách mở rộng ảnh hưởng, thế thống trị hơn là mở rộng lãnh thổ (…) Ở phía nam, không có điều mà Mỹ gọi là những người WASP (viết tắt của White Anglo-Saxon Protestant), tức người da trắng gốc Anh theo đạo Tin Lành. Đây là khu vực của những người Công Giáo gốc La-tinh, người lai. Và điều đó từ lâu khiến người Mỹ sợ hãi và vẫn tiếp tục khiến nhiều người trong số họ lo sợ, đặc biệt là Donald Trump ». « Tây bán cầu »: Sân sau của Mỹ ! Quả thật, tổng thống Mỹ Donald Trump chỉ nói đến sáp nhập hay xâm chiếm Canada, Groenland, nhưng cho xây tường ở biên giới giữa Mỹ và Mêhicô. Rõ ràng là có những nơi để sáp nhập và có những nơi chỉ để thống trị. Và một trong những giải pháp để duy trì uy lực của Mỹ là một hình thức co cụm, không phải khép mình thành một nước biệt lập, mà là vào toàn bộ lục địa châu Mỹ. Thế nên mới có khái niệm khác quan trọng hơn : « Bán cầu » ! Giáo sư địa lý Vincent Capdepuy, chuyên gia về đồ họa, trả lời Les Echos lưu ý khái niệm « bán cầu » đã có từ xa xưa. Những bản vẽ đồ họa cổ nhất do thầy tu và nhà đồ họa Franciscus Monacus công bố năm 1524 cho thấy hai bản đồ nhỏ được đặt đối diện nhau, hai quả địa cầu, hai bán cầu với hai tiêu đề khác nhau : « Bên trái là một quả địa cầu tượng trưng điều mà người ta có thể gọi là lục địa Âu – Á – Phi, tức bao gồm châu Âu, châu Phi và châu Á. Ở trang bên phải, chúng ta có một địa cầu hình bán cầu khác tượng trưng cho châu Mỹ hoặc ít nhất những gì người ta biết về bán cầu này vào đầu thế kỷ XVI. Một bên ghi "Bán cầu này của thế giới phục tùng vua Bồ Đào Nha" và bên kia ghi "Bán cầu này của thế giới phục tùng vua Tây Ban Nha" ». Như vậy, ngay từ đầu thế kỷ 16, người ta đã có một thế giới quan địa chính trị phân chia địa cầu thành Đông và Tây. Và đây chính là tầm nhìn của Mỹ, tin rằng thế giới được phân chia thành Đông và Tây, chứ không phải giữa Bắc và Nam. Thuật ngữ « bán cầu » từ đó đã xuất hiện trong học thuyết Monroe nổi tiếng, về cơ bản quy định rằng mỗi lục địa nên ở yên trong vị trí của mình. Năm 1904, tổng thống Théodore Roosevelt còn bổ sung một hệ luận cho học thuyết này khi nhiều lần dùng đến thuật ngữ « Tây bán cầu », trở thành một trong những diễn ngôn chiến lược của Mỹ trong suốt nhiều thập niên sau đó, như cho thành lập Văn phòng Phụ trách các Vấn đề Tây bán cầu năm 1999, Cục phụ trách các Vấn đề Tây bán cầu trực thuộc Hội đồng An ninh Quốc gia năm 2001, và gần đây nhất tái cơ cấu quân đội Mỹ với việc thành lập Bộ Tư lệnh Tây bán cầu tháng 12/2025. Theo phân tích Florian Louis, chính trong lô-gic Tây bán cầu mà người ta có thể tìm thấy nguồn gốc của chủ nghĩa biệt lập Mỹ : « Trên thực tế, người ta có thể tìm thấy nguồn gốc của chúng trong phát biểu chia tay nổi tiếng của George Washington vào cuối nhiệm kỳ tổng thống của ông. Trong bài phát biểu này, nói một cách đơn giản, ông nói với người dân Mỹ rằng "những rắc rối của châu Âu là vấn đề của họ, của người dân châu Âu. Tốt nhất là chúng ta chớ nên can thiệp vào đó, chúng ta ở rất xa châu Âu". Đây chính là nguồn gốc của điều mà người ta có thể gọi là chủ nghĩa biệt lập Hoa Kỳ ». Xét cho cùng, thế giới là một đại dương bao la với hai hòn đảo, một đảo cực lớn, có thể được gọi là Á-Âu, và một hòn đảo nhỏ hơn tức châu Mỹ. Hai vùng biển Đại Tây Dương và Thái Bình Dương giống như những con hào bảo vệ pháo đài châu Mỹ với một loại thành trì ở trung tâm là Hoa Kỳ khỏi phần còn lại của thế giới, tức là Á-Âu. Trong nhãn quan này, tự cô lập với phần còn lại của thế giới và tập trung vào lục địa châu Mỹ vừa là cách để củng cố thế thống trị của Mỹ, vừa để tự bảo vệ mình. Như vậy, trên phương diện địa chính trị toàn cầu, những hành động gần đây của chính quyền Trump là một bước ngoặt thực sự so với những gì Hoa Kỳ đã quen làm đối với châu Âu từ sau Đệ Nhị Thế Chiến. Theo nhà địa chính trị học Florian Louis, đây là « một kiểu thoái lui của sức mạnh Mỹ, không còn tập trung bảo đảm an ninh thế giới như đã từng làm, ít nhất là từ sau Thế Chiến Thứ Hai, mà là tập trung bảo đảm an ninh cho toàn bộ lục địa châu Mỹ ». Chủ nghĩa đế quốc tài nguyên Nhưng bước thứ hai trong chiến lược gia tăng ảnh hưởng, kiểm soát an ninh tại châu lục mới là điều quan trọng. Hoa Kỳ sẽ phải tăng tốc can thiệp vào toàn bộ châu lục như những gì đã diễn ra vào đầu năm mới 2026 : Từ bắt cóc tổng thống Venezuela Nicolas Maduro, đòi sáp nhập quần đảo Groenland, đến đe dọa Cuba và Colombia… Mục tiêu là nhằm chứng tỏ Hoa Kỳ đang ở trong sân nhà của mình tại châu Mỹ và họ có thể làm bất cứ điều gì mình muốn. Điều này cũng chẳng phải là mới. Trong quá khứ, giai đoạn 1898 – 1994, Mỹ đã hơn 40 lần can thiệp cả trực tiếp lẫn gián tiếp vào Nam Mỹ, dẫn đến việc thay đổi các chính phủ. Tuy nhiên, điểm mới nhất hiện nay là Washington không dung thứ cho một sự can thiệp nào từ các cường quốc khác vào lục địa. Khi nói về việc Trung Quốc kiểm soát kênh đào Panama và biện minh cho việc đòi sáp nhập Groenland, nguyên thủ Mỹ còn có một dụng ý : Ngăn chặn Trung Quốc chiếm giữ các nguồn tài nguyên thiên nhiên ! Nói một cách khác, quyền tiếp cận các nguồn tài nguyên thiên nhiên dường như đang là kim chỉ nam cho xu hướng địa chính trị mới. Hoa Kỳ can thiệp để chiếm đoạt tài nguyên thiên nhiên không phải là điều bí mật, nhưng chưa bao giờ thừa nhận. Trong vụ Venezuela, tổng thống Trump công khai tuyên bố can thiệp để kiểm soát tài nguyên. Hành động này còn nhằm mục đích ngăn chặn các nước khác làm điều tương tự. Chiến lược này đã được ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio giải thích rõ vào ngày 05/01/2026 trên kênh truyền hình NBC, khi một lần nữa viện dẫn đến khái niệm về « Tây bán cầu » : « Hoa Kỳ đâu cần đến dầu mỏ của Venezuela. Thứ này có rất nhiều ở Mỹ. Điều mà Hoa Kỳ sẽ không cho phép là ngành công nghiệp dầu khí của Venezuela lại do các đối thủ của Mỹ kiểm soát. Quý vị có hiểu là tại sao Trung Quốc cần đến dầu hỏa Venezuela ? Vì sao Nga cần đến nguồn nhiên liệu này ? Và cả Iran nữa. Tại sao ? Những nước đó thậm chí không nằm trên lục địa này. Đây là Tây Bán Cầu, là nhà của chúng ta ! » Donald Trump cùng nhiều nhân vật khác cho rằng chỉ kiểm soát hạ tầng cơ sở, bảo đảm tự do thương mại như trước đây là chưa đủ, mà « phải đi trước một bước, chiếm đoạt lãnh thổ, nắm giữ quyền chủ quyền đối với chúng để bảo đảm nguồn cung cấp », theo như phân tích của nhà nghiên cứu Florian Louis với nhật báo Les Echos, trong mục Plan Carte. Nhưng đâu chỉ có ở Tây Bán cầu, Donald Trump không để các đối thủ lớn khác theo đuổi các lợi ích của họ một cách tùy ý. Tại châu Phi, Hoa Kỳ tài trợ các dự án đường sắt tại một số nước để đưa khoáng sản thiết yếu về phía các cảng ở bờ tây của lục địa. Điều này cho thấy Hoa Kỳ thời Donald Trump không hẳn co cụm trong phần lục địa của mình, vì điều đó có tạo cơ hội cho các tác nhân khác, đặc biệt là Nga và Trung Quốc, mở rộng vùng ảnh hưởng của họ. Donald Trump và ba đế chế Câu hỏi đặt ra ở đây là phải chăng thế giới của Trump được chia thành ba đế chế : Mỹ, Nga và Trung Quốc ? Theo quan điểm của Benahouda Abdelaim, cây bút xã luận địa chính trị của Les Echos, Donald Trump chỉ hình dung ra một đế chế và vài đế chế nhỏ hơn. « Ông ấy chỉ hình dung ra đế chế Mỹ ở Tây bán cầu. Trên thực tế, Trump phản đối bất kỳ đế chế nào xâm phạm lãnh địa của mình, đặc biệt là đế chế Trung Quốc. Trump tin rằng bằng cách củng cố "sân sau" của mình, Hoa Kỳ sẽ ngăn chặn các cường quốc khác thách thức sự thống trị của Mỹ ở Tây bán cầu ». Trong suy nghĩ của Trump, có thể có ba đế chế, nhưng trên hết, có một thứ bậc giữa những đế chế này. Thế giới quan này của ông được trình bày rõ trong bản Chiến lược An ninh Quốc gia công bố hồi tháng 12/2025. Nga và Trung Quốc được đề cập rộng rãi như là những đối thủ cạnh tranh, hoàn toàn trái ngược với bản tóm tắt năm 2017 của chính quyền Trump I, chỉ trích hai nước này muốn định hình một trật tự thế giới khác đi ngược hoàn toàn với các giá trị và lợi ích của Hoa Kỳ. Chiến lược An ninh 2025 cho thấy có một sự tương phản rõ rệt. Trong quan hệ với Nga, chính quyền Trump muốn khôi phục ổn định chiến lược khi tập trung vào cách xây dựng lại các liên minh. Cây bút xã luận địa chính trị Benahouda Abdelaim giải thích : « Rõ ràng cả Donald Trump và một số lãnh đạo trong phe "Làm cho nước Mỹ vĩ đại trở lại" của ông đều tin rằng nên để Nga tự giải quyết mọi việc với Châu Âu và theo một cách nào đó, bên giỏi nhất sẽ thắng, với ý tưởng ngầm rằng điểm yếu cố hữu của mô hình thảo luận, chia sẻ và cùng suy nghĩ của Châu Âu sẽ bị quyết tâm của Nga đè bẹp. » Đối phó với Trung Quốc, tóm tắt chiến lược 2025 chỉ đề cập đến vấn đề kinh tế. Mục tiêu là khôi phục cân bằng quan hệ thương mại và ngăn chặn Trung Quốc hoạt động trong vùng Tây Bán cầu. Về điểm này, Benahouda Abdelaim có nhận định như sau : « Trên thực tế, Trump chỉ coi Trung Quốc như là một đối thủ mang tính hệ thống, cần phải ngăn chặn nước này mở rộng thế thống trị tại châu Á. Đó là lý do tại sao, đối với ASEAN, Hàn Quốc, Ấn Độ và Úc, Trump sẽ luôn cố gắng làm sao thách thức sự bành trướng của đế chế Trung Quốc mà không dẫn đến việc Trung Quốc thách thức sự thống trị của Mỹ ngay trên sân nhà mình. » Vậy nên, trong suy nghĩ của Trump, có đế chế Mỹ, có đế chế Trung Quốc cần phải đối phó bằng mọi giá, và tiếp đến để Nga tự giải quyết mọi việc với Châu Âu. Chỉ có điều, giữa thế giới quan của ông và thực tế đang diễn ra lại có một khoảng cách khá lớn. Phải chăng thế giới quan đó chỉ tồn tại trong đầu của Trump ? Và nhất là ý tưởng ngăn chặn Trung Quốc bằng mọi giá liệu có khả thi ngay trong chính khu vực Tây Bán cầu, khi mà Trung Quốc đã cắm rễ sâu trong « sân sau » nhà Trump ? Một điều chắc chắn, với cách hành xử như thể ông là hoàng đế trong vùng bán cầu của mình cũng như trong sân sau của Mỹ, thế giới dường như đang bước vào một kỷ nguyên mới, kỷ nguyên của các đế chế. Một thế giới  mà ở đó các nguồn tài nguyên thiên nhiên sẽ chi phối toàn bộ địa chính trị toàn cầu ! (Theo Les Echos)

Hai mươi năm để hãng xe BYD chinh phục thế giới, qua mặt tập đoàn ô tô điện của Mỹ Tesla. Trung Quốc trong năm 2025 đã xuýt soán ngôi Nhật Bản trở thành nhà sản xuất xe hơi số một toàn cầu. Đâu là bí quyết đưa BYD để vươn ra thế giới ? Một lần nữa, Trung Quốc lại đe dọa đến sự sống còn của những gì từng làm nên tên tuổi của ngành công nghiệp Âu, Mỹ ! Hãng xe Tesla của tỷ phú Mỹ ngay những ngày đầu 2026 đã nhận được tin xấu : Vị trí số 1 thế giới về ô tô điện đã bị đối thủ Trung Quốc BYD trong tay tỷ phú Vương Truyền Phúc (Wang Chuanfu) cướp mất. Trong cả năm 2025, Tesla chỉ bán được hơn 1,6 triệu chiếc xe trên toàn cầu, giảm đi mất 9 % so với một năm trước đó. Trái lại hãng xe BYD đã bán được hơn 2 triệu chiếc xe điện. Trên thị trường Trung Quốc, xe của Tesla dễ dàng bị « hàng nội địa » cạnh tranh. 2025 : BYD lên ngôi Sau các nước châu Á lân cận, sau các nước đang phát triển tại châu Mỹ Latinh và châu Phi, xe Trung Quốc bắt rễ vào châu Âu và hướng tới Canada. 2025, xe điện (EV) chiếm hơn một phần tư số xe mới được bán ra trên toàn thế giới. Một nửa doanh số toàn cầu tập trung tại Trung Quốc, nơi đã sản xuất 16 triệu xe điện và 2,6 triệu trong số đó là để xuất khẩu. Con số này cao gấp đôi so với năm trước. Hiện tại, Mexico cùng với Brazil, Indonesia và Các Tiểu Vương Quốc Ả Rập Thống Nhất, nằm trong số mười thị trường xuất khẩu xe điện Trung Quốc lớn nhất. Theo ngân hàng tư nhân Mỹ Jefferies, điểm mạnh của BYD trong năm 2025 là doanh thu trên các thị trường quốc tế : xe của hãng này - nhất là trong lĩnh vực sử dụng vừa xăng, vừa điện, càng lúc càng được khách hàng châu Á ưa chuộng. Nhưng đáng nói hơn cả là BYD liên tục chinh phục thêm các thị trường ở rất xa Thâm Quyến : số lượng xe bán ra tại Brazil năm 2025 tăng hơn 50 %, tăng 148 % trên thị trường Mêhicô, được nhân lên hơn gấp 5 lần so với hồi 2024 tại Anh Quốc. Trên thị trường Tây Ban Nha, số lượng xe bán ra tăng gần 580 % … Riêng tại Pháp, logo của BYD ngày càng xuất hiện nhiều hơn, nhưng trên tổng số 1,7 triệu chiếc xe mới (ô tô điện và xe chạy bằng xăng, dầu) bán ra trong năm vừa qua, chỉ có 10.000 chiếc là xe của tập đoàn Trung Quốc do nhà tỷ phú họ Vương điều hành. Vào lúc Bruxelles vì muốn bảo vệ các tập đoàn châu Âu đòi đánh thuế xe Trung Quốc thì BYD nhanh chóng quyết định mở nhà máy sản xuất ngay trên Lục Địa Già. Sau Hungary và Thổ Nhĩ Kỳ, BYD nhắm tới Tây Ban Nha để mở thêm một cơ sở thứ ba tại châu Âu vào quãng 2030. Với cả ba nhà máy ở Szeged - Hungary chính thức hoạt động từ năm nay, cơ sở tại Manis Thổ Nhĩ Kỳ và một tại Tây Ban Nha, BYD có khả năng cung cấp 450.000 chiếc xe hàng năm. BYD nói riêng và tất cả các hãng xe Trung Quốc nói chung không chen chân được vào thị trường Mỹ nhưng trong tháng 1/2026 sau chuyến công du đến Bắc Kinh trong ba ngày, thủ tướng Canada, Mark Carney thông báo khai thông được hồ sơ ô tô với Trung Quốc. Cũng quyết định này khiến tổng thống Hoa Kỳ, Donald Trump nổi dóa, đòi đánh thuế 100 % vào hàng hóa của Canada xuất khẩu sang Mỹ vì Ottawa bắt tay với Trung Quốc trong lĩnh vực xe hơi.  Thực ra, từ tháng 7 năm 2023, các quốc gia đang phát triển là động lực thúc đẩy tăng trưởng xuất khẩu của Trung Quốc. Chẳng hạn, Mêhicô đã nhập khẩu 100.000 xe điện Trung Quốc vào năm 2025, gấp đôi so với năm 2024.  Ba lợi thế lớn để chinh phục thế giới Đâu là bí quyết thành công của tập đoàn do kỹ sư Vưong Truyền Phúc sáng lập năm 1995 ? BYD, có trụ sở tại Thâm Quyến, hiện đã là nhà sản xuất xe hybrid sạc điện (plug-in hybrid) lớn nhất thế giới, ngang ngửa với tập đoàn của tỷ phú Mỹ Elon MuskTesla trên thị trường xe điện. Thậm chí, hãng còn được dự đoán sẽ vượt qua Tesla ngay trong năm nay. Một con số cho thấy rõ tầm vóc của gã khổng lồ châu Á này : năm 2022, BYD đã bán gần 2 triệu chiếc xe sạch tại Trung Quốc, tương đương với tổng doanh số xe điện của toàn bộ thị trường châu Âu cộng lại, tính trên mọi thương hiệu. Một thành tích không hề nhỏ đối với một công ty mới chỉ hơn 20 năm tuổi và ban đầu chỉ sản xuất pin cho điện thoại di động. Công ty có tham vọng rất lớn tại châu Âu, trong đó có kế hoạch xây dựng một nhà máy khổng lồ để sản xuất xe điện ngay trên Lục Địa Già. Khoản đầu tư lên tới gần 10 tỷ euro, kèm theo hàng nghìn việc làm. Vì thế Pháp, Đức và Tây Ban Nha, để thu hút tập đoàn Trung Quốc, đang lao vào một cuộc cạnh tranh vô cùng gay gắt. Quốc gia nào đưa ra mức trợ cấp công lớn nhất, vị trí tốt nhất và các ưu đãi thuế hấp dẫn nhất sẽ có lợi thế. Pháp có một lợi thế không nhỏ là công cụ « bonnus écologique » để khuyến khích sử dụng xe điện, là một cú hích không nhỏ cho ô tô điện của BYD sản xuất tại các nhà máy sắp hoạt động trên lãnh thổ châu Âu. BYD có ba lá chủ bài rất mạnh để dẫn đầu trên thị trường ô tô điện và xe hybrid : một là Nhà nước hỗ trợ trong khuôn khổ kế hoạch tự chủ Made In China 2025 của ông Tập Cận Bình ; hai là nhân công của Trung Quốc rẻ. Nhờ vậy mà xe Trung Quốc dễ dàng thu hút chú ý của các khách hàng tại những quốc gia đang phát triển. Tại Pháp chẳng hạn, theo thông tin từ trang mạng chuyên về năng lượng sạch ECOInfo, giá tối thiểu một chiếc xe một chiếc ô tô điện là 17.000 euro, thì chỉ cần 11.000 euro là có thể mua được một chiếc BYD. Ưu thế thứ ba của hãng xe Trung Quốc này là một tầm nhìn chiến lược của doanh nhân họ Vương. Ban đầu, BYD chỉ là một nhà sản xuất pin cho điện thoại trước khi bắt đầu hướng tới việc sản xuất xe buýt điện để giảm bớt ô nhiễm môi trường tại quốc gia hơn 1 tỷ dân này. Nhưng đến 2023 hãng xe Trung Quốc này có lúc đã qua mặt được Tesla về số lượng sản xuất. Một năm sau, tại triển lãm ô tô Bắc Kinh, BYD trình làng phát minh pin thế hệ mới, cho phép chạy được 2000 km trước khi phải nạp điện trở lại. (Để so sánh, với xe Tesla của Mỹ, tối đa là hơn 800 km lại phải nạp điện).  Bên cạnh đó, cho dù mới vừa ngoài 20 năm hoạt động, chỉ một nhà máy của BYD tại Thâm Quyến, tuyển dụng 57.000 công nhân. Trong lúc hãng xe Pháp Renault, được thành lập từ năm 1898, hiện có khoảng 90.000 nhân viên trên toàn thế giới – gần một nửa trong số đó làm việc trong các nhà máy tại Pháp. Về năng suất, căn cứ vào những thông tin cung cấp cho báo chí, thì chỉ riêng tại nhà máy này, nơi BYD đã khởi nghiệp, « cứ mỗi phút là một chiếc xe đã hoàn tất », đây cũng là nơi nhãn hiệu lắp ráp đến 12 kiểu xe khác nhau. Khó khăn ở phía trước Trên thị trường nội địa, BYD không được « thuận buồm xuôi gió » như trên thương trường quốc tế : từ 2023 chỉ một mình tập đoàn này chiếm 35% thị phần xe điện và xe hybrid sạc điện tại Trung Quốc. Theo Bill Russo, chủ tịch tổng giám đốc công ty tư vấn có trụ sở tại Thượng Hải Automobility Ldt, « Mối nguy lớn nhất đối với BYD chính là BYD ». Hãng này đã trở nên quá lớn, và có nguy cơ làm khuynh đảo thị trường ô tô nội địa. Để tránh làm lu mờ các tập đoàn nhà nước, Bắc Kinh sẽ không để BYD vượt quá 20% thị phần và BYD không còn lựa chọn nào khác ngoài việc tập trung vào xuất khẩu. Doanh số của BYD tại Trung Quốc đã giảm 10 % trong năm qua so với năm 2024, bị những tên tuổi khác như Leapmotor hay Xpeng… cạnh tranh. Hệ quả kèm theo, như giới trong ngành ghi nhận, càng gặp khó khăn trên thị trường nội địa, BYD lại càng « trở nên lợi hại hơn » để xuất khẩu bằng mọi giá. Điều này báo trước những cuộc đối đầu « khốc liệt » giữa hãng xe này của Trung Quốc với các nhà sản xuất Âu-Mỹ. Tesla bắt đầu trả giá : Elon Musk dù đã được chủ tịch Tập Cận Bình tiếp đón như một nguyên thủ quốc gia nhưng quyền lợi của các tập đoàn Trung Quốc vẫn là trên hết. Còn tại châu Âu, đối với những tên tuổi trong ngành công nghiệp xe hơi lâu đời nhưu Volkswagen hay Mercedes… của Đức, Renault, Peugeot, Citroen của Pháp… BYD với những phương tiện khổng lồ (cả về vốn lẫn nhân sự) và với thế thượng phong về công nghệ sản xuất bình điện, đang trở thành một cơn « ác mộng ». Trong lĩnh vực xe điện, Trung Quốc gần như đi trước châu Âu khoảng 10 năm. Với BYD, Bắc Kinh đã thực sự tạo ra một « cỗ máy chiến tranh » : xe của BYD có khả năng cạnh tranh cực cao. Tại triển lãm ô tô Thượng Hải gần đây nhất, hãng đã giới thiệu một mẫu xe cỡ nhỏ với giá dưới 10.000 euro. Vì vậy, các nhà sản xuất châu Âu sẽ buộc phải chạy theo. BYD khơi dậy cơn ác mộng : các tập đoàn điện thoại di động và viễn thông Trung Quốc như Huawei, Oppo hay Xiaomi đã từng bước loại hẳn các thương hiệu lớn của châu Âu Alcatel và Nokia, để rồi giờ đây, chỉ còn lại Apple của Mỹ và Samsung của Hàn Quốc đủ sức đối đầu với các hãng Trung Quốc. Các nhãn hiệu đó liệu sẽ trụ được bao lâu trước những khối lượng xe quá lớn, lại vừa rẻ, vừa đa dạng hiện diện ở đủ mọi gam của BYD, sắp được sản xuất từ các nhà máy ở Hungary, Thổ Nhĩ Kỳ và Tây Ban Nha ? Giới trong ngành ý thức được rằng chỉ trong một thời gian rất ngắn, điện thoại di động của những tên tuổi lớn trong ngành như Alcatel của Pháp hay Nokia của Phần Lan hoàn toàn biến mất khỏi thị trường.

« Châu Âu có Groenland và nắm giữ rất nhiều công trái phiếu của Mỹ ». Ngân hàng Đức, Deutsche Bank nhắc nhở Washington vào lúc tổng thống Hoa Kỳ định tung đòn thuế quan và cả giải pháp quân sự chiếm đoạt Groenland của Đan Mạch. Châu Âu, đang nắm giữ 40 % cổ phần và công trái phiếu của siêu cường số 1 toàn cầu. Với 10 ngàn tỷ đô la trong tay, Lục Địa Già có thể sử dụng nợ của nước Mỹ như một công cụ để bảo vệ « chủ quyền lãnh thổ » ? Sau nhiều ngày đe dọa, cuối cùng tổng thống Donald Trump dịu giọng với châu Âu trên vấn đề Groenland khi thấy lãi suất tín dụng dài hạn 10 năm mà Hoa Kỳ tăng cao, gần đụng ngưỡng 5 %. Hôm 18/01/2026 một quan chức của Deutsche Bank, ngân hàng lớn nhất của Đức nhắc đến một thực tế : « Cho dù là một cường quốc quân sự và là nền kinh tế số 1 toàn cầu nhưng Hoa Kỳ có một nhược điểm, khi bị phụ thuộc vào những quốc gia khác để thanh toán hóa đơn ». Tạp chí tài chính Mỹ Forbes hôm 04/01/2026 trong bài viết mang tựa đề Mỹ với mức nợ khổng lồ 38.000 tỷ đô la, ai là chủ nợ của chúng ta ? Khoảng từ 25 đến 32 % số tiền đó, -tương đương với từ 950 đến 1216 tỷ đô la, do các chủ nợ nước ngoài quản lý. Nhật Bản (1.130 tỷ đô la) Anh Quốc (807 tỷ) và Trung Quốc (750 tỷ đô la) nắm giữ nợ công của Hoa Kỳ nhiều hơn cả. Điều đáng nói hơn cả là hiện tại Bắc Kinh chỉ còn nắm giữ 750 tỷ đô la công trái phiếu - Treasuries của Mỹ, tức chỉ bằng một nửa so với 10 năm trước đây. Gánh nặng 1.000 tỷ đô la một năm để trả lãi cho chủ nợ Với  núi nợ 38.000 tỷ đô la đó, trung bình hàng năm Bộ Ngân Khố phải chi 1.000 tỷ đô la chỉ để trả tiền lãi cho các chủ nợ. Do vậy Nhà Trắng đương nhiên rất quan tâm đến những trồi sụt của lãi suất ngân hàng, lãi suất tín dụng ngắn và dài hạn mà Hoa Kỳ phải đi vay. Theo thẩm định của hãng tin Mỹ Bloomberg, Liên Hiệp Châu Âu mà Đan Mạch là một thành viên, cùng với Anh Quốc, Thụy Sĩ và Na Uy đang nắm giữ khoảng 10 % tổng nợ công của nước Mỹ và nếu tính luôn cả công trái phiếu và cổ phần của các công ty Mỹ trong tay các nhà đầu tư châu Âu thì tỷ lệ này lên tới 40 %. Hậu quả sẽ ra sao nếu như các nhà đầu tư châu Âu « bán đi hay chỉ cần ngừng mua thêm vào công trái phiếu bộ Ngân Khố Hoa Kỳ phát hành ? Washington lùi bước trước nguy cơ lạm phát đánh mất lá phiếu của cử tri Trên đài truyền hình tư nhân BFM TV John Plassard thuộc ngân hàng tư Cité Gestion -Genève Thụy Sĩ cho rằng tổng thống Donald Trump dịu dọng với châu Âu trên vấn đề Groenland trước hết là do áp lực chính trị trong nước. Tháng 11/2026 Hoa Kỳ tổ chức bầu cử giữa nhiệm kỳ và Nhà Trắng tuyệt đối không muốn để cử tri bất mãn vì vật giá leo thang. Áp lực của Châu Âu chỉ là một trong những yếu tố khiến Washington nhượng bộ. « Lần này, mối đe dọa không chỉ xuất phát từ việc lãi suất tín dụng đi vay dài hạn tăng đột ngột do vấn đề Groenland. Thực ra một trong những yếu tố Hoa Kỳ phải đi vay tín dụng dài hạn với lãi suất cao, là vì Nhật Bản. Tokyo là chủ nợ lớn nhất của Mỹ. Đây là áp lực mạnh bắt Nhà Trắng phải cân nhắc. Điểm thứ nhì là hiếm khi nào Liên Âu dám nói không với Mỹ và dám khẳng định là sẽ không nhượng bộ, không để chủ quyền của một thành viên bị xâm phạm. Cùng lúc Donald Trump biết là sẽ phải hứng chịu hậu quả về mặt chính trị nếu như vì trừng phạt Liên Âu dẫn tới lạm phát, gây thiệt hại cho dân Mỹ. Hoa Kỳ chuẩn bị bầu cử giữa kỳ vào mùa thu này. Lạm phát là yếu tố quan trọng có thể quyết định cho kết quả đợt bầu cử 2026. Hiện tại lạm phát ở Mỹ là 2,7 % theo thống kê chính thức, thực tế đời sống đắt đỏ hơn vậy. Tỷ lệ 2,7 % vẫn còn cao hơn mục tiêu 2 % của Nhà Trắng. Lạm phát là hạt sỏi trong chiếc giầy của ông Trump ». Giới tư bản thận trọng với nước Mỹ trong tay Donald Trump Hơn bao giờ hết, Hoa Kỳ thực sự « cần tiền » của thế giới. Từ 1996 siêu cường kinh tế số 1 toàn cầu luôn trong thế « thiếu hụt » và phải đi vay. Trái lại từ Nhật Bản đến Trung Quốc, Liên Hiệp Châu Âu, Anh Quốc hay Thụy Sĩ, Canada .. là những nơi « dư thừa vốn », « dư thừa tiền tiết kiệm ». Kinh tế trưởng của ngân hàng Pháp Société Générale Michel Martinez so sánh : « Nếu như châu Âu bị phụ thuộc vào các quốc gia ngoài khối về nguyên liệu thô, hay về quốc phòng, thì trái lại châu lục này lại dư thừa vốn và đây là một lợi thế không nhỏ ». Tháng 4/2025 vào lúc tổng thống Donald Trump công cố Ngày Giải Phóng Hoa Kỳ, áp dụng thuế đối ứng với toàn cầu, lãi suất tín dụng mà Mỹ phải đi vay đã đột ngột tăng cao, thị trường chứng khoán mất giá. Trong đêm 9-10/04/2025 lãi suất tín dụng 10 năm « tăng gần nửa điểm » trong vài giờ đồng hồ làm dấy lên viễn cảnh quốc gia mang nợ lớn nhất thế giới phải đối mặt với một « cuộc khủng hoảng niềm tin », thiếu hụt thanh khoản. Nhà Trắng sau đó đã buộc phải tạm hoãn cuộc chiến thương mại. Báo chí quốc tế khi đó ghi nhận một số những «  hoạt động bất thường trên các thị trường tài chính » khi các chủ nợ của Washington « ồ ạt bán đi công trái phiếu » của Hoa Kỳ hay tạm ngừng mua vào thêm công nợ bộ Ngân Khố Mỹ phát hành. Lần này, vào lúc Donald Trump dọa đánh thuế vào bất kỳ một quốc gia nào chống đối Mỹ thâu tóm Groenland, hai quỹ đầu tư một của Thụy Điển và một của Đan Mạch rầm rộ thông báo nhanh chóng bán đi trái phiếu Kho Bạc Mỹ phát hành họ đang nắm giữ. Cho dù trên thực tế những quyết định này đã được đưa ra trước đòn hù dọa gần đây nhất của Donald Trump và về mặt quy mô (quỹ đầu tư Đan Mạch AkademikerPension thông báo « thanh lý » 100 triệu đô la công trái phiếu của Mỹ còn quỹ hưu trí Thụy Điển Alecta đã bán phần lớn trong số 11 tỷ đô la nợ Mỹ mà họ còn nắm giữ hồi đầu 2025) quyết định của hai quỹ đầu tư Bắc Âu này không thấm vào đâu nhưng đây là một lời nhắc nhở Washington rằng châu Âu là chủ nợ của Mỹ và có thể dùng công cụ này để trả đũa nếu chủ quyền quốc gia của một nước trong Liên Âu bị đe dọa, cho dù mối đe dọa đó xuất phát từ một nước đồng minh Cũng trên đài BFM TV Wilfrid Galand tổng giám đốc công ty tài chính Montpensier đưa ra một yếu tố khác để giải thích mức độ phụ thuộc của Mỹ vào tư bản châu Âu : « Chúng ta đang sống trong thế giới cần nguyên liệu để vận hành, mà nguyên liệu của nền kinh tế Hoa Kỳ là nợ. Tức là Mỹ rất cần tín dụng để bảo đảm tăng trưởng. Điều đó có nghĩa là chỉ cần lãi suất tín dụng bị đẩy lên cao là tất cả mọi người, ngay cả ông Trump cùng trong trại thái bất an. Điều này từng xảy ra hồi tháng 4/2025 khi ông tuyên bố Ngày Giải Phóng nước Mỹ và áp dụng thuế đối ứng với toàn cầu. Khi đó lãi suất Mỹ phải đi vay đã bị đẩy lên cao và chính điều này khiến tổng thống Mỹ lùi bước. Lần này, về góc độ kinh tế mà nói phản ứng của châu Âu dứt khoát hơn hẳn, trong lúc ưu tiên của Donald Trump là vấn đề lãi suất. Ông muốn thu hẹp khoảng cách giữa lãi suất ngắn hạn với lãi suất dài hạn, để thúc đẩy tiêu thụ và nhất là thúc đẩy thị trường địa ốc. Donald Trump có thể thúc ép Cục Dự Trữ Liên Bang, đòi FED điều chỉnh lãi suất chỉ đạo của ngân hàng. Nhưng lãi suất dài hạn mà Hoa Kỳ phải đi vay không tùy thuộc vào ngân hàng trung ương Mỹ hay vào tổng thống Trump. Điều bất thường ở đây, là vào lúc kinh tế Mỹ có khuynh hướng tăng trưởng tốt và tháng 9/2025 ngân hàng trung ương Mỹ đã hạ lãi suất chỉ đạo. Với hai yếu tố này, nhẽ ra lãi suất tín dụng dài hạn phải thấp. Nếu như các chủ nợ của Hoa Kỳ đòi tín dụng cao, có nghĩa là họ không mấy tin tưởng vào kinh tế Mỹ, không an tâm về khối nợ của Hoa Kỳ. Điều này cũng cho thấy kinh tế Mỹ quá phụ thuộc vào tín dụng, vào khả năng đi vay nợ. Điều đó bắt buộc Donald Trump phải chú ý ». 3 trở ngại khi sử dụng vũ khí tài chính để phản công Tuy nhiên, trước mắt tất cả các nhà phân tích cùng nhận định ồ ạt bán đi công trái phiếu của Hoa Kỳ để « phạt » Mỹ muốn thâu tóm Groenland là « không thực tế ». Florence Pisani kinh tế gia cơ quan tư vấn tài chính Candriam-trự sở taik Luxembourg giải thích : Vấn đề thứ nhất, trong trường hợp của châu Âu, cho dù là một chủ nợ lớn, nhưng khác với Trung Quốc, « phần lớn công trái phiếu và cổ phiếu của Mỹ do các thực thể tư nhân châu (ngân hàng tư nhân, quỹ đầu tư tư nhân hay các hãng bảo hiểm…) nắm giữ » Điều đó có nghĩa là khả năng để chính phủ Anh, Đức hay Pháp, Thụy Sĩ… can thiệp có hạn. Lý do thứ hai khiến bất kỳ một chủ nợ nào cũng phải suy nghĩ rất kỹ trước khi « ồ ạt bán đi cổ phần và công trái phiếu của Hoa Kỳ » bởi vì các chủ nợ đều rất cần Mỹ : bán đi một khối lượng lớn và trong một thời gian ngắn cổ phần và công trái phiếu Hoa Kỳ, sẽ gây xáo trộn nền kinh tế số 1 toàn cầu. Thử hỏi nếu các nước châu Âu bán ra cùng lúc một phần trong số 10.000 tỷ đô la nợ của Mỹ đang nắm giữ trong tay, thì ai có đủ sức để mua lại số nợ này ? Vả lại, ai cũng biết, chỉ cần « Mỹ hắt hơi, thế giới cảm lạnh », tức là khủng hoảng tài chính hay kinh tế xuất phát từ Hoa Kỳ ảnh hưởng tiêu cực đến các nền kinh tế của châu Âu, của Canada và hai chủ nợ lớn ở châu Á là Nhật Bản và Trung Quốc. Trong chiều ngược lại, châu Âu, Nhật Bản hay Trung Quốc, Canada là những nước dư thừa vốn tiết kiệm do vậy mới là « chủ nợ lớn của Mỹ », vậy nếu tẩy chay cổ phần và công trái phiếu của Hoa Kỳ thì làm thế nào để kiếm lãi từ các khoản vốn dư thừa đó ? Cuối cùng, Washington cũng là chủ nợ của các nước châu Âu và đang nắm giữ đến 1/3 kho dự trữ vàng của Đức …. Do vậy nếu bị « tấn công » bằng đòn tài chính, chắc chắn là Hoa Kỳ sẽ phản công … Hiện tại không một định chế tài chính nào, không một quốc gia nào, cho dù là Trung Quốc hay Nhật Bản dám thách thức Cục Dự Trữ Liên Bang Mỹ. Trong hoàn cảnh đó, dùng nợ của Mỹ để chống Mỹ là dạng « vũ răn đe » và chỉ sử dụng trong thế đường cùng như Tobias Gehrhe thuộc nhóm nghiên cứu CERI của Châu Âu ghi nhận. « Sell America » Song nói như vậy không có nghĩa là các chủ nợ của Hoa Kỳ hoàn toàn bị bó tay. Trong 1 thập niên, nợ của Mỹ do Trung Quốc nắm giữ đã giảm đi phân nửa. Bắc Kinh chỉ còn quản lý 750 tỷ đô la công trái phiếu của Hoa Kỳ. Những căng thẳng về địa chính trị, cuộc chiến thương mại và cạnh tranh Mỹ -Trung thúc đẩy Đảng Cộng Sản Trung Quốc bán bớt công trái phiếu của Hoa Kỳ. Nhật Bản từ tháng 4/2025 khi đã bị tổng thống Trump tuyên chiến trên mặt trận thương mại đã áp dụng chính sách « sell America » không còn giữ quá nhiều công trái phiếu Bộ Ngân Khố Mỹ phát hành. Dù vậy với hơn 1.000 tỷ đô la công trái phiếu của Mỹ, Tokyo hiện là chủ nợ lớn nhất của Washington. Giới trong ngành cũng đã quan sát một số động thái tương tự từ phía các nhà đầu tư châu Âu, những cũng phải nói « nợ của Mỹ » vẫn có sức thu hút lạ thường. Ngân hàng Anh Barclays ghi nhận : trong thời gian tháng 6-11/2025 cộng đồng quốc tế đã mua vào thêm 67 tỷ đô la cổ phiếu và công trái phiếu của Mỹ. Tức là các nhà đầu tư vẫn rót thêm vốn vào cho quốc gia mang nợ nhiều nhất trên hành tinh. Ngay cả trong trường hơp của Trung Quốc, chuyên gia kinh tế Brad W. Setser thuộc cơ quan tư vấn Council on Foreign Relations -trụ sở tại New York, ghi nhận : đành rằng vì xung khắc với Washington, Bắc Kinh đã bán đi nhiều công trái phiếu của Mỹ nhưng « qua trung gian của Bỉ và Luxembourg, một phần tư bản của Trung Quốc vẫn chuyển hướng đổ vào Hoa Kỳ ». Ông kết luận « nhìn chung từ 2015 khối lượng nợ của Mỹ mà Trung Quốc nắm giữ vẫn ổn định »

