Podcasts about onderzoekers

  • 44PODCASTS
  • 242EPISODES
  • 10mAVG DURATION
  • 5WEEKLY NEW EPISODES
  • Jan 2, 2023LATEST

POPULARITY

20152016201720182019202020212022


Best podcasts about onderzoekers

Latest podcast episodes about onderzoekers

Wetenschap Vandaag | BNR
Link tussen genoeg hydratatie en gezond ouder worden

Wetenschap Vandaag | BNR

Play Episode Listen Later Jan 2, 2023 1:50


30 jaar aan data van meer dan 11.000 mensen laat volgens onderzoekers zien dat mensen die genoeg vocht binnenkrijgen langer leven en minder snel last hebben van ziektes. Eerder dit jaar vonden onderzoekers een link tussen een verhoogd natriumgehalte in het bloed en hart- en vaatziekten. Die verhoogde hoeveelheid natrium wordt vaak veroorzaakt door een verlies aan water – door te plassen of te zweten – zonder dat dit verlies met voldoende water wordt aangevuld. In nieuw onderzoek hebben ze die link verder uitgezocht en ze zagen dat deelnemers met een verhoogd natriumgehalte in het bloed meer tekenen van veroudering lieten zien. Hoe hoger dat gehalte, hoe hoger de kans op eerder doodgaan en het ontwikkelen van chronische ziektes, zou blijken.   Nou bewijst de studie nog niet dat er een causaal verband is. Daar wordt in vervolgonderzoek naar gekeken, maar de onderzoekers suggereren al wel dat het voor mensen met een erg hoog natriumgehalte, van 142 millimol per liter of hoger, geen kwaad kan om extra goed op de vochtinname te letten. Hoeveel is dan ook alweer genoeg? Dat verschilt heel erg per persoon en per dag, aangezien je niet elke dag evenveel vocht verliest en ieders lichaam net anders werkt. Onderzoekers zijn het er daarnaast ook nog eens niet over eens hoeveel het gemiddeld zou moeten zijn. Maar minstens 1,5 tot 2 liter per dag is nog steeds een veel gebruikte standaard. Lees meer: Good hydration linked to healthy aging.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Wetenschap Vandaag | BNR
Nieuwe bloedtest voor vroege detectie Alzheimer

Wetenschap Vandaag | BNR

Play Episode Listen Later Dec 28, 2022 6:37


Onderzoekers hebben een nieuwe bloedtest ontwikkeld waarmee Alzheimer al in een vroeg stadium gedetecteerd moet kunnen worden. De onderzoekers hopen dat de test dure hersenscans en pijnlijke ruggenprikken kan gaan vervangen.Lees hier meer: New biomarker test can detect Alzheimer's neurodegeneration in blood. De paper vind je hier: Brain-derived tau: a novel blood-based biomarker for Alzheimer's disease-type neurodegeneration. Over het CRISPR-onderzoek lees je onder andere hier meer: CRISPR vertraagt alzheimer bij muizen.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Wetenschap Vandaag | BNR
Robot danst zichzelf vooruit in reactie op temperatuur

Wetenschap Vandaag | BNR

Play Episode Listen Later Dec 16, 2022 1:31


Een zachte, vormbare robot, die geen batterij of snoertje nodig heeft om te bewegen, die op moeilijke plekken kan komen, zoals diep in het menselijk lichaam bijvoorbeeld: dat is waar een flink aantal onderzoekers met wisselend succes aan werkt.  Een nieuwe telg van de soft robotics-familie is er eentje die niet veel nodig heeft om te verplaatsen en als hij zich voortbeweegt doen zijn bewegingen denken aan een breakdance optreden. Het robotje is gemaakt van een zachte gummy bear-achtige gel die uitzet en krimpt in reactie op temperatuurwisselingen.  Onderzoekers hebben het voor elkaar gekregen om dat krimpen en uitzetten zo te sturen dat het robotje zich verplaatst met een beweging die sterk lijkt op ‘de worm': een dansbeweging die in het breakdancen voorkomt, maar eigenlijk al is ontstaan in de jaren twintig.  Het zou niet veel moeten kosten om het robotje in grote getallen te produceren en de toepassingen zijn volgens de onderzoekers eindeloos en niet alleen biomedisch. Volgende stap: kijken of de kruipbeweging ook in gang gezet kan worden door veranderingen in stofjes die van nature in ons lichaam voorkomen en kijken of de wormpjes ook voorzien kunnen worden van hele kleine sensoren en cameraatjes. Lees meer: New robot does ‘the worm' when temperature changes.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Wetenschap Vandaag | BNR
Onderzoekers ontrafelen de oorzaak van de raadselachtige tsunami bij Sulawesi

