POPULARITY
In lader engola il dultschergnim da Marcus. El n'ha nagina schanza. Tge cletg che Valentina e Vanessa èn gist da viadi per lur trenament da karate. Ellas vegnan da spendrar Marcus, ed era ses ursets da gumma. Per Marcus è quai la chaschun perfetga d'emprender era sez in pèr katas – en il dojo dal «Gojukai Karate Do Grischun» a Schluein. Tuna curius? Nagin problem – er ils pleds giapunais ils pli impurtants dal karate declerain nus en il pli nov «Minisguard». Ein Dieb stiehlt Marcus' Süssigkeiten. Er hat keine Chance. Was für ein Glück, dass Valentina und Vanessa gerade für ihr Karate-Training unterwegs sind. Sie können Marcus und auch seine Gummibären retten. Für Marcus ist dies die perfekte Gelegenheit, auch selbst ein paar Katas – im Dojo des «Gojukai Karate Do Grischun» in Schluein zu lernen. Klingt komisch? Kein Problem – auch die wichtigsten japanischen Wörter des Karate erklären wir im neuesten «Minisguard».
Élin n'ha anc mai gì in schluppet enta maun. Tuttina vul ella tutgar amez la schiba. Per che quai gartegia uschè bain sco pussaivel, va ella al stan da tir a Trun. Là dattan trais «scolastas» tut per che Élin tutgia la noda: Las duas mattatschas Alessia e Silja mussan ad ella co ch'ins sajetta en seser sco er en pe cun il schluppet tschentà. Cun la campiunessa svizra Annina Arpagaus-Tomaschett vai lura pass per pass vers il tir final. Al cumenzament anc cun in zic sustegn d'ina corda ed a la fin il tir a maun liber – la pli greva disciplina dal tir da sport. Sche Élin tutga la noda e co ch'in schluppet funcziuna insumma, quai mussa il «Minisguard». Wie wird man «Profi-Schützin»? Élin hat noch nie ein Gewehr in der Hand gehabt. Trotzdem will sie genau in der Mitte der Scheibe treffen. Damit dies so gut wie möglich klappt, hat sie sich gleich mit drei «Lehrerinnen» im Schiessstand in Trun verabredet. Die beiden Jungschützinnen Alessia und Silja zeigen ihr das Schiessen im Liegen und im Stehen mit abgestütztem Gewehr. Die Schweizermeisterin Annina Arpagaus-Tomaschett gibt Élin dann den letzten Schliff. Zuerst noch mit einer leichten Stütze durch ein Seil und als Abschluss das freihändige Schiessen ohne Abstützen. Ob Élin einen Volltreffer landet und wie so ein Gewehr überhaupt funktioniert, seht ihr im «Minisguard».
Il «Minisguard» ha accumpagnà la locomotivista Laura durant in viadi cun il tren. Sia lavur cumenza gia avant ch'ella va en il tren – controllar las rodas ed ils uders ed er il bratsch da current. Suenter la controlla vai en la cabina da manischar . Durant ir cun il tren è ella fitg concentrada. Ella sto far stim da signals, da la sveltezza ed ella è adina en contact cun la centrala. Ina locomotivista na manischescha betg mo il tren, mabain è era responsabla per la segirezza da tut las passagieras e passagiers. Sch'ella è arrivada en il lieu giavischà, pudais vus guardar en il «Minisguard». Was macht eine Lokführerin? Die Sendung «Minisguard» hat die Lokführerin Laura während einer Zugfahrt begleitet. Ihre Arbeit beginnt schon, bevor sie in den Zug steigt: Sie kontrolliert die Räder und Bremsen sowie auch den Stromabnehmer. Nach der Kontrolle geht sie in den Führerstand. Während der Zugfahrt ist sie sehr konzentriert. Sie muss auf Signale und auf die Geschwindigkeit achten und steht ständig mit der Zentrale in Kontakt. Eine Lokführerin fährt nicht nur den Zug, sondern ist auch für die Sicherheit aller Passagiere verantwortlich. Ob sie am gewünschten Ort angekommen ist, seht ihr in der Sendung «Minisguard».
Vesair il mund da surengiu, giudair la bella vista e simplamain esser fitg spert davent dad A a B - quai è tut pussaivel sch'ins sgola in helicopter. Ma co sgola in helicopter atgnamain e tge dovri tut per sgular sez uschè ina maschina? Per chattar ora quai, avain nus visità la plazza aviatica a Balzers en il Principadi da Liechtenstein. Là mussa a nus il pilot e scolast da sgular, Severin Deflorin, il mund dals helicopters. E nossa moderatura Èlin dastga perfin sezza sgular in helicopter. Sche quai gartegia? Guarda il «Minisgaurd». Wie fliegt man einen Helikopter? Die Welt von oben sehen, die schöne Aussicht geniessen und einfach schnell von A nach B fliegen – das ist alles möglich, wenn man einen Helikopter fliegt. Aber wie fliegt ein Helikopter eigentlich und was braucht es alles, um selbst so eine Maschine zu fliegen? Um das herauszufinden, haben wir den Flugplatz Balzers im Fürstentum Liechtenstein besucht. Dort zeigt uns der Pilot und Fluglehrer, Severin Deflorin, die Welt der Helikopter. Und unsere Moderatorin Èlin darf sogar selbst einen Helikopter fliegen. Ob das gelingt? Siehst du im «Minisgaurd».