Cuộc can thiệp quân sự chớp nhoáng trong vài tiếng đồng hồ của các lực lượng Mỹ tại Venezuela để bắt tổng thống Nicolas Maduro đưa sang Hoa Kỳ ngày 03/01/2026 là một diễn biến bất ngờ với đông đảo công chúng. Hành động không thông qua Quốc Hội Mỹ, đứng ngoài mọi khuôn khổ luật pháp quốc tế của chính quyền Trump được nhiều nhà quan sát xem như là một cuộc tấn công vào nền móng của kiến trúc an ninh quốc tế, do chính Hoa Kỳ chủ trương. Với những ai tin tưởng tổng thống Mỹ Donald Trump là người theo chủ nghĩa biệt lập, xa lánh mọi can thiệp quân sự bên ngoài, và chỉ hành động trong trường hợp bất đắc dĩ, sẽ ngạc nhiên về chiến dịch quân sự quy mô lớn, bắt giữ tổng thống một quốc gia có chủ quyền. Tuy nhiên, giới quan sát ghi nhận chiến lược của phe cầm quyền tại Mỹ đối với Venezuela thể hiện rõ quốc gia Nam Mỹ này đã được sử dụng như một phương tiện thực thi chủ trương « Nước Mỹ trên hết » của Donald Trump, và chủ trương « Nước Mỹ trên hết » chỉ có thể thành công nếu Washington áp đặt trở lại quyền kiểm soát với khu vực Tây Bán Cầu. Chống « khủng bố ma túy » chỉ là bình phong Vì sao Donald Trump chọn Venezuela làm mục tiêu của cuộc can thiệp quân sự chưa từng có này ? Nhà báo Gille Paris của Le Monde, trong bài « Đối với Donald Trump, chủ trương ‘‘Nước Mỹ trên hết'' được thực thi trước hết qua trường hợp Venezuela », nêu bật việc tổng thống Mỹ ngay từ khi trở lại cầm quyền đầu năm 2025, đã chuẩn bị các điều kiện cho mục tiêu kiểm soát Venezuela : từ việc ban hành sắc lệnh tổng thống về việc xác định các tổ chức tội phạm và các băng đảng buôn lậu ma túy là « tổ chức khủng bố nước ngoài », một công cụ tư pháp chống lại chế độ Caracas, cho đến việc triển khai lực lượng quân sự quy mô lớn áp sát Venezuela nhân danh lá bài chống « khủng bố ma túy ». Các hoạt động này diễn ra song hành với nỗ lực của chính quyền Trump khẳng định quyền lực của một siêu cường có thể hành xử tùy ý, bất chấp mọi khuôn khổ, đặc biệt tại khu vực châu Mỹ Latinh, vốn được coi là « sân sau » của nước Mỹ trong suốt thời kỳ Chiến tranh Lạnh cũng như nhiều thập niên trước đó. Kẻ mạnh có thể chà đạp mọi khuôn khổ: « Sự thật vĩnh cửu trong quan hệ quốc tế » Cuộc chiến chống « khủng bố ma túy » của chính quyền Trump được nhiều chuyên gia xem như là một bình phong để che đậy các tham vọng khác. Tháng 6/2025, trả lời phỏng vấn tạp chí The Atlantic, tổng thống Mỹ khẳng định có toàn quyền quyết định điều gì có thể đưa vào hay không đưa vào định nghĩa « Nước Mỹ trên hết ». Chiến lược an ninh quốc gia điều chỉnh, được công bố vào tháng 12/2025, ít tuần lễ trước cuộc can thiệp quân sự tại Venezuela, cho thấy rõ chủ trương của tổng thống Mỹ sẵn sàng hành động bất chấp mọi khuôn khổ pháp lý hay đạo lý: « Ảnh hưởng của các quốc gia lớn nhất, giàu nhất và mạnh nhất luôn vượt ra mọi khuôn khổ là một sự thật vĩnh cửu trong quan hệ quốc tế ». Liên quan đến khu vực Mỹ Latinh, chiến lược này nêu rõ là Mỹ phải tìm cách tiếp cận các nguồn tài nguyên và vị trí chiến lược, đồng thời đảm bảo rằng các chính phủ trong khu vực « đủ ổn định và được quản lý tốt để ngăn chặn và hạn chế tình trạng di cư ồ ạt đến Hoa Kỳ ». Theo tài liệu này, Hoa Kỳ « sẽ ngăn chặn các đối thủ ngoài khu vực có cơ hội triển khai lực lượng hoặc các khả năng đe dọa khác, hoặc sở hữu hoặc kiểm soát các tài sản chiến lược » trong khu vực, ám chỉ đến Trung Quốc, quốc gia mua dầu mỏ chính của Venezuela. Châu Mỹ Latinh nói riêng và Tây Bán Cầu nói chung đã được tái xác định là khu vực gắn liền với lợi ích sống còn của nước Mỹ dưới thời Trump. Ngay từ đầu nhiệm kỳ, tổng thống Mỹ đã nhiều lần tuyên bố về chủ trương sáp nhập Canada, Groenland và kênh đào Panama. Tuy nhiên, Venezuela đã được chọn làm điểm tấn công đầu tiên. Dầu mỏ Venezuela: Duyên nợ trăm năm và tham vọng thống trị của Mỹ Nếu như chế độ độc tài của tổng thống Nicolas Maduro thường xuyên bị chính quyền Trump lên án, dầu mỏ được coi là lý do chủ yếu khiến Nhà Trắng can thiệp quân sự tại Venezuela. Ông Trump liên tục khẳng định nước Mỹ phải giành lại quyền kiểm soát các nguồn tài nguyên đã bị chế độ Chavez tước đoạt. Việc lãnh đạo cánh tả Hugo Chavez lên nắm quyền vào năm 1999 đã chấm dứt giai đoạn quan hệ được coi là ổn định, kéo dài gần thế kỉ giữa chính quyền Venezuela trong các thời kỳ khác nhau và Washington. Chính quyền của tổng thống Bush con từng ủng hộ cuộc đảo chính hụt chống chế độ Chavez hồi năm 2002. Quan hệ « dầu mỏ » Mỹ - Venezuela bắt đầu từ năm 1908, sau khi tư lệnh quân đội, phó tổng thống Juan Vicente Gómez lật đổ tổng thống Cipriano Castro, với sự hỗ trợ của hải quân Mỹ, Venezuela bước vào một thời kỳ liên minh thực dụng với Washington. Gómez mở cửa hoàn toàn ngành dầu mỏ cho các tập đoàn dầu khí Mỹ, đặt nền móng cho mối « quan hệ dầu mỏ » kéo dài hàng thập kỷ. Tuần báo Le Point, trong bài phân tích mang tựa đề « De Monroe à Trump : Le Venezuela éternel laboratoire de l'empire américain » (Từ Monroe đến Trump : Venezuela luôn là địa bàn thử nghiệm cho chính sách đế quốc của nước Mỹ), ghi nhận : bất chấp quan hệ song phương căng thẳng, Venezuela vẫn tiếp tục là nhà cung cấp dầu mỏ chính của Mỹ, cho dù chính quyền Chavez mở rộng quan hệ với Cuba, Iran, Nga và Trung Quốc. Dưới thời Chavez, trao đổi thương mại Mỹ - Venezuela, với hàng hóa chính là dầu mỏ, lên tới 50 tỉ đô la vào năm 2007. Sự phụ thuộc lẫn nhau về năng lượng khiến Washington hạn chế các trừng phạt đối với chế độ Caracas. Việc chính quyền Venezuela quốc hữu hóa ngành dầu mỏ từ năm 1976 đã không phá vỡ thế cân bằng này : Venezuela tiếp tục được coi là nhà cung cấp đáng tin cậy cho Mỹ, nên Washington chấp nhận sự độc lập tương đối của Caracas trong Tổ chức các quốc gia xuất khẩu dầu mỏ (OPEC). Donald Trump trong nhiệm kỳ thứ nhất đã thi hành chiến lược « gây áp lực tối đa » với Venezuela, nhằm buộc tổng thống Maduro, cầm quyền từ năm 2013, phải có nhiều nhân nhượng. Tập đoàn Mỹ Chevron, đối tác liên doanh chính của tập đoàn dầu mỏ quốc gia Venezuela (PDVSA), là công ty duy nhất được phép vận chuyển dầu thô từ Venezuela sang Mỹ với khoảng 100.000 đến 150.000 thùng dầu mỗi ngày, ngay trong thời gian Washington phong tỏa các tuyến đường hàng hải, và ra lệnh cấm Venezuela xuất khẩu dầu. Hơn 40 lần Mỹ thay đổi chính quyền tại châu Mỹ Latinh, nhưng Venezuela là trường hợp đặc biệt Theo thống kê của nhà sử học John Coatsworth, được trang mạng Le Grand Continent dẫn lại, từ năm 1898 đến năm 1994, nước Mỹ đã can thiệp 41 lần vào khu vực châu Mỹ Latinh để thay đổi chính quyền. Tuy nhiên, cuộc can thiệp vừa qua chống tổng thống Nicolas Maduro được xem như một trường hợp đặc biệt. Việc Mỹ đưa binh sĩ can thiệp trực tiếp vào lãnh thổ một quốc gia Mỹ Latinh để bắt giữ hoặc loại bỏ người đứng đầu nhà nước đương nhiệm chỉ xảy ra hai lần. Một lần tại Grenada năm 1983, và một lần vào năm 1989 tại Panama. Hai chiến dịch này đều nhắm vào lãnh đạo các quốc gia nhỏ với ít ảnh hưởng quốc tế. Với việc bắt giữ nhà lãnh đạo Venezuela, mặc dù Washington không công nhận ông là tổng thống hợp pháp, Hoa Kỳ đã tấn công một quốc gia có tầm vóc hoàn toàn khác, cả về quy mô và tầm ảnh hưởng khu vực và quốc tế. Thách thức Nga, Trung, hạ nhục cánh tả Về các lý do Mỹ can thiệp vào Venezuela, chuyên gia về châu Mỹ Latinh Clément Thibaud, giám đốc nghiên cứu trường Cao học Khoa học Xã hội (EHESS), đưa ra một nhận định tổng quan trong cuộc trả lời phỏng vấn đài Pháp France Culture (La Doctrine Monroe expliquée):   « Châu Mỹ Latinh phần nào giống như một phòng thí nghiệm cho những gì có thể xảy ra tiếp theo phần còn lại của thế giới, bởi vì Hoa Kỳ khá quen thuộc với khu vực này, họ ít gặp rủi ro hơn khi hành động. Thực tế, tôi cho rằng chúng ta không thể tìm ra một lời giải thích duy nhất cho quyết định của Trump vừa qua. Có nhiều nguyên nhân. Điều đầu tiên là tổng thống Mỹ muốn cho Nga thấy rằng ông ấy có thể làm được trong ba giờ những gì người đã không thể làm được trong ba năm ở Ukraina. Trump cũng đang cho Trung Quốc thấy rằng họ không phải là một cường quốc toàn cầu thực thụ. Trung Quốc có sự hiện diện đáng kể ở châu Mỹ Latinh, đã trở thành đối tác thương mại chính của nhiều quốc gia, nhưng họ không có sự hiện diện quân sự như Mỹ. Vì vậy, rõ ràng đây là một thông điệp rất mạnh gửi đến Trung Quốc. Sau đó, tôi cho rằng còn một yếu tố quan trọng khác, khi hiểu rõ khu vực Mỹ Latinh, đó là trong mối quan hệ phức tạp giữa Cuba và Venezuela, hai nước vốn cực kỳ gắn bó, có các thế lực cánh tả chống đế quốc, chống Mỹ.  Các chế độ này từ lâu đã mất đi hào quang trong con mắt cánh tả Mỹ Latinh, nhưng vẫn là những biểu tượng rất quan trọng. Và giờ đây các biểu tượng ấy đã bị hạ nhục, bởi vụ bắt giữ này và bởi việc đối xử với ông Maduro như một tên tội phạm thông thường, một kẻ buôn ma túy ». *** Lịch sử dường như đang lặp lại. Từ cuộc xung đột lãnh thổ Essequibo với Anh Quốc năm 1895 đẩy Venezuela vào vòng tay Mỹ (xem phần đóng khung trong bài) đến chiến dịch can thiệp bắt Nicolas Maduro, Venezuela luôn là chiến trường thử nghiệm chính cho bá quyền của Mỹ ở châu Mỹ Latinh. Điều khác biệt hiện nay là hành động tàn bạo công khai chưa từng thấy, không cần che đậy. Đối với tất cả các quốc gia châu Mỹ, cảnh báo của chính quyền Trump là rất rõ: Hoặc sẵn sàng đối mặt với cơn thịnh nộ Mỹ, hoặc phải nhường bước trước học thuyết« Nước Mỹ trên hết ».

Hoa Kỳ, Trung Quốc và Nga đều là những cường quốc sử dụng sức mạnh để chiếm đoạt hoặc làm suy yếu các quốc gia, các vùng lãnh thổ hay nhóm khác. Đây là thách thức lớn nhất đối với thế giới trong năm 2026. Toàn cảnh kinh tế tiếp tục bị chi phối bởi những tham vọng của Trung Quốc về Biển Đông, Hoa Đông và eo biển Đài Loan, những tính toán chiến lược của Matxcơva đe dọa an ninh và ổn định của toàn châu Âu, vì chiến tranh thương mại do Mỹ khai mào, vì mục tiêu của chính quyền Trump « khôi phục lại thời kỳ vàng son » cho Hoa Kỳ. Các cuộc xung đột vũ trang, nguy cơ nổ ra cuộc chiến « khoáng sản chiến lược » phản ánh khuynh hướng chung của các thế lực mạnh nhất hiện nay về kinh tế, quân sự, hay chính trị. Phần còn lại trên thế giới, từ Canada, Brazil đến Úc hay khối ASEAN « cố gắng cầm cự », tránh chọc giận chủ nhân Nhà Trắng để hàng xuất khẩu sang Mỹ không bị đánh thuế cao hơn. Cho dù truyền thông quốc tế liên tục nói đến « nguy cơ Trung Quốc suy thoái », nhưng 7 nước công nghiệp phát triển nhất thế giới, kể cả Hoa Kỳ, vẫn muốn làm ăn với quốc gia hơn 1,4 tỷ dân này. Ảnh hưởng của Bắc Kinh với các khu vực từng được coi là sân sau của Mỹ, như các quốc gia Vùng Vịnh và nhất là châu Mỹ Latinh, ngày càng lớn.   Hai nền công nghiệp hàng đầu châu Á là Nhật Bản và Hàn Quốc cố gắng « thích nghi với những thách thức mới ». Ấn Độ thì vẫn lệ thuộc vào Nga cả về quân sự và năng lượng. Trong khi đó, Liên Âu và Anh Quốc, một trong ba đầu máy tăng trưởng của toàn cầu, trên mặt trận kinh tế lâm vào thế « lưỡng đầu thọ địch » : bị cả hàng hóa và công nghệ Trung Quốc cạnh tranh, còn người bạn tốt Hoa Kỳ thì vừa dùng đòn thuế quan để o ép Bruxelles, Luân Đôn và giữ Lục Địa Già trong thế phụ thuộc vào công nghệ cao của Mỹ.   Tại Nhà Trắng, chính quyền Trump theo đuổi mục tiêu mang lại hào quang cho nước Mỹ. Do vậy Washington tiếp tục « để mắt » đến vùng Groenland hiện do Đan Mạch quản lý, vì địa điểm chiến lược của quần đảo này sát với Bắc Cực, vì được cho là một vùng lãnh thổ giàu tài nguyên. Cũng nhằm « đưa Hoa Kỳ trở lại thời kỳ hoàng kim », chính quyền Trump đang giành lại ảnh hưởng trong vùng biển Caribe với mục tiêu sau cùng là « đẩy Trung Quốc ra khỏi khu vực Hoa Kỳ luôn coi là sân sau của mình ». Mỹ muốn gạt Trung Quốc ra khỏi châu Mỹ Latinh Mục tiêu này đang trở nên cấp bách khi biết rằng trong 25 năm qua tổng kim ngạch mậu dịch hai chiều giữa Trung Quốc và các nước Trung và Nam Mỹ đã được nhân lên gấp 42 lần. Tháng 5/2025 nhân thượng đỉnh Trung Quốc và khối các nước châu Mỹ Latinh  (CELAC) Bắc Kinh đã cấp thêm 9 tỷ đô la tín dụng cho khối này. Theo giáo sư Emmanuel Véron chuyên gia về địa lý Học Viện Quân Sự Pháp -Ecole de Guerre « phần lớn các quốc gia trong vùng biển Caribe và Trung- Nam Mỹ đều xem Trung Quốc là một đối tác không thể thiếu, nhất là vào lúc Hoa Kỳ dưới nhiệm kỳ thứ hai của tổng thống Donald Trump đang cắt giảm mọi viện trợ quốc tế và đang chuẩn bị cho một cuộc xung đột quân sự trong vùng biển Caribe. Ngân Hàng Phát Triển và Ngân Hàng Ngoại Thương Trung Quốc hiện là hai chủ nợ lớn nhất tại « sân sau » này của Mỹ. Từ 2005, hai ngân hàng này cấp hơn 120 tỷ đô la tín dụng cho các doanh nghiệp nhà nước và tư nhân trong khu vực này, để đổi lấy năng lượng và các loại khoáng sản từ than đá đến uranium. Khoảng 70 % sắt do Brazil sản xuất chỉ để xuất khẩu sang Trung Quốc. Trung Quốc cũng là nơi mua vào 60 % đồng của Peru hơn 45 % khoáng sản của Bolivia… Trong mối quan hệ này, Bắc Kinh, theo giáo sư Véron, hành xử như « một kẻ săn mồi » chiếm đoạt tài nguyên của các quốc gia đang phát triển sát cửa ngõ Hoa Kỳ. Tại châu lục này, từ 2000 đến 2025 « Trung Quốc đã từng bước thế chỗ các đối tác truyền thống là Mỹ và châu Âu (…), để trở thành đối tác thương mại quan trọng nhất của một số quốc gia như Brazil, Achentina hay Peru, Bolivia và Chilê ». Hơn thế nữa, theo thời gian, « Châu Mỹ Latinh và các nước trong vùng biển Caribe đã trở thành một lá chủ bài trong chiến lược rộng lớn của Bắc Kinh » để « bao vây » Washington. Cạnh tranh về công nghệ « khốc liệt hơn » Không nhất thiết phải là một nhà chiêm tinh, rất dễ đoán 2026 tiếp tục là một năm « căng thẳng », tăng trưởng và đầu tư qua đó bị tác động lây. Tanguy Struye de Swielande, giáo sư về quan hệ quốc tế Đại học Công Giáo Louvain - Bỉ, lưu ý từ khi Donald Trump lên cầm quyền trong nhiệm kỳ đầu sau cuộc bầu cử tổng thống 2016, « căng thẳng về địa chính trị, sự cạnh tranh về công nghệ … đều đã mở đường cho một trật tự thế giới mới » nhưng đây là một mô hình « đa cực » mà ở đó các thế lực « bảo vệ quyền lợi của mình và định hình lại các vùng ảnh hưởng » … Mỹ, Trung Quốc và Nga đều trong tư thế của những con ó « săn mồi », những « puissances prédatrices ». Chính vì muốn mở rộng ảnh hưởng của Nga với khu vực mà tổng thống Vladimir Putin đã khởi động chiến tranh xâm lược Ukraina, chiếm thêm lãnh thổ và tài nguyên của nước láng giềng.   Vì muốn khai thác tối đa những lợi thế của một quốc gia hùng mạnh nhất, mà tổng thống Trump đòi giành lại kênh đào Panama, đòi tuyên bố chủ quyền với từ Canada đến vùng tự trị Groenland do Đan Mạch quản lý. Cũng để khẳng định vị trí siêu cường, hai nền kinh tế hàng đầu thế giới là Hoa Kỳ và Trung Quốc đã lao vào một cuộc chiến thương mại, đọ sức về công nghệ và mở mặt trận « chiến tranh đất hiếm », chạy đua phát triển tiền ảo. Trung Quốc từ 2014 đã phát triển đồng tiền digital, tuy kết quả không như mong đợi nhưng rõ ràng là đã đi trước Bắc Kinh một bước. Theo giáo sư trường Paris School of Economics (PSE) Eric Monnet, Mỹ đang kỳ vọng vào tiền mã hóa để giành lại sân chơi đang bị Trung Quốc gặm nhấm và nhất là để ngăn ngừa khả năng nhân dân tệ cũng sẽ trở thành một đơn vị tiền tệ dự trữ, được hưởng những lợi thế « ngang hàng với đô la ». Trên đài truyền hình Arte, chuyên gia kinh tế Eric Heyer, giám đốc Đài Quan Sát Tình Hình Kinh Tế Pháp, đưa ra thêm một yếu tố vì sao tổng thống Trump lại rất phấn khởi với tiền Crypto: « Đồng tiền ảo có nhiều đặc điểm : Đầu tiên hết là không cần minh bạch, bất cứ ai cũng có thể giấu mặt để can thiệp. Đó là lợi thế không nhỏ cho các hoạt động bất hợp pháp. Yếu tố thứ nhì khiến ông Trump thích phát triển cryptocurrency là tỷ giá lên xuống rất mạnh, có nghĩa người ta cũng dễ làm giầu mà cũng dễ phá sản. Điểm thú vị thứ ba trong mắt tổng thống Mỹ là tiền digital không thuộc thẩm quyền của Cục Dự trữ Liên bang. Ông rất ghét định chế tài chính này ngay từ nhiệm kỳ đầu. Cho nên đây là cơ hội tốt nhất để Trump qua mặt Federal Reserve. Tiền ảo đáp ứng được tất cả những tiêu chuẩn này trong mắt tổng thống Hoa Kỳ và còn là công cụ cho phép thực hiện nhiều hoạt động không mấy minh bạch ». Châu Âu trong thế thủ Bên cạnh ba thế lực hàng đầu vừa nêu, cả ba đều trong tư thế của những « kẻ săn mồi », Liên Hiệp Châu Âu và Anh Quốc thực sự trong thế thủ. Giáo sư trường Khoa Học Chính Trị Paris Sébastien Yves Laurent đơn cử một trường hợp cụ thể cho thấy châu Âu hoàn toàn phụ thuộc vào công nghệ của Hoa Kỳ: « Từ 10-15 năm nay, ngân sách của Pháp dành cho công tác tình báo liên tục tăng lên ngay cả khi chi tiêu của nhà nước bị siết lại. Nhưng chúng ta cần biết nguồn vốn đó được sử dụng như thế nào. Tình báo là một hoạt động trong bóng tối với nhiều bí mật, dù vậy vẫn có thể phát hiện được là Pháp huy động khá nhiều phương tiện để đầu tư vào các công nghệ phục vụ cho những hoạt động tình báo. Hệ quả kèm theo là nguy cơ chúng ta lệ thuộc quá đáng vào các công nghệ mà bỏ qua những yếu tố khác. Tôi muốn nói là chúng ta sẽ tin tưởng quá nhiều vào công nghệ. Trong khi đó cốt lõi của lĩnh vực này là thu thập rồi phân tích thông tin. Công nghệ mới cho phép chúng ta phân tích một khối lượng dữ liệu rất lớn, nhưng thường đó là những nguồn mở. Do vậy công nghệ sẽ làm thay đổi hẳn cách xử lý thông tin trong ngành tình báo. Thêm vào đó các công cụ và công nghệ mà nhân viên tình báo châu Âu sử dụng cho đến nay là của Mỹ. Khác với nhân viên tình báo, các thiết bị điện tử và công nghệ sử dụng trong mục tiêu này không có tổ quốc ! » Chuyên gia Valérie Dagrand thuộc tổ chức Numeum, một hiệp hội chuyên về công nghệ số, cho biết thêm :  « Theo một công trình nghiên cứu rất xác đáng được công bố gần đây, 80 % cơ sở hạ tầng cũng như phần mềm sử dụng trong lĩnh vực digital không do các tập đoàn châu Âu cung cấp, mà là của Mỹ. Thành thử châu Âu rất chậm trễ trong mục tiêu tự chủ về mặt công nghệ. Khả năng chọn lựa của châu Âu do vậy cũng rất hạn hẹp ». Chính vì để khắc phục nhược điểm này châu Âu đã có một số sáng kiến để « tự chủ » hơn về công nghệ. Khai mạc hội nghị công nghệ tại Berlin hôm 18/11/2025, thủ tướng Friedrich Merz đã thông báo một khoản đầu tư 12 tỷ euro, nhưng đây chỉ là một giọt nước so với những phương tiện của các tập đoàn Silicon Valley. « Rõ ràng là các công ty châu Âu đóng một vai trò đầu tàu để đem lại những phát minh mới trong lĩnh vực digital. Cũng rất đáng mừng khi thấy có nhiều doanh nghiệp của Đức, Pháp và châu Âu tham gia, hưởng ứng hội nghị này và đã hăng hái đầu tư. Chung cuộc đã huy động được thêm hơn 12 tỷ euro đầu tư vào công nghệ số và điều đó chứng minh châu Âu có tiềm năng để phát triển những công nghệ mới  và từng bước tự chủ hơn trong lĩnh vực này ».

Nhập cư trở thành mối lo hàng đầu của cử tri; chính phủ đảng Lao động Anh Quốc siết chính sách để giảm “yếu tố thu hút”, trong khi các tổ chức quyền tị nạn cảnh báo nguy cơ thù hận sắc tộc gia tăng.