Wetenschap Vandaag | BNR

Play Episode Listen Later Dec 13, 2022 5:50


Op 28 september 2018 werd Sulawesi - één van de eilanden van Indonesië - geraakt door een zware aardbeving met een magnitude van 7.5. Nou was die aardbeving niet geheel onverwacht vanwege de breuken in de platen onder het eiland, alleen de tsunami die kort na de aardbeving volgde wel. Bij dit type breuk, waarbij de platen langs elkaar bewegen en er geen beweging omhoog of omlaag is zou je geen vloedgolf verwachten. Een team onderzoekers onder leiding van de Universiteit Utrecht denkt nu te weten hoe het zit.  In deze audio hoor je aardwetenschapper Taco Broerse van de Universiteit Utrecht. Lees hier meer over het onderzoek: Oorzaak van raadselachtige tsunami bij Sulawesi ontrafeld. De paper vind je hier: A Tsunami Generated by a Strike-Slip Event: Constraints From GPS and SAR Data on the 2018 Palu Earthquake.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Wetenschap Vandaag | BNR
Met slimme software cognitieve problemen voorspellen

Wetenschap Vandaag | BNR

Play Episode Listen Later Dec 12, 2022 5:10


Schade aan de vaten in onze hersenen kan voor allerlei problemen zorgen. Bijvoorbeeld op het gebied van taal of ons geheugen. Onderzoekers van het UMC Utrecht hebben nu slimme software ontwikkeld waarmee ze aan de hand van hersenscans proberen deze schade te voorspellen. In deze audio hoor je neuroloog en onderzoeker Matthijs Biesbroek en neuroloog in opleiding en promovenda Mirthe Coenen van het UMC Utrecht. Meer informatie vind je hier: Cognitieve problemen voorspellen. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Wetenschap Vandaag | BNR
Waarom het zuidelijk halfrond stormachtiger is dan het noordelijk halfrond

Wetenschap Vandaag | BNR

Play Episode Listen Later Dec 9, 2022 2:01


Al eeuwen merken schippers van de wereldzeeën op dat ze de ergste stormen moeten trotseren wanneer ze zich op het zuidelijk halfrond bevinden. Nu denken onderzoekers te weten waarom het daar stormachtiger is dan op andere plekken.  Sinds de jaren tachtig bevestigt ook satellietdata dat de stormen op het zuidelijk halfrond – waar je onder andere Australië en delen van Afrika en Zuid-Amerika vindt - heftiger zijn dan op het noordelijk halfrond. Zo'n 24 procent heftiger, om wat preciezer te zijn.   Onderzoekers van de universiteit van Chicago denken nu een idee te hebben waarom. Ze combineerden hiervoor observaties, bestaande literatuur en klimaatmodellen en vonden twee mogelijke oorzaken.  De eerste: bergketens. Op het noordelijke halfrond vind je er daar veel meer van. Haalden ze die weg in simulaties, dan veranderde dat de luchtstroom en werd het verschil in stormachtigheid op de twee halfronden een stuk kleiner. De andere oorzaak: oceaanstroming. De energie van die stroom verschilt per halfrond. Dat komt omdat deze zinkt in het noordpoolgebied, over de bodem trekt en dan bij Antarctica weer omhoogkomt om daar verder te bewegen aan het oppervlak. Maakten ze die stroom in simulaties gelijk, dan verdween de rest van het verschil in stormachtigheid.  Wat ze ook zagen is dat het verschil toeneemt sinds in de jaren tachtig is begonnen met satellietmetingen. Het zuidelijk halfrond wordt steeds stormachtiger. Die toename konden ze weer linken aan veranderingen in de oceanen. Allemaal kennis die belangrijk is bij het beter inschatten van en voorbereiden op de gevolgen van klimaatveranderingen in de toekomst.   Lees meer: The Southern Hemisphere is stormier than the Northern, and we finally know why.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Wetenschap Vandaag | BNR
Oudste DNA ooit gevonden laat ons 2 miljoen jaar oud ecosysteem zien

Wetenschap Vandaag | BNR

Play Episode Listen Later Dec 8, 2022 6:11


Onderzoekers zijn het oudste DNA ooit op het spoor gekomen. Het geeft ons een kijkje in hoe een stukje van onze planeet er 2 miljoen jaar geleden uitzag. De samples zijn afkomstig uit de Kap København Formatie van Noord-Groenland en laten zien dat daar in die tijd - toen het er zo'n 10 tot 17 graden warmer was - rendieren en knaagdieren leefden, er berken, coniferen en populieren groeiden en er zelfs - tot de verbazing van velen - mammoeten rondliepen. Van dit 2 miljoen jaar oude ecosysteem kunnen we belangrijke dingen leren.  Lees meer: Discovery of world's oldest DNA breaks record by one million years. Of: Oldest-ever DNA shows mastodons roamed Greenland 2 million years ago. Over het vorige record: Million-year-old DNA sheds light on the genomic history of mammoths. Over het (niet) terugbrengen van uitgestorven dieren: Het terugbrengen van uitgestorven dieren: kan het ooit echt? Onwaarschijnlijk. Of: Hoe wetenschappers puzzelen met mammoet-DNA.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Tech Update | BNR
Investeringen Europese techsector dalen, Sunny Balwani hoort strafeis, Marshelikopter breekt record