Passar la barriera, metter ils dus bastuns da skis en in maun e lura – zac! Quella sutgera vegn cun il detg tempo! Quai sto esser ina sutgera veglia. Ina senza indriz da distatgar las sutgas da la suga. Tar sutgeras in zic pli novas capita numnadamain ina massa, per che ti ed jau possian seser giu cumadaivlamain avant che nus vegnin transportads fin sisum la muntogna. Marcel Cavegn dal territori da skis a Breil mussa en il «Minisguard» co precis ch'ina sutgera funcziuna. Ed era tge che quai ha da far cun la frisura da Ronja. Die Schranke passieren, die beiden Skistöcke in eine Hand nehmen und dann – zack! – kommt der Sessel mit ordentlich Tempo! Das muss ein älterer Sessellift sein. Einer ohne Vorrichtung zum Abkoppeln. Bei etwas neueren Sesselliften verlangsamt sich der Sessel nämlich, damit du und ich bequem absitzen können, bevor wir auf den Berg transportiert werden. Marcel Cavegn vom Skigebiet Breil zeigt uns ganz genau, wie ein Bügellift funktioniert. Und auch, was das mit Ronjas Frisur zu tun hat.
Trametter e cunzunt survegnir pacs è insatge dal pli bel en il mintgadi. Ma co chattan ils pacs mintgamai la dretga via fin tar nus a chasa? In impurtant stop sin il viadi dal pac è il center da pacs a Vaz Sut. Qua vegnan rimnads e sortids ils pacs da l'entir Grischun e d'ina part da Son Gagl e dal Principadi da Liechtenstein. Il manader da team, Hugo Wellinger, mussa en il «Minisguard» co exact che quest center da distribuziun funcziuna. Plinavant sclerin nus era l'istorgia da las cifras postalas. Wie werden die Postpakete sortiert? Päckchen zu verschicken und vor allem zu bekommen ist im Alltag etwas vom Schönsten. Doch wie finden die Päckchen jeweils den richtigen Weg zu uns nach Hause? Ein wichtiger Stopp auf ihrer Reise ist das Paketzentrum in Untervaz. Hier werden die Päckchen aus ganz Graubünden sowie aus Teilen von St. Gallen und dem Fürstentum Liechtenstein gesammelt und sortiert. Teamleiter Hugo Wellinger zeigt im «Minisguard», wie genau dieses Verteilzentrum funktioniert. Ausserdem beleuchten wir auch die Geschichte der Postleitzahlen.
Sch'insatgi na sa tegna betg vi da las leschas, sto quella persuna ir en praschun. E per sclerir co che la vita davos ils giatters è ha il «Minisguard» visità la praschun Cazas Tignez. Il responsabel per la segirtad, Martin Muoth, ed il manader da la partiziun abitar, Isidor Derungs, avran las portas. En pli raquinta er il praschunier «Paul» co ch'igl è dad esser en praschun. Wie ist der Alltag im Gefängnis? Wer sich nicht an die Gesetze hält, muss ins Gefängnis. Um zu klären, wie das Leben hinter Gittern ist, hat «Minisguard» das Gefängnis Cazis Tignez besucht. Der Sicherheitsverantwortliche, Martin Muoth und der Leiter der Abteilung Wohnen, Isidor Derungs, öffnen die Türen. Ausserdem erzählt auch der Gefangene «Paul», wie es ist, im Gefängnis zu sein.
Per guardar il «Minisguard» dovras ti tes egls. Ma pertge vesain nus insumma? Nossa dumonda ans maina tar in optometrist, il spezialist dad egls Ramon Derungs. El declera a nus tge che l'egl è e co che nossa vesida funcziuna. En pli avain nus pudì far part d'in test da vesida cun la giuvna Ceylin. Um «Minisguard» anschauen zu können, brauchst du deine Augen. Aber warum sehen wir überhaupt? Unsere Frage führt uns zu einem Optometristen, dem Augenspezialisten Ramon Derungs. Er erklärt uns, was das Auge ist und wie unser Sehvermögen funktioniert. Ausserdem konnten wir bei einem Sehtest mit Ceylin dabei sein.
Las turs schumellinas a Cuira Vest èn visiblas da dalunsch. Duas turs ch'èn 79 meters autas, cun 74 abitaziuns, hotel e biros. Nus avain vulì savair tge ch'ina tala tur dovra per funcziunar e co ch'igl è d'abitar en la 19avla auzada. Cun il pedel Christoph Jordi ha il «Minisguard» pudì guardar davos las culissas da quests bajetgs gigantics. Was braucht man, um in einem Hochhaus zu leben? Die Zwillingstürme in Chur West sind schon von weitem sichtbar. Zwei 79 Meter hohe Türme mit 74 Wohnungen, Hotels und Büros. Wir wollten wissen, was ein solcher Turm braucht, um zu funktionieren und wie es ist, im 19. Stock zu wohnen. Mit Hausmeister Christoph Jordi konnte der Minisguard hinter die Kulissen dieser gigantischen Gebäude blicken.
Bains purils cun vatgas, nursas u chauras datti savens. Tals cun alpacas èn plitost ina raritad. Il «Minisguard» ha visità Peter ed Ursina Tscharner a Veulden, nua ch'els tegnan gia dapi 20 onns alpacas. Daco gist quels animals oriunds da l'America dal Sid? Tge èn las differenzas tranter alpacas, lamas e camels? Tut quai, ed era daco ch'ins na sto betg temair ch'els spidian, declera il «Minisguard». Warum hält man Alpakas? Bauernhöfe mit Kühen, Schafen oder Ziegen sind weit verbreitet. Solche mit Alpakas jedoch eher selten. Der «Minisguard» hat Peter und Ursina Tscharner in Feldis besucht. Auf ihrem Bauernhof halten sie seit 20 Jahren Alpakas. Warum gerade diese ursprünglich aus Südamerika stammenden Tiere? Was unterscheidet Alpakas von Lamas und Kamelen? All das und auch, warum man sich nicht vor Spuckattacken fürchten muss, erklärt die Sendung «Minisguard».