Khoảng 20 chuyến công du đến 20 nước trong vòng hơn một năm giữ chức tổng bí thư đảng Cộng Sản Việt Nam, ông Tô Lâm có lẽ là nhà lãnh đạo đảng công du nước ngoài nhiều nhất. Trong khuôn khổ những chuyến công du này, Việt Nam nâng cấp Đối tác Chiến lược Toàn diện với 6 nước, và Đối tác Chiến lược với 5 nước khác. Dưới thời ông Tô Lâm, Việt Nam đang “quốc tế hóa” vai trò của tổng bí thư. Khi đưa tin về chuyến công du Anh Quốc và Bắc Ireland của ông Tô Lâm, từ 28-30/10/2025, hãng tin Anh Reuters nhận định nhà lãnh đạo quyền lực nhất của Việt Nam, ông Tô Lâm, đã đóng vai trò trung tâm trong việc định hình chính sách đối ngoại kể từ khi trở thành tổng bí thư đảng Cộng Sản vào năm ngoái (2024), một nỗ lực trước đây do chủ tịch nước và thủ tướng dẫn đầu. Cho thế giới thấy nhà lãnh đạo thực sự ở Việt Nam Ngay sau khi chính thức được bầu làm tổng bí thư, tại buổi họp báo ngày 03/08/2024, ông Tô Lâm có bài phát biểu “khẳng định kế thừa và phát huy những thành quả cách mạng mà cố tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng và các thế hệ lãnh đạo đi trước đã gây dựng”. Điểm này đang được ông Tô Lâm phát triển mạnh mẽ hơn, theo nhận định của giáo sư danh dự Carl Thayer, Đại học New South Wales : “Tổng bí thư Tô Lâm đang tận dụng sự lãnh đạo của mình để phát huy di sản của người tiền nhiệm Nguyễn Phú Trọng, người đã chính thức hóa vai trò của tổng bí thư trong quan hệ đối ngoại của Việt Nam. Tổng bí thư Trọng đã được lãnh đạo chính phủ Anh và Nhật Bản, hai nền dân chủ tự do, đón tiếp, và được tổng thống Barack Obama tiếp đón tại Nhà Trắng. Ông Trọng cũng đã tiếp đón tổng thống Joe Biden tại Hà Nội”. Theo thông lệ, chuyến công du nước ngoài đầu tiên của tân tổng bí thư đảng Cộng Sản Việt Nam là đến Lào, sau đó là Cam Bốt và Trung Quốc - nước láng giềng rộng lớn mà ngay vào thời kỳ đầu thành lập nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, Việt Nam xác định rõ chính sách đối với Trung Quốc “là phải thân thiện”. Tiến sĩ Vũ Khang, học giả thỉnh giảng tại Đại học Boston, Mỹ, nhận định với RFI Tiếng Việt : “Việc Việt Nam quốc tế hóa vai trò của tổng bí thư thực ra không có gì là bất ngờ. Một trong những ưu tiên hàng đầu của Việt Nam là bảo vệ an ninh của thể chế, và một trong những cách đó là nâng cao vai trò của tổng bí thư trên trường quốc tế. Với các nước chung chí hướng như là Bắc Triều Tiên, Trung Quốc hay Lào thì đây cũng không phải là một sự thay đổi lớn do vai trò của quan hệ kênh Đảng từ lâu đã được khẳng định”. Đọc thêmViệt Nam : Tổng bí thư Tô Lâm thăm Bắc Triều Tiên, dự lễ 80 năm thành lập đảng Lao Động Tiếp theo là hàng loạt vòng công du cho đến cuối năm 2024. Ví dụ, tháng 09/2024, tổng bí thư Tô Lâm đến dự Hội nghị thượng đỉnh Tương Lai, Đại Hội Đồng Liên Hiệp Quốc và làm việc ở Hoa Kỳ. Sau đó, ông công du nước Cuba anh em. Đến đầu tháng 10, ông công du Mông Cổ, tiếp theo là Ireland và Pháp. Đến tháng 11 là Malaysia. Trong những chuyến công du này, Việt Nam nâng cấp quan hệ lên thành Đối tác Chiến lược Toàn Diện với ba nước Mông Cổ, Pháp, Malaysia. Các nước ASEAN mở đầu cho vòng công du năm 2025 của tổng bí thư Tô Lâm. Tháng 03, ông thăm Singapore, Indonesia, nâng cấp quan hệ lên mức cao nhất với hai nước. Với những hoạt động này, tổng bí thư “đang đảm nhiệm vai trò nhà ngoại giao cấp cao, thường là nhiệm vụ của chủ tịch nước hoặc thủ tướng”, theo ý kiến của giáo sư Zachary Abuza, Đại học Chiến tranh Quốc gia Hoa Kỳ ở Washington : “Bằng cách này, ông Lâm đã khẳng định rõ ràng rằng ông coi chức vụ quyền lực nhất của đảng Cộng sản Việt Nam là chức vụ có chức năng điều hành trong đảng-nhà nước, điều mà những người tiền nhiệm của ông, những người chỉ tập trung vào chính sách và hệ tư tưởng, chưa từng đảm nhiệm”. Trong tháng 05, ông thăm bốn nước thuộc Liên Xô cũ (Kazakhstan, Azerbaijan, Nga, Belarus), nhân chuyến công du theo lời mời dự Ngày Chiến thắng với lễ diễu binh trên Quảng trường Đỏ ở Matxcơva. Ba tháng sau ông thăm Hàn Quốc. Trong tháng 10/2025, ông Tô Lâm công du Bắc Triều Tiên dự lễ kỷ niệm 80 thành lập đảng Lao Động Triều Tiên, sau đó là vòng công du hai nước châu Âu Phần Lan và Bulgari, cuối cùng là Anh Quốc và Bắc Ireland, nâng cấp quan hệ đối tác chiến lược với Helsinki và đối tác chiến lược toàn diện với Luân Đôn. Có thể thấy ông Tô Lâm quảng bá mạnh hơn, cho quốc tế thấy rõ hơn hình ảnh và vai trò của tổng bí thư - nhà lãnh đạo trên thực tế của Việt Nam, theo nhận định của Giáo sư Carl Thayer ngày 28/09 : “Tổng bí thư Tô Lâm đã liên tiếp công du nước ngoài kể từ khi nắm quyền lãnh đạo đảng và đóng vai trò quan trọng trong việc ký kết bảy quan hệ đối tác chiến lược toàn diện mới (Úc, Pháp, Malaysia, New Zealand, Indonesia, Singapore và Thái Lan). Ông Tô Lâm đang chứng minh rằng vị thế tổng bí thư không chỉ quan trọng đối với các vấn đề đối nội mà còn cả đối ngoại”. Đọc thêmLãnh đạo Việt Nam Tô Lâm đi Mỹ dự Đại Hội Đồng Liên Hiệp Quốc Một yếu tố mới, được tiến sĩ Lê Hồng Hiệp nhận định trên trang Fulcrum ngày 02/07/2025, là vai trò của “Đệ nhất phu nhân” định nghĩa lại nền ngoại giao và chính trị Việt Nam. Bà Ngô Phương Ly, “đệ nhất phu nhân trên thực tế, đã mở đường cho việc tăng cường các nỗ lực ngoại giao của Việt Nam và làm dịu đi hình ảnh của chồng bà” : “Bà Phương Ly, phu nhân của tổng bí thư đảng Cộng Sản Việt Nam Tô Lâm, đang nhanh chóng nổi lên như một nhân vật mang lại sự thay đổi trong ngoại giao quốc tế của Việt Nam. Bà tháp tùng ông Tô Lâm trong hầu hết các chuyến thăm nước ngoài và tiếp đón các nhà lãnh đạo nước ngoài tại Việt Nam. Thông qua việc thường xuyên tham gia các hoạt động văn hóa và xã hội với các đối tác nước ngoài, bà đã nâng cao vị thế ngoại giao của Việt Nam và nâng cao hình ảnh của ông Tô Lâm trước công chúng, qua đó góp phần nâng cao vị thế chính trị của ông. Ví dụ, trong chuyến thăm Singapore của ông Tô Lâm vào tháng 03/2025, bà Phương Ly đã tham gia các cuộc thảo luận về các vấn đề văn hóa với bà Loo Tze Lui, phu nhân thủ tướng Singapore Lawrence Wong, và chứng kiến ​​lễ ký kết Biên bản ghi nhớ giữa Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam và Nhạc viện Yong Siew Toh của Singapore. Gần đây hơn, trong chuyến thăm Việt Nam của tổng thống Pháp Emmanuel Macron tháng 05/2025, bà Phương Ly đã tháp tùng bà Brigitte Macron tham quan Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam và Văn Miếu Quốc Tử Giám, chia sẻ những hiểu biết sâu sắc về di sản văn hóa phong phú của Việt Nam với Đệ nhất phu nhân Pháp”. Đọc thêmQuảng bá hình ảnh Việt Nam qua những chuyến công du của lãnh đạo thế giới Vai trò của tổng bí thư trong “định hình chính sách đối ngoại” Ngoài việc khẳng định quyền lực lãnh đạo thực sự ở Việt Nam, những chuyến công du nước ngoài của ông Tô Lâm, với tần suất dày đặc hơn so với người tiền nhiệm, còn nằm trong định hướng Hội nhập quốc tế trong tình hình mới, được quy định trong Nghị quyết số 59 (ngày 24/01/2025) và được cổng thông tin Chính phủ nhấn mạnh ngày 16/09 là “quyết sách quan trọng, đánh dấu bước ngoặt lịch sử trong tiến trình hội nhập quốc tế của đất nước”. Một mặt, Nghị quyết đưa ra hướng dẫn củng cố mối quan hệ “hữu nghị truyền thống” lâu đời của Việt Nam với Nga, Cuba, Bắc Triều Tiên. Mặt khác, Nghị quyết cũng cho thấy Việt Nam đang chủ động hơn trong các vấn đề quốc tế. Giáo sư Carl Thayer, Đại học New South Wales, phân tích : Nghị quyết số 59 lưu ý rằng hội nhập quốc tế đòi hỏi “chủ động, tích cực và dũng cảm” để thúc đẩy các mạng lưới đối tác đã được thiết lập, tranh thủ các nguồn lực bên ngoài, củng cố lòng tin chính trị và giải quyết các thách thức khu vực và toàn cầu thông qua hợp tác hòa bình, tất cả đều trên cơ sở tôn trọng luật pháp quốc tế. Nghị quyết số 59 cũng củng cố một trong những mục tiêu quan trọng của hội nhập quốc tế - duy trì môi trường hòa bình và ổn định để Việt Nam có thể phát triển kinh tế. Ví dụ chuyến công du Bình Nhưỡng của tổng bí thư Tô Lâm cũng được coi là nhằm trong chiến lược “bảo vệ đất nước từ sớm và từ xa, trước khi đất nước lâm nguy” phù hợp với chủ trương của Nghị quyết số 59, theo nhận định của giáo sư Carl Thayer : “Nếu ông Tô Lâm đến thăm Bình Nhưỡng, ông có thể sẽ tìm hiểu xem Việt Nam có thể đóng vai trò ngoại giao và chính trị nào trong bất kỳ tiến trình hòa bình nào trên bán đảo Triều Tiên. Việt Nam có lợi ích thiết yếu trong việc duy trì ổn định trên bán đảo Triều Tiên. Bất kỳ sự suy giảm nào trong hiện trạng, dẫn đến đối đầu giữa Hoa Kỳ và Hàn Quốc với Bắc Triều Tiên, Trung Quốc và Nga, sẽ đẩy Việt Nam ra ngoài lề và gây khó khăn cho quan hệ với các cường quốc”. Đọc thêmTổng bí thư đảng Cộng Sản, chủ tịch nước Việt Nam Tô Lâm công du Mông Cổ, Ireland và Pháp Trong số 5 quan điểm chỉ đạo về hội nhập quốc tế, hội nhập quốc tế về quốc phòng, an ninh được coi là một trong những trụ cột và là “một nội dung rất quan trọng”, theo phát biểu ngày 16/09 của ông Lê Hoài Trung, lúc đó là quyền ngoại trưởng. Ngoài ra, Việt Nam “chuyển từ xin nhận, gia nhập, tham gia sang chủ động đóng góp và xây dựng, định hình và sẵn sàng đóng góp có trách nhiệm vào công việc chung của cộng động quốc tế”. Sự kiện Hà Nội đăng cai tổ chức Lễ mở ký Công ước Liên Hiệp Quốc về chống tội phạm mạng ngày 25/10/2025, được Việt Nam coi là “dấu mốc lịch sử không chỉ với cộng đồng quốc tế mà còn khẳng định vai trò vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế”. Trang VnExpress đưa tin “các nước đánh giá cao vai trò lãnh đạo, dẫn dắt của Việt Nam thông qua sáng kiến đăng cai Lễ mở ký”. Nhân dịp này, tổng bí thư Tô Lâm đã tiếp tổng thư ký Liên Hiệp Quốc Antonio Guterres. Cho dù “hội nhập quốc tế là sự nghiệp của toàn dân” nhưng được thực hiện “dưới sự lãnh đạo tuyệt đối, trực tiếp và toàn diện của Đảng, sự quản lý thống nhất của Nhà nước”. Trong tiến trình này, tổng bí thư không chỉ còn muốn đứng đầu đảng, giữ vai trò về tư tưởng, mà là một nhà lãnh đạo cao nhất đất nước. Hình ảnh mới này đang được ông Tô Lâm làm cho các đối tác phương Tây quen dần, theo nhận định của tiến sĩ Vũ Khang, Đại học Boston : Đối với các đối tác phương Tây, Việt Nam đã đặt các đối tác phương Tây vào vị trí phải công nhận tính chính danh và sự ngang hàng của vị trí tổng bí thư với các vị trí nguyên thủ quốc gia qua các cuộc gặp cấp cao. Đây cũng là một di sản của cố tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng khi ông đã thành công bắt Mỹ phải công nhận tổng bí thư là ngang hàng với chức tổng thống Mỹ, từ đó mở ra các nước phương Tây khác cũng chấp nhận theo. Điều này chứng tỏ đây là một chính sách đường dài chứ không phải ngắn hạn cho kỳ Đại hội Đảng sắp tới, và dù ai ở vị trí tổng bí thư đi chăng nữa thì cũng sẽ được kế thừa di sản này.

Khoảng 20 chuyến công du đến 20 nước trong vòng hơn một năm giữ chức tổng bí thư đảng Cộng Sản Việt Nam, ông Tô Lâm có lẽ là nhà lãnh đạo đảng công du nước ngoài nhiều nhất. Trong khuôn khổ những chuyến công du này, Việt Nam nâng cấp Đối tác Chiến lược Toàn diện với 6 nước, và Đối tác Chiến lược với 5 nước khác. Dưới thời ông Tô Lâm, Việt Nam đang “quốc tế hóa” vai trò của tổng bí thư. Khi đưa tin về chuyến công du Anh Quốc và Bắc Ireland của ông Tô Lâm, từ 28-30/10/2025, hãng tin Anh Reuters nhận định nhà lãnh đạo quyền lực nhất của Việt Nam, ông Tô Lâm, đã đóng vai trò trung tâm trong việc định hình chính sách đối ngoại kể từ khi trở thành tổng bí thư đảng Cộng Sản vào năm ngoái (2024), một nỗ lực trước đây do chủ tịch nước và thủ tướng dẫn đầu. Cho thế giới thấy nhà lãnh đạo thực sự ở Việt Nam Ngay sau khi chính thức được bầu làm tổng bí thư, tại buổi họp báo ngày 03/08/2024, ông Tô Lâm có bài phát biểu “khẳng định kế thừa và phát huy những thành quả cách mạng mà cố tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng và các thế hệ lãnh đạo đi trước đã gây dựng”. Điểm này đang được ông Tô Lâm phát triển mạnh mẽ hơn, theo nhận định của giáo sư danh dự Carl Thayer, Đại học New South Wales : “Tổng bí thư Tô Lâm đang tận dụng sự lãnh đạo của mình để phát huy di sản của người tiền nhiệm Nguyễn Phú Trọng, người đã chính thức hóa vai trò của tổng bí thư trong quan hệ đối ngoại của Việt Nam. Tổng bí thư Trọng đã được lãnh đạo chính phủ Anh và Nhật Bản, hai nền dân chủ tự do, đón tiếp, và được tổng thống Barack Obama tiếp đón tại Nhà Trắng. Ông Trọng cũng đã tiếp đón tổng thống Joe Biden tại Hà Nội”. Theo thông lệ, chuyến công du nước ngoài đầu tiên của tân tổng bí thư đảng Cộng Sản Việt Nam là đến Lào, sau đó là Cam Bốt và Trung Quốc - nước láng giềng rộng lớn mà ngay vào thời kỳ đầu thành lập nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, Việt Nam xác định rõ chính sách đối với Trung Quốc “là phải thân thiện”. Tiến sĩ Vũ Khang, học giả thỉnh giảng tại Đại học Boston, Mỹ, nhận định với RFI Tiếng Việt : “Việc Việt Nam quốc tế hóa vai trò của tổng bí thư thực ra không có gì là bất ngờ. Một trong những ưu tiên hàng đầu của Việt Nam là bảo vệ an ninh của thể chế, và một trong những cách đó là nâng cao vai trò của tổng bí thư trên trường quốc tế. Với các nước chung chí hướng như là Bắc Triều Tiên, Trung Quốc hay Lào thì đây cũng không phải là một sự thay đổi lớn do vai trò của quan hệ kênh Đảng từ lâu đã được khẳng định”. Đọc thêmViệt Nam : Tổng bí thư Tô Lâm thăm Bắc Triều Tiên, dự lễ 80 năm thành lập đảng Lao Động Tiếp theo là hàng loạt vòng công du cho đến cuối năm 2024. Ví dụ, tháng 09/2024, tổng bí thư Tô Lâm đến dự Hội nghị thượng đỉnh Tương Lai, Đại Hội Đồng Liên Hiệp Quốc và làm việc ở Hoa Kỳ. Sau đó, ông công du nước Cuba anh em. Đến đầu tháng 10, ông công du Mông Cổ, tiếp theo là Ireland và Pháp. Đến tháng 11 là Malaysia. Trong những chuyến công du này, Việt Nam nâng cấp quan hệ lên thành Đối tác Chiến lược Toàn Diện với ba nước Mông Cổ, Pháp, Malaysia. Các nước ASEAN mở đầu cho vòng công du năm 2025 của tổng bí thư Tô Lâm. Tháng 03, ông thăm Singapore, Indonesia, nâng cấp quan hệ lên mức cao nhất với hai nước. Với những hoạt động này, tổng bí thư “đang đảm nhiệm vai trò nhà ngoại giao cấp cao, thường là nhiệm vụ của chủ tịch nước hoặc thủ tướng”, theo ý kiến của giáo sư Zachary Abuza, Đại học Chiến tranh Quốc gia Hoa Kỳ ở Washington : “Bằng cách này, ông Lâm đã khẳng định rõ ràng rằng ông coi chức vụ quyền lực nhất của đảng Cộng sản Việt Nam là chức vụ có chức năng điều hành trong đảng-nhà nước, điều mà những người tiền nhiệm của ông, những người chỉ tập trung vào chính sách và hệ tư tưởng, chưa từng đảm nhiệm”. Trong tháng 05, ông thăm bốn nước thuộc Liên Xô cũ (Kazakhstan, Azerbaijan, Nga, Belarus), nhân chuyến công du theo lời mời dự Ngày Chiến thắng với lễ diễu binh trên Quảng trường Đỏ ở Matxcơva. Ba tháng sau ông thăm Hàn Quốc. Trong tháng 10/2025, ông Tô Lâm công du Bắc Triều Tiên dự lễ kỷ niệm 80 thành lập đảng Lao Động Triều Tiên, sau đó là vòng công du hai nước châu Âu Phần Lan và Bulgari, cuối cùng là Anh Quốc và Bắc Ireland, nâng cấp quan hệ đối tác chiến lược với Helsinki và đối tác chiến lược toàn diện với Luân Đôn. Có thể thấy ông Tô Lâm quảng bá mạnh hơn, cho quốc tế thấy rõ hơn hình ảnh và vai trò của tổng bí thư - nhà lãnh đạo trên thực tế của Việt Nam, theo nhận định của Giáo sư Carl Thayer ngày 28/09 : “Tổng bí thư Tô Lâm đã liên tiếp công du nước ngoài kể từ khi nắm quyền lãnh đạo đảng và đóng vai trò quan trọng trong việc ký kết bảy quan hệ đối tác chiến lược toàn diện mới (Úc, Pháp, Malaysia, New Zealand, Indonesia, Singapore và Thái Lan). Ông Tô Lâm đang chứng minh rằng vị thế tổng bí thư không chỉ quan trọng đối với các vấn đề đối nội mà còn cả đối ngoại”. Đọc thêmLãnh đạo Việt Nam Tô Lâm đi Mỹ dự Đại Hội Đồng Liên Hiệp Quốc Một yếu tố mới, được tiến sĩ Lê Hồng Hiệp nhận định trên trang Fulcrum ngày 02/07/2025, là vai trò của “Đệ nhất phu nhân” định nghĩa lại nền ngoại giao và chính trị Việt Nam. Bà Ngô Phương Ly, “đệ nhất phu nhân trên thực tế, đã mở đường cho việc tăng cường các nỗ lực ngoại giao của Việt Nam và làm dịu đi hình ảnh của chồng bà” : “Bà Phương Ly, phu nhân của tổng bí thư đảng Cộng Sản Việt Nam Tô Lâm, đang nhanh chóng nổi lên như một nhân vật mang lại sự thay đổi trong ngoại giao quốc tế của Việt Nam. Bà tháp tùng ông Tô Lâm trong hầu hết các chuyến thăm nước ngoài và tiếp đón các nhà lãnh đạo nước ngoài tại Việt Nam. Thông qua việc thường xuyên tham gia các hoạt động văn hóa và xã hội với các đối tác nước ngoài, bà đã nâng cao vị thế ngoại giao của Việt Nam và nâng cao hình ảnh của ông Tô Lâm trước công chúng, qua đó góp phần nâng cao vị thế chính trị của ông. Ví dụ, trong chuyến thăm Singapore của ông Tô Lâm vào tháng 03/2025, bà Phương Ly đã tham gia các cuộc thảo luận về các vấn đề văn hóa với bà Loo Tze Lui, phu nhân thủ tướng Singapore Lawrence Wong, và chứng kiến ​​lễ ký kết Biên bản ghi nhớ giữa Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam và Nhạc viện Yong Siew Toh của Singapore. Gần đây hơn, trong chuyến thăm Việt Nam của tổng thống Pháp Emmanuel Macron tháng 05/2025, bà Phương Ly đã tháp tùng bà Brigitte Macron tham quan Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam và Văn Miếu Quốc Tử Giám, chia sẻ những hiểu biết sâu sắc về di sản văn hóa phong phú của Việt Nam với Đệ nhất phu nhân Pháp”. Đọc thêmQuảng bá hình ảnh Việt Nam qua những chuyến công du của lãnh đạo thế giới Vai trò của tổng bí thư trong “định hình chính sách đối ngoại” Ngoài việc khẳng định quyền lực lãnh đạo thực sự ở Việt Nam, những chuyến công du nước ngoài của ông Tô Lâm, với tần suất dày đặc hơn so với người tiền nhiệm, còn nằm trong định hướng Hội nhập quốc tế trong tình hình mới, được quy định trong Nghị quyết số 59 (ngày 24/01/2025) và được cổng thông tin Chính phủ nhấn mạnh ngày 16/09 là “quyết sách quan trọng, đánh dấu bước ngoặt lịch sử trong tiến trình hội nhập quốc tế của đất nước”. Một mặt, Nghị quyết đưa ra hướng dẫn củng cố mối quan hệ “hữu nghị truyền thống” lâu đời của Việt Nam với Nga, Cuba, Bắc Triều Tiên. Mặt khác, Nghị quyết cũng cho thấy Việt Nam đang chủ động hơn trong các vấn đề quốc tế. Giáo sư Carl Thayer, Đại học New South Wales, phân tích : Nghị quyết số 59 lưu ý rằng hội nhập quốc tế đòi hỏi “chủ động, tích cực và dũng cảm” để thúc đẩy các mạng lưới đối tác đã được thiết lập, tranh thủ các nguồn lực bên ngoài, củng cố lòng tin chính trị và giải quyết các thách thức khu vực và toàn cầu thông qua hợp tác hòa bình, tất cả đều trên cơ sở tôn trọng luật pháp quốc tế. Nghị quyết số 59 cũng củng cố một trong những mục tiêu quan trọng của hội nhập quốc tế - duy trì môi trường hòa bình và ổn định để Việt Nam có thể phát triển kinh tế. Ví dụ chuyến công du Bình Nhưỡng của tổng bí thư Tô Lâm cũng được coi là nhằm trong chiến lược “bảo vệ đất nước từ sớm và từ xa, trước khi đất nước lâm nguy” phù hợp với chủ trương của Nghị quyết số 59, theo nhận định của giáo sư Carl Thayer : “Nếu ông Tô Lâm đến thăm Bình Nhưỡng, ông có thể sẽ tìm hiểu xem Việt Nam có thể đóng vai trò ngoại giao và chính trị nào trong bất kỳ tiến trình hòa bình nào trên bán đảo Triều Tiên. Việt Nam có lợi ích thiết yếu trong việc duy trì ổn định trên bán đảo Triều Tiên. Bất kỳ sự suy giảm nào trong hiện trạng, dẫn đến đối đầu giữa Hoa Kỳ và Hàn Quốc với Bắc Triều Tiên, Trung Quốc và Nga, sẽ đẩy Việt Nam ra ngoài lề và gây khó khăn cho quan hệ với các cường quốc”. Đọc thêmTổng bí thư đảng Cộng Sản, chủ tịch nước Việt Nam Tô Lâm công du Mông Cổ, Ireland và Pháp Trong số 5 quan điểm chỉ đạo về hội nhập quốc tế, hội nhập quốc tế về quốc phòng, an ninh được coi là một trong những trụ cột và là “một nội dung rất quan trọng”, theo phát biểu ngày 16/09 của ông Lê Hoài Trung, lúc đó là quyền ngoại trưởng. Ngoài ra, Việt Nam “chuyển từ xin nhận, gia nhập, tham gia sang chủ động đóng góp và xây dựng, định hình và sẵn sàng đóng góp có trách nhiệm vào công việc chung của cộng động quốc tế”. Sự kiện Hà Nội đăng cai tổ chức Lễ mở ký Công ước Liên Hiệp Quốc về chống tội phạm mạng ngày 25/10/2025, được Việt Nam coi là “dấu mốc lịch sử không chỉ với cộng đồng quốc tế mà còn khẳng định vai trò vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế”. Trang VnExpress đưa tin “các nước đánh giá cao vai trò lãnh đạo, dẫn dắt của Việt Nam thông qua sáng kiến đăng cai Lễ mở ký”. Nhân dịp này, tổng bí thư Tô Lâm đã tiếp tổng thư ký Liên Hiệp Quốc Antonio Guterres. Cho dù “hội nhập quốc tế là sự nghiệp của toàn dân” nhưng được thực hiện “dưới sự lãnh đạo tuyệt đối, trực tiếp và toàn diện của Đảng, sự quản lý thống nhất của Nhà nước”. Trong tiến trình này, tổng bí thư không chỉ còn muốn đứng đầu đảng, giữ vai trò về tư tưởng, mà là một nhà lãnh đạo cao nhất đất nước. Hình ảnh mới này đang được ông Tô Lâm làm cho các đối tác phương Tây quen dần, theo nhận định của tiến sĩ Vũ Khang, Đại học Boston : Đối với các đối tác phương Tây, Việt Nam đã đặt các đối tác phương Tây vào vị trí phải công nhận tính chính danh và sự ngang hàng của vị trí tổng bí thư với các vị trí nguyên thủ quốc gia qua các cuộc gặp cấp cao. Đây cũng là một di sản của cố tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng khi ông đã thành công bắt Mỹ phải công nhận tổng bí thư là ngang hàng với chức tổng thống Mỹ, từ đó mở ra các nước phương Tây khác cũng chấp nhận theo. Điều này chứng tỏ đây là một chính sách đường dài chứ không phải ngắn hạn cho kỳ Đại hội Đảng sắp tới, và dù ai ở vị trí tổng bí thư đi chăng nữa thì cũng sẽ được kế thừa di sản này.

Anh quốc vừa ban hành một đạo luật mới buộc các chủ nhà xã hội phải bảo đảm nhà ở của người thuê được an toàn. Đạo luật này ra đời sau cái chết thương tâm của một bé trai hai tuổi, thiệt mạng do hít phải nấm mốc đen lan khắp căn hộ của gia đình đang sống.

Những tuần qua ở Anh rộ lên phong trào treo cờ xứ Anh, màu trắng-đỏ, như một biểu hiện của phong trào dân túy, xác lập « nước Anh là của người Anh ». Tại cuộc tuần hành hơn 100 nghìn người ủng hộ phe cực hữu ở Luân Đôn hôm 14/09/2025, nhiều nhóm thanh niên nam người Anh đã khoác lá cờ xứ Anh và quốc kỳ (Union Jack) của Vương quốc Anh lên vai để hô khẩu hiệu phỉ báng Hồi Giáo và chống người nhập cư. Thủ tướng Anh Keir Starmer sau đó đã lên án hành động của họ và lên tiếng rằng « Không thể để quốc kỳ Anh bị chiếm đoạt ». Nhưng lá cờ xứ Anh có khá nhiều thăng trầm trong lịch sử và việc dùng nó làm biểu tượng chính trị đang gây lo ngại cho các cộng đồng nhập cư tại Vương quốc Anh. Thông tín viên Nguyễn Giang tìm hiểu chủ đề này từ những tháng qua. RFI Tiếng Việt : Đầu tiên, xin anh cho biết trước cuộc biểu tình ở Luân Đôn ngày 14/09 thì Anh Quốc đã có hiện tượng treo cờ khắp nơi ở những chỗ không phải là cột cờ, công sở ? TTV. Nguyễn Giang : Đúng là từ hai ba tháng qua, chính xác là giữa mùa hè 2025, những người sống ở Anh như chúng tôi đột nhiên thấy lá cờ England flag - màu trắng có chữ thập của Thánh George màu đỏ, được các nhóm thiên hữu tự tổ chức treo lên các cột đèn, buộc vào thành cầu vượt trên xa lộ để phản đối di dân, phản đối nhiều cờ của cánh tả như cờ cầu vồng ủng hộ người đồng tính, lưỡng tính (LGBT+) được một số hội đồng địa phương treo. Cũng có ý kiến từ phía hữu phản đối điều họ gọi là « ý thức hệ cực tả », áp đặt các giá trị khác với truyền thống Anh, ví dụ như cổ vũ cho phong trào Black Lives Matters, có nguồn gốc từ Mỹ. Điều cần nói rõ là Anh quốc tôn trọng tự do cá nhân và tự do biểu đạt nên ai muốn treo cờ ở vườn nhà riêng, ở cửa sổ nhà riêng thì cứ thoải mái. Tôi thấy ở nơi mình sống thường thì trước các sự kiện thể thao như bóng đá, rugby thì cờ Anh (England), cờ Ireland, cờ Scotland, rồi cả cờ Jamaica, cờ Ý... được người dân treo ở nhà của họ. Tức là cả người Anh và di dân cứ treo cờ của đội tuyển quốc gia mà họ ủng hộ. Dân nghiền bóng đá treo cả cờ các đội bóng như Barcelona (Tây Ban Nha), cờ Đức khi có các trận của Giải Bundesliga (Liên bang Đức) thi đấu. Các trận tranh tài thường được chiếu ở các quán bia và tôi từng đi xem nên thấy có quán chăng cả dãy cờ. Đó là chuyện rất bình thường. Nhưng điều bất thường với hai lá cờ England flag và quốc kỳ Anh (Union Jack) là chúng được ai đó treo khắp các chỗ công cộng nhưng không phải là ở cột cờ, ở công sở, trường học, ở sân bóng, sân rugby. Treo ở công sở thì là chuyện bình thường nhưng đây là hàng loạt lá cờ được các nhóm tự phát trèo lên các cột đèn, trên cây, tạo ra không khí khá căng thẳng. Bởi vì nó không nói lên sự vui mừng hân hoan của các giải thể thao mà mang tính chất đe dọa ai đó không phải người thuộc nhóm sắc tộc Anh gốc, bản địa da trắng. Có ý kiến nào trên báo Anh phân tích về hiện tượng này chưa ? Có khá nhiều. Ví dụ nhà báo Yasmin Alibhai-Brown, cây bút của trang The iPaper cho rằng cờ Thánh George đột nhiên xuất hiện ở khắp nơi không phải là hiện tượng hiền lành, vô hại (harmless), mà khiến những ai không muốn bị ép buộc phải tuân thủ « tình ái quốc kiểu Anh » sẽ thấy họ bị « loại ra khỏi cộng đồng ». Thay vì tạo sự đoàn kết quốc gia thì việc buộc và treo cờ khắp nơi gây cảm giác « chủ nghĩa ái quốc Anh » có tính loại trừ (exclusive) đối với người không thuộc nhóm sắc tộc Anh tức là English. Một số nhà bình luận khác, như Ian Birren cho rằng việc phe cực hữu giành lấy quyền sử dụng lá cờ Anh là biểu hiện của chủ nghĩa sắc tộc và dân tộc Anh (ethnonationalism). Các trang Facebook đã xuất hiện khá nhiều « tấm gương yêu nước » của ai đó sơn chữ thập đỏ và nền trắng lên toàn bộ tường nhà họ, rồi có chỗ họ sơn trên kính hậu của xe hơi, kèm dòng chữ : Love England or Leave It. Thông điệp bài ngoại khá rõ ở đây : Hoặc các người hãy yêu xứ Anh, hoặc biến đi. Mới đây nhất, một người đàn ông Anh còn tự bỏ tiền ra mua hàng trăm lá cờ để treo dọc một xa lộ 8km (đường A1198 ở Cambridgeshire) để « bày tỏ lòng tự hào là người Anh » nhưng báo chí địa phương phản ánh rằng không ít người dân gốc nhập cư cảm thấy lo ngại bị họ cho là « bị áp chế tinh thần ». Về lịch sử và pháp luật thì lá cờ chữ thập đỏ trên nền trắng này có gì đặc biệt và vì sao nó lại được các nhóm cánh hữu Anh sử dụng ? Cũng cần nhắc là trong lịch sử châu Âu thì bốn dân tộc Anh, Scottish, Welsh và Irish trong Vương quốc Liên hiệp Anh và Bắc Ireland, có bốn vị thánh khác nhau phù hộ họ, theo đức tin Ki Tô giáo: Thánh George của người Anh, Thánh Andrew của người Scotland, Thánh David của người xứ Wales và Thánh Patrick của người Ireland. Tất nhiên các dân tộc khác ở châu Âu cũng có thể tôn thời chung một vị thánh, theo đức tin ngày xưa của họ. Cờ Thánh George (chữ thập đỏ trên nền trắng) không phải là cờ độc quyền của người Anh (Englishmen). Nó cũng không xuất phát từ đất Anh mà là cờ mang tính tôn giáo của những quân đoàn Thập Tự chinh ở châu Âu sang Trung Cận Đông « giành lại đất thánh » chống người Hồi Giáo ở các thế kỷ 10-12. Các vương quốc ở Địa Trung Hải như xứ Sardinia, Genoa đã dùng lá cờ này. Và quốc kỳ của nước Georgia (Gruzia) ở Hắc Hải cũng có mẫu giống hệt. Huyền thoại nói vua Richard Sư tử tâm của Anh được Thánh George hiện ra trước một trận đánh vào thế kỷ 12 ban phước nên ông đã dùng Thập tự Thánh George vẽ lên cờ. Sau đó, một số vua Anh như Edward I đã dùng cờ này, và vì là cờ của vua nên nó trở thành cờ của xứ Anh, còn Scotland, Wales lại có cờ riêng của họ. Thời Nữ hoàng Elizabeth I đã bỏ lá cờ này và sau đó, đến năm 1606 thì triều đình Anh chọn lá cờ Liên hiệp Anh - mà ngày nay là cờ nền xanh dương đậm, có thập tự Thánh George màu đỏ và Thập tự Thánh Andrew màu trắng lồng vào nhau. Đây mới là lá cờ ngày nay được Liên Hiệp Quốc công nhận là quốc kỳ của Vương quốc Liên hiệp Anh và Bắc Ireland. Cờ xứ England chỉ tồn tại trong thể thao và một số sự kiện văn hóa. Nó không có trên văn bản hay trên hộ chiếu, bằng lái xe. Cờ của Hoàng gia Anh cũng không có lá cờ England. Trên cờ hoàng gia, xứ Anh được biểu hiện bằng hình sư tử nằm vươn móng, bên cạnh các hình như đàn harp của Bắc Ireland và sư tử đứng của Scotland. Việc lá cờ xứ Anh được đưa từ sân bóng đá, từ lễ hội tôn giáo ra ngoài phố gây tác động thế nào, tiêu cực hay tích cực trong dư luận và với chính quyền ? Chính vì thiếu một biểu tượng rõ rệt cho England, quốc gia đông dân nhất (56 triệu) trong Liên hiệp Vương quốc Anh nên các chính quyền địa phương lo ngại việc những nhóm cực hữu dùng nhiều lá cờ này theo ý riêng sẽ thổi lên tâm lý bài ngoại, không chỉ với người nhập cư mà còn chia rẽ đoàn kết giữa bốn dân tộc bản địa của Vương quốc Anh, như người Irish, người xứ Wales, người Scotland. Như đã nói, họ đều có các vị thánh bảo trợ cho dân tộc của họ, nên nếu người Anh áp đặt cờ Thánh George của Anh là gây mất đoàn kết ngay. Tôi vào các trang Facebook thấy giữa bốn nhóm cư dân bản địa ở Anh đã có tranh cãi. Có người viết, « Này, đừng bắt Scoland thuộc về England nhé. Chúng tôi có vương quốc riêng. » Có người Irish thì phản đối việc gọi dân Bắc Ireland « là một dân tộc - nation », và viết rằng « chúng tôi muốn thống nhất với miền Nam - tức là Cộng hòa Ireland, tránh xa England! ». Chúng ta cần nhớ là xung khắc tôn giáo và dân tộc ở vùng Bắc Ireland chỉ mới chấm dứt nhờ Thỏa thuận Ngày thứ Sáu Tốt Lành (Good Friday Agreement) năm 1997. Còn trước đó là các cộng đồng địa phương có hiềm khích, thậm chí có các vụ đánh bom của Đội quân Cộng hòa Ái Nhĩ Lan (IRA) nhắm vào quân đội, cảnh sát Anh mà họ nói là « quân chiếm đóng ». Việc đề cao chủ nghĩa dân tộc đặc thù của người Anh là không khôn ngoan. Thế nhưng cộng đồng mạng cũng có những phản ứng hài hước. Có người còn vẽ biếm hoạ là cờ xứ Wales bị một đàn cừu trắng trên lưng có vẽ chữ thập Thánh George màu đỏ bước vào, với dòng chữ « Bọn cừu Anh để yên cho xứ Wales nhé ! ». Báo Daily Express vừa đăng là dân làng Henllyes ở xứ Wales phải họp nhau lại tổ chức các nhóm đi xóa hình graffiti cờ Anh ai đó vẽ lên bến xe bus, lên tường nhà của họ. Vì người xứ Wales có cờ riêng và họ phản đối cờ Anh được coi là « quan trọng hơn ». Không lạ khi mà chính phủ Vương quốc Anh phê phán việc dùng quá tải biểu tượng của một trong bốn dân tộc gốc của đảo Anh tức England vì họ cũng thấy phản ứng mạnh của dân ba xứ còn lại từng bị người Anh (English) thống trị. Đây là bằng chứng chủ nghĩa dân tộc không bao giờ là chất xúc tác kết nối xã hội mà chỉ gây chia rẽ. Và rồi có các nhóm nhập cư mới hơn như dân gốc Jamaica, gốc Hồi Giáo, họ cũng treo cờ của họ bên cạnh lá cờ England trên cột trong vườn, hoặc theo báo đăng thì có một gia đình nào đó cũng lên cầu vượt ở xa lộ chăng luôn 10 lá cờ các nước khác nhau, để đáp trả phong trào đề cao một hai lá cờ « thuần túy Anh quốc ». Về phía chính quyền thì có thể thấy rõ là nhà nước Anh chỉ khuyến khích việc treo và dùng lá cờ của cả Vương quốc chứ không khuyến khích cờ xứ Anh. Tất nhiên, các hội đồng địa phương ở England thì có quyền treo cờ chữ thập đỏ nền trắng đó. Còn tại các sự kiện âm nhạc như BBC Proms thì phần cuối luôn có màn phất cờ và người ta phất cờ Union Jack, cùng cờ EU, cờ Pháp, cờ Mỹ. Một người bạn tôi đăng thử hình cờ England vào một nhóm Facebook cộng đồng chính thức, do chính quyền địa phương mở (community page) ở Kent thì chỉ 5 phút sau là bị admin xóa. Lý do là biểu tượng quá rõ thể hiện thông điệp dân tộc chủ nghĩa Anh dễ bị cho là gây chia rẽ cộng đồng dân cư đa sắc tộc. Cuối cùng, là công dân Anh gốc Việt, anh nghĩ gì về vấn đề lá cờ và « chủ nghĩa dân tộc Anh » ? Khi tuyên thệ nhập tịch Anh, gia đình chúng tôi tuyên thệ trung thành với Hoàng gia và tại buổi lễ có lá cờ Liên hiệp Vương quốc Anh, nên sự tôn trọng với lá quốc kỳ Anh đó là điều người nhập cư nào cũng hiểu được và tuân theo. Lá cờ xứ Anh với tôi cũng là một biểu tượng của dân tộc Anh và lịch sử Anh. Chỉ riêng điều đó không có gì sai hay đúng cả. Bản thân tôi quan tâm đến lịch sử và rất thích tìm hiểu về các phù hiệu, biểu tượng quý tộc, phong kiến, hiệp sĩ châu Âu. Đó là những giá trị văn hóa rất hay, nhưng nên để chúng trong sách, trong phim ảnh. Còn đem các biểu tượng xưa ra ngoài phố, dùng nó quá đà và áp đặt các niềm tin bản địa, rồi cài vào đó ẩn ý phân biệt đối xử thì lại là hiện tượng chính trị-xã hội thời nay rất nguy hiểm. Ví dụ trên một số trang Facebook của phe cực hữu Anh đã xuất hiện các tranh vẽ (dùng AI, khá mới) có hình cậu bé hiệp sĩ tóc vàng cầm gươm chém rồng để bảo vệ tổ quốc Anh. Chủ nghĩa tự vệ bản địa (nativism) này là một hiện tượng xã hội quan trọng vì người dân cảm thấy mất quyền kiểm soát các vấn đề lớn, như toàn cầu hóa, và di cư ồ ạt. Phải nói rằng bất cứ việc áp đặt quá mạnh quan điểm và biểu tượng của phe tả cứng rắn (hard left) hay cực hữu (far-right) đều làm cho không gian tranh luận văn minh, bình đẳng, tôn trọng lẫn nhau bị thu hẹp và những người ôn hòa cảm thấy bị áp chế. Yêu nước Anh thì mỗi người có cách yêu của riêng mình, không nên áp đặt và đe dọa, bắt phải yêu theo một kiểu của đám đông. Thêm vào đó, việc biểu tượng tôn giáo từ các cuộc thánh chiến thời Trung Cổ để kêu gọi « bảo vệ nước Anh », thì có vẻ như họ đã gián tiếp cổ vũ bạo lực trong bối cảnh căng thẳng sắc tộc, phân cực Tả-Hữu lên cao. Bảo vệ tổ quốc là việc của quân đội chứ nếu để cho các nhóm tự phát lập dân quân hay hội đoàn tự trang bị vũ khí để « xử lý người nhập cư » thì xã hội sẽ có nguy cơ rơi vào vòng xoáy bạo lực. Điều đáng lo ngại là thái độ cực đoan của một số người Anh đã và đang làm nổ ra phản ứng cũng rất cực đoạn của một số nhóm Hồi giáo chống Phương Tây ngay trong giới trẻ theo đạo Hồi sinh ra lớn lên ở Anh. Các căng thẳng này nếu không được hóa giải sẽ chỉ tạo ra va chạm chủng tộc, tôn giáo với hệ lụy khó lường.