Tech Update | BNR

Play Episode Listen Later Dec 7, 2022 4:39


Europese techbedrijven en start-ups kregen dit jaar 81 miljard euro aan investeringen. Minder dan recordjaar 2021: toen werd er voor 98 miljard geïnvesteerd in Europese tech. Onderzoekers van Atomico wijten de daling aan de economische omstandigheden. Ook in de Tech Update:  Sunny Balwani (Theranos) hoort straf Marshelikoptertje Ingenuity breekt hoogterecord op 35e vlucht See omnystudio.com/listener for privacy information.

Wetenschap Vandaag | BNR
De link tussen onze tanden en de schubben van een vis

Wetenschap Vandaag | BNR

Play Episode Listen Later Dec 5, 2022 2:00


Mensen worden over het algemeen niet geassocieerd met schubben, maar daar moeten we volgens een onderzoek naar tanden anders over na gaan denken.  Hoe zijn tanden namelijk ooit ontstaan? Tanden die ervoor zorgden dat je als dier ineens beter prooien of planten vast kon pakken en ze ook nog eens makkelijker in stukjes kon krijgen. Het begon volgens onderzoekers allemaal bij één soort vis. De voorouder van alle dieren met tanden.   Maar dan nog: hoe zijn die tanden dan ooit ontstaan? Volgens één theorie zijn schubben aan de buitenkant van de vis gemigreerd naar de binnenkant van de mond. Een andere bekijkt het andersom: net als bij het weefsel van kieuwen moeten tanden van binnenuit zijn ontstaan.   In deze nieuwe studie is gekeken naar de zaagvis, om duidelijk te krijgen welke theorie het beste past. Onderzoekers bestudeerden 70 miljoen jaar oude fossielen van een uitgestorven zaagvissoort. Specifiek keken ze naar de puntige uitsteeksels op de neus van het dier, de reden waarom het woord zaag in de naam voorkomt. Die puntige uitsteeksels worden vaak tanden genoemd, maar zijn eigenlijk gespecialiseerde schubben.   Toen ze de structuur van de buitenste laag van deze schubben bekeken met een microscoop zagen ze tot hun verbazing dat deze structuur behoorlijk veel wegheeft van moderne haaientanden. Nou hebben zwaardvissen naast deze schubben ook al echte tanden gehad, dus bij dit dier zijn ze niet van plek gewisseld, maar het laat wel zien dat schubachtige structuren zich prima kunnen ontwikkelen tot tand-achtige structuren. Een plusje voor de ‘van buiten naar binnen'-theorie dus. Denk er maar eens aan, de volgende keer dat je je schubben staat te schrobben. Lees meer: Sawfish fossils suggest teeth likely evolved from body scales in ancient fish.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Wetenschap Vandaag | BNR
Onderzoekers maken database met bijna 32.000 kandidaat-moleculen voor nieuw soort batterij

Wetenschap Vandaag | BNR

Play Episode Listen Later Nov 28, 2022 5:52


Wetenschappers van het Nederlandse onderzoeksinstituut DIFFER hebben een database gemaakt met bijna 32.000 moleculen die mogelijk gebruikt kunnen worden in toekomstige batterijen. Het gaat specifiek om moleculen die interessant zijn voor flowbatterijen. Deze zijn veelbelovend omdat de energie-inhoud van dit type batterijen eenvoudig op te schalen is. Daarmee kan de batterij een belangrijke rol gaan spelen bij de grootschalige opslag die nodig is om het elektriciteitsnetwerk stabiel te houden bij wisselvallige beschikbaarheid van groene stroom.  In deze audio hoor je Süleyman Er, de leider van de onderzoeksgroep Autonomous Energy Materials Discovery van DIFFER. Lees hier meer: Onderzoekers van DIFFER hebben een database gemaakt met 31.618 moleculen die mogelijk gebruikt kunnen worden in toekomstige redox-flowbatterijen. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Wetenschap Vandaag | BNR
Ultrahoge resolutie scan laat veranderingen in hersenen bij migraine zien