En la davosa emissiun da l'onn dain nus in sguard enavos sin tut las aventuras dal 2025. Il team dal «Minisguard» ha tschentà ina massa dumondas, e survegnì bleras respostas durant bleras visitas ed intervistas en ina massa lieus. Uschia avain nus pudì declerar diversas tematicas cumplitgadas a moda simpla e chapaivla. Dasper quai hai era dà in pèr leghers muments. E cler, era la musica n'è betg vegnida a la curta. I dat ina nova chanzun dal «Minisguard» ed ils uffants da la scola da Sedrun han scrit in nov hit! Uschia guardainsa e tadlainsa ensemen anc ina giada ils muments ils pli bels dal «Minisguard» 2025. In der letzten «Minisguard»-Sendung des Jahres blicken wir zurück auf alle Erlebnisse aus dem Jahr 2025. Das Team von «Minisguard» hat viele Fragen gestellt – und ebenso viele spannende Antworten erhalten. Bei zahlreichen Besuchen und Interviews an den unterschiedlichsten Orten konnten wir auch komplexe Themen einfach und verständlich erklären. Natürlich fehlten auch humorvolle Momente nicht. Und auch die Musik kam dieses Jahr nicht zu kurz: etwa mit dem neuen «Minisguard»-Song «Sin tour» oder dem Hit der Kinder der Schule Sedrun «pign tochen grond». Gemeinsam schauen und hören wir noch einmal die schönsten Momente aus dem «Minisguard»-Jahr 2025.
Co fan ins ina chanzun? Chantar ina chanzun? Nagin problem. Accumpagnar ella cun clavazin? Schon in zic pli grev. Ma co fan ins insumma in'endretga chanzun professiunala per laschar ir ella al radio? Per chattar ora quai è Anna sa messa sin via en il studio da musica da Sandro Dietrich a Cuira. Ensemen cun Ivo Orlik, pli enconuschent sco rapper Giganto, ha Anna scrit, chantà e rappà il nov hit dal «Minisguard». Wie macht man einen Song? Ein Lied singen? Kein Problem. Es mit dem Klavier begleiten? Etwas schwieriger. Aber wie macht man eigentlich ein richtiges, professionelles Lied, das ins Radio kommt? Um das herauszufinden, hat sich Anna auf den Weg ins Musikstudio von Sandro Dietrich gemacht. Zusammen mit Ivo Orlik, besser bekannt als Rapper Giganto, schrieb, sang und rappte Anna den neuen Hit für «Minisguard».
Co fan ins ina mobiglia? Il «Minisguard» è stà sin visita tar la scrinaria Pichalain en la Val Müstair. Là avain nus guardà cun il mainafatschenta e sia glieud tge ch'i dovra tut per insumma pudair fabritgar ina mobiglia – saja quai ina stgaffa, ina maisa u ina sutga. Ed igl è cler: scrinarias e scrinaris lavuran mintgatant era cun il computer ed èn per part era mezs artists. Plinavant avain nus dà in sguard en la stanza d'exposiziun da la scrinaria, nua ch'ins chatta da tuttas sorts chaussas fatgas cun lain. Il «Minisguard» dat in sguard sin la professiun da scrinari. Wie stellt man ein Möbelstück her? Die Sendung «Minisguard» war zu Besuch in der Schreinerei Pichalain in der Val Müstair. Dort haben wir gemeinsam mit dem Geschäftsführer und den Mitarbeitenden angeschaut, was es alles braucht, um überhaupt ein Möbelstück herzustellen – sei es ein Schrank, ein Tisch oder ein Stuhl. Und so viel steht fest: Schreinerinnen und Schreiner arbeiten mitunter auch am Computer und sind zum Teil richtige Künstler. Ausserdem haben wir einen Blick in den Ausstellungsraum der Schreinerei geworfen, wo man allerlei Dinge aus Holz findet. «Minisguard» gibt einen Einblick in den Beruf des Schreiners.
Ins pudess pensar ch'igl è in chastè. Ma igl è il grond hotel da tschintg stailas a Segl cun 140 chombras. 190 collavuraturas e collavuraturs emprovan d'ademplir quasi mintga giavisch als giasts. Il co-directur Patrick Dietrich e sia collavuratura Lara Donatz mussan ad Anna co quai funcziunescha. E tar l'emprendist Simon Gabriel emprenda Anna da faudar serviettas, da tegnair massa magiels en in maun u er co purtar endretg il tablar grond. A la fin dastga ella schizunt servir al directur – tgisa sche quai gartegia? E per tgi che ha mirveglias co quai è cun las stailas tar ils hotels – er quai declera il Minisguard. Wie funktioniert ein Luxushotel? Man könnte meinen, es sei en Schloss. Aber es ist das grosse 5-Sterne Hotel in Sils mit 140 Zimmern. 190 Leute versuchen den Gästen jeden Wusch zu erfüllen. Wie das funktioniert, zeigen der Co-Direktor Patrick Dietrich und seine Mitarbeiterin Lara Donatz. Und beim Lehrling Simon Gabriel, lernt Anna wie man richtig Servietten faltet, viele Gläser in einer Hand trägt oder auch wie man das grosse Tablar richtig hält. Am Schluss darf sie sogar dem Direktor servieren – mal schauen, ob das gut geht. Und für alle, die wissen wollen, wie das mit den Sternen bei den Hotels funktioniert – das Minisguard erklärts.