Ngày 03/09/2025, tiếp đồng nhiệm Ukraina Volodymyr Zelensky, một ngày trước khi diễn ra hội nghị « Liên minh các nước tình nguyện », tổng thống Pháp Emmanuel Macron tuyên bố, châu Âu « sẵn sàng cung cấp các bảo đảm an ninh cho Ukraina và người dân Ukraina vào ngày mà thỏa thuận hòa bình sẽ được ký kết ». Đây cũng là những gì Kiev muốn đạt được trước khi bước vào một cuộc đàm phán hòa bình (nếu có) với Matxcơva. Chưa có lúc nào nỗi ám ảnh về thất bại Bị Vong Lục Budapest 1994 mạnh mẽ như lúc này đối với Kiev và người dân Ukraina. Ngược dòng thời gian, vào ngày 05/12/1994, ba năm sau khi tuyên bố độc lập và dưới áp lực mạnh ngoại giao, Kiev cùng với Liên bang Nga, Hoa Kỳ và Anh Quốc ký kết Bị Vong Lục tại Budapest, Hungary. Nỗi lo nguy cơ phổ biến hạt nhân hơn là an ninh Ukraina Theo đó, Ukraina chấp nhận chuyển giao toàn bộ kho vũ khí hạt nhân được cất trữ trên lãnh thổ cho Nga, bao gồm khoảng 1.900 đầu đạn chiến lược và 2.500 vũ khí chiến thuật tức chiếm đến gần 10% kho vũ khí Xô Viết. Đổi lại, các bên tham gia cam kết « tôn trọng nền độc lập, quyền chủ quyền và các đường biên giới hiện hữu của Ukraina » và « tránh sử dụng hành động dọa dẫm hay dùng vũ lực xâm hại toàn vẹn lãnh thổ hay nền độc lập chính trị của Ukraina ». Ngoài ra, theo các hình ảnh và bài báo tư liệu được Viện Nghe Nhìn Quốc Gia Pháp (INA) trích dẫn ngày 09/03/2025, ngoài việc tăng gấp đôi số tiền viện trợ 155 triệu đô la, Hoa Kỳ còn cam kết cung cấp « hỗ trợ đặc biệt để tăng cường an ninh cho các lò phản ứng hạt nhân dân sự, kiểu Tchernobyl », và nhất là « mở rộng cánh cửa "đối tác vì hòa bình" cho Ukraina, nói một cách khác, cho phép Kiev phát triển hợp tác quân sự với NATO ». Nhà nghiên cứu Marie Dumoulin, giám đốc chương trình Wider Europe, thuộc tổ chức tư vấn European Council on Foreign Relations, trong chương trình « Sự ra đời và cái chết của Bị Vong Lục Budapest » do đài phát thanh France Culture thực hiện trong tháng 7/2025, có lưu ý rằng sự kiện diễn ra trong bối cảnh Hoa Kỳ và Anh Quốc lo lắng cho mối họa phổ biến hạt nhân hơn là vấn đề an ninh của Kiev. Bởi vì, ngoài Ukraina, còn có hai nước thành viên Xô Viết khác cất trữ vũ khí hạt nhân là Belarus và Kazakhstan. « Có một cơ chế quốc tế quản lý các quốc gia sở hữu vũ khí hạt nhân : Hiệp ước Không phổ biến Vũ khí Hạt nhân TNP. Nhưng các quốc gia độc lập mới này sinh ra từ đống đổ nát của Liên Xô lại không tham gia vào hiệp ước này, bởi vì, cho đến lúc đó, những nước này chưa tồn tại. Do vậy, thách thức đầu tiên là phải bảo đảm rằng Ukraina, Belarus và Kazakhstan, ba quốc gia cùng với Nga có triển khai vũ khí hạt nhân trên lãnh thổ của mình, tuân thủ Hiệp ước TNP (…) Nhưng điều quan trọng cần hiểu là đối với các nhà đàm phán Mỹ và Anh Quốc, thách thức chính vào thời điểm đó, không hẳn là vấn đề an ninh và chủ quyền lãnh thổ của ba nước này, mà thực sự là vấn đề không phổ biến hạt nhân, đồng thời bảo đảm rằng chỉ có một quốc gia kiểm soát vũ khí hạt nhân được thừa hưởng từ thời kỳ Xô Viết. » Hạt nhân và chủ quyền : Ukraina không có chọn lựa nào khác Chính vì điều này, vào tháng 12/1991, vào thời điểm Liên Xô tan rã, Hoa Kỳ dưới thời chính quyền Bill Clinton đã nhìn nhận Nga như là một quốc gia hạt nhân, đồng thời tuyên bố sẵn sàng cung cấp hỗ trợ cho những nước khác xuất thân từ Liên Xô với điều kiện các nước này chấp nhận quy chế quốc gia không hạt nhân, theo như chuyên gia về Nga, bà Anne de Tinguy, giáo sư danh dự, Trung tâm Nghiên cứu Quốc tế CERI trường đại học Khoa học Chính trị Sciences Po từng giải thích với báo Libération (11/03/2022). Nhiều nhà quan sát tại Pháp đánh giá rằng với việc ký kết Bị Vong Lục Budapest, chính quyền Ukraina lúc bấy giờ đã chấp nhận từ bỏ vị thế « cường quốc hạt nhân đứng hàng thứ ba » trên thế giới (tính theo số lượng vũ khí hạt nhân). Đối với nhà ngoại giao Pierre Lévy, cựu đại sứ Pháp tại Nga (2020 – 2024), điều này là không hoàn toàn chính xác, do việc hệ thống kiểm soát và chỉ huy đều trú đóng tại Matxcơva. Vũ khí hạt nhân được bố trí tại Ukraina không đồng nghĩa với việc Kiev nắm giữ « nút bấm » hạt nhân. Chuyên gia Marie Dumoulin nhắc lại : « Việc từ bỏ kho vũ khí hạt nhân, trên thực tế, đó còn là một trong số các điều kiện cho quyền chủ quyền của Ukraina. Nếu như số vũ khí này vẫn còn được bố trí trên lãnh thổ Ukraina, điều đó cũng có nghĩa là Matxcơva có lẽ vẫn sẽ tiếp tục có một vai trò chủ đạo trong an ninh của Ukraina và do vậy, quyền tự quyết của Ukraina như chúng ta đã biết từ trước đến nay, có lẽ sẽ không thể được thực thi trong cùng những điều kiện. Đó chính là những gì đang diễn ra với Belarus, quốc gia đã chấp nhận để Nga bố trí vũ khí hạt nhân trên lãnh thổ của mình. Trên thực tế, ngoài ý nghĩa của động thái này đối với an ninh châu Âu, còn có những hậu quả tức thì cho quyền tự quyết của Belarus, hiển nhiên không còn giống như khi họ đã có thể từ chối quyền xem xét lại các quyết định của Matxcơva liên quan đến chủ quyền và an ninh của chính mình ». Bị Vong Lục Budapest : Những cam kết « ảo » ? Bất chấp những cam kết, hai mươi năm sau, năm 214, Matxcơva chiếm đoạt và cho sáp nhập bán đảo Crimée vào Nga, và thổi bùng cuộc xung đột ở Donbass. Không một bên ký kết Bị Vong Lục Budapest nào có những phản ứng thực sự. Đến năm 2022, Nga chính thức phát động « chiến dịch quân sự đặc biệt », xâm chiếm Ukraina. Ngày 04/03/2022, vào ngày thứ chín của cuộc chiến, tổng thống Ukraina Volodymyr Zelensky cay đắng chỉ trích NATO từ chối lập vùng cấm bay : « Tất cả những gì Liên minh Quân sự làm được đến hiện tại, là vận chuyển khoảng 50 tấn dầu diesel cho Ukraina thông qua hệ thống cung cấp của khối. Có lẽ là để chúng ta có thể đốt bỏ và thiêu rụi Bị Vong Lục Budapest. Nhưng đối với chúng ta, văn bản này đã bị đốt cháy, dưới hỏa lực của quân đội Nga ». Về điểm này, nhà nghiên cứu Marie Dumoulin, cũng trong chương trình « Sự ra đời và cái chết của Bị Vong Lục » trên đài France Culture, giải thích thêm như sau : « Bị Vong Lục Budapest bao gồm một danh sách các cam kết của các quốc gia bảo lãnh, tức là Nga, Hoa Kỳ và Vương quốc Anh, liên quan đến Ukraina, nhưng đây là những cam kết thụ động, nghĩa là các quốc gia này cam kết không làm một số điều nhất định liên quan đến Ukraina, không gây rắc rối về chủ quyền, độc lập và biên giới của Ukraina, không đe dọa sử dụng vũ lực, không gây áp lực kinh tế lên Ukraina và trong trường hợp Ukraina bị tấn công hạt nhân, họ cũng cam kết sẽ nhờ đến Hội Đồng Bảo An Liên Hợp Quốc. Không có cam kết chủ động nào, nghĩa là không có cam kết hành động nào khác ngoài cam kết tham vấn Hội đồng Bảo an nếu toàn vẹn lãnh thổ của Ukraina bị đe dọa. » Cam kết bị xâm phạm : Lỗi tại ai ? Ngày nay, phương Tây và Nga đổ lỗi cho nhau là không tôn trọng các cam kết đưa ra trong văn bản. Hoa Kỳ và Anh Quốc tuyên bố họ không vi phạm các cam kết, rằng họ không đe dọa tính toàn vẹn lãnh thổ Ukraina. Và quốc gia duy nhất đã vi phạm các cam kết đưa ra chính là Nga. Điều thú vị, theo nhà cựu đại sứ Pháp Pierre Levy khi giải thích với France Culture là những lập luận từ phía Nga. « Câu trả lời mà Vladimir Putin dành cho Reuters vào tháng 3/2024 mà ít ai nói đến, và theo tôi là rất thú vị, trong đó, ông ấy nói rằng "Nhìn xem, quý vị đã vi phạm các cam kết của mình đưa ra trong Bị Vong Lục Budapest. Ông ấy nói rõ là ông ấy không bị ràng buộc bằng những thỏa thuận quốc tế với một quốc gia vừa có một cuộc cách mạng bên trong. Thế nên, trong cách tiếp cận của Nga, đối diện với họ là một quốc gia mới. Tiếp theo, chúng ta thấy rõ sự nhất quán trong lập trường, bởi vì, đối với Nga, có một chính quyền quân sự cầm quyền ở Kiev đã thành công lập một chế độ mới với sự trợ giúp của phương Tây sau một cuộc đảo chính. Do vậy tất cả những điều này đều nằm trong lô-gic của Nga ». Năm 2014, quyết định sáp nhập bán đảo Crimée và cuộc chiến tại Donbass đã làm lộ rõ những điểm yếu của Bị Vong Lục, vốn chỉ là một bản ghi nhớ không phải là một hiệp ước và không mang tính chất ràng buộc. Các thỏa thuận Minks được ký kết, nhằm chấm dứt các cuộc giao tranh nhưng không bao hàm một bảo đảm an ninh nào cho Ukraina, cũng không cho phép giải quyết được vấn đề. Đảm bảo an ninh Ukraina : « Trò chơi chính trị » của phương Tây Ba mươi mốt năm sau ngày ký Bị Vong Lục, và với hai cuộc chiến xâm lược của Nga sau đó, chính quyền Kiev giờ đây muốn tránh bằng mọi giá rằng các cuộc đàm phán về bảo đảm hòa bình một lần nữa sẽ không là những « tờ giấy lộn ». Trước khi ký kết bất kỳ một thỏa thuận nào với Matxcơva, tổng thống Volodymyr Zelensky mong muốn có được những bảo đảm quân sự vững chắc từ phía các đối tác nhằm ngăn ngừa một cuộc chiến xâm lược mới. Tuy nhiên, bà Tatiana Stanovaya, chuyên gia về chính trị Nga và là nhà sáng lập nhóm nghiên cứu R. Politik, trả lời báo Pháp Le Figaro, nhắc lại lập trường của Nga đối với hòa bình cho Ukraina là rất rõ ràng, điện Kremlin, « không chấp nhận rằng các bảo đảm an ninh tập thể cho Ukraina để giải quyết khủng hoảng Ukraina được thông qua mà không có sự tham dự của Nga ». Nói một cách cụ thể : « Ukraina chỉ có thể được hưởng các bảo đảm về tôn trọng đường biên giới với điều kiện thực hiện một danh sách các cam kết do Nga đề ra ». Cũng theo nhà nghiên cứu về Nga, phương Tây khó thể bảo đảm an ninh cho Ukraina do phải đối mặt với hai thực tế : « Nga là một cường quốc hạt nhân và nước này đang chiến thắng trên chiến trường. Từ góc độ này, không nước nào, hoàn toàn không một nước nào, có thể đưa ra bất kỳ đảm bảo nào cho Ukraina. Điều gì sẽ thay đổi nếu cuộc xung đột đang bị đóng băng này lại bị Nga vi phạm trong tương lai ? Phương Tây có thể làm gì hơn hoặc khác đi ? Nga là một cường quốc hạt nhân, chỉ riêng câu trả lời này đã khép lại mọi cuộc tranh luận. Khi Emmanuel Macron nói về một "lực lượng tái bảo đảm" sẽ được triển khai tại Ukraina trong trường hợp hòa bình, thì vài nghìn quân có thể làm được gì để bảo vệ nước này khỏi sức mạnh quân sự của Nga ? Ý tưởng này là không nghiêm túc. » Trong bối cảnh này, các cuộc thảo luận xoay quanh những bảo đảm được nêu ra trong các cuộc đàm phán ngoại giao, đối với nhà khoa học chính trị Tatiana Stanovaya, điều đó chẳng khác gì một « trò chơi chính trị » !

Thuế quan và các đòn hù dọa phải chăng đang trở thành những công cụ chính trong chính sách đối ngoại của Hoa Kỳ và hiệu quả đến đâu ? Dấu ấn tám tháng đầu nhiệm kỳ hai của tổng thống Donald Trump là những thông báo về mức thuế hải quan, là những tuyên bố Washington đạt được thỏa thuận về khoáng sản quan trọng với một số quốc gia, là hình ảnh nhiều lãnh đạo trên thế giới hối hả cam kết mua thêm hàng và đầu tư thêm cả trăm tỷ đô la vào Mỹ. Căn cứ vào những thông báo chính thức của Nhà Trắng, nếu không có thay đổi giờ chót, kể từ ngày 27/08/2025 một số mặt hàng của Ấn Độ xuất khẩu sang Hoa Kỳ sẽ bị đánh thuế đến 50 %. Ấn Độ bị « phạt » vì vẫn mua vũ khí của Nga và phớt lờ lệnh trừng phạt quốc tế vẫn nhập khẩu dầu hỏa của Nga.   Gây áp lực với Ấn Độ, có là thượng sách ? Trung Quốc cũng mua dầu của Nga nhưng tổng thống Trump « không vội » trừng phạt Bắc Kinh. Vào lúc bị Hoa Kỳ o ép, New Delhi và Bắc Kinh sưởi ấm quan hệ : Cuối tháng này, thủ tướng Narendra Modi sẽ đến Thiên Tân, dự thượng đỉnh Tổ Chức Hợp Tác Thượng Hải. Mức thuế 50 % Mỹ đòi nhắm vào một số mặt hàng của Ấn Độ ít có khả năng « ly gián » New Delhi với Matxcơva : Ấn Độ là nguồn nhập khẩu dầu hỏa lớn thứ ba trên thế giới mà 37 % tiêu thụ nội địa tại quốc gia Nam Á này là dầu của Nga. Trên thị trường vũ khí Nga là đối tác quan trọng nhất của Ấn Độ, chiếm 36 % thị phần trong giai đoạn 2000-2024. Cùng lúc quan hệ giữa New Delhi và Washington đã xấu đi nhanh chóng từ tháng 4/2025 vì các biện pháp thuế quan thì Mỹ sưởi ấm quan hệ với Pakistan, một đối thủ truyền thống của New Delhi. Nhìn từ Úc, trung tâm nghiên cứu Lowy Institute không khỏi lo ngại là các đòn hù dọa và thuế quan của chính quyền Trump làm suy yếu liên minh Đối Thoại Tứ Giác An Ninh còn được gọi là Bộ Tứ QUAD gồm Mỹ, Nhật Bản, Úc và Ấn Độ : QUAD là một cột trụ của Hoa Kỳ để làm đối trọng với Trung Quốc trong chiến lược Châu Á-Thái Bình Dương. Hù dọa Trung Quốc : Phản tác dụng Với Trung Quốc, trong tám tháng qua tổng thống Trump gần như hàng ngày đều nhắc đến nền kinh tế số 2 toàn cầu, kể cả khi ông tiếp các lãnh đạo quốc tế như trong cuộc họp với tổng thống Hàn Quốc hôm 25/08/2025. Đàm phán thuế quan giữa Washington và Bắc Kinh đang tiếp diễn và Mỹ đã liên tục triển hạn cho Trung Quốc có thêm thời gian để điều đình về thương mại. Đáng chú ý hơn là với đối thủ này, các đòn hù dọa có phần phản tác dụng. Mỹ áp thuế Trung Quốc thì Bắc Kinh đáp trả bằng đất hiếm. Về công nghệ, Trung Quốc cũng không để bị lất lướt. Nhà Trắng gần đây đã đồng ý cho tập đoàn Nvidia cung cấp thiết bị điện tử « cao cấp », bọ H20 cho các đối tác tại Hoa Lục. Nội các Trump không che giấu là trên thương vụ này, 15 % doanh thu của Nvidia sẽ thuộc về nhà nước. Nhưng Bắc Kinh đã dội một gáo nước lạnh vào tham vọng đó khi cho mở điều tra, vì nghi ngờ « H20 không an toàn » đồng thời kêu gọi các tập đoàn Trung Quốc như như ByteDance, Alibaba, Tencent rất ưa chuộng loại bộ xử lý đồ họa này của Nvidia tránh dùng « hàng ngoại ». Hệ quả kèm theo là tập đoàn Mỹ, Nvidia, hôm 25/08/2025 tạm ngừng sản xuất H20 để dành cho các khách hàng Trung Quốc. Nhật-Hàn và Châu Âu những thắng lợi lớn của Mỹ Bên cạnh hai hồ sơ gai góc là Ấn Độ và Trung Quốc vừa nêu, trong cuộc chiến « thuế đối ứng », chính quyền Trump đã dễ dàng áp đảo các đối thủ : Anh Quốc là một trong số những bên hiếm hoi nhanh chóng được « ưu đãi », với mức thuể chỉ là 10 %. Ngay cả những « đồng minh chiến lược truyền thống » của Washington như Liên Hiệp Châu Âu, Nhật Bản hay Hàn Quốc đều phải chịu mức thuế đến 15 %. Philippines kém may mắn hơn vì hàng xuất khẩu sang Mỹ sẽ bị đánh thuế 19 %. Để đối lấy mức thuế đối ứng 15 % Nhật Bản, Hàn Quốc và nhất là Liên Âu đều áp dụng một công thức : cam kết mua thêm thật nhiều hàng của Mỹ để thu hẹp xuất siêu với Hoa Kỳ, hứa hẹn đầu tư hàng trăm tỷ đô la vào Mỹ trong tương lai. Chủ tịch Ủy Ban Châu Âu, Ursula Von der Leyen đang bị công kích gay gắt vì đã nhượng bộ Donald Trump quá nhiều khi hứa hẹn mua thêm hơn 700 tỷ đô la năng lượng của Mỹ trong 3 năm sắp tới, kèm theo đó là hàng loạt các dự án « rót » thêm đến gần 600 tỷ đô la đầu tư. Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung, lần đầu tiên đến Nhà Trắng đã mang theo cam kết đầu tư 150 tỷ đô la vào Mỹ với hy vọng ông Trump nhẹ tay khi đánh thuế hàng Made In Korea. Trước mắt Nhà Trắng duy trì mức thuế 15 % với Hàn Quốc. Đồng tiền đi trước là đồng tiền khôn  Tuần trước, họp với tổng thống Ukraina và nhiều lãnh đạo châu Âu, tổng thống Mỹ đã khoe ông giải quyết được 6 - thậm chí là 7, cuộc xung đột trên thế giới mà không cần có một lệnh ngừng bắn làm tiền đề. Gần đây nhất là giao tranh ở biên giới Cam Bốt-Thái Lan. Điều ông Trump không nói ra hôm đó, là các cuộc xung đột tổng thống Hoa Kỳ muốn nói đến vẫn còn âm ỉ. Đồng thời bản hòa ước giữa Armenia và Azerbaidjan bao gồm một điều khoản liên quan đến dự án thành lập một « hành lang vì hòa bình và thịnh vượng quốc tế mang tên Trump : The Trump Route for International Peace and Prosperity (TRIPP) ». Để vãn hồi hòa bình cho hai nước châu Phi là Rwanda và Cộng Hòa Dân Chủ Congo (hiêp kịnh ký ngày 27/06/2025) thì cả hai quốc gia này cùng cam kết sẽ mở cửa cho các tập đoàn Mỹ vào khai thác tài nguyên. Tương tự như vậy để nhanh chóng vãn hồi hòa bình ở biên giới Cam Bốt-Thái Lan, tổng thống Trump đã mang thuế quan ra để dụ và dọa hai quốc gia Đông Nam Á này. Kết quả là thủ tướng Hun Manet ca ngợi công lao của ông Trump hết lời và vội vàng đề nghị trao Nobel Bình cho nguyên thủ Mỹ. Riêng với Ukraina, trở lại Nhà Trắng tổng thống Volodymyr Zelenski đưa ra cam kết mua 100 tỷ đô la vũ khí và thiết bị quân sự của Hoa Kỳ. Báo tài chính Anh, Financial Times nhận định : Hợp đồng 100 tỷ đô la để đổi lấy bảo hiểm an ninh của Mỹ.   Trong cuộc hội đàm qua cầu truyền hình hai ngày sau các cuộc họp tại Washington, phó giám đốc Đài Quan Sát Pháp-Nga, Igor Delanoe cho rằng, tổng thống Zelensky và các nước đồng minh yểm trợ ông đã hiểu rằng với tổng thống Donald Trump những, đồng tiền đi trước là đồng tiền khôn : Igor Delanoe : « Hai sự kiện ở Alaska cũng như tại Washington, thực ra là một cuộc đọ sức về mặt chiến lược giữa một bên là Ukraina cũng các đồng minh châu Âu và bên kia là nước Nga của ông Putin để tranh thủ lôi kéo Donald Trump về phía mình. Sau hai hiệp đấu đầu tiên đó, tạm thời Nga là bên thắng cuộc. Chúng ta thấy tổng thống Hoa Kỳ giữ nguyên lập trường là không cần một lệnh ngừng bắn, làm tiền đề cho các đàm phán vãn hồi hòa bình. Châu Âu nhắc lại đòi hỏi có lệnh ngừng bắn, nhưng Trump đã xua tan tất cả khi khẳng định là ông đã giải quyết 6 cuộc xung đột mà không cần có lệnh ngừng bắn. Một điểm quan trọng khác, thượng đỉnh Alaska và các cuộc họp ở Washington diễn ra trong hai bối cảnh hoàn toàn khác : tại Alaska, Nga và Mỹ là hai cường quốc, ngang hàng đối thoại với nhau. Trái lại ở Washington, Ukraina và châu Âu trong thế đi năn nỉ. Tổng thống Zelensky mang 100 tỷ đô la -tiền của châu Âu ra "làm đầu câu chuyện"  trước khi đàm phán với Trump. (…) Sau các cuộc họp ở Washington vừa qua, ngược thời gian, trở lại với thượng đỉnh của Liên Minh Bắc Đại Tây Dương ở Hà Lan, rồi cuộc họp giữa chủ tịch Ủy Ban Châu Âu,  Ursula von der Leyen với nguyên thủ Mỹ ở Scotland hồi tháng 7 và lần này tại thủ đô Washington thì mỗi lần, châu Âu đều phải chi ra rất nhiều tiền : tại Hà Lan các thành viên cam kết tăng chi tiêu quân sự, mà chủ yếu là để mua vũ khí của Hoa Kỳ. Tại Scotland, để chỉ bị đánh thuế hải quan 15 %, bà Ursula von der Leyen cam kết mua hàng trăm tỷ đô la năng lượng của Mỹ và đầu tư không biết bao nhiêu vào Mỹ trong những năm sắp tới. Giờ đây châu Âu lại đưa thêm 100 tỷ đô la cho Ukraina mua vũ khí, thiết bị quân sự của Hoa Kỳ. Mấy trăm tỷ đô la trong vài ba tháng. Châu Âu đặt lên mặt bàn một số tiền rất lớn. Trump thì chủ trương ép cho bằng được để có thêm đồng nào tối đồng nấy mỗi lần ông họp với các nước châu Âu ». Hù dọa, vô ích với Nga Theo quan điểm của Arnaud Dubien giám đốc Đài Quan Sát Pháp-Nga, với Matxcơva, tổng thống Mỹ tuy có hù dọa nhưng « chẳng ăn thua ». Arnaud Dubien : « Tại Alaska, Mỹ không ban hành thêm các lệnh trừng phạt mới nhắm vào kinh tế Nga. Ngoại trưởng Rubio đã xác nhận điểm này. Điều đó phản ánh tâm trạng của chính quyền Trump vào thời điểm hiện tại. Bên cạnh đó thì cũng đã không có những thông báo, không có tín hiệu nào về việc Nga -Mỹ nối lại hợp tác về kinh tế, cũng như trong một số lĩnh vực cụ thể như công nghệ hàng không, các hoạt động thăm dò ở Bắc Cực... Nối lại hợp tác song phương là một lằn ranh đỏ mà chính quyền Trump đã không vượt qua. Ít ra là cho đến hiện tại, Mỹ chủ trương chỉ mở rộng đối thoại với Nga trên những lĩnh vực khác nếu như đạt được một số tiến triển trên hồ sơ Ukraina. Về phía Matxcơva, Nga đã loan báo cho phép tập đoàn dầu khí ExxonMobil tham gia trở lại dự án Sakhalin 1 để cùng thăm dò và khai thác dầu ở ngoài khơi. Dù vậy các dự án hợp tác hiện vẫn bị đóng băng. Một điểm khác nữa là vấn đề giới hạn vũ khí hạt nhân, một chủ đề mà Donald Trump từng nhắc tới khi ông trên đường từ Washington đến Alaska, nhưng về mặt chính thức, không thấy đôi bên đả động đến hồ sơ nay (…) Alaska là một thượng đỉnh quan trọng theo truyền thống các cuộc họp thượng đỉnh giữa Hoa Kỳ với Liên Xô rồi với Nga. Vladimir Putin và Donald Trump phô trương một thái độ gần gũi. Tuy nhiên không có bất kỳ một thỏa thuận nào được đưa ra cuộc họp và cũng không thể chờ đợi có những kết quả từ một cuộc gặp ngắn ngủi đó. Theo quan điểm cá nhân, phía Nga đã đưa ra một lập trường cứng rắn hơn. Còn về phía Hoa Kỳ thì tổng thống Trump muốn nhanh chóng thúc đẩy hồ sơ Ukraina. Chính sự nóng ruột này dẫn đến việc rất có thể là Washington ngả theo quan điểm của Vladimir Putin, kể cả trong trường hợp là điều đó có bất lợi cho Ukraina đi chăng nữa ».