Wetenschap Vandaag | BNR

Play Episode Listen Later Nov 27, 2022 1:24


Hele heftige terugkerende hoofdpijn, misselijkheid en gevoeligheid voor licht: migraine kan een flinke impact hebben op iemands leven. Naar schatting lopen er wereldwijd 148 miljoen mensen met chronische migraine rond. Maar helemaal snappen waar het vandaan komt en hoe het werkt doen we niet.  Nou zitten er rondom de bloedvaten in onze hersenen ruimtes gevuld met vloeistof. Deze ruimtes kunnen beïnvloed worden door ziekte en ontsteking. Daardoor kunnen ze bijvoorbeeld opzetten. Nou werd al gedacht dat er misschien een link was tussen het opzetten van deze ruimtes en migraine.   Onderzoekers hebben nu een MRI-scan gebruikt met ultrahoge resolutie om hier meer over te weten te komen. En inderdaad: bij mensen met chronische migraine was een veel sterkere vergroting van die ruimtes om de bloedvaten te zien.   Wat ze nu nog moeten onderzoeken: is het de migraine die zorgt voor die opgezette ruimtes, of wordt de migraine veroorzaakt door die vergrote ruimtes? Het antwoord op die vraag kan van groot belang zijn bij het ontwikkelen van betere behandelingen. Lees meer: Ultra-high-res MRI reveals migraine brain changes.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Wetenschap Vandaag | BNR
Leren van de snel sluitende waterkleppen van de klimbaars

Wetenschap Vandaag | BNR

Play Episode Listen Later Nov 23, 2022 1:39


De leefomgeving van vissen kan sterk variëren. Tussen zout- en zoetwater en soms zelfs tussen nat en droog. Sommige vissoorten kunnen namelijk tot wel een week op het droge overleven. Deze wisselende omstandigheden vragen om geavanceerde waterwerken in hun cellen.  Voor cellen in alle dieren geldt dat het van levensbelang is om de waterbalans goed te houden. Mocht er te weinig water via het membraam de cel inkomen, dan kan een cel speciale waterkanaaltjes openzetten om meer water binnen te laten.   Onderzoekers waren benieuwd naar de waterkanaaltjes van de klimbaars: een vis die zo nu en dan ook tijd doorbrengt op het droge. Als je tussen zulke extreme omstandigheden kan wisselen, dan moet je ook waterkanaaltjes hebben die daar op kunnen reageren, was het vermoeden.  En dat is ook wat ze zagen: een uniek soort waterkanaaltje - wat eigenlijk een eiwit is - in de kieuwen en huid van de vis dat dankzij een speciaal klepje razendsnel kan openen en sluiten. Begrijpen hoe dit op moleculair niveau werkt kan zelfs een nieuw type medicijnen opleveren.  Zo werken bijvoorbeeld de waterkanaaltjes in hersencellen minder goed bij beginnende Alzheimer. Ook in ziektes of situaties waarbij je bijvoorbeeld heel snel de druk in de hersenen moet verlagen kan dit een interessante vondst zijn.   Lees meer: Quick-closing valve allows fish to rapidly regulate the water in their cells.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Wetenschap Vandaag | BNR
Waarom beschadigt het ene hersengebied sneller door Alzheimer dan het andere?

Wetenschap Vandaag | BNR

Play Episode Listen Later Nov 19, 2022 1:52


Het is één van de grote vragen rondom de ziekte waar we het antwoord nog niet op hebben. Onderzoekers van Washington University School of Medicine hebben nu iets gevonden, wat het mogelijk helpt verklaren.   De meeste mensen ontwikkelen bij Alzheimer eerst schade – die ontstaat door de ophoping van eiwitten – in het geheugengebied van de hersenen. Daarna volgen meestal gebieden die nadenken en plannen aansturen.  Om te achterhalen waarom dit in de meeste gevallen zo is, hebben ze in dit onderzoek de hersenen bestudeerd van 350 proefpersonen, waarbij patronen van eiwitophoping naast patronen van genexpressie werden gelegd. Zo zagen ze dat er in gebieden waarin het APOE-gen het meest actief is, ook veel eiwitophoping en weefselschade te zien is.  En dat geldt voor meer genen die geassocieerd worden met Alzheimer. Ook die zagen ze in vergelijkbare patronen terug in de hersengebieden waarin de schade het eerst ontstaat.  Nou draagt vrijwel iedereen een variant van die genen in zich, maar bij sommige varianten - bijvoorbeeld het APOE4-gen - is het zo dat dragers ervan een nog grotere kans hebben op het ontwikkelen van schade. Ook dat zagen ze terug in het onderzoek.   Het zegt nog lang niet alles, zo zijn er bijvoorbeeld ook atypische vormen waarbij het andere gebieden zijn die als eerste schade oplopen, maar in het geval van ziektes als Alzheimer geldt: alles wat we te weten kunnen komen over het ontstaan ervan telt. Lees meer: Study yields clues to why Alzheimer's disease damages certain parts of the brain.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Wetenschap Vandaag | BNR
Beter begrijpen hoe bacteriën zich vermenigvuldigen