Probabel enconuschas ti in ballun plitost sco decoraziun d'ina festa d'anniversari – ma cun in ballun pon ins er ir en l'aria, cun in gigantic ballun d'aria chauda. Quai è mintga onn il cas durant l'emna da balluns d'aria chauda a Flem. Il Minisguard ha visità questa occurrenza e guardà tge ch'i dovra tut per pudair ir en l'aria cun in ballun. Il pilot Samuel Juon è sa preparà cun noss moderatur Gian Carlo per in sgol. Sch'els han la finala pudì sgular u betg, quai ha decidì l'aura. Wahrscheinlich kennst du einen Ballon eher als Dekoration für eine Geburtstagsfeier – aber mit einem Ballon kann man auch in die Luft steigen, mit einem riesigen Heissluftballon.Genau das passiert jedes Jahr während der Heissluftballon-Woche in Flims. Minisguard hat diesen Anlass besucht und geschaut, was es alles braucht, damit ein Ballon abheben kann. Der Pilot Samuel Juon hat sich zusammen mit unserem Moderator Gian Carlo auf einen Flug vorbereitet. Ob sie am Ende wirklich fliegen konnten oder nicht – das hat das Wetter entschieden.
Emplenir la cassa cun ina massa munaida e purtar quella sin banca – quai han blers uffants gia fatg. Ma tge capita lura propi cun quests daners? Tge fa la banca cun quels? Il «Minisguard» vul respunder a questa dumonda e fa perquai il viadi dals daners. La cussegliadra da banca Lea Beer mussa a nus tge che capita cun ils daners e dat ina invista davos las culissas da la banca. La fin finala spetga schizunt ina surpraisa traglischanta nossa moderatura Anna Selina. Die Spardose mit vielen Münzen füllen und diese dann zur Bank bringen – das haben viele Kinder schon einmal gemacht. Aber was passiert eigentlich genau mit dem Geld? Was macht die Bank damit? «Minisguard» geht dieser Frage nach und begleitet das Geld auf seiner Reise. Die Bankberaterin Lea Beer zeigt uns, was mit dem Geld passiert, und gewährt uns einen Blick hinter die Kulissen der Bank. Am Ende wartet sogar eine funkelnde Überraschung auf unsere Moderatorin Anna Selina.
Oz ha Noah in termin che po far vegnir gnervus in u l'auter uffant: la visita tar la dentista. Per Noah n'è quai dentant nagin problem. Durant la controlla guarda la dentista en bucca, dumbra ils dents e controllescha cun in pitschen spievel che tut saja en urden. Cun ses instruments spezials po la dentista era guardar, sch'in dent e ferm e saun. La dentista Eva declera dentant era co ch'ins po guardar tras in dent. Ed era sch'ils dents da Noah èn picobello – a la fin survegn el tuttina anc in pitschen tractament. Was macht die Zahnärztin bei einer Kontrolle? Heute hat Noah einen Termin, der manche Kinder nervös machen könnte: den Besuch bei der Zahnärztin. Für Noah ist das aber kein Problem. Während der Kontrolle schaut die Zahnärztin in den Mund, zählt die Zähne und kontrolliert mit einem kleinen Spiegel, ob alles in Ordnung ist. Mit ihren Spezialinstrumenten kann die Zahnärztin auch erkennen, ob ein Zahn stark und gesund ist. Die Zahnärztin Eva erklärt aber auch, wie sie durch einen Zahn hindurchschauen kann. Auch wenn Noahs Zähne heute picobello sind, erhält er am Ende doch noch eine kleine Behandlung.
La lutga è in sport cun ina gronda tradiziun. Mo lutga n'è betg be sport mabain tutga er tar la cultura svizra. Simon Keller da Sevgein è fascinà da tut quai che ha da far cun lutga. Al Minisguard ha el mussà sia passiun e nus avain vulì savair co ch'ins daventa propi in lutgader u ina lutgadra. Uschia avain nus accumpagnà il "nausch" giuven tar in trenament cun il club da lutga da Flem. Wie funktioniert der Schwingsport? Schwingen ist ein Sport mit einer grossen Tradition. Nur Schwingen ist nicht nur Sport, sondern gehört auch zur Schweizer Kultur. Simon Keller aus Sevgein ist fasziniert von allem, was mit Schwingen zu tun hat. Dem Minisguard zeigt er seine Leidenschaft und wir wollten wissen, wie man wirklich Schwingerin oder Schwinger wird. So begleiteten wir den «bösen» Jungen bei einem Training mit dem Schwingclub Flims.