Album Medusa của diva Annie Lennox chính thức bước sang tuổi 30 vào năm 2025. Tuyển tập ca khúc trong Medusa đã nghĩa lại cover tác phẩm kinh điển qua nhãn quan của diva hàng đầu. Tầm vóc diva nước Anh Anniex Lennox là trụ cột, ca sỹ/nhạc sỹ chính của nhóm nhạc Eurythmics, Anh Quốc cùng với tay guitar kiêm nhạc sỹ Dave Steward. Bộ đôi gặt hái thành công vang dội trong thập niên 1980 nhờ các bản hit như Sweet Dream, Here comes the rain theo trào lưu synth-pop, new wave. Sinh năm 1954 tại Aberdeen, Scotland (Anh), bà tạo ấn tượng mạnh nhờ phong cách nổi loạn: tóc ngắn, nhuộm màu cam, mắt tô chì đen lạnh lùng. Sau thành công của nhóm Eurythmics, Annie Lennox tách ra hát solo bằng album kinh điển Diva (1992). Abum này được giới phê bình và khán giả đón nhận nồng nhiệt với nhiều bản hit như Why (Tại sao), Walking on broken glass (Bước trên thủy tinh vỡ). Nhờ chất giọng contralto, Annie có dấu riêng bản sắc giọng và ca khúc đậm chất thơ với nhà sản xuất Stephen Lipson. Các ca khúc gắn tới tên tuổi bà được chăm chút kỹ lưỡng từ giai điệu, ca từ, phối khí. Đáng chú ý  Annie Lennox là đồng tác giả sáng tác nhiều ca khúc trong album Diva. Album Medusa gây tranh cãi Medusa, album solo thứ hai trong sự nghiệp của nữ diva Scotland, sản xuất năm 1995 lại tạo nên tranh luận trái chiều. Toàn bộ album hát lại (cover) các tác phẩm kinh điển của Neil Young, Bob Marley, Al Green. Hình bìa album, Annie Lennox hóa thân thành quái vật Medusa có sức mạnh “hóa đá” người nghe. Tờ AllMusic cho rằng Annie Lennox chọn đôi giày quá rộng và quá sức của diva, nên chăng tập trung vào một thể loại có thế mạnh. Tờ Rollingstone ưu ái hơn với album Medusa, cho rằng nỗ lực của Annie Lennox ngang ngửa album solo đầu tay Diva. Ca khúc mở màn và đinh nhất của album là No More I love you (Em không còn yêu anh) hát lại của nhóm Lover Speaks. Bản gốc của nhóm nhạc Anh chỉ lọt vào hạng 58 bảng xếp hạng Anh Quốc, nên rất ít tiếng tăm. Nhờ bàn tay phù thủy nhà sản xuất Stephen, bản cover có cấu trúc rõ nét và mạch lạc. Diva thể hiện lối hát liêu trai cùng chất giọng đặc trưng. Bà đẩy được cao trào bản nhạc, luyến láy và tạo được bản sắc cá nhân. Lớp phối khí dày và chất giọng diva bay bổng trong bản cover mà khán giả quên hẳn bản gốc. Ca khúc leo lên hạng nhì bảng xếp hạng Anh và giành giải Grammy 1995 – Trình diễn pop xuất sắc nhất. Ví dụ này cho thấy sự độc đáo trong cách làm mới ca khúc nhờ khai thác giai điệu cốt lõi và thế mạnh của ca sỹ thể hiện. Thành công thương mại Album gặt hái thành công thương mại đáng kể nhờ bản hit No more I love you. Album đứng thứ 11 trong bảng xếp hạng Billboard 200 album bán chạy nhất tại Mỹ cùng năm. Con dao hai lưỡi của No more I love you khiến cho các đĩa đơn tiếp theo trong album bị đặt lên bàn cân. Đĩa đơn thứ hai, A Whiter Shade of Pale, hát lại bản gốc nhóm rock Anh, Procol Harum năm 1967. Bản nhạc gốc có giai điệu khá hấp dẫn với ca từ khó hiểu với nhiều tầng lớp ẩn dụ văn học. Đại ý tình cảm nam nữ phát sinh sau khi đã say men trong bữa tiệc đêm hè. Bản phối tao nhã nhờ tiếng keyboard nền nã làm nền chắc chắn cho giọng ca Annie. Một tác phẩm khác được bà hát lại, Take me to the river (Đưa em tới con sông) của Al Green. Bản nhạc gốc được thể hiện theo thể loại R&B và soul còn diva kịch tính hơn với chất pop/rock. Trong Don't let it bring you down (Đừng để điều đó khiến bạn thất vọng), nhà sản xuất đem tới hơi thở mới cho bản gốc của nam rocker Neil Young. Phần intro (mở bài) có giai điệu rất bắt tai và phần kết thúc có độ ngân nga kéo dài. Chất giọng nữ cao của Annie làm chủ được cuộc chơi, phơi bày được giai điệu cuốn hút nhất. Kỹ thuật và bản năng âm nhạc Đề cập tới phổ âm nhạc rất rộng trong album, Annie chia sẻ : “Album tuyển chọn những bài hát tôi bị thu hút bởi nhiều lý do. Tôi không chọn dựa trên chủ đề hay nội dung cụ thể mà chỉ là bản năng âm nhạc hơn là sự tính toán. Tôi rất biết ơn cơ hội này vì sản phẩm này thực sự là lao động nghệ thuật đích thực.” Giải thích của Annie cho thấy bản năng nghệ thuật mạnh mẽ của bà kết hợp cùng kỹ thuật đỉnh cao. Thách thức của tác phẩm kinh điển của nhóm pop/rock thập niên 1960,70 như The Clash, Temptation, Paul Simon không làm nản lòng Annie. Tuy là album cover, nữ diva biết cách phiên dịch ngôn ngữ và giai điệu âm nhạc theo bản sắc của riêng bà. Tờ Metro Weekly cho rằng bà thâu tóm được giai điệu chủ đạo bài hát và thể hiện chất giọng đặc biệt của mình trên nền giai điệu cô đọng đó. Bản nhạc Train in vain hay I can't get next to you là món ăn mới lạ cho những khán giả quen thuộc công thức gốc nhờ tiết tấu beat mạnh mẽ và guitar Tây Ban Nha. Không thể phủ nhận vai trò nhà sản xuất Stephen trong việc chế biến “bữa tiệc” âm thanh phong phú trong Downtown Lights hay The Thin Line Between Love and Hate (Ranh giới giữa yêu và hận thù). Đĩa đơn thứ ba của album, Waiting in vain (Chờ đợi vô vọng) là thành công khác của album. Annie thể hiện bản tình ca rất nền nã, lắng đọng trên giai điệu guitar so với bản nhạc raggage gốc của Bob Marley. Nếu đặt các bản gốc và bản cover cạnh nhau, khán giả mới cảm nhận sự khác biệt và mức độ sáng tạo đỉnh cao. Cho dù làm mới ở mức độ nào, người nghe nhận ra chất giọng và lối thể hiện dấu ấn cá nhân của Annie Lennox. Bản phối mới có sự đầu tư kỹ lưỡng , tính toán tỷ mỉ sao thể hiện ý đồ của nữ diva. Ba thập kỷ trôi qua, album Medusa (1995) được đánh giá là một trong các sản phẩm xuất sắc trong sự nghiệp solo của diva Annie Lennox. Tuyển tập ca khúc trong Medusa định nghĩa lại một cách hoàn hảo thế nào là hát lại những bản nhạc kinh điển. Không nhiều nghệ sỹ xuất sắc hơn Annie Lennox, làm mới toàn diện, chắt chiu linh hồn bài hát gốc. Quan trọng nhất, nữ điva thể hiện bản sắc cá nhân nổi bật. (Theo All Music, Metro Weekly, Rollingstone, Wikipedia)

Album Medusa của diva Annie Lennox chính thức bước sang tuổi 30 vào năm 2025. Tuyển tập ca khúc trong Medusa đã nghĩa lại cover tác phẩm kinh điển qua nhãn quan của diva hàng đầu. Tầm vóc diva nước Anh Anniex Lennox là trụ cột, ca sỹ/nhạc sỹ chính của nhóm nhạc Eurythmics, Anh Quốc cùng với tay guitar kiêm nhạc sỹ Dave Steward. Bộ đôi gặt hái thành công vang dội trong thập niên 1980 nhờ các bản hit như Sweet Dream, Here comes the rain theo trào lưu synth-pop, new wave. Sinh năm 1954 tại Aberdeen, Scotland (Anh), bà tạo ấn tượng mạnh nhờ phong cách nổi loạn: tóc ngắn, nhuộm màu cam, mắt tô chì đen lạnh lùng. Sau thành công của nhóm Eurythmics, Annie Lennox tách ra hát solo bằng album kinh điển Diva (1992). Abum này được giới phê bình và khán giả đón nhận nồng nhiệt với nhiều bản hit như Why (Tại sao), Walking on broken glass (Bước trên thủy tinh vỡ). Nhờ chất giọng contralto, Annie có dấu riêng bản sắc giọng và ca khúc đậm chất thơ với nhà sản xuất Stephen Lipson. Các ca khúc gắn tới tên tuổi bà được chăm chút kỹ lưỡng từ giai điệu, ca từ, phối khí. Đáng chú ý  Annie Lennox là đồng tác giả sáng tác nhiều ca khúc trong album Diva. Album Medusa gây tranh cãi Medusa, album solo thứ hai trong sự nghiệp của nữ diva Scotland, sản xuất năm 1995 lại tạo nên tranh luận trái chiều. Toàn bộ album hát lại (cover) các tác phẩm kinh điển của Neil Young, Bob Marley, Al Green. Hình bìa album, Annie Lennox hóa thân thành quái vật Medusa có sức mạnh “hóa đá” người nghe. Tờ AllMusic cho rằng Annie Lennox chọn đôi giày quá rộng và quá sức của diva, nên chăng tập trung vào một thể loại có thế mạnh. Tờ Rollingstone ưu ái hơn với album Medusa, cho rằng nỗ lực của Annie Lennox ngang ngửa album solo đầu tay Diva. Ca khúc mở màn và đinh nhất của album là No More I love you (Em không còn yêu anh) hát lại của nhóm Lover Speaks. Bản gốc của nhóm nhạc Anh chỉ lọt vào hạng 58 bảng xếp hạng Anh Quốc, nên rất ít tiếng tăm. Nhờ bàn tay phù thủy nhà sản xuất Stephen, bản cover có cấu trúc rõ nét và mạch lạc. Diva thể hiện lối hát liêu trai cùng chất giọng đặc trưng. Bà đẩy được cao trào bản nhạc, luyến láy và tạo được bản sắc cá nhân. Lớp phối khí dày và chất giọng diva bay bổng trong bản cover mà khán giả quên hẳn bản gốc. Ca khúc leo lên hạng nhì bảng xếp hạng Anh và giành giải Grammy 1995 – Trình diễn pop xuất sắc nhất. Ví dụ này cho thấy sự độc đáo trong cách làm mới ca khúc nhờ khai thác giai điệu cốt lõi và thế mạnh của ca sỹ thể hiện. Thành công thương mại Album gặt hái thành công thương mại đáng kể nhờ bản hit No more I love you. Album đứng thứ 11 trong bảng xếp hạng Billboard 200 album bán chạy nhất tại Mỹ cùng năm. Con dao hai lưỡi của No more I love you khiến cho các đĩa đơn tiếp theo trong album bị đặt lên bàn cân. Đĩa đơn thứ hai, A Whiter Shade of Pale, hát lại bản gốc nhóm rock Anh, Procol Harum năm 1967. Bản nhạc gốc có giai điệu khá hấp dẫn với ca từ khó hiểu với nhiều tầng lớp ẩn dụ văn học. Đại ý tình cảm nam nữ phát sinh sau khi đã say men trong bữa tiệc đêm hè. Bản phối tao nhã nhờ tiếng keyboard nền nã làm nền chắc chắn cho giọng ca Annie. Một tác phẩm khác được bà hát lại, Take me to the river (Đưa em tới con sông) của Al Green. Bản nhạc gốc được thể hiện theo thể loại R&B và soul còn diva kịch tính hơn với chất pop/rock. Trong Don't let it bring you down (Đừng để điều đó khiến bạn thất vọng), nhà sản xuất đem tới hơi thở mới cho bản gốc của nam rocker Neil Young. Phần intro (mở bài) có giai điệu rất bắt tai và phần kết thúc có độ ngân nga kéo dài. Chất giọng nữ cao của Annie làm chủ được cuộc chơi, phơi bày được giai điệu cuốn hút nhất. Kỹ thuật và bản năng âm nhạc Đề cập tới phổ âm nhạc rất rộng trong album, Annie chia sẻ : “Album tuyển chọn những bài hát tôi bị thu hút bởi nhiều lý do. Tôi không chọn dựa trên chủ đề hay nội dung cụ thể mà chỉ là bản năng âm nhạc hơn là sự tính toán. Tôi rất biết ơn cơ hội này vì sản phẩm này thực sự là lao động nghệ thuật đích thực.” Giải thích của Annie cho thấy bản năng nghệ thuật mạnh mẽ của bà kết hợp cùng kỹ thuật đỉnh cao. Thách thức của tác phẩm kinh điển của nhóm pop/rock thập niên 1960,70 như The Clash, Temptation, Paul Simon không làm nản lòng Annie. Tuy là album cover, nữ diva biết cách phiên dịch ngôn ngữ và giai điệu âm nhạc theo bản sắc của riêng bà. Tờ Metro Weekly cho rằng bà thâu tóm được giai điệu chủ đạo bài hát và thể hiện chất giọng đặc biệt của mình trên nền giai điệu cô đọng đó. Bản nhạc Train in vain hay I can't get next to you là món ăn mới lạ cho những khán giả quen thuộc công thức gốc nhờ tiết tấu beat mạnh mẽ và guitar Tây Ban Nha. Không thể phủ nhận vai trò nhà sản xuất Stephen trong việc chế biến “bữa tiệc” âm thanh phong phú trong Downtown Lights hay The Thin Line Between Love and Hate (Ranh giới giữa yêu và hận thù). Đĩa đơn thứ ba của album, Waiting in vain (Chờ đợi vô vọng) là thành công khác của album. Annie thể hiện bản tình ca rất nền nã, lắng đọng trên giai điệu guitar so với bản nhạc raggage gốc của Bob Marley. Nếu đặt các bản gốc và bản cover cạnh nhau, khán giả mới cảm nhận sự khác biệt và mức độ sáng tạo đỉnh cao. Cho dù làm mới ở mức độ nào, người nghe nhận ra chất giọng và lối thể hiện dấu ấn cá nhân của Annie Lennox. Bản phối mới có sự đầu tư kỹ lưỡng , tính toán tỷ mỉ sao thể hiện ý đồ của nữ diva. Ba thập kỷ trôi qua, album Medusa (1995) được đánh giá là một trong các sản phẩm xuất sắc trong sự nghiệp solo của diva Annie Lennox. Tuyển tập ca khúc trong Medusa định nghĩa lại một cách hoàn hảo thế nào là hát lại những bản nhạc kinh điển. Không nhiều nghệ sỹ xuất sắc hơn Annie Lennox, làm mới toàn diện, chắt chiu linh hồn bài hát gốc. Quan trọng nhất, nữ điva thể hiện bản sắc cá nhân nổi bật. (Theo All Music, Metro Weekly, Rollingstone, Wikipedia)

Kể từ giữa tháng 7/2025 chính phủ Anh tung ra một chương trình 650 triệu bảng, tương đương với 75 triệu đô la để tài trợ trực tiếp cho người mua xe hơi động cơ điện - EV. Tiền hỗ trợ giá mua lên tới £3.750 cho một chiếc xe điện để cả nước Anh đẩy nhanh hơn tiến trình chuyển đổi sang từ xe dùng nhiên liệu hóa thạch sang xe điện. Vì sao chính phủ Anh quyết định dùng ngân sách để tác động vào thị trường xe hơi như vậy? Chính phủ Anh sau nhiều suy tính cuối cùng cũng phải chọn biện pháp mà các nước trong Liên Hiệp Châu Âu - EU đã làm từ lâu : dùng tiền ngân sách để tác động vào thị trường xe hơi, nhằm đẩy số xe điện lên cao hơn, vì ở Anh, con số này đang quá thấp so với Liên Âu. Theo số liệu của Hiệp hội Sản xuất Xe hơi châu Âu (European Automobile Manufacturers' Association-ACEA) vào hai tháng đầu năm 2025, số xe điện dùng pin (battery-electric vehicles) ở EU chiếm tới 15,2% tổng số xe hơi. Con số này tăng mạnh so với cùng kỳ của năm 2024. Nếu tính số xe động cơ hỗn hợp (hybrid-electric) thì con số là 35,2% thị phần xe hơi cá nhân. Còn ở Anh, các số liệu chính thức nói xe EV mới có chừng 1,3 triệu chiếc trên tổng số 35 triệu xe có đăng ký, tức là chỉ có chừng 4%. Con số có tăng, nhưng quá chậm, vì báo cáo của Quốc Hội Anh cho biết năm 2024 số xe EV trên cả nước mới chiếm có 3% thị phần xe hơi và xe hybrid được 8%. Trong khi đó Anh đã cam kết phi carbon (decarbonisation) vào năm 2050, còn gọi là Net Zero. Để đạt mục tiêu đó thì Anh phải có số xe không phát thải chiếm 80% thị trường xe cộ vào năm 2030. Đây là mục tiêu quá tham vọng, chỉ còn chưa đầy 5 năm nữa là phải đạt được. Nhìn lại thì mục tiêu cho năm 2024 là đẩy số xe không phát thải lên 22% thị phần xe hơi đã không đạt được rồi. Lý do vì sao tiến trình giảm xe xăng và xe đốt dầu diesel ở Anh chậm như vậy? Thực ra có nhiều lý do khách quan, ngoài ý muốn của người tiêu dùng, như một số tạp chí về xe hơi phân tích. Đó là giá xe điện, thực chất là giá cục pin, quá cao. Ví dụ dòng xe Tesla bán ở Anh với giá từ 40 nghìn đến 100 nghìn bảng, nhiều hơn từ 1/3 tới gấp hơn 3 lần thu nhập cả năm trước thuế của người lao động bình thường, nên ai mà mua nổi ? Nay, giá xe EV của Trung Quốc nhập vào Anh có rẻ hơn, cũng phải ở mức 20-30 nghìn bảng. Chính sách của nhà nước Anh có sự mâu thuẫn. Từ tháng 4 năm nay, xe điện không còn được miễn thuế đường, và xe mua với giá trên 40 nghìn bảng thì phải đóng thêm thuế “hàng hóa xa hoa” (luxury car fee). Nay thì chính phủ lại trợ giá gần 4.000 bảng cho một đầu xe điện mới, để khuyến  khích người ta mua nhiều hơn. Tình trạng là nửa năm qua thì số xe EV đăng ký tăng lên nhiều, đạt gần 150 nghìn chiếc từ đầu năm đến hết tháng 4, tức là trên đà tăng, nhưng người ta phàn nàn là xe điện mất giá rất nhanh. Giá bán xe sau 1 năm sử dụng từ lúc mới chỉ còn giá trị 50% giá ban đầu, và sau 2 năm thì chỉ còn 40% giá trị. Mua EV là chấp nhận chi phí ban đầu cao, giá bán lại (resale) thấp. Ngoài ra thì hiện cả nước Anh mới có 84 điểm sạc pin công cộng, nên cơ sở hạ tầng cần triển khai nhanh và đại trà thì mới đẩy số xe EV lên được.  Kế hoạch kích cầu (push demand) cho xe điện ở Anh có gì đặc biệt, so với các nước khác ? Theo thông báo của chính phủ thì từ ngày 17/07/2025, xe EV có giá 37.000 bảng Anh trở xuống nằm trong diện được trợ cấp giá mua. Và những xe có chỉ số kỹ thuật thân thiện với môi trường nhất sẽ nhận được mức giảm giá lớn nhất, tối đa là 3.750 bảng. Các nhà sản xuất ô tô có thể đăng ký nhận tài trợ và Hiệp hội Xe hơi RAC cho biết xe giảm giá sẽ bắt đầu xuất hiện tại các đại lý “trong vòng vài tuần tới”. Đây không phải là lần đầu tiên chính  phủ Anh can thiệp vào thị trường để thúc đẩy nhu cầu xe mới. Năm 2008, chính phủ đảng Lao động của thủ tướng Gordon Brown lần đầu cho áp dụng chế độ hỗ trợ mua xe mới, hủy xe cũ, thường là loại 7-10 năm tuổi, có động cơ thế hệ cũ, xả thải gây ô nhiễm cao. Kế hoạch đó đã giúp thu hồi và hủy tới 400 nghìn chiếc xe ô-tô cũ ở nước Anh, tất nhiên các xe mới vẫn là xe xăng hoặc dầu diesel nhưng có chỉ số phát thải thân thiện hơn với môi trường. Hiện nay, nhà nước làm hai bước. Một là cấm bán và đăng ký mới các xe có động cơ toàn bộ bằng xăng hoặc dầu diesel từ năm 2030. Hai là trợ giá để người ta mua xe điện. So với các nước EU khác thì Anh có vẻ chậm hơn. Pháp, Hà Lan, Bỉ, Ireland...và Đức đều đã có trợ cấp nhằm giảm chi phí mua xe điện, hoặc bù giá, hoặc miễn thuế giao thông, hoặc hỗ trợ tín dụng... Riêng Đức có dừng chương trình bù giá mua xe điện vào cuối năm ngoái để chuyển sang một hình thức khác. Nhưng nhìn chung các nước EU giàu có nhất đều đã làm. Anh Quốc đang phải chạy đua với thời gian, và tung ra chương trình trị giá 650 triệu bảng Anh có hiệu lực trong vòng ba năm tới để trợ giúp thị trường xe điện. Tất nhiên, ngoài xe điện thì các mẫu xe động cơ hỗn hợp (hybrid) cũng đang ngày càng phổ biến ở Anh và chính phủ sẽ đầu tư 63 triệu bảng để xây dựng các điểm sạc xe điện, phục vụ cho hai loại xe này. Không chỉ ở Anh mà ở một số nước khác, việc chuyển đổi xe xăng dầu sang xe điện đột ngột sẽ gây áp lực cho mạng lưới cung cấp điện quốc gia. Theo một đánh giá chuyên ngành thì nếu ngay lập tức tất cả 34 triệu xe hơi có đăng ký trên toàn Vương quốc Anh biến thành EV thì lưới điện quốc gia (UK National Grid) phải chịu tải tăng lên 30-50%. Thế nhưng việc chuyển đổi sang xe điện (EV) sẽ diễn ra một cách từ từ, có lộ trình qua nhiều năm, đồng hành với quá trình tăng công suất điện toàn quốc, nên sẽ không có vấn đề gì. Ví dụ chính phủ hiện hành công bố kế hoạch xây 5 thêm 5 nhà máy điện nguyên tử - hiện Anh có 4 nhà máy đang hoạt động, trong vòng 10-15 năm tới. Công trình lò phản ứng hạt nhân dân dụng Sizewell C ở hạt Suffolk vừa được ký lại với Pháp để cùng triển khai. Đây là công trình đã ký với Pháp 18 năm trước nhưng bị trì hoãn. Giờ thì được tái đầu tư để khởi động quá trình xây cất, dự kiến hoàn tất vào trong khoảng từ 9 đến 12 năm tới và sẽ cung cấp điện đủ cho 4 triệu hộ gia đình hoặc điện năng tương đương 7% công suất toàn quốc. Ngoài ra là 4 lò nhỏ gọi là module hạt nhân (Small Modular Reactors -SMRs) và mỗi lò có thể cung ứng điện cho 750 nghìn hộ gia đình. Một lò phản ứng nguyên tử nhỏ này chỉ có giá chừng 2,5 triệu bảng, tức là rất rẻ. Anh cũng như Pháp, Hoa Kỳ...là các nước đã làm chủ những công nghệ năng lượng hiện đại nhất thế giới nên họ đã làm là sẽ làm được. Các nhà máy điện nguyên tử này là nòng cốt của chiến lược Net-Zero (phát thải bằng không) của Anh. Nhìn từ góc độ người tiêu dùng và người lái xe, chính phủ Anh làm gì để hỗ trợ lái xe và các gia đình không có điều kiện lắp ổ sạc riêng? Vấn đề phiền phức hơn cả việc xây nhà máy điện nguyên tử thực ra là cơ sở hạ tầng cho đầu ra, ví dụ Anh cần thêm hàng trăm nghìn điểm sạc điện công cộng.  Một phần của chương trình hỗ trợ là chính phủ cấp tiền cho các địa phương sửa vỉa hè để lập ra các ống ngầm khô ráo, giúp dân kéo dây nạp điện cho xe của họ đỗ ngoài phố vào nhà. Hiện nay chỉ có người có bãi đậu xe riêng trước nhà hoặc gara riêng thì mới lắp được ổ điện chuyên dụng, chịu tải cao. Còn người dân ở chung cư, ở nhà không có chỗ đỗ xe riêng (driveway), thì không thể sạc pin cho xe điện tại nhà. Thế nên việc cải tạo vỉa hè sẽ giúp họ nạp điện qua đêm ở nhà với giá rẻ. Bởi ở Anh, giá điện về đêm rẻ hơn giá ban ngày. Vì về mặt kỹ thuật, xe điện muốn sạc pin nhanh thì cần voltage ở mức 400V trở lên (DC fast charging), cao hơn tiêu chuẩn ổ sạc điện dân dụng bình thường trong hộ gia đình là 120V hay 240V. Anh quốc cũng đang cho xây thêm số điểm sạc pin công cộng giá rẻ (30 xu Anh/kWh, so với giá thương mại lên tới 79 xu/kWh) từ 82 nghìn hiện nay lên thêm 100 nghìn nữa. Ngoài việc bỏ tiền trợ giá cho người dân mua xe điện, Anh Quốc có chính sách công nào khác thúc đẩy quá trình tiến tới Net Zero và khả năng thành công có cao không? Đây là quá trình có tác động sâu rộng tới sinh hoạt xã hội. Chính phủ có ý thức về điều này. Ví dụ với các điểm thiết yếu cho cuộc sống như bệnh viện công thì họ sẽ lắp thêm 1200 trạm sạc pin. Người ta cũng sẽ đặt các trạm sạc của nhà nước dọc xa lộ trên toàn quốc. Hiện tình hình là khu vực Luân Đôn và vùng phụ cận có nhiều điểm sạc pin, nhưng các vùng xa của Anh, Wales và Scotland thì rất hiếm. Muốn phổ cập xe điện thì chính phủ phải bỏ tiền đầu tư cho giao thông công cộng. Đầu tư cho xe bus chạy điện hoặc dùng động cơ hydrogen cũng sẽ được tăng lên. Cả Luân Đôn hiện nay mới có một đội xe buýt dùng động cơ đốt hydrogen, thân thiện với môi trường. Chính quyền Luân Đôn sẽ phải tăng số xe này lên. Xe taxi ở đô thị và xe cứu thương cũng được khuyến khích chuyển sang xe điện. Cũng cần nói là bên cạnh chính phủ thì có các sáng kiến tư nhân từ chính các tập đoàn năng lượng. Ví dụ năm 2022 tập đoàn dầu khí BP đã cam kết đầu tư 1 tỷ bảng vào mạng lưới trạm sạc pin cho xe điện. Anh Quốc có đạt Net-Zero vào năm 2050 hay không là câu hỏi quan trọng. Điều chắc chắn, theo như Quốc Hội đánh giá thì việc đạt mục tiêu này phụ thuộc rất nhiều vào cải tổ thị trường xe điện, vì giao thông vận tải đường bộ ở Anh đang đóng góp 54% vào toàn bộ số CO2 Anh quốc thả vào khí quyển hàng năm. Tóm lại là quá trình chuyển đổi từ xe đốt nhiên liệu hóa thạch sang chạy điện của Anh đã không đạt tiến độ và chiến lược vừa tung ra là cần thiết, tuy chưa rõ có đủ để tạo bước ngoặt hay là không. Thế nhưng dù sao thì chậm còn hơn không và có thể tới đây, Anh Quốc sẽ tăng tốc được quá trình này. Chúng ta hãy chờ xem. Sources: https://commonslibrary.parliament.uk/research-briefings/cbp-7480/ https://emobilityplus.com/2025/07/15/uk-unveils-63-million-boost-for-ev-infrastructure-to-cut-charging-costs-support-nhs-fleet-electrification-and-back-green-jobs/ https://www.autocar.co.uk/opinion/business-government-and-legislation/winners-and-losers-uks-new-ev-incentives https://emobilityplus.com/2022/04/05/bp-to-invest-1-billion-in-uk-ev-charging-infrastructure/

Anh Quốc đã bày tỏ sẵn lòng trở thành cường quốc phương Tây thứ hai, công nhận nhà nước Palestine vào tháng 9, sau khi Pháp làm như vậy vào tuần trước. Việc này diễn ra trong bối cảnh, các chuyên gia về nạn đói được Liên Hiệp Quốc hậu thuẫn cho rằng, tình trạng tồi tệ nhất về nạn đói vẫn đang diễn ra ở Dải Gaza.

Phong cách rõ ràng, kỷ luật và không ủy mị của HLV Weigman đã truyền cảm hứng cho các nữ học trò, và giúp đội tuyển bóng đá nữ Anh Quốc lên ngôi vô địch Euro 2025, đòi lại món nợ cách đây hai năm tại World Cup trước Tây Ban Nha.