Wetenschap Vandaag | BNR

Play Episode Listen Later Nov 10, 2022 2:20


Bacteriën planten zich voort via groei en celdeling. Tijdens elke ronde van groei en deling, de zogenaamde celcyclus, moet de cel alle celcomponenten precies één keer kopiëren. Hoe dit de cel lukt zonder fouten, is een vraag die het wetenschappelijke veld al lange tijd bezighoudt.  Onderzoekers van AMOLF hebben nu een wiskundig model ontwikkeld dat hiervoor een verklaring geeft. Want hoe ‘weet' een bacterie wanneer het tijd is om zijn DNA te kopiëren? En hoe zit dit bij verschillende groeisnelheden? Door recente ontwikkelingen in single-cell microscopie kunnen onderzoekers nu naar individuele cellen kijken en ze observeren terwijl ze groeien en delen.  En dat levert nieuwe informatie op. Ten eerste groeit de bacterie door zijn volume voortdurend te vergroten. Wanneer de bacterie een bepaald volume bereikt, begint een nieuwe ronde van DNA-replicatie. Om dat in gang te zetten moet een activator-eiwit zich binden aan het beginpunt van het chromosoom - met daarop het DNA - om het vervolgens te openen. De replicatie kan dan van start.   Dat activator-eiwit loopt alleen eerst door verschillende andere processen heen voordat het dit beginnetje maakt. Wat nu uit experimenten blijkt is dat dit activator-eiwit bij die stappen kan switchen tussen een actieve vorm en een inactieve vorm. Zo houdt het bij verschillende groeisnelheden de celcyclus stabiel en komt het uiteindelijk op het juiste moment bij dat beginpunt uit.  Waarom willen ze dit nou in zoveel detail weten? Omdat dit allemaal belangrijke informatie is bij het ontwikkelen van betere antibiotica – waarbij je wilt tegengaan dat die bacteriën zich vermenigvuldigen - en omdat er hard gewerkt wordt aan het maken van een kunstmatige werkende cel. Want als dat lukt - eentje maken die zichzelf kan vermenigvuldigen - kunnen we daarmee nog veel meer belangrijk onderzoek doen. Lees meer: New model for reproduction of E. coli bacteria.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Wetenschap Vandaag | BNR
Het majeur akkoord dat tegen nachtmerries moet helpen

Wetenschap Vandaag | BNR

Play Episode Listen Later Nov 2, 2022 6:02


Onderzoekers uit Zwitserland hebben iets ontdekt dat - in combinatie met bestaande therapie - kan helpen tegen ernstige en terugkerende nachtmerries: het C69 piano-akkoord. In een experiment waaraan mensen meededen die last hebben van een nachtmerriestoornis, combineerden de wetenschappers bestaande therapie met een tweede therapie. De eerste therapie (Imagery Rehearsal Therapy) laat mensen hun nachtmerries opschrijven en vervolgens herschrijven. Dat positieve scenario moet vervolgens overdag in gedachten worden herhaald. De tweede therapie (Targeted Memory Reactivation) koppelt een stimulus (zoals een geur of geluid) aan iets wat iemand moet herinneren. Presenteer je die stimulus tijdens het slapen weer, is het idee, dan versterkt dat de herinnering. In dit geval kreeg de helft van de proefpersonen zowel bij het bedenken van het positieve droomscenario als tijdens de remslaap om de tien seconden het C69 akkoord te horen. Wat bleek: bij deze groep namen de nachtmerries een stuk sterker af dan in de controlegroep. Ook nam het aantal positieve dromen in de piano-groep toe. Deze effecten waren drie maanden na het experiment nog zichtbaar.  Het onderzoek is nog niet helemaal klaar en thuis alleen een C69-bandje afspelen tijdens het slapen zal waarschijnlijk weinig doen, maar dat een akkoord dit effect lijkt te hebben is op z'n minst opmerkelijk. Lees meer: The major chord that cures nightmares. De paper vind je hier: Enhancing imagery rehearsal therapy for nightmares with targeted memory reactivation.   See omnystudio.com/listener for privacy information.