In di sin l'alp da chauras Bellezza pastgiras en ils culms, giudair l'entir di en l'aria frestga ensemen cun ils animals – quai è bain ina bella vita sco chavrer u chavrera. Gea, quai è vair – ma i dat cunzunt er blera lavur. Tge ch'i dat tut da far sin l'alp da chauras davent da la damaun baud fin la saira tard – quai ha il «Minisguard» vulì savair. Perquai avain nus accumpagnà il chavrer Mario e la chavrera Regina, visità il signun Koni e gidà la pura Nadia da mulscher. -------------------------------------------------------------------------------------------- Ein Tag auf der Ziegenalp Schöne Weiden in den Bergen, den ganzen Tag an der frischen Luft mit den Tieren verbringen – das klingt nach einem herrlichen Leben als Ziegenhirtin oder Ziegenhirt. Ja, das ist wahr – aber es bedeutet vor allem auch viel Arbeit. Was es alles auf der Ziegenalp zu tun gibt, von frühmorgens bis spätabends – das wollte die Sendung «Minisguard» herausfinden. Deshalb haben wir den Ziegenhirten Mario und die Ziegenhirtin Regina begleitet, den Senn Koni besucht und der Bäuerin Nadia beim Melken geholfen.
Chauns da terapia en chasa da tgira Sch'in animal è enturn nus, dat quai simplamain in bun sentiment. Quai han era differentas chasas da tgira constatà, perquai vivan uss a Vella persunas attempadas ensemen cun chauns da terapia. Co ch'ina tala convivenza guarda ora, tge ch'è sa midà en la chasa dapi ch'ils chauns Aika e Juna abitan là, e quant plaschair che las abitantas ed ils abitants han dals novs cumpogns, guardain nus en il «Minisguard». Pertge emprendan chauns uschè tgunsch? Chauns emprendan fitg gugent ed han grond plaschair da reglas. Ma pertge insumma? In chaun è in animal da gruppa e s'orientescha fitg vi d'in manader da gruppa, saja quai in chaun u in uman. Il «Minisguard» declera tge che l'emprender ha da far cun la gruppa e pertge ch'ins po betg mo educar, mabain er dressar in chaun. ------------------------------- Therapiehunde im Altersheim Ein Hund in der Nähe – das sorgt einfach für ein gutes Gefühl. Dies bestätigen auch verschiedene Pflegeheime, darunter jenes in Vella, wo ältere Menschen nun gemeinsam mit Therapiehunden leben. Die Hunde Aika und Juna sind mittlerweile feste Bewohner der Einrichtung und haben das Zusammenleben spürbar verändert. Wie sich der Alltag mit den Vierbeinern gestaltet, welche positiven Effekte sie auf die Bewohnerinnen und Bewohner haben und wie viel Freude sie bereiten, zeigt die Sendung «Minisguard». Wieso können Hunde so gut lernen? Ausserdem erklärt die Sendung, warum Hunde so schnell lernen. Als soziale Rudeltiere orientieren sie sich stark an einer Führungsperson – sei es ein Mensch oder ein anderer Hund. Der «Minisguard» beleuchtet, wie Lernen mit Gruppendynamik zusammenhängt und warum Hunde nicht nur erzogen, sondern auch gezielt trainiert werden können.
Auto Pikachu La gronda passiun da Daniela Stuppan è il mund dal comic giapunais Pokémon, ma ella è era fascinada dad autos. Uschia ha ella decorà ses auto cun figuras e simbols da quest comic. Nus avain accumpagnà la giuvna da Trimmis durant la transfurmaziun da ses auto a l'ultimativ pokémon. Scumond d'ir cun auto en il Grischun Per charrar tras il chantun Grischun duvrav'ins avant 100 onns blera pazienza e ... geabain, chavals. Cunquai ch'il scumond dad ir cun auto en il Grischun è pir vegni abolì ils 21-06-1925, eri fin lura lescha da tschentar giu il motor e da laschar trair l'auto da chavals. _______________________________________________________ Vom Fahrverbot zum Pikachu-Mobil: Graubündens bewegte Autogeschichte Vor 100 Jahren war Autofahren in Graubünden verboten – heute fährt ein leuchtend gelbes Pikachu-Auto durch Trimmis. Die Geschichte zeigt, wie sich Mobilität vom Verbot zur kreativen Freiheit entwickelt hat. Daniela Stuppan aus Trimmis hat ihre zwei großen Leidenschaften – Pokémon und Autos – auf kreative Weise vereint. Mit viel Liebe zum Detail verwandelte sie ihr Fahrzeug in ein rollendes Kunstwerk im Stil der japanischen Comicwelt. Ihr Auto, inspiriert von Pikachu, zieht als farbenfrohes Pokémon-Mobil alle Blicke auf sich. Ein Blick in die Vergangenheit zeigt, wie sehr sich die Mobilität im Kanton Graubünden verändert hat: Noch vor 100 Jahren war das Autofahren dort verboten. Erst am 21. Juni 1925 wurde das Verbot aufgehoben. Bis dahin mussten Motorfahrzeuge abgeschaltet und von Pferden gezogen werden – ein faszinierender Kontrast zur heutigen, kreativen Autokultur.
In Graubünden hat die Fischereisaison begonnen – und der «Minisguard» ist mit dabei. Maurin und Ramun aus Sent zeigen, was man zum Fischen braucht und nehmen uns mit auf einen frühen Angelausflug an den Fluss En. Ob am Ende eine Forelle auf dem Grill landet? Ausserdem klärt der «Minisguard» eine spannende Frage: Wie atmen Fische eigentlich unter Wasser? Wir werfen einen Blick auf die faszinierende Funktion der Kiemen und entdecken, wie Fische den lebenswichtigen Sauerstoff aus dem Wasser filtern.