Trong lĩnh vực an ninh quốc phòng của châu Âu, ngày 10/07/2025, đã có một diễn biến quan trọng. Tổng thống Pháp Emmanuel Macron, trong chuyến công du Anh, đã cùng thủ tướng Keir Starmer thông qua một thỏa thuận về việc tiến tới thiết lập cơ chế hợp tác về hệ thống vũ khí hạt nhân răn đe, trong bối cảnh đe dọa từ Nga gia tăng. Việc phối hợp vũ khí hạt nhân răn đe không chỉ nhằm để hai nước tự vệ trước Nga, mà đặc biệt hướng tới nâng cao năng lực tự vệ của châu Âu trong bối cảnh Mỹ có nguy cơ rút một phần đáng kể các cam kết bảo vệ châu Âu. Tuyên bố của hai lãnh đạo Pháp, Anh có mang lại một thay đổi chiến lược đối với kiến trúc an ninh châu Âu hay không ? Đọc thêm : Đài truyền hình Rossiya 1 - Tên lửa hạt nhân Nga có thể tấn công Berlin, Luân Đôn, Paris trong vòng 200 giây Đe dọa Nga và thay đổi lớn trong « học thuyết vũ khí hạt nhân » của Pháp và Anh Về phối hợp vũ khí hạt nhân răn đe Pháp – Anh, tổng thống Emmanuel Macron tuyên bố: « Về vũ khí hạt nhân, chúng tôi đã đưa ra ba quyết định quan trọng. Vấn đề trước hết liên quan đến học thuyết của hai nước chúng ta. Chúng tôi thừa nhận hai nước Pháp và Anh chúng ta không thể tưởng tượng ra một tình huống đe dọa cực kỳ nguy hiểm nào đối với châu Âu nào mà không khiến chúng tôi phải phản ứng nhanh chóng, bất kể bản chất của phản ứng đó là gì. Quyết định thứ hai là chúng tôi không loại trừ việc phối hợp các lực lượng răn đe hạt nhân của nhau. Đây là một thông điệp mà các đối tác và đối thủ của chúng ta cần lắng nghe. Thứ ba là tăng cường hơn nữa hợp tác của chúng ta trong lĩnh vực răn đe hạt nhân, về mặt chính sách, về mặt lực lượng hay về mặt hoạt động. » Đọc thêm: Anh - Pháp công bố chiến lược răn đe hạt nhân chung nhằm đối phó với Nga Tuyên bố chung của hai lãnh đạo Anh, Pháp nêu rõ « đây là lần đầu tiên các lực lượng răn đe hạt nhân độc lập của hai nước có thể được phối hợp với nhau ». Theo tổng thống Pháp, đây là một quyết định « chưa có tiền lệ ». Đài Pháp France Info dẫn lại đô đốc Jean-Louis Lozier, cố vấn của Trung tâm Nghiên cứu An ninh thuộc Viện Quan hệ Quốc tế Pháp (Ifri), xem đây là « bước tiến lớn » trong học thuyết hạt nhân, « đặc biệt về phía Pháp ». Vị cố vấn của Ifri nhấn mạnh « trước tuyên bố này, chúng ta chưa bao giờ cân nhắc đến việc phối hợp lực lượng răn đe hạt nhân với các đồng minh, mặc dù chúng tôi có cùng chung lợi ích ». Paris và Luân Đôn từng ký một tuyên bố chung năm 1995, nêu rõ, « không có tình huống nào mà lợi ích sống còn của một bên bị đe dọa mà lợi ích sống còn của bên kia không bị đe dọa », nhưng văn bản này không đề cập đến khả năng răn đe hạt nhân. Chuyên gia Jean-Louis Lozier tin tưởng chủ trương phối hợp răn đe hạt nhân « có thể cho phép hai cường quốc hạt nhân châu Âu đáp trả trong trường hợp Hoa Kỳ phản ứng hơi chậm » trước một cuộc tấn công nhằm vào các đồng minh châu Âu. Chính quyền Trump, một đối tượng chính của thông điệp hợp tác Pháp-Anh Trong một cuộc tọa đàm của France Info về chủ đề này, được tổ chức sau tuyên bố của hai lãnh đạo Anh, Pháp, nhà phân tích địa chiến lược Michel Fayard nhận định: « Ở đây cũng có một thông điệp được gửi đi, vượt ra ngoài lãnh đạo Nga Vladimir Putin, mà đặc biệt là tới Donald Trump bởi, vì tình thế mà chúng ta đang sống hiện nay thực sự rất giống với thời điểm khủng hoảng kênh đào Suez năm 1956. Khi Pháp và Anh, những đồng minh của Israel vào thời điểm đó, đã có phần bị người Mỹ phản bội. Hiện nay, nước Mỹ cũng muốn rút lui, ít nhất là một phần, khỏi các cam kết của họ với châu Âu. Họ vẫn còn ở trong NATO, nhưng muốn các đối tác của mình phải trả nhiều tiền hơn. Họ cũng muốn bán vũ khí của mình và không viện trợ vũ khí cho nước này hay nước khác. Vì vậy, hiện nay, điều rất quan trọng đối với Pháp và Anh là xác lập một Thỏa thuận Liên kết mới (Entente Cordiale), thực sự củng cố sức mạnh của hai nước, không chỉ của Pháp và Anh, mà còn của toàn bộ châu Âu. Điều rất quan trọng là cả hai đều phải làm như vậy, vì họ là hai quốc gia duy nhất ở châu Âu có vũ khí hạt nhân hiện nay. Ngay cả khi Đức muốn luân chuyển vũ khí hạt nhân ở châu Âu, điều này là không thể chấp nhận được đối với Pháp, cũng như với Anh. » Pháp và Anh sẽ phối hợp ra sao trong chiến lược răn đe hạt nhân ? Theo thỏa thuận giữa lãnh đạo hai nước, « một nhóm giám sát hạt nhân » (groupe de supervision nucléaire) sẽ được Paris và Luân Đôn thành lập, và do phủ tổng thống Pháp và văn phòng chính phủ Anh đồng chủ trì, theo nhà nghiên cứu Héloïse Fayet, viện Ifri. Nhóm giám sát hạt nhân này sẽ chịu trách nhiệm « điều phối sự hợp tác ngày càng tăng trong các lĩnh vực chính sách, năng lực và hoạt động ». Theo chuyên gia Héloïse Fayet, việc phối hợp có thể liên quan đến việc tổ chức các cuộc tập trận. Về mặt nguyên tắc, việc phối hợp hệ thống hạt nhân sẽ giúp cho  sức mạnh răn đe của Pháp, với 290 đầu đạn và của Anh, với 225 đầu đạn, có trọng lượng hơn trước Nga. Hai kho vũ khí hạt nhân của Pháp và Anh cộng lại nhỏ hơn nhiều so với hệ thống vũ khí của Nga, với hơn 6.000 đầu đạn, nhưng « điều quan trọng là hệ thống răn đe phải đáng tin cậy trong mắt các đồng minh và đối thủ của chúng ta », bà Héloïse Fayet nhấn mạnh. Chặng mới trong hợp tác quân sự mật thiết, lâu đời Anh Pháp Quyết định có ý nghĩa lịch sử về việc phối hợp lực lượng răn đe hạt nhân Pháp, Anh, được đưa ra ngày 10/07/2025, trên thực tế nằm trong quan hệ hợp tác quân sự lâu đời giữa Paris và Luân Đôn, được xác lập từ đầu thế kỉ 20. Hợp tác về răn đe hạt nhân nói riêng và quốc phòng nói chung giữa Anh và Pháp có thể trở thành một trụ cột của an ninh châu Âu. Ông Emmanuel Dupuy, chủ tịch viện nghiên cứu Chiến lược và An ninh tại châu Âu (Institut Prospective et Sécurité en Europe - IPSE), nhận định : « Ý tưởng mở rộng hợp tác này không chỉ liên quan đến Pháp và Anh, hai nước chiếm đến 40% phương tiện và lực lượng có thể triển khai tại châu Âu. Điều này không có nghĩa là các nước khác kém hơn, nhưng rõ ràng có một quyết tâm chính trị đã được tái khẳng định trong hội nghị thượng đỉnh vừa qua tại Northwood, một căn cứ của NATO, ở Anh. Ý tưởng vốn đã được Jacques Chirac đưa ra tại thượng đỉnh năm 1998 tại Saint-Malo, thường được gọi là Thỏa thuận Liên kết Pháp – Anh lần thứ hai kể từ năm 1904, là năm mà Pháp và Anh xác lập « Entente Cordiale ». Vì vậy, chúng ta đang từng bước tiến tới ý tưởng rằng Anh và Pháp, gắn bó mật thiết, tạo ra thành phần cốt lõi của châu Âu về quốc phòng, không chỉ của Liên Hiệp Châu Âu, mà của châu Âu, vì Anh không nằm trong EU. Hiện tại còn rất nhiều điều không rõ ràng về những diễn biến tiếp theo ». Phối hợp, nhưng độc lập trong quyết định sử dụng… : Những giới hạn của hợp tác Theo giới chuyên gia, tuyên bố ngày 10/07 về phối hợp răn đe hạt nhân Pháp – Anh trước hết mang ý nghĩa chính trị là chủ yếu. Để việc hợp tác thực sự có thể diễn ra cần những điều chỉnh cụ thể về học thuyết hạt nhân của hai nước cũng như các chiến lược, phương tiện, cho phép phối hợp. Trong một cuộc trả lời phỏng vấn đài Pháp Cnews, tướng Jean-Paul Paloméros, cựu tư lệnh khối NATO, cựu tư lệnh Không quân Pháp, nhấn mạnh đến mối quan hệ phụ thuộc của Anh vào Mỹ về chiến lược hạt nhân, như một trở ngại lớn cho các hợp tác Anh – Pháp :   « Ở đây có một vấn đề lớn, đó là sự phụ thuộc của nước Anh vào nước Mỹ. Điều quan trọng cần biết là cho đến nay, Anh chỉ có một lực lượng hạt nhân, đó là bốn tàu ngầm được trang bị tên lửa đạn đạo chạy bằng năng lượng hạt nhân, nhưng trong trường hợp này, những tên lửa này là tên lửa Trident, tức của Mỹ. Vì vậy, chúng ta thấy sự phụ thuộc của Vương quốc Anh vào Mỹ bất chấp mọi thứ. Vương quốc Anh, và đây là một yếu tố quan trọng của hồ sơ, cũng vừa quyết định hành động như một nước châu Âu, nghĩa là nhận lấy một trách nhiệm liên quan đến khả năng răn đe hạt nhân của NATO. Tuy nhiên, cần phải nhấn mạnh rằng những máy bay F-35, mà Anh mua từ Hoa Kỳ, sẽ mang theo bom hạt nhân, bản thân chúng là của Mỹ, do đó việc sử dụng nằm trong phạm vi cho phép của Donald Trump. Vì vậy, chúng ta cảm thấy cùng lúc có sự tăng cường, có những giới hạn của nó. Đây là điều cần hiểu rõ ! » Cảnh giác trước lập trường "bắt cá hai tay" của Anh Về nguy cơ Anh phụ thuộc vào Mỹ cản trở các phối hợp với Pháp, thượng nghị sĩ Christian Cambon, đặc phái viên của chủ tịch Thượng Viện Pháp về quan hệ quốc tế, giải thích :   « Tôi nghĩ rằng sự phối hợp đang được đề cập ngược lại cũng có thể sẽ cho phép người Mỹ trở lại cuộc chơi, đáng buồn thay, khi Anh Quốc gần đây đã mua máy bay F-35 có thể mang tên lửa của Mỹ. Vì vậy, tôi muốn nhắc nhở các vị rằng có sự khác biệt lớn giữa hai lực lượng của chúng ta, giữa hai thành phần răn đe hạt nhân của Pháp và Anh. Về phía Pháp, chúng ta có toàn quyền quyết định, một quyền quyết định từ trên xuống, từ tổng thống. Ở Anh thì không phải như vậy. Người Mỹ vào một thời điểm nào đó có thể can thiệp. Vậy nên điều này sẽ gây ra vấn đề, vì lần này không phải là một ‘‘cuộc hôn nhân của hai người' mà là của ba người, đặt ra một vấn đề thực sự. Tướng de Gaulle trước đây đã từng cảm nhận được điều này. Đó là lý do tại sao ông đã rút Pháp khỏi Ủy ban Kế hoạch phòng thủ của khối NATO, ủy ban Kế hoạch hạt nhân của khối NATO. » Nước Anh cách đây không lâu đã đứng về phía Mỹ trong vụ tước đoạt hợp đồng tàu ngầm 50 tỉ đô la với Úc. « Chủ nghĩa thực dụng kiểu Anh », và sự phụ thuộc của Anh vào Mỹ cũng là điều mà nhà phân tích địa chiến lược Michel Fayard nhấn mạnh : « Trong mọi trường hợp, thách thức thực sự đối với Vương quốc Anh là thoát khỏi sự phụ thuộc vào Mỹ về hạt nhân. Có lẽ việc hợp tác với Pháp có thể giúp điều này trở thành hiện thực. Nhưng vấn đề nan giải ở đây là người Anh thường chơi trò hai mặt, nghĩa là cùng lúc chơi cả quân bài châu Âu và quân bài Mỹ. Họ gọi đó là ‘‘chủ nghĩa thực dụng''. Vâng, có thể nói đó là chủ nghĩa thực dụng kiểu Anh. » Hướng đến hệ thống răn đe hạt nhân riêng của châu Âu ? Trên thực tế, việc Pháp chính thức thiết lập với Anh chủ trương phối hợp các lực lượng răn đe hạt nhân nằm trong đường hướng chung của tổng thống Pháp Emmanuel Macron, được xác định đặc biệt rõ ràng kể từ khi Nga xâm lược Ukraina : Xây dựng một sự tự trị về quốc phòng của châu Âu trong lòng NATO. Sự phụ thuộc gần như hoàn toàn về mặt an ninh vào Mỹ đang đặt Liên Âu nói riêng và châu lục nói chung trước thử thách sống còn, vì các tham vọng của Nga không chỉ dừng ở Ukraina. Đọc thêm : Pháp sẵn sàng đưa « vũ khí hạt nhân » vào chính sách phòng thủ chung châu Âu Tháng 3 vừa qua, tổng thống Macron đã nhấn mạnh đến việc Paris sẵn sàng đặt châu Âu dưới sự bảo vệ của hệ thống răn đe hạt nhân của Pháp. Thủ tướng Đức sau đó cũng phát tín hiệu hưởng ứng. Trong giới chính trị và chuyên gia châu Âu, đã bắt đầu có nhiều thảo luận về ý tưởng xây dựng hệ thống răn đe hạt nhân của riêng châu Âu. Vũ khí hạt nhân châu Âu hay lực lượng quốc phòng chung của châu Âu đang là các vấn đề gây rất nhiều bất đồng sâu sắc trong nội bộ châu Âu. Chuyên gia về lịch sử chính trị thế giới đương đại Gilles Richard, giáo sư danh dự các trường đại học, Đại học Rennes 2 (Pháp), trả lời phỏng vấn The Conversation, nhấn mạnh là việc hướng đến xây dựng một nền quốc phòng chung của khối đặt ra khẩn cấp vấn đề xây dựng « một quyền lực chính trị chung », một thể chế kiểu liên bang, mà thiếu định chế này thì sẽ khó lòng mà có được một nền quốc phòng chung. Đe dọa từ Nga, nguy cơ bị Mỹ ngoảnh mặt, đang « đẩy châu Âu vào chân tường », theo sử gia Gilles Richard (bài về nền Quốc phòng châu Âu, hệ thống răn đe hạt nhân Pháp mở rộng : Phải chăng đây là một thời điểm de Gaulle mới / un nouveau moment gaullien, ngụ ý nhắc đến việc tổng thống de Gaulle trong thập niên 60 từng đề xuất đặt nước Đức dưới sự bảo trợ của hạt nhân Pháp). Châu Âu tăng cường răn đe hạt nhân và khả năng « đối thoại chiến lược » với Nga ? Châu Âu – khu vực lâu nay nằm dưới cái ô hạt nhân của Mỹ, một thời tưởng như được hưởng nền hòa bình vĩnh viễn - đứng trước đe dọa bị tấn công, kể từ chiến tranh Ukraina. Vũ khí hạt nhân, sau nửa thế kỷ bị quên lãng, đang bắt đầu được coi như một phương tiện tự vệ thiết yếu trước đại cường hạt nhân Nga. Nhìn chung, xét về viễn cảnh tăng cường năng lực tự trị quốc phòng của châu Âu, việc nước Pháp đạt được một thỏa thuận phối hợp răn đe hạt nhân với Anh vừa qua chỉ là bước đầu của việc xây dựng một kiến trúc an ninh châu Âu mới, trong đó vai trò của Mỹ có thể sẽ khác trước rất nhiều. Đọc thêm : Nửa thế kỷ ''Hiệp định Helsinki'' - Chiến tranh Ukraina xóa sổ "Kiến trúc an ninh châu Âu" Trong giai đoạn trước chiến tranh Ukraina, các nước châu Âu đã gần như không có tiếng nói nào trong các « đối thoại chiến lược » với Nga. Vũ khí hạt nhân răn đe Pháp – Anh có giúp dẫn đến một thế cân bằng chiến lược mới với Nga, giúp duy trì một nền hòa bình dựa trên thỏa hiệp ? Liệu Pháp, Anh cùng các quốc gia trụ cột khác của châu Âu có vượt qua được các thách thức để xác lập được một hệ thống an ninh tập thể mới ?

Tác động tinh thần, thể chất và tài chính từ một trong những sai lệch tư pháp nghiêm trọng nhất của nước Anh đã được tiết lộ trong một báo cáo mới về bê bối hệ thống công nghệ thông tin kéo dài nhiều năm của Bưu điện Anh quốc. Từ năm 1999 đến 2015, gần 1.000 nhân viên bưu điện đã bị truy tố hoặc kết tội oan do một hệ thống máy tính bị lỗi.

Khai mạc Tuần lễ Công nghệ Luân Đôn (London Tech Week 09-13/06/2025), thủ tướng Anh Keir Starmer tuyên bố mở ra một chương mới, trong đó trí tuệ nhân tạo là trọng tâm, cho ngành công nghệ cao của Vương quốc Anh. Chính phủ công bố bản tổng dự toán chi tiêu công quốc gia giai đoạn 2025-2030, với con số khổng lồ là 86 tỷ bảng Anh (116 tỷ đô la) dành cho các ngành công nghệ cao, giáo dục và trí tuệ nhân tạo AI. Vậy tham vọng của Luân Đôn là gì và cơ hội nào để Anh Quốc trở thành cường quốc về ‘trí tuệ nhân tạo'? Tường thuật của thông tín viên tại Luân Đôn Nguyễn Giang.  Nguyễn Giang : Trước tiên xin giải thích rõ hơn về các con số lớn mà chính phủ Anh đưa ra để đầu tư vào phát triển công nghệ cao, gọi chung là R&D (Research & Development – Nghiên cứu và Phát triển sản phẩm mới). Khoản chi của ngân sách hàng năm từ nay đến năm 2029-2030 là 22,6 tỷ bảng, và đến cuối nhiệm kỳ Quốc Hội này, tổng mức sẽ là 86 tỷ bảng Anh, tương đương 116 tỷ đô la Mỹ. Trong các lĩnh vực, ưu tiên hàng đầu là nghiên cứu và phát triển các cơ sở trí tuệ nhân tạo (Artificial Intelligence – AI) để ứng dụng ngay vào giáo dục, đào tạo nguồn nhân lực, công nghệ tài chính (fintech). Ngoài ra, AI cũng sẽ được đưa vào như một giải pháp công nghệ nhằm giảm chi phí dài hạn cho y tế, quốc phòng và an ninh biên giới. Tôi sẽ nói rõ hơn về các ngành kỹ thuật, bộ môn khoa học, công nghệ nhận được khoản đầu tư lớn sau, nhưng tổng thể thì thông điệp của chính phủ Starmer là muốn tạo ra sự thay đổi cả về lượng và chất để đưa Anh trở thành một cường quốc hàng đầu trong cạnh tranh quốc tế về công nghệ cao và AI. RFI: Cụ thể hơn, Anh Quốc muốn chi tiền vào lĩnh vực nào và đặt ra các mục tiêu cụ thể ra sao? Nguyễn Giang : Về giáo dục, riêng khoản tiền dành cho ứng dụng AI trong giảng dạy và đào tạo nhân công có khả năng sử dụng trí tuệ nhân tạo là 2 tỷ bảng mỗi năm. Anh muốn thúc đẩy dự án AI trong giáo dục từ trung học tới đại học và sau đại học nhằm huấn luyện kỹ năng AI cho hơn 7 triệu nhân công (được hiểu là thế hệ trẻ) và đào tạo 1 triệu kỹ sư chuyên về AI trong 5 năm tới. Ngân sách dành cho y tế công (National Health Service – NHS) là 10 tỷ bảng để hiện đại hóa công nghệ và chuyển đổi sang công nghệ kỹ thuật số từ nay đến 2028-2029. Xin nhắc lại, ngân sách y tế công hiện đã là 29 tỷ bảng, nên khoản đầu tư thêm vào công nghệ cao cho y tế là rất lớn. Luân Đôn cũng sẽ hỗ trợ các công ty khởi nghiệp bằng cách điều chỉnh quy định tài chính để các ngân hàng thử nghiệm AI trong lĩnh vực fintech. Một số ngân hàng như HSBC đã sử dụng AI từ lâu, nhưng tổng thể thì thị trường fintech của Anh đã trở thành một lĩnh vực rất lớn, với hàng nghìn công ty, thu hút hàng tỷ đô la đầu tư, chủ yếu phục vụ doanh nghiệp và thương mại quốc tế, hơn là phục vụ người dân. Chính phủ muốn số hóa dịch vụ khách hàng, triển khai mạnh các ứng dụng ngân hàng (in-bank app) thay thế dịch vụ truyền thống dùng giấy tờ và thư bưu điện. Điều đáng chú ý là chính phủ Anh nói họ sẽ đầu tư vào AI để giải quyết nhanh hơn các hồ sơ xin tỵ nạn, tăng tốc thủ tục trục xuất người trượt tị nạn. Bộ trưởng Tài Chính Rachel Reeves cho biết, chỉ riêng việc nâng cao hiệu quả xử lý giấy tờ cư trú, tị nạn sẽ giúp tiết kiệm ngân sách khoảng 1 tỷ bảng khi chương trình này hoàn tất. Gần 300 triệu bảng cũng sẽ được đầu tư vào Bộ Tư lệnh An Ninh Biên Giới (thành lập năm 2024) và các đơn vị biên phòng của Anh sẽ sử dụng AI để nâng cao hiệu quả trong việc ngăn chặn người nhập cư trái phép. Thêm vào đó, Anh Quốc cũng sẽ tiến hành nghiên cứu chế tạo vũ khí sử dụng AI nhằm đảm bảo an ninh quốc gia và an ninh châu Âu. RFI : Để thực hiện các mục tiêu này, chính phủ Anh sẽ phải làm gì? Chiến lược của họ là gì? Nguyễn Giang : Chiến lược của Anh là “dựa trên vai của những người khổng lồ”. Trong Tuần lễ Công nghệ Luân Đôn, đã có hàng trăm công ty tham dự, gồm các tập đoàn công nghệ hàng đầu thế giới như Microsoft, Amazon Web Services, Google Cloud và NVIDIA. Ngay trong buổi khai mạc, thủ tướng Anh Keir Starmer đã đứng cạnh ông Jensen Huang (Hoàng Nhân Huân), tỷ phú Mỹ gốc Đài Loan, chủ hãng Nvidia. Ông Jensen Huang khen Anh có “hệ sinh thái tuyệt vời cho công nghệ trí tuệ nhân tạo”, nhưng còn thiếu cơ sở hạ tầng. Cụ thể, ông Jensen Huang cho biết Anh có các trường đại học hàng đầu thế giới, các nhà sáng chế, các nhà tư tưởng, và các công ty startup trong môi trường lý tưởng, nhưng thiếu một thứ quan trọng nhất là cơ sở hạ tầng cho AI. Ông cam kết sẽ đầu tư vào lĩnh vực này tại Anh, nhằm đáp ứng sự đón nhận tích cực từ công chúng dự hội nghị London Tech Week. Ngay lập tức, Anh Quốc sẽ dùng 10 nghìn GPU (xử lý đồ họa) của Nvidia để xây dựng một trung tâm dữ liệu lớn, phục vụ hạ tầng AI tại Loughton, Essex, phía Đông Luân Đôn. Tuy nhiên, cách làm của Anh không dựa vào một hoặc hai công ty lớn, mà phân chia thị phần cho nhiều doanh nghiệp của Mỹ, Hà Lan, và các quốc gia khác tham gia. Ví dụ, Vantage Data Centres sẽ xây dựng một trung tâm dữ liệu tại xứ Wales; Latos Data Centres của tỷ phú người Anh Mike Carlin cũng sẽ xây dựng trung tâm ở Wales; tập đoàn Kyndryl thành lập trung tâm tại Liverpool; trong khi Nscale (dùng GPU của Nvidia) sẽ đầu tư 2,5 tỷ USD để phát triển mạng lưới dữ liệu toàn quốc. Tham vọng của Anh là đến năm 2030, sẽ có tới 40 trung tâm dữ liệu chuyên về AI trên khắp đất nước. RFI: Vì sao chính phủ của đảng Lao Động muốn thúc đẩy số hóa và áp dụng trí tuệ nhân tạo vào thời điểm này? Nguyễn Giang : Ở đây chúng ta cần nhìn bức tranh toàn cảnh quốc tế, gồm mối quan hệ Anh – Liên Hiệp Châu Âu và Anh – Hoa Kỳ sau Brexit. Ngoài lý do rõ ràng là AI ngày càng đóng vai trò then chốt trong nền kinh tế và giáo dục, còn có hai vấn đề lớn đặt ra thách thức cho Anh. Một, là thiếu hệ sinh thái hạ tầng tốt cho R&D. Nhiều nhà khoa học Anh đã từng đoạt giải Nobel, sở hữu các phát minh, sáng chế hàng đầu thế giới trong di truyền học, y sinh, điện toán, nhưng thiếu hệ sinh thái để biến các ý tưởng, bằng sáng chế thành sản phẩm thương mại. Nhiều nhà khoa học này buộc phải sang Mỹ, hoặc hợp tác với các đại học, tập đoàn công nghệ của Mỹ để phát triển sản phẩm. Chính sách của Anh nhằm xây dựng các trung tâm công nghệ như Hành lang Oxford-Cambridge nhằm kết nối các đại học danh tiếng, tạo ra sức mạnh về nghiên cứu và đổi mới sáng tạo (critical mass). Trước đó, ngành xe hơi chạy động cơ điện (EV) cũng cần hạ tầng số, vệ tinh dân sự, AI, nhưng tới nay, Anh mới bắt đầu thử nghiệm xe tự lái và dự kiến đến 2027 mới chính thức cho xe tự lái hoạt động trên đường. Hai, là yếu tố địa chính trị. Tháng 2/2025, Pháp khai mạc Hội nghị về Trí tuệ Nhân tạo (AI Summit) và cam kết đầu tư hơn 100 tỷ euro vào AI, mong muốn dẫn đầu khối Liên Âu trong lĩnh vực này. Bruxelles còn hứa sẽ chi 200 tỷ euro cho AI. Trong khi đó, Hoa Kỳ dưới thời Donald Trump muốn bỏ ra hơn 500 tỷ đô la để dẫn đầu cuộc đua AI. Tuy nhiên, cả Anh và Mỹ đều từ chối ký Tuyên bố chung Paris về AI tại Paris vài tháng trước. Như vậy, Luân Đôn đã chọn hướng đi riêng, muốn có chủ quyền về AI (AI sovereignty) và không muốn bị Châu Âu kiểm soát chặt chẽ. Tổng thể, Anh mong muốn có một vị trí vững chắc trong lĩnh vực đổi mới sáng tạo AI toàn cầu – của Mỹ, Trung Quốc và Liên Hiệp Châu Âu. Để đạt được điều đó, Anh Quốc sẽ kết nối với Hoa Kỳ qua các hệ thống cáp dưới biển, tăng cường khả năng tính toán của các trung tâm dữ liệu và mở rộng hợp tác quốc tế trong lĩnh vực AI và công nghệ cao. Trong bức tranh lớn, các ngành công nghệ của Vương quốc Anh đã đạt giá trị thị trường tổng hợp lên tới 1,2 nghìn tỷ đô la vào năm 2025, đứng vị trí số một trong hệ sinh thái công nghệ châu Âu. Tuy nhiên, nếu không tăng cường đầu tư, Anh Quốc sẽ gặp khó khăn cạnh tranh với các quốc gia như Pháp, Đức, Hà Lan, các nước châu Á và Mỹ, Trung Quốc. Năm 2023, Anh đã tổ chức Hội nghị về quản trị toàn cầu của AI tại Bletchley (tham khảo Bletchley Declaration on Frontier AI and AI Governance), nhấn mạnh nhu cầu quản lý, xây dựng khung pháp lý để giảm thiểu các rủi ro do công nghệ AI gây ra. Hiện nay, thái độ của chính giới Luân Đôn đã hướng tới đổi mới, sẵn sàng chấp nhận rủi ro để thúc đẩy sự phát triển của các sản phẩm, kinh tế và tăng trưởng. AI đang được xem là điểm mấu chốt để tạo đà phát triển cho kinh tế Anh trong những năm tới. Khả năng thành công của chiến lược này còn phụ thuộc vào thực tế và còn phải chờ xem.

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelenskyy đang ở Vương quốc Anh, gặp Thủ tướng Keir Starmer và Vua Charles, trong khi các cuộc tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái của Nga đã giết chết ít nhất 14 người ở quê nhà.

Chuyến công du ngắn ngủi của ông Trump tới Hội nghị thượng đỉnh G7 đã dẫn đến việc hủy bỏ cuộc gặp của ông với Thủ tướng Anthony Albanese, điều này đã gây ra sự chỉ trích từ phe đối lập tại Úc. Tuy nhiên, ông Albanese cũng đã lập tức có phương án thay thế, đó là hội đàm với các quan chức hàng đầu của Mỹ có mặt ở G7, và Anh Quốc cũng đã tỏ ý ủng hộ Úc về hiệp ước AUKUS.

VOV1 - Chiều nay (4/6), tại buổi làm việc với Ban Thường vụ Tỉnh uỷ Quảng Nam, đồng chí Trần Cẩm Tú, Uỷ viên Bộ Chính trị, Thường trực Ban Bí thư yêu cầu Quảng Nam sớm hoàn thiện phương án nhân sự; tuyệt đối không được cục bộ địa phương.

Ngày 12/05/2025, đại sứ Liên Hiệp Châu Âu Julien Guerrier và đại sứ Pháp Olivier Brochet tại Việt Nam thăm thực địa dự án mở rộng nhà máy thủy điện Ialy, do Tập đoàn Điện lực Việt Nam thực hiện với khoản vay ưu đãi 74,7 triệu euro từ Cơ quan Phát triển Pháp - AFD và khoản viện trợ 2 triệu euro từ Liên Âu. Dự án cũng nằm trong khuôn khổ JETP - Quan hệ đối tác chuyển đổi năng lượng công bằng - giúp Việt Nam đạt mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050, hướng tới loại bỏ sử dụng than đá. Được đưa vào hoạt động cuối năm 2024 sau bốn năm thực hiện, nhà máy Ialy lắp đặt bổ sung hai tổ máy có công suất 180 MW mỗi tổ, nâng tổng công suất của nhà máy lên 1.080 MW. Dự án Ialy được coi là một trong những dự án tiêu biểu thúc đẩy chuyển dịch năng lượng xanh tại Việt Nam, theo hướng tiếp cận Team Europe (Đội Châu Âu) và sẽ được tổng kết trong năm 2025.JETP được Việt Nam và Nhóm các đối tác quốc tế, bao gồm Liên Hiệp Châu Âu, nhóm G7, Na Uy và Đan Mạch, ký ngày 14/12/2022. Việt Nam trở thành một trong ba nước trên thế giới, cùng với Nam Phi và Indonesia, ký thỏa thuận được đánh giá là rất có lợi, với khoản tài trợ ban đầu lên tới 15,5 tỷ đô la, để hỗ trợ Việt Nam đạt được bốn mục tiêu đầy tham vọng (1) và sẽ có vai trò quan trọng trong bối cảnh Việt Nam muốn xây dựng tuyến đường sắt cao tốc Bắc-Nam.Đọc thêmThiếu điện gây cản trở cho tham vọng về môi trường của Việt NamTrong khuôn khổ JETP, Việt Nam và Ngân hàng Đầu tư châu Âu (BEI) ký Biên bản ghi nhớ thể hiện cam kết chung trong việc thành lập một cơ sở tín dụng đa dự án trị giá 500 triệu euro, để tài trợ cho các dự án hỗ trợ quá trình khử cacbon và chuyển đổi năng lượng. Ngoài ra, Liên Hiệp Châu Âu cũng cấp cho Cơ quan Phát triển Pháp (AFD) một khoản ngân sách để hỗ trợ kỹ thuật cho Tổng công ty Điện lực Việt Nam (EVN) trong việc phát triển và triển khai các dự án liên quan đến JETP.Để hiểu thêm về Quan hệ đối tác chuyển đổi năng lượng công bằng - JETP và những dự án hỗ trợ của Nhóm đối tác, đặc biệt là sau khi Hoa Kỳ rút khỏi nhiều cam kết về chống biến đổi khí hậu, đại sứ Liên Hiệp Châu Âu tại Việt Nam Julien Guerrier dành cho RFI Tiếng Việt một buổi phỏng vấn.RFI : Tháng 12/2022, Nhóm các đối tác quốc tế, bao gồm Liên Hiệp Châu Âu, G7, Na Uy và Đan Mạch, đã ký JETP (Quan hệ đối tác chuyển đổi năng lượng công bằng) với Việt Nam. Việt Nam là nước thứ ba (cùng với Nam Phi và Indonesia) được hưởng lợi từ quan hệ đối tác này. Tại sao Việt Nam được chọn ? Xin ông giải thích ý nghĩa và mục tiêu của thỏa thuận này ?Đại sứ Julien Guerrier : Vâng, Việt Nam là một quốc gia rất đặc biệt và đó là lý do vì sao chúng tôi chọn Việt Nam, bởi vì tăng trưởng kinh tế ở đây cực kỳ nhanh và cao, nhu cầu năng lượng tăng trung bình gần 7% mỗi năm trong 10 năm qua và sản lượng điện sẽ phải tăng gấp đôi từ nay đến năm 2030 để duy trì tốc độ tăng trưởng hiện tại. Nhưng vì than vẫn được sử dụng rất nhiều ở trong nước, đến năm 2024 vẫn chiếm đến 50% cơ cấu năng lượng. Lượng khí thải gây hiệu ứng nhà kính bình quân đầu người đã tăng gần sáu lần trong hai thập niên qua. Chính vì thế chúng tôi muốn hợp tác với Việt Nam, quốc gia nhận thức được về những tác động môi trường và sức khỏe của lộ trình này và đã cam kết đạt được mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050.Tháng 12/2022, Việt Nam đã ký một tuyên bố chính trị với nhóm IPG - Nhóm đối tác quốc tế - như chị đề cập, bao gồm các nước G7, Đan Mạch và Na Uy, do Liên Hiệp Châu Âu và Vương quốc Anh đồng lãnh đạo, nhằm hỗ trợ mục tiêu đầy tham vọng này. Điều chúng tôi muốn cố gắng thực hiện với JETP là giúp Việt Nam đạt được mục tiêu trung hòa về cacbon vào năm 2050, bằng cách đẩy nhanh và hạn chế mức đỉnh phát thải khí nhà kính từ ngành điện từ nay đến năm 2030, hạn chế công suất lắp đặt các nhà máy điện than ở mức 30 gigawatt từ nay đến năm 2030 và tăng tỷ trọng năng lượng tái tạo trong cơ cấu năng lượng lên 47% vào năm 2030.Đọc thêmViệt Nam kêu gọi doanh nghiệp giảm tiêu thụ năng lượngVà để giúp chính phủ Việt Nam thực hiện được điều đó, chúng tôi sẽ hỗ trợ với khoản tài trợ ban đầu là 15 tỷ euro, một nửa trong số đó là nguồn tài trợ của khu vực công, từ các nhà tài trợ và một nửa là nguồn tài trợ của khu vực tư nhân được tạo điều kiện bởi liên minh các ngân hàng chống biến đổi khí hậu Glasgow Financial Alliance for Net Zero (GFANZ).  RFI : Nhiều chuyên gia và cơ quan truyền thông đã đưa tin rằng có rất ít tiến triển đạt được sau hai năm. Quá trình thực hiện thỏa thuận này bị cản trở ở điểm nào ? Sự chậm trễ này ảnh hưởng như thế nào đến toàn bộ quá trình ? Liệu những khó khăn và trở ngại hiện tại có thể sớm được giải quyết không ?Đại sứ Julien Guerrier : Tuyên bố chính trị mà tôi đã đề cập ở trên được ký vào tháng 12/2022, cho nên có tương đối ít thời gian để đạt được nhiều tiến bộ. Và quá trình chuyển đổi năng lượng là điều khó khăn ở Việt Nam, cũng như ở mọi quốc gia khác, bao gồm cả Pháp và Liên Hiệp Châu Âu, vì có nhiều thách thức lớn cần phải giải quyết.Không phải chỉ xây dựng các nhà máy điện mới và tăng sản lượng năng lượng tái tạo là xong mà còn là xem xét lại cơ sở hạ tầng năng lượng hiện tại, vốn được xây dựng phục vụ nhiên liệu hóa thạch như than, dầu và khí đốt. Điện gió và điện mặt trời phải có khả năng kết nối với cơ sở hạ tầng năng lượng này, vốn phải được thiết kế lại hoàn toàn, từ hệ thống sản xuất đến truyền tải và tích trữ điện. Đó là những khoản đầu tư lớn, tốn kém và mất thời gian. Và đó là lý do tại sao tiến độ còn bị tương đối hạn chế. Nhưng như đã đề cập trước đó, Indonesia và Nam Phi cũng đã ký JETP. Nước thứ ba là Việt Nam và hiện nay, Việt Nam đang tiến nhanh hơn cả hai nước kia.Đọc thêmBỏ điện than để thực hiện cam kết khí hậu: Thách thức lớn đối với Việt NamĐể vượt qua những thách thức tôi đã đề cập, cần phải hợp tác ở mọi cấp độ của chính quyền Việt Nam, các doanh nghiệp và cá nhân. Và cần phải thực hiện những khoản đầu tư đáng kể, thiết thực, và tất cả các đối tác này cần phải cam kết lâu dài. Đây là những gì chúng tôi đang thực hiện bằng cách xây dựng kế hoạch triển khai đã được Việt Nam thông qua vào cuối năm 2023.Chúng ta thấy rằng Việt Nam đang tổ chức với việc thủ tướng đã bổ nhiệm bộ trưởng Công Thương làm người phụ trách JETP vào tháng 10/2024, và kể từ đó, một số cơ cấu đã được đưa vào hoạt động để tham khảo ý kiến ​​của các đối tác khác nhau, phối hợp các chuyên môn cần thiết và lập danh sách các dự án mà chúng tôi sẽ tài trợ thông qua JETP - những dự án sẽ cho phép chúng tôi đạt được các mục tiêu đã đề ra : đạt đỉnh sử dụng than vào năm 2030 và tăng năng lượng tái tạo lên tới 47% trong cơ cấu năng lượng vào năm 2030.Vì vậy, chúng tôi tin rằng tiến độ tuy chậm nhưng vẫn đạt được và chúng tôi sẽ có những dự án cụ thể được triển khai trong tương lai gần.RFI : Để giúp Việt Nam đạt được các mục tiêu đề ra, các dự án trong JETP với Việt Nam có được nhóm đối tác quốc tế hỗ trợ không ? Và tiến triển của dự án được đánh như thế nào ?Đại sứ Julien Guerrier : Có, tất cả các dự án thuộc JETP đều được hưởng sự hỗ trợ tài chính và kỹ thuật của Nhóm các đối tác quốc tế (IPG) và liên minh các ngân hàng chống biến đổi khí hậu GFANZ cũng tham gia vào JETP mà tôi đã đề cập. Hiện tại, chúng tôi đang nghiên cứu về danh sách 9 dự án được các nhà tài trợ đề xuất. Về phần mình, Việt Nam đang xây dựng danh mục 35 dự án để sớm trình lên Nhóm các đối tác quốc tế và ngân hàng tư nhân. Và để được hưởng sự hỗ trợ tài chính từ các nhà tài trợ quốc tế, mỗi dự án phải được nghiên cứu và đánh giá trong suốt vòng đời của dự án theo các chặng thời gian đều đặn, với sự hợp tác của thành viên tài trợ sẽ hỗ trợ về mặt tài chính và các bên liên quan. Vì vậy, mỗi dự án riêng biệt đều khác nhau và liên quan đến nhiều bên liên quan khác nhau, nhưng trong mọi trường hợp, đều có hoạt động giám sát và đánh giá.RFI : Hoa Kỳ, một trong những đối tác của Việt Nam trong JETP, đã rút khỏi nhiều chương trình về khí hậu. Quyết định của Mỹ sẽ ảnh hưởng như thế nào đến thỏa thuận đối tác đã ký với Việt Nam cũng như nỗ lực của các nước ký kết còn lại trong Nhóm đối tác quốc tế ?Đại sứ Julien Guerrier : Đúng vậy, đáng tiếc là Hoa Kỳ đang rút khỏi nhiều chương trình về khí hậu. Trong khuôn khổ JETP với Việt Nam, khoản đóng góp công của Hoa Kỳ là khoảng một tỷ euro, chiếm chừng 7% tổng cam kết thông qua sự kết hợp giữa tài chính và hỗ trợ kỹ thuật. Vì vậy, 7% không phải là con số không đáng kể. Nhưng điều này cũng không có khả năng gây nguy hiểm cho sự thành công của JETP.Đọc thêmPháp triển khai dự án hỗ trợ ứng phó với biến đổi khí hậu tại 15 tỉnh Việt NamLiên Hiệp Châu Âu và Vương quốc Anh, như tôi đã nói trước đó, là hai thủ lĩnh trong Nhóm các đối tác quốc tế. Cùng với Anh Quốc, chúng tôi hoàn toàn cam kết hỗ trợ Việt Nam đẩy nhanh quá trình chuyển đổi sang năng lượng sạch và đạt được mục tiêu trung hòa về khí thải vào năm 2050. Vì vậy, chúng tôi sẽ tiếp tục. Và sức mạnh của quan hệ đối tác chính trị, tài chính và kỹ thuật của JETP còn nằm ở sự đa dạng của các đối tác cam kết hỗ trợ quá trình chuyển đổi công bằng tại Việt Nam. Chúng tôi sẵn sàng huy động số tiền tài trợ đã được lên kế hoạch, các khoản tài trợ còn cần thực hiện trong khuôn khổ kế hoạch thực hiện mà tôi đã đề cập trước đó - kế hoạch huy động nguồn lực. Và chúng tôi cũng nhận thức rằng về phía khu vực tư nhân, các nhà đầu tư đang rất nỗ lực vì có rất nhiều cơ hội lớn cho sản xuất năng lượng tái tạo ở Việt Nam. Vì vậy, chúng tôi vẫn quyết tâm hợp tác với Việt Nam để JETP thành công và tôi tin tưởng rằng chúng ta có thể đạt được điều đó.RFI : Ông đã tham gia một cuộc họp với thủ tướng và chính phủ Việt Nam vào tháng 03. Sau cuộc họp này, liệu có hy vọng rằng dự án, cũng như đầu tư của châu Âu sẽ được khởi động lại nhanh hơn trong tương lai không ? Đại sứ Julien Guerrier : Có, chắc chắn là có. Ngày 02/03, thủ tướng Việt Nam đã gặp gỡ đại diện các công ty châu Âu có trụ sở tại Việt Nam, đặc biệt là trong lĩnh vực năng lượng. Các công ty châu Âu đã giải thích các biện pháp và cải cách quy định là điều cần thiết để thu hút đầu tư vào năng lượng mặt trời, năng lượng gió và các dạng năng lượng tái tạo khác. Thủ tướng đã lắng nghe, các bộ trưởng cũng có mặt. Các chỉ dẫn rõ ràng đã được đưa ra nhằm đẩy nhanh quá trình chuyển đổi năng lượng và tạo điều kiện thuận lợi cho đầu tư của châu Âu nói chung và trong lĩnh vực năng lượng tái tạo nói riêng. Vì vậy, chúng tôi hy vọng rằng với sự lãnh đạo như vậy ở cấp cao nhất của nhà nước, chúng ta sẽ thấy những tiến bộ nhanh chóng trong môi trường kinh doanh tại Việt Nam và sức hấp dẫn đối với các nhà đầu tư châu Âu trong lĩnh vực năng lượng tái tạo.RFI Tiếng Việt xin chân thành cảm ơn đại sứ Liên Hiệp Châu Âu Julien Guerrier tại Việt Nam.(1) Thông cáo báo chí của Liên Hiệp Châu Âu, ngày 14/12/2022.