Wetenschap Vandaag | BNR
Glijmiddel van koeienkwijl beschermt tegen hiv

Wetenschap Vandaag | BNR

Play Episode Listen Later Oct 24, 2022 1:33


Onderzoekers uit Zweden hebben een glijmiddel ontwikkeld dat de overdracht van hiv en herpes grotendeels kan tegengaan. En één van de bestanddelen van het middel is nogal opmerkelijk.  Onder andere in ons neus zit slijm dat virusdeeltjes kan vangen en wegwerken. Een trucje dat deze wetenschappers in glijmiddel hebben weten na te maken. Voor de gel werd namelijk een bestanddeel van koeienslijm gebruikt en daarmee bleek de gel in lab-testen voor 70 procent te beschermen tegen hiv en voor 80 procent tegen herpes.  Volgens de onderzoekers is de gel ook veelbelovend omdat er vanwege het natuurlijke bestanddeel geen kans op bijwerkingen of resistentie is, wat bij andere middelen soms wel het geval is. Daarnaast zou het slijm als afvalproduct vanuit de vleesindustrie makkelijk geleverd kunnen worden.  Nou is het niet zo dat hiermee condooms niet meer nodig zouden zijn, want – nog even los van het risico op zwangerschap bij man-vrouw seks – zijn er ook nog een heleboel andere soa's die je kunt overdragen die niet worden gestopt door de gel.  Het zou dus meer een soort toevoeging of back up zijn, maar dat er nu zoiets bestaat als glijmiddel met koeienslijm, dat is in ieder geval bijzonder boeiend. Lees meer: Mucus-based lubricant proves highly effective against HIV and herpesSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Wetenschap Vandaag | BNR
Onderzoekers ontwikkelen elektrolyser voor groene waterstof met 200 keer minder iridium

Wetenschap Vandaag | BNR

Play Episode Listen Later Oct 24, 2022 5:54


Naast de klimaatcrisis, hebben we ook steeds meer te maken met een materiaalcrisis. Ook bij de productie van groene waterstof gaat dat voor problemen zorgen. Onderzoekers van TNO proberen daarom nu al met een oplossing te komen. Het lukte ze om 200 keer minder van het schaarse materiaal iridium te gebruiken in elektrolysers die nodig zijn om - met gebruik van stroom uit zon en wind - groene waterstof te maken. De efficiëntie moet nog wel omhoog, die kwam uit rond de 30 procent van wat nu wordt gehaald. Dat betekent dat er waarschijnlijk toch meer iridium nodig is om dat richting de 100 procent of hoger te krijgen, maar dat zal nog altijd veel minder van het materiaal zijn dan nu wordt gebruikt.  In deze audio hoor je onderzoeker Lennart van der Burg van TNO. Meer lezen kan hier: Doorbraak ontwikkeling elektrolysers: 200 keer minder iridium gebruiktSee omnystudio.com/listener for privacy information.

FD Dagkoers
Bitcoin gaat de wereld redden, zeggen believers

FD Dagkoers

Play Episode Listen Later Oct 17, 2022 9:57


Begin je dag met de podcast Dagkoers van Het Financieele Dagblad.  Nederlandse universiteiten slaan steeds meer data op in de cloud en daardoor worden ze ook meer afhankelijk van de grote techbedrijven. Onderzoekers stellen vast dat de academische wereld kritischer moet zijn op de risico's, vertelt techredacteur Jan Fred van Wijnen. Lees: Universiteiten diep in 'clouds' ondanks waarschuwingen Duizenden bitcoin-enthousiastelingen kwamen vorige week samen in Amsterdam voor de 'viering van de grootste financiële innovatie in de geschiedenis', zoals de organisatoren het noemden. Redacteur Pim Brasser was bij het evenement en hoorde van de aanwezigen weinig kritische geluiden over de digitale munt. Lees: Duizenden doemdenkers op bitcoinfeest loven hun munt als levensredder See omnystudio.com/listener for privacy information.

Wetenschap Vandaag | BNR
Honden ruiken het als we gestrest zijn

Wetenschap Vandaag | BNR

Play Episode Listen Later Sep 29, 2022 6:50


Dat honden een indrukwekkende neus hebben weten we natuurlijk al, maar nieuw onderzoek suggereert dat ze er ook mee kunnen ruiken of we ons goed voelen. Onderzoekers van Queen's University in Belfast keken in een experiment of ongetrainde honden onderscheid konden maken tussen een geurmonster (adem en zweet) van dezelfde persoon, voor- en nadat die persoon een stressvolle taak had uitgevoerd. Lees hier meer over het onderzoek: Dogs can smell when we're stressed, study suggests. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Wetenschap Vandaag | BNR
Darmbacteriën en het behandelen van kanker

Wetenschap Vandaag | BNR

Play Episode Listen Later Sep 28, 2022 5:53


Er is, weten we inmiddels, een sterke link tussen de bacteriën in onze darmen en onze gezondheid. Die bacteriën zijn onder andere van invloed op sommige kankerbehandelingen. Onderzoekers kijken daarom om welke bacteriën uit ons microbiota het precies gaat en wat ze doen om die behandelingen te beïnvloeden. Kunnen we de negatieve effecten wellicht tegengaan en de kennis in ons voordeel gebruiken? In deze audio hoor je onderzoeker Marcel de Zoete van het UMC Utrecht. Vrijdag is hij ook te horen op het Betweter Festival. Een langer gesprek met De Zoete over ons microbiota kun je hier terugluisteren: See omnystudio.com/listener for privacy information.