Suenter che nus avain mussà co che avieuls fan mel, vai en il «Minisguard» da quest'emna per la dumonda: Co vegn il mel d'avieuls da la patgna en il magiel? L'apicultur Rafael Mazzetta mussa pass per pass co che mintga dagut mel d'avieuls vegn tratg or da las patgnas per emplenir el en in magiel. Per far quai dovra el in petgen, ina centrifuga ed in refractometer. Il mel d'avieuls cuntegna er ina u l'autra surpraisa.
Mintga di che cumenza cun ina buna talgia-paun cun paintg e mel d'avieuls è in di che cumenza bain. Ma co fan ils avieuls insumma mel? E quanta lavur dovri per emplenir in glas? Ronja ha vulì savair tge ch'i dovra tut per far il mel dultsch. Perquai è ella sa messa sin via per scuvrir il mund fascinant dals avieuls. En il chantun da Turitg è ella s'inscuntrada cun l'apicultur Rafael Mazzetta. El ha mussà a Ronja ses avieuls e pudì respunder ad ella tut las dumondas. En l'emprima da duas episodas mussa il «Minisguard» quest'emna co ch'ils avieuls empleneschan patgna per patgna cun mel.
Tge èn ministrants e ministrantas? – La via fin ch'ins po daventar papa – Conclave: co vegn il papa propi elegì?
Senza dubi has ti er gia giugà cun ils tscheps da plastic da tuttas colurs. Ils Legos èn baingea in dals termagls ils pli enconuschents. Ma danunder vegnan quests termagls? E tgi ha inventà els? Il «Minisguard» s'occupa durant in'entira emissiun cun ils Legos. Uschia era la scola da Zernez che ha quest'emna gì l'emna da project cun il tema MINT. Tranter auter ha la 5 e 6avla classa experimentà e programmà cun LEGO Spike. Legos cun motors, e computerins integrads. __________________________________________________ Sicherlich habt ihr auch schon mit den bunten Plastiksteinen gespielt. Lego ist eines der bekanntesten Kinderspielzeuge weltweit. Aber woher stammen diese Spielzeuge und wer hat sie erfunden? Die Sendung «Minisguard» widmet sich in einer ganzen Episode den Legosteinen. Auch die Schule von Zernez hat sich in ihrer Projektwoche dem Thema MINT gewidmet. Dabei haben die Schülerinnen und Schüler der 5. und 6. Klasse mit Lego Spike experimentiert und programmiert. Diese speziellen Legosteine sind mit Motoren und Computern ausgestattet und ermöglichen spannende technische Projekte.
Chattar ossa d'animals Quirin e ses amis da Schlans en Surselva fan gugent termagls en il guaud. Cun raiver enturn, far gieus da pigliar u ir en taunas chattan els adina puspè ossa dad animals. Sch'in plascha ad els, lura piglian els cun l'oss e mettan el tar lur pitschna collecziun. Ma adatg, simplamain ir a rimnar ossa na dastgan ins betg – i dat in pèr reglas, pertge che tut tenor èsi scumandà u po perfin esser privlus per la sanadad. Chattar corna Savevas che tschiervs u chavriels bittan giu mintg'onn tranter favrer ed avrigl lur corna? E fin il fanadur è la nova corna gia creschida suenter – savens anc pli gronda che l'onn avant. Ma pertge insumma? Els pudessan gea er simplamain laschar crescher adina vinavant la corna sco p. ex. las vatgas u ils capricorns. Il «Minisguard» declera co che quai cun la corna funcziuna. --------------------------------------------------------------------------------------------------------- Quirin und seine Freunde aus Schlans in der Surselva streifen gerne durch den Wald und finden dabei oft Tierknochen, die sie in ihre Sammlung aufnehmen. Allerdings gibt es Regeln, die das Sammeln von Knochen einschränken, da es je nach Art der Knochen verboten oder gesundheitsschädlich sein kann. Hirsche und Rehe werfen jedes Jahr zwischen Februar und April ihre Hörner ab; diese wachsen bis Juli wieder nach? Auch diese Geweihe findet man im Frühling mit etwas Glück im Wald. Die Sendung «Minisguard» erklärt, warum diese Tiere ihre Hörner abwerfen und wie der Prozess funktioniert.
Tgi che va cun skis sto dar in'egliada sin il privel da lavinas. E per pudair valitar lez sto l'Institut per la perscrutaziun da naiv e lavinas (SLF) far differentas mesiraziuns e quai di per di. Il «Minisguard» ha accumpagnà Chasper Buchli dal SLF sin l'areal da perscrutaziun en las muntognas da Tavau. Ed il cool – i na va betg be per guardar quanta naiv ch'igl ha dà e sche quella è loma u bletscha, mabain anc per in'entira massa autras chaussas. La circulaziun da l'aua Sin noss mund datti radund 1,4 trilliardas liters aua, la gronda part en furma d'aua da sal en las mars. Tut quest'aua fa part da la circulaziun d'aua. Grazia a la chalira dal sulegl è ella permanentamain en moviment e sa mida adina puspè da la furma liquida en vapur ed enavos. Ma tge capita precis?
Ina savur ferma en il nas la primavaira – quai n'èn betg mo las pradas che flureschan, mabain era la puschina e la grascha ch'ins dovra per engraschar las pradas. Era sche la savur n'è betg adina empernaivla, è quai impurtant per il pastg e per las flurs. Il «Minisguard» ha visità la famiglia Winzap a Falera per guardar tge ch'è la differenza tranter la grascha e la puschina e co ch'ins las reparta sin il prà. Pertge dovra il prà puschina e grascha e cura metter ella? Per ch'il prà possia crescher, dovra el differentas chaussas: sulegl, aua e gas or da l'aria. Ma per ch'il pastg e las flurs creschian anc pli fitg, dovran els nutriment supplementar. E quel datti en la puschina ed en la grascha. Quest nutriment survegn il prà la primavaira e l'atun. Ma uschè simpel n'èsi betg declerà. Cura exact ch'il prà survegn tge nutriment è in'istorgia per sasezza – che ti vegns a savair cun guardar il «Minisguard».