Nhật bản là chủ nợ hàng đầu của Mỹ, theo sau là Anh Quốc, Trung Quốc. Việc nắm giữ lượng lớn trái phiếu Hoa Kỳ của Nhật từ lâu đã được coi là một chiến thắng đôi bên cùng có lợi. Giờ đây, nó có tiềm năng trở thành một con át chủ bài trong ngoại giao và mậu dịch với Mỹ.

Nhà sản xuất - diễn viên Đinh Ngọc Diệp, NSND Mỹ Uyên và diễn viên Quốc Huy kể chuyện hậu trường thú vị khi đóng phim điện ảnh Thám tử Kiên: Kỳ án không đầu.

Ngày 07/05/2025, Việt Nam và Mỹ chính thức tiến hành phiên đàm phán đầu tiên về mức thuế 46% do tổng thống Trump áp đặt. Vừa đàm phán với thị trường lớn nhất, Hà Nội vừa khẩn trương tìm cách thúc đẩy xuất khẩu sang 17 thị trường đã ký các hiệp định thương mại tự do, mở rộng thêm đối tác, trong đó có Brazil. Cả hai nước muốn giảm phụ thuộc quá nhiều vào một đối tác : Đối với Brazil là Trung Quốc và với Việt Nam là Mỹ, đồng thời hỗ trợ thâm nhập thị trường khu vực của nhau ASEAN và Mercosur.Mở rộng thị trường với BrazilViệt Nam và Brazil ký Kế hoạch hành động triển khai quan hệ Đối tác chiến lược giai đoạn 2025-2030 sau khi nâng cấp vào tháng 11/2024. Trong chuyến công du Hà Nội ngày 28/03/2025, tổng thống Brazil Luiz Inácio Lula da Silva khẳng định “kế hoạch này sẽ giúp chúng tôi tiến triển trong nhiều lĩnh vực”. Cả hai nước còn nhiều tiềm năng, biên độ phát triển để thúc đẩy hợp tác trong nhiều lĩnh vực, theo giải thích của nhà báo Elcio Ramalho, trưởng ban Brazil của đài RFI :“Điều đáng chú ý là với Kế hoạch hành động triển khai quan hệ Đối tác chiến lược giai đoạn 2025-2030, mối quan hệ đối tác rất rộng rãi, bao gồm kinh tế, quốc phòng, nông nghiệp và an ninh lương thực, cũng như các vấn đề liên quan đến môi trường và cuộc chiến chống biến đổi khí hậu. Ông Lula công bố quyết định của Brazil công nhận Quy chế kinh tế thị trường của Việt Nam để tạo điều kiện thuận lợi cho dòng đầu tư và phát triển thương mại.Về thương mại, tổng thống Lula cũng đề cập đến việc mở cửa thị trường Việt Nam về thịt và khả năng Việt Nam trở thành trung tâm khu vực về chế biến thịt của Brazil, qua đó tạo điều kiện tiếp cận thị trường châu Á. Brazil có thể xuất khẩu các sản phẩm có giá trị gia tăng cao hơn sang Việt Nam, bao gồm máy bay Embraer - loại máy bay tầm trung. Tham vọng rất là lớn : năm 2024, kim ngạch thương mại giữa hai nước đạt 7,7 tỷ đô la. Mục tiêu chung là đạt 15 tỷ đô la vào năm 2030”.Theo trang web chính phủ Brazil, Việt Nam là nguồn nhập khẩu lớn nhất trong ASEAN và là nhà cung cấp lớn thứ 14 thế giới của Brazil. Brazil xuất khẩu sang Việt Nam nhiều hơn sang Bồ Đào Nha, Anh Quốc, Pháp hoặc Paraguay. Việt Nam là khách hàng lớn thứ 5 cho xuất khẩu nông sản của Brazil, ví dụ Brazil cung cấp đến 70% lượng đậu nành nhập khẩu của Việt Nam, khoảng 37% lượng thịt lợn và là nhà cung cấp lớn thứ hai cho Việt Nam về gia cầm và bông.Tầm quan trọng của Việt Nam, cũng như sự quan tâm của chính phủ Brazil được thông tín viên RFI - ban Brazil Vivian Osvald tại Rio de Janeiro giải thích :“Việt Nam là một quốc gia châu Á quan trọng. Đây không chỉ là một quốc gia mới nổi mà còn là thành viên của ASEAN, Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á, mà Brazil cũng muốn xích lại gần hơn. Có khả năng ông Lula sẽ được mời tham dự hội nghị thượng đỉnh ASEAN năm nay.Kim ngạch thương mại song phương với Việt Nam đạt khoảng 8 tỷ đô la mỗi năm. Con số này trông có vẻ không đáng kể, nhưng lại lớn hơn trao đổi thương mại với một số nước châu Âu. Ông Lula là tổng thống Brazil đầu tiên đến thăm Việt Nam vào năm 2007.Mục đích của chuyến công du là tăng cường mối quan hệ. Việt Nam nhập khẩu nhiều mặt hàng từ Brazil như đậu nành, ngô và bông và xuất khẩu sang Brazil đồ điện tử, lốp xe, quần áo và giày dép”.Đọc thêmCúp bóng đá Đông Nam Á: Cầu thủ gốc Brazil trở thành niềm hy vọng của tuyển Việt NamVề phía Việt Nam, theo báo chính phủ, tính lũy kế đến tháng 10/2024, Brazil có 7 dự án đầu tư vào Việt Nam với tổng vốn đăng ký 3,85 triệu đô la, chủ yếu trong lĩnh vực công nghiệp chế tạo, bán buôn và bán lẻ, hoạt động chuyên môn khoa học công nghệ. Trong khuôn khổ chuyến công du của tổng thống Lula, hãng đóng gói thịt JBS của Brazil đã ký biên bản ghi nhớ về một thỏa thuận đầu tư trị giá 100 triệu đô la xây dựng hai nhà máy đóng gói thịt ở Việt Nam, chủ yếu là đóng gói thịt thô nhập từ Brazil phân phối cho thị trường Việt Nam và khu vực.Ngoài bóng đá, cà phê cũng là một lĩnh vực khác được chính phủ Brazil nhấn mạnh để tăng cường quan hệ giữa hai nước, cũng là hai nhà sản xuất cà phê lớn nhất thế giới, nghiên cứu giống cây trồng có khả năng chống chịu tốt hơn với tác động của biến đổi khí hậu. Tổng thống Lula khẳng định : “Việt Nam có thể hưởng lợi từ Quỹ Rừng nhiệt đới vĩnh cửu (Fundo Florestas Tropicais para Sempre) do Brazil đề xuất và được đánh giá cao về những nỗ lực bảo vệ môi trường”.Cổ vũ cho “không liên kết” và hợp tác “đa phương”Trang Foreign Policy ngày 28/03 nhận định vòng công du hai nước châu Á Nhật Bản và Việt Nam của tổng thống Lula cho thấy rõ hoạt động đối ngoại đa phương, không liên kết của Brazil, trái ngược với chính sách bảo hộ của tổng thống Donald Trump của Hoa Kỳ, đối tác thương mại lớn thứ hai của Brasilia. Brazil không bị áp mức thuế đối ứng cao như Việt Nam nhưng cũng chịu mức thuế chung đối với nhôm, thép nhập khẩu vào Mỹ. Elcio Ramalho, trưởng ban Brazil của RFI, nhận định :“Cách tiếp cận đa dạng hóa thị trường này đến đúng lúc Mỹ áp dụng mức thuế mới là 25% đối với thép và nhôm và 10% đối với tất cả các sản phẩm khác. Brazil, là nhà cung cấp lớn thứ hai cho Hoa Kỳ, đang tìm cách giảm sự phụ thuộc vào thị trường Mỹ song song với việc tiếp tục đàm phán với Washington để tìm giải pháp cho các mức thuế bị áp đặt. Ví dụ, tại Tokyo, tổng thống Lula tuyên bố ông sẽ đi đầu để giúp thúc đẩy hiệp định thương mại tự do giữa Nhật Bản và khối Mercosur, khối bao gồm Brazil, Argentina, Paraguay và Uruguay”.Đọc thêmBrazil trở thành quốc gia BRICS thứ hai không tham gia dự án BRI của Trung QuốcNgoài ra, giống như Việt Nam, Brazil cũng bị phụ thuộc quá nhiều vào đối tác Trung Quốc trong những năm gần đây và có thể đẩy Brazil vào thế nguy hiểm, dễ bị tác động hơn trong bối cảnh chiến tranh thương mại Mỹ-Trung. Do đó, Brazil tự vệ bằng cách phát triển quan hệ với nhiều nước châu Á khác, theo giải thích của nhà báo Elcio Ramalho :“Chuyến đi này rất quan trọng vì Brazil đang tìm kiếm đối tác thay thế để đối phó với chủ nghĩa bảo hộ của Mỹ. Đáng chú ý là tổng thống Lula đi cùng với một phái đoàn lớn các chính trị gia, chủ tịch Hạ viện và Thượng viện, cũng như các doanh nhân và giám đốc công ty.Việc lựa chọn Nhật Bản và Việt Nam được giải thích bởi tiềm năng thương mại của hai nước và cũng chứng minh tầm quan trọng mà Brazil dành cho khu vực châu Á và để tránh sự phụ thuộc quá nhiều vào Trung Quốc, đối tác thương mại lớn nhất của Brazil. Đối với Nhật Bản, việc mở cửa thị trường thịt bò Brazil đang bị thách thức”.Tiếp cận thị trường khu vực của nhau thông qua đối tácTại Hà Nội, tổng thống Brazil khẳng định mong muốn làm cầu nối đưa Việt Nam đến khối Mercosur và Nam Mỹ và cũng coi Việt Nam là cầu nối giữa Brazil và thị trường ASEAN với hơn 600 triệu dân. Theo ông Lula, Mỹ latinh và ASEAN là hai khu vực năng động, góp phần hình thành trật tự thế giới đa cực. GDP của thị trường chung Nam Mỹ Mercosur và ASEAN lần lượt đạt khoảng 2.800 tỷ đô la và 3.800 tỷ đô la, cho thấy tầm quan trọng của hai khu vực trên trường quốc tế.Thủ tướng Việt Nam Phạm Minh Chính cũng đề nghị chính phủ Brazil ủng hộ, thúc đẩy sớm khởi động đàm phán FTA giữa Việt Nam và Mercosur. Khối Thị trường Chung Nam Mỹ - Mercosur (thành lập ngày 26/03/1991) hiện có 4 nước thành viên thường trực Achentina, Brazil, Paraguay và Uruguay sau khi Venezuela bị đình chỉ tư cách thành viên năm 2017. Các nước Colombia, Chilê, Pêru, Bolivia và Ecuador, Guyana và Suriname có tư cách thành viên liên kết.Liệu Hà Nội có thể dựa vào Brazil để chinh phục các thị trường xuất khẩu mới ? Elcio Ramalho, trưởng ban Brazil của đài RFI, nhận định : “Là nước giữ chủ tịch Mercosur từ tháng 07/2025, Brazil sẽ nỗ lực hướng tới một thỏa thuận cân bằng với Việt Nam. Hơn nữa, Brazil đã mời Việt Nam tham dự hội nghị thượng đỉnh BRICS vào tháng 7 tại Rio de Janeiro và COP30 tại Belém, cho thấy mong muốn đưa Việt Nam vào các diễn đàn đa phương này nhiều hơn nữa và điều này có thể mở ra những cơ hội xuất khẩu mới cho Hà Nội”.Đọc thêmTại sao Việt Nam không phản hồi lời mời trở thành "quốc gia đối tác" của BRICS ?Bài học từ mức thuế 46% do tổng thống Mỹ Donald Trump đơn phương áp đặt buộc Việt Nam cơ cấu lại sản xuất, thúc đẩy tiêu dùng… và tránh “không bị phụ thuộc vào bất cứ đối tác nào” bằng cách thúc đẩy mở rộng, đa dạng hóa thị trường xuất khẩu thông qua các hiệp định thương mại tự do (FTA), được thủ tướng Phạm Minh Chính nhấn mạnh là “cánh cửa quan trọng kết nối Việt Nam với thế giới”.Việt Nam hiện có 17 FTA, trong đó có nhiều hiệp định với các khu vực như với Liên minh Kinh tế Á-Âu (EAEU), Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP), Liên Hiệp Châu Âu (EVFTA), Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RECEP)… và đang đàm phán hai FTA mới : EFTA (gồm Thụy Sĩ, Na Uy, Iceland, Liechtenstein) và ASEAN-Canada. Theo thủ tướng Việt Nam, các FTA đã mang lại hiệu quả, năm 2024, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu đạt gần 800 tỷ đô la.Song song với những hiệp định thương mại, Việt Nam không ngừng thắt chặt hợp tác thương mại với các nước đối tác để giữ vững mục tiêu tăng trưởng 8% trong năm 2025. Điều này được thể hiện qua số chuyến công du nước ngoài của các nhà lãnh đạo Việt Nam cũng như những chuyến thăm cấp Nhà nước đến Việt Nam như Nga, Bỉ, Hà Lan, Tây Ban Nha, Trung Quốc, Nhật Bản… Tổng thống Pháp Emmanuel Macron dự kiến đến thăm Việt Nam vào cuối tháng 05.

Ngành du lịch Việt Nam đang trở lại gần với mức của thời kỳ trước đại dịch Covid-19. Để tiếp tục thu hút du khách quốc tế, chính phủ Hà Nội thi hành một chính sách visa cởi mở hơn, thể hiện qua việc triển hạn biện pháp miễn visa 45 ngày cho công dân từ 12 quốc gia, trong đó có Pháp.  Du lịch thế giới đang trên đà phục hồi. Theo ước tính do Tổ chức Du lịch Liên Hiệp Quốc công bố, 1,4 tỷ người đã đi du lịch nước ngoài vào năm ngoái, tăng 11% so với năm 2023, trở lại với mức kỷ lục của năm 2019, trước đại dịch Covid, do nhu cầu du lịch tăng cao, đặc biệt là ở châu Âu và châu Á. Số lượng các chuyến đi quốc tế dự kiến ​​sẽ tiếp tục tăng vào năm 2025, ở mức "3 đến 5%" so với năm 2024. Riêng ngành du lịch Việt Nam năm 2024 đã hồi phục gần như hoàn toàn khi đón tổng cộng 17,6 triệu lượt khách quốc tế, gần bằng mức 18 triệu của năm 2019, tức là thời kỳ trước khi đại dịch Covid bùng phát. Năm 2025, Việt Nam đặt mục tiêu đón 22-23 triệu lượt khách quốc tế. Trước mắt, trong hai tháng đầu năm, gần 4 triệu lượt khách đã đến Việt Nam, tăng 30% so với cùng kỳ năm ngoái, theo số liệu của Tổng cục Thống kê, cho thấy Việt Nam đang trở lại thành một trong những điểm đến ưa thích của du khách từ nhiều nước. Vào ngày 24/11/2024 tại Madeira (Bồ Đào Nha), Việt Nam đã được trao giải thưởng Điểm đến tốt nhất Châu Á tại lễ Giải thưởng Du lịch Thế giới 2024, được coi là giải Oscar của ngành du lịch toàn cầu. Đây là lần thứ sáu Việt Nam giành được danh hiệu này và là lần thứ ba liên tiếp. Việt Nam cũng đã đặt biệt thu hút du khách từ Pháp. Tổ chức Entreprises du voyage, đại diện cho 3.500 chuyên gia về du lịch và hơn 1.600 hãng du lịch, vừa qua đã công bố kết quả khảo sát cho thấy là trong mùa đông vừa qua, Việt Nam là một trong 20 điểm đến hàng đầu của khách Pháp, tuy xếp hạng 19 nhưng với số khách tăng thêm gần 50%.Trả lời RFI tại Hội chợ Du lịch Quốc tế Paris, khai mạc ngày 13/03/2025, ông Nguyễn Xuân Hải, giám đốc của La Palanche Voyages, chuyên tổ chức các tour du lịch cho khách nói tiếng Pháp đến Việt Nam cũng như đến các nước láng giềng Lào, Cam Bốt, Miến Điện, ghi nhận:"Lượng khách tăng khá là nhiều. Tất nhiên còn kém một chút so với thời kỳ trước Covid, nhưng công việc thì nhiều hơn. Tại vì trước Covid, khách đi theo đoàn rất là nhiều, ví dụ như 1.000 khách thì mỗi đoàn chia ra 20 đến 30 người, 30 đoàn thì chỉ cần 30 hướng dẫn viên. Nhưng vừa rồi, do vé máy bay giá theo đoàn và giá lẻ không chênh nhau nhiều, mà khách đi lẻ thì được tự do hơn, cho nên người ta chia nhỏ ra rất nhiều. Vì vậy hiện nay trong nước, nhất là đối với khách Pháp của chúng tôi, rất thiếu hướng dẫn viên tiếng Pháp. Nhiều khi, với những khách mua trễ, chúng tôi phải nói trước với họ là không còn hướng dẫn viên tiếng Pháp nữa, xin họ vui lòng đi với hướng dẫn viên tiếng Anh, hoặc là chúng tôi sẽ hỗ trợ từ xa qua điện thoại, có nghĩa là chỉ làm chương trình giúp và họ tự đi với tài xế của chúng tôi. Đó là tình hình năm vừa rồi. Nói chung rất là tốt."Với hy vọng tiếp tục duy trì sức thu hút đối với du khách quốc tế, chính phủ Hà Nội ngày 07/03 đã thông báo quyết định là công dân đến từ 12 nước, chủ yếu là châu Âu ( Đức, Pháp, Ý, Tây Ban Nha, Anh Quốc  và Bắc Ireland, Nga, Nhật Bản, Hàn Quốc, Đan Mạch, Thụy Điển, Na Uy, Phần Lan ), sẽ tiếp tục được miễn thị thực đến năm 2028 với thời gian tạm trú 45 ngày tính từ ngày nhập cảnh. Trên nguyên tắc biện pháp này hết hạn kể từ ngày 15/03. Ông Nguyễn Xuân Hải, giám đốc của La Palanche Voyages, cho biết việc nâng số ngày miễn visa từ 15 lên 45 ngày đối với 12 nước, trong đó có Pháp, tạo điều kiện thuận lợi rất nhiều cho du khách, cũng như cho các công ty du lịch: "Cách đây hai năm chỉ miễn visa 15 ngày, nên tất cả các công ty chỉ làm các tour hạn chế trong 15 ngày thôi. Bây giờ thì được 45 ngày, thì khi được 45 ngày, có thể người ta đến Việt Nam chỉ 15 ngày thôi, nhưng người ta có thể tiến, lùi ngày để có được vé máy bay tốt hơn, phù hợp với khả năng chi trả của người ta hơn. Miễn visa 45 ngày là cả một bước đột phá lớn.Hơn nữa, công ty chúng tôi là chuyên đón khách Pháp. Khách Pháp nổi tiếng là rất chịu khó đi sâu, đi xa. Trước đây, họ thường hỏi chúng tôi làm cách nào đi đến chổ này, chổ nọ. Nhưng nhìn lại chương trình thì họ thấy đi như thế thì sẽ mất những điểm bắt buộc phải qua, cho nên họ không thể bỏ qua những điểm đó để đi đến những chổ mới.Nay có đến 45 ngày miễn visa, giống như là chúng ta đang “thừa giấy vẽ voi”. Chúng tôi sẽ có thể vẽ ra những con voi rất sinh động, đưa được khách đến những vùng xa hơn, sâu hơn, đến những nơi mà theo chúng tôi còn nguyên bản hơn, gọi là authenticité”Nhưng ông Nguyễn Xuân Hải nêu lên một bất công đối với du khách nói tiếng Pháp đến từ hai nước láng giềng của Pháp là Bỉ và Thụy Sĩ trên vấn đề visa:"Người Bỉ nói tiếng Pháp, người Thụy Sĩ nói tiếng Pháp, thế mà trước đây họ không được miễn visa. Thật là đáng tiếc, vì mức chi tiêu của khách Bỉ, khách Thụy Sĩ có thể cao hơn khách Pháp nhiều. Khi có tiền nhiều, người có thể nổi hứng đi chơi bất kỳ lúc nào, mà hạn chế về visa là hạn chế rất là lớn. Rất may là từ tháng 3, Việt Nam đã miễn visa cho người Thụy Sĩ, nhưng đối với người Bỉ thì chưa.Tất nhiên đây là vấn đề liên quan đến quan hệ quốc tế, tôi không dám đi sâu vào, nhưng tôi nghĩ chính sách visa đối Bỉ, Thụy Sĩ và các nước chung quanh nên được làm tối đa"Đầu năm nay, công dân từ các nước Ba Lan, Cộng Hòa Séc và Thụy Sĩ cũng được miễn visa, quy định được áp dụng từ 1/3 đến 31/12/2025. Trước đó, tại phiên họp của chính phủ ngày 5/3, thủ tướng Phạm Minh Chính đã giao cho Bộ Ngoại giao, Bộ Công an và Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịchnghiên cứu chính sách visa “phù hợp”, để đa dạng hóa việc miễn visa với một số quốc gia, một số đối tượng như các tỷ phú trên thế giới. Nhưng làm gì thì làm, mục tiêu đón 22-23 triệu lượt khách quốc tế mà Việt Nam đặt ra cho năm 2025 vẫn còn khiêm tốn so với Thái Lan. Nhờ thi hành chính sách thị thực cởi mở từ nhiều năm qua, Thái Lan vẫn là một trong những điểm đến hàng đầu của du khách quốc tế. Thái Lan hiện miễn thị thực 60 ngày cho công dân của 93 quốc gia và tăng số quốc gia được cấp thị thực tại cửa khẩu (visa on arrival) từ 19 lên 31 nước trong năm nay. Nhờ vậy mà trong năm qua, Thái Lan đã đạt được mục tiêu đón gần 37 triệu lượt khách quốc tế Riêng thủ đô Bangkok đứng đầu thế giới về lượng khách quốc tế đến, đạt con số kỷ lục 32,4 triệu người trong năm 2024, theo báo cáo thường niên của Euromonitor International, công ty nghiên cứu thị trường toàn cầu có trụ sở tại Anh.Chính sách visa chỉ là một trong những công cụ để thu hút du khách quốc tế. Để họ quay lại nhiều lần và chi tiêu nhiều hơn, ngành du lịch Việt Nam còn phải cải thiện chất lượng dịch vụ, mang đến cho du khách các trải nghiệm tốt nhất. Riêng giám đốc công ty La Palanche Voyages Nguyễn Xuân Hải, một người sinh trưởng ở Hà Nội và công ty cũng đặt trụ sở Hà Nội, có một góp ý về quản lý các điểm du lịch ở thủ đô Việt Nam: "Có những việc mà người ta cứ không quản lý được thì cấm. Ví dụ như là trong quá khứ gần, đã nhiều lần Hà Nội cấm du khách đến phố gọi là “phố đường tàu”, vì lý do nguy hiểm, vì lý do này nọ. Đồng ý, nhưng cái chính là vì họ chưa quản lý được, hoặc là không quản lý được, cho nên họ cấm và đấy là một điều thiệt thòi. Phố đường tàu là chặng mà rất nhiều du khách đến, tức là đoạn từ Hà Nội về phía bắc, tới ga Lào Cai, Lạng Sơn, là đường tàu cổ nhất Đông Dương, đi qua cầu Long Biên, một trong những cây cổ duy nhất trong Hà Nội, mà mọi người rất thích đến khám phá. Lẽ ra phải phát triển nó, quản lý nó tốt hơn, chứ không phải là cấm nó.Tôi tính nhanh như thế này: Nếu nhìn lịch tàu thì một ngày có khoảng 10 chuyến tàu đi từ Hà Nội về phía bắc, cả đi và về nhiều lắm là 20 chuyến, mỗi chuyến đi qua phố đường tàu chỉ mất từ 5 đến 10 phút, chả đáng bao nhiêu cả để mà cấm cả một chặng phố không cho khách đi vào, làm cho chúng tôi bị hạn chế trong việc cho du khách tìm được những góc sâu, xa và đặc thù, đặc biệt hơn của Hà Nội nói riêng và của cả nước nói chung."