Wetenschap Vandaag | BNR
Het oudste hart ter wereld gevonden in een vis

Wetenschap Vandaag | BNR

Play Episode Listen Later Sep 21, 2022 1:35


Onderzoekers hebben in het westen van Australië een 380 miljoen jaar oud hart ontdekt dat bewaard is gebleven in een gefossiliseerde prehistorische vis.  Toen ze de ontdekking deden vielen ze zowat van hun stoel. De vondst is enorm interessant omdat het gevonden hart iets vertelt over een belangrijk moment in de evolutie van het bloed rond pompende orgaan. Oja: en de kans dat zoiets bewaard blijft in een fossiel is gigantisch klein.   Met dank aan mineralen in de bodem is dat in dit geval wel gebeurd. Ook de lever, maag en darmen van de vis - de vroegste vissensoort die tanden en een kaak ontwikkelde - zijn er nog. Voor het eerst kan nu iets gezegd worden over organen in zulke oude diersoorten.  Als je het hart naast een afbeeldingen van ons huidige hart legt dan lijken de twee nog best op elkaar. Ook het hart van deze prehistorische vis was verrassend complex. Zo had het twee kamers, net als bij ons en is ook de positie in het lichaam anders dan bij nog oudere vissen, wat het dier - denken de onderzoekers - allemaal voordelen, zoals meer uithoudingsvermogen, opleverde.   En zo hebben we weer een stukje van de complexe puzzel, waaruit wij mensen en een heleboel andere dieren op de wereld, ooit zijn ontstaan. Lees hier meer: World's oldest heart found in prehistoric fish. Of hier: New Curtin-led research discovers the heart of our evolution. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Wetenschap Vandaag | BNR
Succesvol data verstuurd over 10 kilometer via lasercommunicatie

Wetenschap Vandaag | BNR

Play Episode Listen Later Sep 13, 2022 5:27


Onderzoekers zijn erin geslaagd om over een afstand van 10 kilometer razendsnel informatie te verzenden in de vorm van onzichtbare lichtsignalen. Deze vorm van data versturen zou sneller, goedkoper en veiliger moeten zijn dan de huidige manier.  De nieuwe telecommunicatietechniek die gebruikmaakt van laser voor het versturen van informatie van een grondstation naar een satelliet op 39.000 kilometer hoogte en weer terug, kan veel meer data versturen dan de huidige systemen. Ook is het door de golflengte technisch vrijwel onmogelijk om informatie af te tappen. Er is nu succesvol een verbinding met deze techniek tot stand gebracht tussen de KNMI-testlocatie bij Lopik en de Gerbrandytoren in IJsselstein. De volgende stap is hetzelfde voor elkaar krijgen over een afstand van tienduizenden kilometers.  In deze audio hoor je Niel Truyens, business director satellietcommunicatie bij TNO Space. Lees hier meer: Data succesvol verstuurd via lasercommunicatie tussen optische grondstations over 10 km afstand. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Wetenschap Vandaag | BNR
Nieuwe behandeling voor agressieve vorm van huidkanker

Wetenschap Vandaag | BNR

Play Episode Listen Later Sep 12, 2022 6:08


Onderzoekers hebben succesvol aangetoond dat een nieuwe behandeling voor patiënten met een agressieve vorm van huidkanker klaar is voor gebruik. Zo'n 80 procent van de patiënten met deze vorm van huidkanker is momenteel niet geholpen met bestaande behandelingen. De nieuwe therapie - een immuuntherapie - werkt net even anders dan de standaardbehandeling. Er worden namelijk afweercellen uit de omgeving van het melanoom gehaald, die worden vervolgens geactiveerd en opgekweekt tot enorme aantallen en die worden dan allemaal in één keer teruggeplaatst.  In een grote fase 3 studie hebben de onderzoekers nu laten zien dat de resultaten erg goed zijn. Er wordt gekeken of de therapie begin volgend jaar al kan worden opgenomen in het standaardpakket van zorgverzekeraars.  In deze audio hoor je internist-oncoloog John Haanen van het Antoni van Leeuwenhoek. Lees hier meer over het onderzoek: Resultaten TIL-studie bekend gemaakt: wereldwijd eerste fase 3-studie naar effect T-celtherapie bij vaste tumoren.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Wetenschap Vandaag | BNR
Onderzoekers maken meest complexe kunstmatige microbioom tot nu toe