Mintgatant èsi impurtant da savair, sch'i dat sulegl ils proxims dis u sch'igl è da pachetar en ina giacca da plievgia. Quai savain nus savens grazia a las prognosas da l'aura en l'internet, al radio u en la televisiun. Il «Minisguard» è stà sin il tetg probablamain il pli enconuschent da la Svizra per guardar co ch'ils meteorologs da SRF vegnan da guardar en l'avegnir. Entaifer pacas uras han Braida e Flavia chantà e registrà 14 chanzuns d'uffants rumantschas. Ruedi ha accumpagnà ellas sin il clavazin. Per che tut tunia a la fin endretg e bain, ha dentant era Gioni, il tecnicist dal tun betg dastgà mancar.
Liv e Lia emprendan da sautar in saut da l'India - E tge è rassissem?
Èlin va oz a spendrar vitas – e quai cun dar sang. Nus accumpagnain ella e guardain tge viadi ch'il sang dad Èlin fa, fin ch'el è pront per ina persuna che dovra ina donaziun da sang, per exempel suenter in grev accident. Cun INA donaziun po Èlin numnadamain spendrar TRAIS vitas! Ensemen cun las laborantas dal Center da donaziun da sang a Cuira chattain nus plinavant ora la gruppa da sang dad Èlin ed elavurain il sang, fin ch'ins vesa sias trais parts. Gruppas da sang Lura guardain nus tge gruppas da sang ch'i dat e co ch'ellas sa differenzieschan ina da l'autra. Has ti savì che betg tut las persunas pon survegnir sang da tut las persunas? La gruppa da sang gioga ina gronda rolla, i po uschiglio daventar fitg privlus. En il «Minisguard» scuvrin nus pertge che quai è uschia.
Trenar sin il glatsch da hockey cun ils profis. Quai han uffants pudì far in suentermezdi a Samedan. Sin differents posts e cun tips e trics da las HCD Ladies han els pudì perfecziunar lur moviments sin il glatsch, ma er lur tirs sin il gol. In grond highlight hai era dà dasper il glatsch: ina sentupada cun il trenader naziunal Patrick Fischer. Co producesch'ins in glatsch artifizial? Glatsch na datti betg mo en la natira, ins al po era producir artifizialmain. Cler, ils quadrins da glatsch per la limonada vegnan or da la schelentera. Ma co vegn propi fatg il glatsch per in'entira patinera? Il «Minisguard» ha dà in'egliada davos las culissas e scuvrì il misteri dal glatsch per dar hockey, curling e far piruettas.
Far acrobatica sin il chaval Ir a chaval è per bleras persunas in grond hobi, ma er far gimnastica e figuras d'acrobatica. La cumbinaziun da quests dus sports è voltischar. Ma far figuras acrobaticas sin in chaval che sa mova n'è betg uschè simpel. Quai pretenda blera concentraziun, tensiun dal corp, in bun equiliber e natiralmain er curaschi. Nus avain visità l'uniun «Voltige Allegra» durant in exercizi a Tumein. La domesticaziun da chavals Chavals èn schon dapi massada onns noss cumpogns fidads. Mo co èsi daventà ord quai animal selvadi, che viveva ina giada en tutta libertad, in animal che fa uschè per cumond a nus. Cura e co ha quella amicizia cumenzà? Quai guardainsa en il Minisguard.
Discurrer rumantsch – crescher si a Winterthur Ils blers da nus Rumantschas e Rumantschs discurran rumantsch en il mintgadi, cler, ma en in territori cumplainamain tudestg sa chapescha quai betg da sasez. Nus avain accumpagnà 3 famiglias durant ina s'entupada cun lur uniun “Allegra Winti” a Winterthur. Uffants e geniturs giaudan d'avair la pussibilitad da pudair discurrer, promover e viver il rumantsch. Esser Rumantscha u Rumantsch en la bassa, saja ina sfida ma era in grond sentiment da patria. L'istorgia dal rumantsch Cura ch'ils Romans èn arrivads en nossas valladas, han ils schuldads influenzà la lingua ch'il pievel discurriva lura qua tar nus. La maschaida tranter il latin e la lingua che vegniva discurrì en il Grischun ha dà rumantsch. Ma cura e co precis che quai e capità e pertge ch'i dat uschè grondas differenzas tranter ils idioms, guardain nus en il Minisguard.
L'istorgia dal pli aut eroport da l'Europa – in di sin la plazza aviatica a Samedan – Co funcziuna in helicopter?
Il Minisguard ha accumpagnà la gruppa d'uffants «Singvögel» a sia preschentaziun en l'emissiun «Samschtig-Jass» cun lur chanzun rumantscha «Boomshakalaka».
Preparativas da la gatta Jolie per l'exposiziun – Co datti allergias? – Ed ina visita tar in'exposiziun da giats e giattas a Karlsruhe
Co funcziuna il sport da biatlon? – Il project «Biathlon 4 you» va en las scolas Grischunas per preschentar il sport. – Co tiran ins flad?