Trong những năm gần đây, Hà Nội đã tăng tốc bồi đắp các đảo mà Việt Nam đang kiểm soát quần đảo Trường Sa ở Biển Đông. Hiện giờ Trung Quốc vẫn chưa có phản ứng gì, nhưng về lâu dài, vấn đề này có thể sẽ làm gia tăng căng thẳng giữa Hà Nội với Bắc Kinh. Vào năm 2013, Trung Quốc đã bắt tay vào một chương trình bồi đắp đảo quy mô lớn tại quần đảo Trường Sa, xây dựng cả cơ sở hạ tầng dân sự và quân sự, bao gồm đường băng sử dụng vào mục đích quân sự, trạm radar, bến cảng và nhà ở cho quân đội. Bắc Kinh khẳng định các cơ sở đó được xây dựng trên các thực thể mà họ kiểm soát và hành động của họ là "hợp pháp và chính đáng". Trong bài viết đề ngày 24/10/2024 đăng trên trang mạng của Trung tâm Truyền thông Châu Á ( Asia Media Centre ), nhà báo người Philippines Carla Teng, cố vấn truyền thông của trung tâm này, ghi nhận: “ Tại vùng Biển Đông đang có tranh chấp gay gắt, Việt Nam nay đã có cách tiếp cận quyết đoán hơn, mở rộng sự hiện diện quân sự thông qua các sáng kiến ​​xây dựng đảo chiến lược. Chiến thuật này là một phần trong mục tiêu lớn hơn của Việt Nam nhằm củng cố các yêu sách lãnh thổ của mình trong khu vực, áp dụng các phương pháp tương tự như cách tiếp cận hung hăng của Trung Quốc”. Tác giả bài viết nhắc lại nhật báo Mỹ The Wall Street Journal gần đây đã nêu bật sự bành trướng nhanh chóng của Việt Nam tại quần đảo Trường Sa, cho thấy đất nhân tạo trong khu vực đã tăng gấp mười lần trong ba năm qua, dựa trên hình ảnh vệ tinh có độ phân giải cao của Maxar Technologies. Nhật báo Mỹ nêu chi tiết về việc xây dựng các bến cảng, chiến hào phòng thủ và có thể là các đường băng được mở rộng để sử dụng vào mục đích quân sự. Tờ báo lưu ý rằng những hành động này rất giống với các dự án xây dựng đảo nhân tạo trước đó của Trung Quốc, bao gồm cơ sở hạ tầng quân sự? như tháp quan sát và đường băng. Tổ chức Sáng kiến ​​Minh bạch Hàng hải Châu Á (AMTI) vào tháng 6/2024 cho biết Việt Nam đã bồi đắp thêm 692 mẫu Anh ( acre ), tương đương với khoảng 2.770 km2, vào 10 thực thể kể từ tháng 11 năm 2023, nâng tổng diện tích bồi đắp đất lên khoảng 2.360 mẫu Anh, tức là khoảng một nửa so với 4.650 mẫu Anh của Trung Quốc. Điều này đánh dấu sự thay đổi đáng kể so với tổng diện tích trước đó của Việt Nam chỉ là 329 mẫu Anh cách đây ba năm. Một ví dụ cụ thể đó là vào tháng 9/2020, sự hiện diện của Việt Nam trên rạn san hô Đá Thuyền Chài ( Barque Canada Reef )  chỉ giới hạn ở ba tiền đồn nhỏ trên các bệ bê tông. Đến tháng 8/2024, sau khi nạo vét sâu rộng, rạn san hô này đã trở thành thực thể lớn nhất của Việt Nam tại quần đảo Trường Sa. Tương tự như thế: Vào tháng 3/2021, Đảo Namyit trải dài 13 mẫu Anh trong một rạn san hô dài hai dặm. Đến tháng 6/2024, sau khi tiến hành công trình lớn, nó đã trở thành một trong những thực thể lớn nhất của Việt Nam tại quần đảo Trường Sa, với một bến cảng lớn được nạo vét ở trung tâm. Trả lời RFI Việt ngữ ngày 31/10/2024, nhà nghiên cứu về Biển Đông Hoàng Việt cũng ghi nhận:"Những hình ảnh vệ tinh của một số trang như trang của CSIS ( Trung tâm Nghiên cứu Quốc tế và Chiến lược ) cũng đã cho thấy rõ ràng khả năng này là hoàn toàn có. Phía Việt Nam không đưa thông tin nhiều, nhưng cũng không phản bác thông tin từ những trang đó. Thật ra việc Việt Nam phải tôn tạo những đảo mà họ kiểm soát là chuyện bình thường, bởi vì thứ nhất là các công trình trên biển có tuổi thọ không lớn, do sự tàn phá của môi trường biển, nước biển, gió biển mang hàm lượng muối cao, cho nên nhiều thực thể dễ bị sụp đổ. Trong quá khứ, các dàn khoan dầu khí của Việt Nam cũng đã bị sụp đổ nhiều lần rồi, cho nên cứ sau một thời gian là phải tôn tạo. Đó là chuyện bình thường.Thứ hai, có lẽ Việt Nam không làm giống như Trung Quốc, tức là quân sự hóa các thực thể mà Việt Nam đang chiếm giữ. Cái quan trọng là Việt Nam muốn phát triển các thực thể đó thành những cứ điểm để có thể cứu nạn, cứu hộ cho những ngư dân Việt Nam trên biển. Điều này cũng sẽ giúp Việt Nam tăng cường sức mạnh về cảnh sát biển, bởi vì các lực lượng trong đó có cảnh sát biển và lực lượng kiểm ngư của Việt Nam cũng cần phải giám sát các vùng biển để bảo vệ chủ quyền, đồng thời ngăn chận ngư dân đánh bắt bất hợp pháp trên vùng biển của những quốc gia khác.Cho nên mục tiêu của Việt Nam không phải là quân sự hóa, tức là đặt các cơ sở quân sự trên những đảo đó như Trung Quốc đã làm, mà thật ra thì Việt Nam cũng đâu có đủ tiềm lực để làm. Việt Nam chỉ tôn tạo những đường cho kiên cố hơn, hoặc là, theo tin của báo chí Mỹ, xây dựng các đường băng để tiếp tế hoặc sử dụng cho những trường hợp khẩn cấp, cấp cứu trên đảo. Máy bay hạ cánh xuống thì dễ hơn, chứ còn đi tàu thì rất lâu."Hà Nội cho tới nay vẫn im lặng về các nỗ lực cải tạo của Việt Nam, về mặt chính thức mô tả đó là các dự án nhỏ để xây dựng nơi trú bão cho ngư dân và ngăn chặn xói mòn.Nhưng một báo cáo tháng 9/2024 của John Pollock và Damien Symon, Viện Chatham House của Anh Quốc, cho rằng việc mở rộng của Việt Nam là một hành động chiến lược nhằm củng cố vị thế của mình trong các tranh chấp biển đảo với Trung Quốc và các quốc gia khác trong khu vực. Họ cũng suy đoán rằng Việt Nam sẽ sớm triển khai máy bay quân sự tầm xa tại các tiền đồn của mình, cho thấy sự quân sự hóa mạnh hơn nữa.Nhật báo Hồng Kông South China Morning Post ngày 25/10/2024 trích dẫn báo cáo của tổ chức Sáng kiến thăm dò tình hình chiến lược Biển Đông ( South China Sea Probing Initiative - SCSPI) cho biết chỉ trong 5 tháng qua, Việt Nam đã bồi đắp thêm hơn 2 km2 tại quần đảo Trường Sa ( mà Trung Quốc gọi là Nam Sa ). Như vậy là Hà Nội đã nâng cấp tổng cộng 11 trên 26 thực thể mà Việt Nam kiểm soát, những thực thể mà Bắc Kinh cũng khẳng định chủ quyền.Theo lời ông Hồ Ba ( Hu Bo ), giám đốc SCSPI, “Hà Nội đã liên tục mở rộng các thực thể mà họ chiếm đóng ở quần đảo Trường Sa kể từ những năm 1970… và việc mở rộng đã có sự gia tăng đáng kể cả về tốc độ lẫn quy mô kể từ đợt mở rộng mới nhất bắt đầu vào tháng 10/2021”.Ông Trần Tương Miểu (Chen Xiang Miao), một nghiên cứu viên cộng tác tại Viện Nghiên cứu Nam Hải Quốc gia, trụ sở tại Hải Nam, cho biết Việt Nam đặt mục tiêu tận dụng việc xây dựng đảo của mình để tăng cường kiểm soát quần đảo Trường Sa, vì có khả năng thiết lập sự hiện diện liên tục của các tàu thực thi pháp luật trên biển và mở rộng việc triển khai các cơ sở quân sự tại đó. Ông cho biết: “Trước đây, Hà Nội duy trì một số lượng hạn chế các căn cứ ở quần đảo Trường Sa, chỉ có khả năng tiếp nhận các tàu nhỏ. Tuy nhiên, với những nâng cấp gần đây đối với các cơ sở cảng, Việt Nam đang sẵn sàng duy trì sự hiện diện liên tục của lực lượng thực thi pháp luật hàng hải, điều này sẽ tăng cường đáng kể quyền kiểm soát của Việt Nam đối với toàn bộ khu vực Trường Sa”.Theo ông Trần Tương Miểu, “những nâng cấp gần đây đối với các tiền đồn đã nâng cao năng lực của Việt Nam trong việc tiếp nhận các tàu lớn - từ hàng ngàn đến gần 10 ngàn tấn - cho thấy tiềm năng của họ về việc neo đậu tàu quân sự trong tương lai”. Ông cho biết các công trình phòng thủ đang được xây dựng doanh trại, pháo binh và các cơ sở quân sự khác. Dĩ nhiên, đối với nhà nghiên cứu Trung Quốc này, những nỗ lực nói trên của Việt Nam là nhằm chiếm đóng "bất hợp pháp và vĩnh viễn" các thực thể đó và như vậy sẽ đặt ra thách thức đáng kể đối với Trung Quốc, vì có thể thúc đẩy các hành động tương tự từ Philippines và các quốc gia khác cũng có yêu sách chủ quyền trên Biển Đông.Mặc dù đã có thái độ rất cứng rắn với Philippines trong các tranh chấp Biển Đông, Trung Quốc cho tới nay vẫn im lặng một cách đáng chú ý về các hoạt động của Việt Nam. Nhà nghiên cứu Hoàng Việt giải thích:"Gần đây có một số bài báo của các nhà phân tích nói đến việc tại sao Trung Quốc phản ứng gần như là im ắng trước việc Việt Nam tôn tạo một số thực thể như vậy, trong khi Trung Quốc lại rất căng thẳng với Philippines.Thứ nhất, Trung Quốc không phản đối bởi vì Trung Quốc mới là xây nhiều. Việt Nam chắc là không bao giờ theo kịp Trung Quốc trong việc tôn tạo các thực thể trên Biển Đông. Trung Quốc còn quân sự hóa các đảo đó, biến thành những tiền đồn. Việt Nam thì chắc là sẽ không có các tiền đồn. Cá nhân tôi có một lần đến Trường Sa thì thấy chủ yếu là dân, chứ không có nhiều căn cứ quân sự kiên cố, chủ yếu chỉ có một số vũ khí để đề phòng thôi, chứ không phải là những tiền đồn ghê gớm như của phía Trung Quốc. Thứ hai, có lẽ Việt Nam cũng khéo léo chọn thời điểm mà Trung Quốc cũng đang muốn thúc đẩy quan hệ với Việt Nam và Việt Nam cũng đang cố gắng giữ quan hệ với Trung Quốc ở mức tốt đẹp để phía Trung Quốc không có phản ứng nhiều trong trường hợp này."Các chuyên gia cho rằng sự khác biệt trong thái độ của Bắc Kinh là do Trung Quốc duy trì trao đổi chặt chẽ với ban lãnh đạo mới của Việt Nam sau những thay đổi nhân sự cấp cao. Ngày 21/10/2024, tướng quân đội Lương Cường đã được Quốc Hội bầu làm chủ tịch nước mới, để kế nhiệm ông Tô Lâm, sau khi đi thăm Trung Quốc và hội kiến chủ tịch Tập Cận Bình. Trong cuộc gặp này, hai bên đã tái khẳng định cam kết tăng cường quan hệ giữa hai nước. Trước đó, tổng bí thư Tô Lâm đã đến thăm Trung Quốc vào tháng 8 trong chuyến công du nước ngoài đầu tiên sau khi nhậm chức. Trong chuyến đi đó, ông đã cam kết giải quyết tranh chấp chủ quyền Biển Đông  thông qua đối thoại. Sau khi dự một diễn đàn khu vực tại Lào, Thủ tướng Trung Quốc Lý Cường đã đến Việt Nam để thảo luận với tổng bí thư Tô Lâm và thủ tướng Phạm Minh Chính, tạo cơ hội cho Bắc Kinh hàn gắn quan hệ với Việt Nam. Trong văn bản tuyên bố, Bắc Kinh và Hà Nội cam kết "kiềm chế không thực hiện các hành động làm phức tạp tình hình và mở rộng tranh chấp". Ngoài ra, họ đã nhất trí khởi xướng các dự án phát triển hàng hải chung ở những khu vực ít nhạy cảm và cải thiện tương tác giữa các lĩnh vực quốc phòng và an ninh của họ. Theo chuyên gia La Lượng (Luo Liang), thuộc Viện Nghiên cứu Nam Hải Quốc gia, “những cuộc gặp gỡ thường xuyên giữa các quan chức cấp cao và các kênh liên lạc cởi mở, thông suốt giữa Trung Quốc và Việt Nam đã giúp giải quyết hiệu quả các bất đồng trên biển, giúp giảm thiểu tác động bất lợi đến quan hệ song phương”.Theo nhà nghiên cứu Hoàng Việt, Bắc Kinh chưa muốn làm căng với Hà Nội về vấn đề bồi đắp các đảo cũng là do Trung Quốc đang cố hòa hoãn với Việt Nam, hay đi xa hơn là cố giữ Việt Nam trong vòng ảnh hưởng của mình:“Không phải bây giờ, mà từ xưa, Trung Quốc luôn giữ Việt Nam trong vòng cương tỏa, trong ảnh hưởng của mình. Xem lại hàng ngàn năm lịch sử, Trung Quốc biến Việt Nam thành một dạng thuộc địa hay chư hầu của mình. Với vị thế của Trung Quốc muốn trở thành một cường quốc lớn ở khu vực châu Á và của cả thế giới, đương nhiên Trung Quốc muốn các nước khu vực phải dưới sự chỉ đạo, kiểm soát của Trung Quốc.Phía Việt Nam thì hiểu rằng, Trung Quốc là một cường quốc mà lại là một láng giềng của Việt Nam, cho nên Việt Nam phải khéo léo phần nào. Nhưng Việt Nam cũng đang cố gắng tìm cách cân bằng, để không bị lệ thuộc vào Trung Quốc, qua việc thúc đẩy quan hệ với các quốc gia mà có khi lại là đối thủ của Trung Quốc, như Mỹ, Hàn Quốc, Nhật Bản, Ấn Độ, cũng là những nước có quan hệ đối tác chiến lược toàn diện của Việt Nam. Thật ra thì Việt Nam cũng có mối quan hệ truyền thống với Nga, mà Nga - Trung là một mối quan hệ phức tạp, có những lúc hợp tác, có những lúc cạnh tranh. Chắc chắn là Trung Quốc sẽ luôn tìm mọi cách để Việt Nam lệ thuộc Trung Quốc, nhưng làm được hay không thì còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố, trong đó có yếu tố Việt Nam rất nhiều.”Tuy nhiên, nhật báo Hồng Kông South China Morning Post trích dẫn một số nhà phân tích cho rằng cho dù hai bên đã mở các kênh liên lạc để quản lý các tranh chấp, những bất đồng căn bản giữa hai nước láng giềng vẫn còn đó. Theo một phó giáo sư tại Quảng Châu chuyên về Biển Đông, xin được giấu tên, các hành động kiên quyết của Việt Nam trong việc bảo vệ các yêu sách của mình đang làm phức tạp thêm các nỗ lực trong tương lai của Trung Quốc nhằm khẳng định các quyền của họ ở Biển Đông. Theo học giả này, các cuộc đối đầu trên biển giữa Bắc Kinh và Hà Nội không chỉ dai dẳng, mà còn có khả năng leo thang trong tương lai, như vụ xảy ra trong tháng 10: Việt Nam cáo buộc Trung Quốc tấn công 10 ngư dân Việt Nam, khiến ba người bị gãy chân tay, ngư cụ bị hư hại và hải sản bị tịch thu.Có lẽ là để có thể tập trung đối phó với Trung Quốc trên vấn đề Biển Đông, Việt Nam đã cố dàn xếp với Malaysia, khi Kuala Lumpur, theo tin Reuters ngày 04/11/2024, gởi một lá thư khiếu nại đến Hà Nội, cáo buộc Việt Nam mở rộng một đảo nhỏ ở quần đảo Trường Sa mà cả hai nước đều tuyên bố chủ quyền.Theo báo chí Việt Nam, phát biểu trong cuộc họp báo chung với thủ tướng Malaysia Anwar Ibrahim tại Putrajaya nhân chuyến thăm Malayisa ( 21-23/11), tổng Bí thư Đảng Cộng sản Việt Nam Tô Lâm cho biết Việt Nam và Malaysia đã nhất trí "tìm kiếm sự hợp tác chặt chẽ hơn để duy trì hòa bình ở Biển Đông". Hai nhà lãnh đạo cũng cam kết "tiếp tục hợp tác chặt chẽ với nhau để duy trì hòa bình, an ninh, ổn định, an toàn và tự do hàng hải và hàng không ở Biển Đông và thúc đẩy giải quyết hòa bình các tranh chấp". Theo lời thủ tướng Anwar, hai bên còn đã "đồng ý tìm kiếm khả năng cùng nỗ lực trong ngành đánh bắt cá để thực sự có thể làm việc trên cơ sở tin tưởng và hữu nghị". Không những thế, nhân chuyến đi của ông Tô Lâm, Việt Nam và Malaysia đã đồng ý nâng cấp quan hệ song phương lên thành Đối tác Chiến lược Toàn diện

Thủ tướng Anh Keir Starmer đã gặp Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen để thiết lập lại quan hệ về các vấn đề như thương mại, an ninh và nhập cư. Starmer thuộc đảng Lao Động đã giành chiến thắng trong cuộc bầu cử tháng 7, đã nói rõ rằng chính phủ của ông sẽ không tìm cách đàm phán toàn diện về thỏa thuận Brexit đã đưa Anh ra khỏi khối, nhưng ông đang tìm cách điều chỉnh mối quan hệ trong một loạt các lãnh vực. Trong khi đó EU sẽ tiến tới một cuộc bỏ phiếu quan trọng, có thể chứng kiến các rào cản thương mại mới với Trung Quốc.

Võ sĩ Anh Quốc Anthony Joshua chịu thất bại trước người đồng hương Daniel Dubios, thế giới quyền anh đặt câu hỏi về tương lai của thương hiệu Anthony Joshua.

Bộ Ngoại giao Anh vừa cập nhật khuyến cáo du hành đối với công dân của họ tới Việt Nam sau khi có thông tin về việc du khách bị ngăn không được rời khỏi quốc gia Đông Nam Á này và bị tịch thu hộ chiếu, theo truyền thông Anh.

Đức và Bồ Đào Nha dừng bước, Anh Quốc và Pháp thi đấu chưa nổi bật nhưng “sáng” cửa chung kết. Tuy nhiên, Tây Ban Nha đang hứa hẹn có thể là nhà vô địch Euro 2024?

Đức vững vàng hạ các đối thủ một cách dễ dàng, Anh Quốc “giấu bài”, Tây Ban Nha phóng khoáng, và ẩn số Thụy Sĩ đã giành suất tại tứ kết Euro 2024.

Mặc dù đã trở thành một trong những đối tác thương mại hàng đầu của Hoa Kỳ, từ hơn hai thập niên qua, Việt Nam vẫn nằm trong danh sách các quốc gia mà Hoa Kỳ xem là những nền kinh tế phi thị trường. Tổng cộng danh sách này hiện có 12 quốc gia, bao gồm cả Trung Quốc, Nga và một số quốc gia khác cũng thuộc Liên Xô cũ. Hàng hóa nhập từ những nước bị xem là nền kinh tế phi thị trường vẫn bị Hoa Kỳ áp thuế “chống phá giá”. Trong thương mại quốc tế, bị xem là phá giá khi hàng xuất khẩu của một quốc gia cố tình được định giá thấp hơn giá trong nước, và như vậy là gây bất lợi cho các ngành công nghiệp của quốc gia nhập khẩu hàng. Thuế “chống phá giá” chủ yếu nhằm bù đắp cho sự chênh lệch giữa giá hàng được xuất khẩu và giá bình thường của hàng đó.Trong thời gian gần đây, Hà Nội đã thúc giục chính quyền tổng thống Joe Biden nhanh chóng công nhận Việt Nam là một nền kinh tế thị trường, bởi vì đối với họ, Việt Nam đã thực hiện đủ những cải cách kinh tế để xứng đáng được hưởng quy chế đó. Hơn nữa, nhân chuyến viếng thăm Hà Nội của tổng thống Biden tháng 9 năm ngoái, hai nước đã nâng quan hệ song phương lên thành “đối tác chiến lược toàn diện”, tức là Việt Nam đã xem Hoa Kỳ ngang hàng với Trung Quốc và Nga. Đối với Hà Nội, việc Washington vẫn xem Việt Nam là “nền kinh tế phi thị trường” gây cản trở cho việc tăng cường quan hệ giữa hai nước, trong khi những nước lớn khác như Nhật Bản, Úc, Anh Quốc và Canada đã công nhận Việt Nam là nền kinh tế thị trường. Vài ngày sau khi tổng thống Biden đặt chân đến Việt Nam, Hà Nội đã nộp đơn xin Hoa Kỳ cấp quy chế kinh tế thị trường và một tháng sau đó, bộ Thương Mại Mỹ bắt đầu tiến trình xem xét dỡ bỏ Việt Nam khỏi danh sách các quốc gia bị áp thuế phá giá. Theo quy định của phía Mỹ, bộ Thương Mại có tổng cộng 270 ngày, tức là đến tháng 7 năm nay, để hoàn tất việc xem xét và đưa ra kết luận.Được xem là kinh tế thị trường sẽ mang lại những thay đổi nào cho kinh tế Việt Nam? Trả lời RFI Việt ngữ qua điện thoại từ Hà Nội ngày 21/05/2024, chuyên gia kinh tế Lê Đăng Doanh cho biết: “Hiện nay Hoa Kỳ là thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam. Nếu như Việt Nam được Hoa Kỳ công nhận là kinh tế thị trường thì rất nhiều mặt hàng sẽ có thuế suất bằng 0% hoặc thuế suất rất thấp và điều sẽ kích thích mối quan hệ kinh tế giữa hai nước và thúc đẩy luồng xuất khẩu của Việt Nam sang thị trường Hoa Kỳ, có lợi cho cả hai bên.Nếu được công nhận là nền kinh tế thị trường và với việc đầu tư của các công ty Hoa Kỳ vào công nghiệp bán dẫn, thì điều này sẽ mang lại cho Việt Nam rất nhiều thuận lợi trong việc phát triển xuất khẩu, cũng như đóng góp cho tăng trưởng kinh tế.”Như vậy là nếu thoát khỏi thuế chống bán phá giá, hàng hóa của Việt Nam sẽ có sức cạnh tranh cao hơn trên thị trường Mỹ.  Ngày 08/05/2024, bộ Thương Mại Hoa Kỳ đã tổ chức phiên điều trần trực tuyến về việc công nhận quy chế kinh tế thị trường của Việt Nam, trong đó họ đã nghe những lập luận của cả  bên chống và bên ủng hộ. Quyết định công nhận Việt Nam là kinh tế thị trường cho tới nay vẫn gặp sự phản đối của các nhà sản xuất thép và các nhà nuôi nuôi tôm Mỹ, cũng như một số nghị sĩ Quốc Hội Hoa Kỳ, tuy được các tập đoán ngành  bán lẻ và các tập đoàn những ngành khác ủng hộ.Theo hãng tin Reuters, trong cuộc điều trần hôm đó, chủ tịch Hội đồng Doanh nghiệp Mỹ-ASEAN, ông Ted Osius, nguyên đại sứ Hoa Kỳ ở Việt Nam, tuyên bố: “Việt Nam đã là một nền kinh tế thị trường rồi, vì đã đáp ứng tiêu chuẩn chủ chốt đó là khả năng chuyển đổi tiền tệ”.Nhưng Liên minh Tôm miền Nam gồm các ngư dân và nhà chế biến tôm Hoa Kỳ cho biết họ phản đối việc cấp quy chế kinh tế thị trường, vì theo họ, vẫn còn các rào cản về quyền sở hữu đất đai của Việt Nam, luật lao động của Việt Nam còn yếu kém và thuế đánh vào tôm ở Việt Nam thấp hơn, gây tổn hại cho các thành viên của Liên minh. Việc nâng cấp quy chế của Việt Nam cũng gặp phải sự phản đối đáng kể tại Quốc Hội Hoa Kỳ, với 8 thượng nghị sĩ và 31 dân biểu Hạ viện đưa ra lập luận tương tự với bộ trưởng Thương Mại Gina Raimondo. Theo họ, việc cấp quy chế kinh tế thị trường cho Việt Nam sẽ hỗ trợ các công ty nhà nước Trung Quốc đã đầu tư nhiều vào Việt Nam, bằng cách giúp họ lách thuế nhập của Mỹ dễ dàng hơn.Roy Houseman, đại diện của liên minh các nhà sản xuất thép lớn của Mỹ, United Steelworkers Union (USW), nói thêm rằng thay đổi quy chế cho Việt Nam sẽ "làm xói mòn cơ sở sản xuất trong nước của chúng ta, làm suy yếu khả năng phục hồi của chuỗi cung ứng của Hoa Kỳ... và củng cố vai trò của Việt Nam như một kênh trung chuyển hàng hóa Trung Quốc được buôn bán không công bằng." Đối với chuyên gia kinh tế Lê Đăng Doanh, các tiêu chuẩn do Hoa Kỳ đặt ra để công nhận là kinh tế thị trường còn quá xa so với tiêu chuẩn hiện nay của Việt Nam:“Giữa Hoa Kỳ và Việt Nam thì mối quan hệ đã  phát triển tốt đẹp và giữa hai nước hiện nay đang có quan hệ hợp tác chiến lược. Riêng về kinh tế, Hoa Kỳ có những tiêu chuẩn về nền kinh tế thị trường, trong đó đòi hỏi phải có đồng tiền được chuyển đổi đầy đủ, tức là trong bất kỳ tình huống nào, trong nước và ngoài nước, đồng tiền đều có thể được chuyển đổi sang ngoại tệ.Một điều kiện nữa là giữa người sử dụng lao động và người lao động phải được tự do thỏa thuận tiền lương, rồi thì phải có công đoàn độc lập, v.v…Đó là những tiêu chuẩn mà hiện nay còn xa so với những tiêu chuẩn mà Việt Nam đang áp dụng, do điều kiện phát triển cụ thể của Việt Nam. Vì vậy, tôi thấy đây là một cuộc điều tra, xem xét khó khăn.Hoa Kỳ dự kiến đến tháng 7 sẽ có tuyên bố kết luận về điều này. Tôi hy vọng là việc xem xét này sẽ không gây cản trở cho mối quan hệ hợp tác kinh tế, vì hiện nay Hoa Kỳ là thị trường xuất khẩu số một của Việt Nam.” Theo Reuters, trong cuộc điều trần hôm 08/05, các luật sư đại diện Việt Nam khẳng định rằng việc tăng lương ở Việt Nam là kết quả của thương lượng giữa người lao động với chủ công ty. Nhưng tổ chức bảo vệ nhân quyền của Mỹ Human Rights Watch ( HRW ) cho biết Việt Nam vẫn không đáp ứng các tiêu chuẩn cơ bản về quyền lao động để có thể được xem là nền kinh tế thị trường. Theo HRW, thật sai lầm khi nói rằng công nhân Việt Nam có thể tự thành lập công đoàn, hoặc nói rằng tiền lương của họ là kết quả của thương lượng tự do.Theo ông Lê Đăng Doanh, tiêu chuẩn liên quan đến công đoàn độc lập có lẽ sẽ là trở ngại lớn nhất cho việc Hoa Kỳ công nhận Việt Nam là nền kinh tế thị trường: “Việt Nam chưa có trả lời về việc có thay đổi quy chế hiện nay hay không. Trong nước chưa thấy có sáng kiến hay đề nghị nào về việc xem một Luật Công đoàn, trong đó có công đoàn độc lập.Vì vậy tôi nghĩ là giữa Việt Nam và Hoa Kỳ cần tiếp tục có những trao đổi sâu sắc và đầy đủ để hai bên hiểu biết nhau đầy đủ hơn. Hiện nay Việt Nam quan niệm công đoàn là phải do đảng, cho nên hoạt động của công đoàn về nhiều mặt rất là năng động, nhưng đều dưới sự lãnh đạo chặt chẽ của cơ quan đảng. Ngay cả công đoàn ở các doanh nghiệp tư nhân cũng phải được đặt dưới sự lãnh đạo của tổ chức đảng ở các doanh nghiệp đó. Cho nên Việt Nam cũng yêu cầu thành lập các tổ chức đảng ở các doanh nghiệp tư nhân và doanh nghiệp đầu tư nước ngoài”.Ngoài hai tiêu chuẩn về khả năng chuyển đổi tiền tệ và về lao động, quốc gia muốn được Mỹ công nhận là kinh tế thị trường còn phải cho phép liên doanh hoặc hình thức đầu tư nước ngoài khác. Hoa Kỳ cũng sẽ xem xét chính phủ của nước đó có sở hữu hay kiểm soát các phương tiện sản xuất hay không, cũng như có kiểm soát việc phân bổ nguồn lực, giá và quyết định sản lượng hay không. Một tiêu chuẩn khác có thể là nhân quyền ở Việt Nam. Vấn đề là chính phủ Hoa Kỳ xem xét cấp quy chế kinh tế thị trường cho Việt Nam trong bối cảnh đang diễn ra chiến dịch vận động tranh cử cho cuộc bầu cử tổng thống tháng 11. Theo hãng tin Reuters, tổng thống Joe Biden đang muốn thu hút lá phiếu từ giới lao động, nhất là những công nhân ngành thép ở Pennsylvania, được xem là một bang dao động ( swing state ) có vai trò quan trọng đối với kết quả bầu cử.Ông Biden gần đây đã phản đối kế hoạch của hãng thép Nhật Bản Nippon Steel mua lại hãng US Steel ở Pittsburgh, đồng thời kêu gọi phải đánh thuế cao hơn với thép nhập khẩu từ Trung Quốc.Ấy là chưa kế đến khả năng cựu tổng thống Donald Trump trở lại Nhà Trắng sau cuộc bầu cử tháng 11 và điều này có thể sẽ ảnh hưởng đến quan hệ kinh tế giữa Hoa Kỳ với Việt Nam, theo chuyên gia Lê Đăng Doanh:“Theo những thông tin mà tôi được biết, nếu ông Trump thắng cử, ông sẽ lập lại những yêu cầu, những lời hứa của ông và điều này sẽ gây nhiều khó khăn cho xuất nhập khẩu giữa Việt Nam với Hoa Kỳ. Tức là có thể ông Trump sẽ đánh thuế và sẽ xem xét lại những cam kết mà Việt Nam và Hoa Kỳ đã đạt được trong thời tổng thống Biden.”

Mối liên hệ giữa chế độ ăn uống và sức khỏe đã được ghi nhận rõ ràng. Hiện nay, những phát hiện do Tạp chí Y khoa Anh Quốc công bố đã xác nhận rằng chế độ ăn nhiều thực phẩm chế biến sẵn có liên quan đến nhiều tình trạng sức khỏe.

Liverpool đoạt được Cup Liên đoàn tại Anh Quốc, và cựu HLV đội tuyển túc cầu Trung Quốc Li Tie “đứng trước án tù chung thân vì hối lộ”.

Nước Anh nổi tiếng với những toà lâu đài, thánh đường cổ, tiệc trà chiều “high tea”, cùng các sự kiện thể thao nổi tiếng thế giới. Trong Cẩm nang du lịch kỳ này, mời quý vị nghe Mike Trần, một cựu du học sinh ở UK, chia sẻ một số kinh nghiệm khi ghé thăm “xứ sở sương mù”.

“Tôi đáng lẽ sẽ thuộc về anh trọn kiếp này nếu ngày ấy anh chịu níu giữ tôi, nhưng giờ tôi đã là của người khác rồi...” Đại học Cambridge, những năm 1920, Maurice Hall trẻ tuổi đã gặp Clive Durham lịch lãm và trí thức. Tình bạn giữa hai chàng trai dần trở thành một tình yêu thuần khiết và chân thành. Nhưng đây không phải là thời đại cho phép họ được sống theo mong muốn của chính mình; những lựa chọn cần đưa ra, dẫu có trong thống khổ. Với Clive, câu chuyện tình yêu được định sẵn phải chôn vùi trong sự “bình thường” của xã hội; còn với Maurice, tình yêu là thử thách dẫn lối tới một cuộc đời mới. MAURICE có lẽ là kiệt tác và chắc chắn là cuốn tiểu thuyết riêng tư nhất của E. M. Forster, hoàn thành vào năm 1914 nhưng phải đến năm 1971 mới được xuất bản, sau khi ông qua đời. Trung thực theo cách đầy hấp dẫn cùng những lời văn tuyệt đẹp, tác phẩm lên án mạnh mẽ thái độ đàn áp con người của xã hội Anh Quốc lúc bấy giờ, đồng thời cũng là một chuyện tình cảm động và câu chuyện mang tính tự sự sâu sắc về hành trình khám phá bản thân trong ái tình của một người đàn ông. --- Mặc dù E. M. Forster đã cho một số người bạn đáng tin cậy của mình xem bản thảo MAURICE, cuốn tiểu thuyết chỉ được xuất bản sau khi ông qua đời. Forster không tìm cách xuất bản tác phẩm này trong suốt cuộc đời của mình, vì tin rằng nó không thể ra mắt trong thời kì đó do thái độ của công chúng và pháp lí đối với tình yêu đồng giới. Một ghi chú được tìm thấy trên bản thảo có nội dung: “Có thể xuất bản, nhưng liệu có đáng?” Forster quyết tâm rằng tiểu thuyết này của mình nên có một cái kết có hậu, nhưng đồng thời cũng lo sợ rằng điều này sẽ khiến cuốn sách có thể bị truy tố khi đồng tính luyến ái nam lúc bấy giờ vẫn là bất hợp pháp ở Anh. MAURICE được James Ivory và Kit Hesketh-Harvey chuyển thể thành phim điện ảnh cùng tên vào năm 1987, với sự tham gia của các diễn viên chính James Wilby, Hugh Grant, và Rupert Graves. Bộ phim đã giành ba giải thưởng danh giá của Liên hoan phim Venice, và cho đến nay vẫn luôn nhận được nhiều lời khen ngợi về chất lượng. --- Về tác giả: E. M. Forster (1879 – 1970) là tác giả, nhà phê bình lẫy lừng người Anh, đồng thời là thành viên của Nhóm Bloomsbury. Trong tin cáo phó, tờ The Times đã vinh danh ông là “một trong những tiểu thuyết gia người Anh được yêu mến nhất thời đại này”. Tiểu thuyết Maurice, hoàn thành vào năm 1914, được chỉnh duyệt nhiều lần trong đời Forster, và cuối cùng xuất bản vào năm 1971 sau khi ông qua đời. --- Được sự cho phép của NXB Kim Đồng, Trạm Radio trích đọc một phần nội dung tác phẩm Maurice của E.M.Forster. Bản quyền tiếng Việt thuộc đơn vị phát hành. __________ Để cam kết với bạn nghe đài dự án Trạm Radio sẽ chạy đường dài, chúng tôi cần sự ủng hộ của quý bạn để duy trì những dịch vụ phải trả phí. Mọi tấm lòng đều vô cùng trân quý đối với ban biên tập, và tạo động lực cho chúng tôi tiếp tục sản xuất và trau chuốt nội dung hấp dẫn hơn nữa. Mọi đóng góp cho Trạm Radio xin gửi về: Nguyen Ha Trang STK 19034705725015 Ngân hàng Techcombank. Chi nhánh Hà Nội.

Trong một quyết định mang tính lịch sử, Tòa án Tối cao Anh phán quyết rằng kế hoạch của chính phủ, nhằm gửi một số di dân đến Rwanda là bất hợp pháp, với lý do họ có nguy cơ bị trục xuất và khả năng bị đối xử tệ bạc. Quyết định này là một đòn mạnh giáng vào chính phủ của Thủ tướng Rishi Sunak, vốn tuyên bố sẽ tiếp tục theo đuổi chính sách nầy bất chấp phán quyết của Tòa án.

[English description below]Cốt lõi của đổi mới trong giáo dục nằm ở tầm nhìn chiến lược của tổ chức.Trong số lần này của Vietnam Innovators, cùng host Hảo Trần trò chuyện cùng Giáo sư Tiến sĩ Raymond Gordon, Hiệu trưởng Trường Đại học Anh Quốc Việt Nam (Vice Chancellor & President, British University Vietnam), một trong những “nhà đầu tư” lớn nhất trong mảng giáo dục tại Việt Nam, về những phát triển trong giáo dục và tương lai của ngành trong thời đại biến đổi ngày nay.Với gần 30 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực giáo dục, hãy cùng khám phá cách Giáo sư Raymond và BUV liên tục đổi mới trong phương hướng giảng dạy, nhằm tạo ra một sự thay đổi tích cực bền vững lên nguồn nhân lực Việt Nam.Xem phiên bản video trên YouTubeVà đọc những thông tin thú vị trên vietcetera.com.Nếu có bất cứ góp ý, phản hồi hay mong muốn hợp tác, bạn có thể gửi email về địa chỉ team@vietcetera.com—Cảm ơn Trường Đại học Anh Quốc Việt Nam (BUV) đồng hành cùng Vietnam Innovators.Trường Đại học Anh Quốc Việt Nam (BUV) là đại học đầu tiên tại Việt Nam đạt chứng nhận tiêu chuẩn QS 5 sao toàn diện và trường đầu tiên tại khu vực Đông Nam Á đạt kiểm định của Cơ quan Đảm bảo Chất lượng Giáo dục Đại học Anh Quốc (QAA). BUV cung cấp các chương trình đào tạo cử nhân và sau đại học từ các trường Đại học danh tiếng của Vương Quốc Anh và môi trường học tập quốc tế cho sinh viên ngay tại Việt Nam, vì tương lai thế hệ cử nhân ưu tú tử tế và biết quan tâm đến cộng đồng, sở hữu kỹ năng ngôn ngữ và làm việc liên ngành, tư duy đột phá và khả năng hoà nhập về văn hoá, xã hội. Tìm hiểu về BUV tại: https://www.buv.edu.vn/vi/#BUV #BritishUniversityVietnam---At the center of innovation in education lies the strategic vision of the organization.In this edition of Vietnam Innovators, host Hao Tran talks with Dr. Professor Raymond Gordon, Vice Chancellor and President of British University Vietnam, one of the greatest investors in the education of Vietnam, about developments in education and the future of the industry in today's changing times.With nearly 30 years of experience in the field, let's delve into how Professor Raymond and BUV continually innovate in teaching methods to bring about a positive and sustainable change in the human resources of Vietnam.Listen to this episode on YouTube And explore many amazing articles at the website vietcetera.com.Feel free to leave any questions or invitations for business cooperation at team@vietcetera.com

Chào mừng bạn đến với Podcast "Thăng Tiến Như Chuyên Gia” phát sóng vào thứ 7 hằng tuần trên kênh podcast của Thái Vân Linh. Đây là nơi bạn có thể học hỏi những bài học thực tế từ các chuyên gia có hơn 10 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực của họ.    Hôm nay, các bạn hãy cùng Linh gặp gỡ chị Mai Nguyễn - Cựu Giám đốc điều hành mảng dịch vụ tư vấn tuyển dụng cấp cao và tư vấn nhân sự (Managing Director) tại Navigos Search . Bên cạnh đó, chị đã có nhiều năm kinh nghiệm làm việc tại Hiệp hội Kế toán Công chứng Anh Quốc (ACCA) và công ty kiểm toán Deloitte (1 trong 4 công ty kiểm toán lớn nhất thế giới).

Matildas đã lần đầu tiên lọt vào bán kết Cúp bóng đá Nữ thế giới, sau khi hạ Pháp trong loạt sút luân lưu dài nhất trong lịch sử giải đấu. Anh Quốc mạnh đến mức nào và đấu pháp nào “hoàn hảo”để Matildas tới được trận chung kết WWC2023.