Temas da quest'emissun: - Lénnie e Tiamé treneschan per in di daventar profis da snowboard - La funcziun dals egliers da sulegl
Lénnie e Tiamé treneschan per in di daventar profis da snowboard. Minisguard ha accumpagnà ils fragliuns da Trin che traneschan pliras giadas ad emna sin l'aissa ed en la halla per in di tutgar tar l'elita da freestyle d'aissa. Els han perfin survegnì tips d'in profi.
Pedels e pedellas – ils lavurus en il zuppà. Ellas ed els èn las persunas che lavuran cunzunt davos las culissas da tia scola: la pedella u il pedel. Senza quellas persunas na fissi betg schuber, la naiv na vegniss betg rumida, tes banc na vegniss betg reparà ed anc bler auter na funcziunass betg en scola. Il «Minisguard» ha vulì savair, tge lavurs ch'in pedel fa tut ed ha perquai accumpagnà Andri Schmidt da la scola da Zernez. El mussa a nus ses mintgadi e raquinta tge che plascha ad el il meglier vi da sia lavur. Co funcziuna atgnamain ina clav? En ina scola hai ina massa ischs ed uschia er ina massa differentas clavs. Quellas datti en tut las furmas e grondezzas, ed i dat era differents tips da clavs: per exempel la clav da barba, la clav da crennas u la clav da fossets. Mintga clav funcziuna in zichel auter, ma la fin finala fan tuttas il medem, ellas avran ischs.
L'onn è anc frestg, tut è pussaivel. Per il Minisguard avain nus dumandà ils uffants sin tge ch'els sa legran, tge ch'els giavischan e sch'els han in u l'auter propiest per il 2025. Tgi vul far urden pli regular en chombra? Tgi less dar gas en scola? E tgi è cuntainta sco igl è e na less far nagut auter che fin uss?
Die Nachrichtensendung für Kinder und Jugendliche. Warum ist der Himmel blau? Was sind Menschenrechte? Was macht die Digitalisierung und was bewegt die Welt? «Minisguard» präsentiert aktuelle Themen verständlich und kinderleicht.
Igl è fraid, i savura bain da tschaira... Ma sch'ins spetga memia ditg, datti in frust. Il trair chandailas ha ina lunga tradiziun. Uschia er a Glion, nua ch'ils uffants han pudì trair chandailas quest'emna. Qua dentant chandailas tut spezialas e natiralas. A Glion tiran ils uffants numnadamain chandailas da tschaira d'avieuls. Chandailas tutgan tar il temp d'advent, sco il pignol tar Nadal. En bleras stivas grischunas arda probablamain era uss gist ina u l'autra chandaila. Ma co funcziuna quai insumma? Tge precis sto tut capitar, per ch'ina chandaila possia arder pliras uras senza pausa?
Daco datti insuma naiv? E co fan ins naiv artificiala?
Scola da Savognin realisescha fanestra traglischonta Durant il temp d'advent èsi dapertut festiv – era a Savognin! Il Minisguard ha visità la 6avla classa da la scola da Savognin ch'ha creà ina fanestra d'advent tut speziala. Cun blera fantasia, inschign da zambregiar e lavur da team han las scolaras ed ils scolars creà in highlight traglischant en chasa da scola. Il tschupè d'advent – in dals prims chalenders d'advent Ozendi enconuschain nus chalenders d'advent cunzunt cun portas nua ch'i sa zuppa davostiers di per di ina surpraisa sco p. ex. ina pitschna tschigulatta. Quest chalenders datti però pir in zic dapli che 100 onns. In dals pli vegls chalenders è il tschupè d'advent. Tge che quel ha da far cun uffants da Hamburg e cun ina veglia roda d'in char da chavals, mussa il Minisguard.
Tge fa ina statista en in film? La moderatura dal Minisguard ha dastgà esser part dal film L'ultim Rumantsch e mussa tge che statistas han da far sin il set da film. Il Minisguard mussa en pli tge ch'in reschissur, in um da camera, in'artista da make up, acturas ed acturs etc. fan sin in set da film sco quel da L'ultim Rumantsch.
Pitons da Bever A Bever han duas soras giuvnas in hobi tut spezial: ellas han duas pitons roialas sco animals da chasa. La contribuziun mussa co ch'ellas tgiran las duas serps fascinantas e tge ch'i signifitga da tegnair tals animals exotics. In'invista interessanta en in dachasa particular! In animal da chasa per Nadal? Il toc explicativ declara tge ch'i vul dir da cumprar in chaun. Responsabladad, custs, ma era sfidas en il mintgadi. L'istorgia fictiva declera, pertge ch'in animal da chasa n'è betg in bun regal da Nadal.
Il di dal futur tar RTR Era quest onn visitan bunamain 20 uffants RTR al di dal futur. Els tuttas e tuts gidan durant in di a far radio, televisiun e social media. Tgi beneventa ils giubilars e las giubilaras al microfon durant las Gratulaziuns, tgi accumpogna in reporter u ina reportra da radio e puspè auters filmeschan e taglian videos per il Telesguard u per Tiktok ed Instagram. Il Minisguard mussa tge che curra e passa tut durant quest di en chasa RTR. Il di dal futur – ma pertge atgnamain? Il di dal futur datti dapi var 20 onns. Al cumenzament aveva el però num «di da la figlia» ed era pensà propi be per las buobas. Daco che quai era uschia e daco ch'igl ha la finala dà londeror il di dal futur per buobas e buobs, declera il Minisguard.