Wetenschap Vandaag | BNR

Play Episode Listen Later Sep 11, 2022 1:48


Het is onderzoekers van Stanford University gelukt om een functionerend microbioom in het lab na te maken dat bestaat uit meer dan 100 verschillende soorten bacteriën. Het microbioom in ons spijsverteringsstelsel, dat bestaat uit honderden verschillende bacteriën, heeft op allerlei manieren invloed op onze gezondheid. Maar onderzoek doen naar dit complexe mechanisme is lastig. Het was dan ook niet makkelijk om dit in het lab voor elkaar te krijgen. Zo moesten niet alleen alle bacteriën in harmonie met elkaar leven, ze moesten ook allemaal een specifieke taak kunnen uitvoeren om als geheel te kunnen functioneren.   Daarbij speelt ook mee dat er niet één standaardmodel voor een microbioom is. Bij elk dier, bij elk mens is de samenstelling van de kolonie anders. Ze besloten daarom de meest voorkomende bacteriën te gebruiken. Toen de kolonie in het lab goed bleek te kunnen overleven, hebben ze gekeken of de kolonie ook in leven bleef in een bacterievrij spijsverteringsstelsel van een muis.   Ook daar deed de kolonie het goed. De paar bacteriën die zich niet thuis voelden in de groep werden in een volgende mix weggelaten. Daarna werd de groep gecombineerd met een bestaand microbioom uit menselijke ontlasting. Ook in die situatie hield de kolonie stand en konden ze de mix weer optimaliseren.  De onderzoekers hopen nu dat ze met deze kunstkolonie beter kunnen uitzoeken welk effect elk type bacterie heeft op onze gezondheid en hoe we mogelijk ooit ziektes kunnen behandelen door de samenstelling van de kolonie te beïnvloeden. Lees meer: Stanford researchers construct most complex, complete synthetic microbiome.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Wetenschap Vandaag | BNR
Hoe beerdiertjes zonder water kunnen leven

Wetenschap Vandaag | BNR

Play Episode Listen Later Sep 9, 2022 1:45


Beerdiertjes zijn met hun halve millimeter misschien amper te zien, toch blijven ze de aandacht trekken met hun bizarre overlevingsskills. Onderzoekers zijn er nu weer eentje op het spoor.  De minuscule meercellige diertjes overleven situaties waarin vrijwel alle andere levensvormen het lootje leggen. De ruimte ingeschoten worden bijvoorbeeld, of decennia in leven blijven zonder water. Natuurlijk zijn wetenschappers enorm geïnteresseerd in de mechanismen hierachter. Want wie weet kunnen wij mensen daar ook wat van leren.  In recent onderzoek hebben ze gekeken hoe de beerdiertjes in leven kunnen blijven zonder water. Ze zagen dat speciale eiwitten ervoor zorgen dat er een gel wordt aangemaakt die hard wordt en zo uitdrogende cellen beschermt tegen mechanische stress. Op het moment dat water de cel verlaat, waardoor de cel normaal gesproken zijn stevigheid verliest en beschadigd raakt, zorgt de gel dus dat de cel zijn werk kan blijven doen. Is er weer voldoende water, dan lost de gel langzaam op.   De eiwitten lijken in het lab ook te werken in insectencellen en in beperkte mate ook in die van ons. De onderzoekers hopen dat de ontdekking in ieder geval kan helpen om bio-samples zoals cellen langer te kunnen bewaren in droge omstandigheden. Ook zijn ze van plan naar nog zeker 300 eiwitten in het beerdiertje te kijken. Op zoek naar nog meer geheimen. Lees meer: How tardigrades bear dehydration.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Wetenschap Vandaag | BNR
Elke chimpansee heeft z'n eigen unieke drumstijl

Wetenschap Vandaag | BNR

Play Episode Listen Later Sep 7, 2022 5:25


Chimpansee mannetjes hebben elk een eigen unieke drumstijl die ze gebruiken om over grote afstanden boodschappen aan elkaar te versturen. Maar soms spelen ze opzettelijk iets onopvallends, blijkt uit onderzoek. Onderzoekers van de universiteit van St Andrews doken het Budongo Forest in Oeganda in en namen daar de drumkwaliteiten van verschillende apen op. Ze analyseerden de audio uitgebreid en zagen aan de patronen dat de dieren elk een herkenbare unieke stijl hadden. Waarbij sommige grooves hoekig als rockmuziek in elkaar zaten en andere apen juist meer een voorkeur leken te hebben voor een jazzvibe met veel variatie. Wat ze ook hoorden is dat de chimpansees hun eigen stijl niet altijd gebruikten. Vooral als ze onderweg waren en er wat afstand was tussen leden van hun eigen groep werd hij ingezet. Soms werd er wel gedrumd, maar was het een wat algemener patroon. Iets wat van pas kan komen als je je bijvoorbeeld in vijandig gebied bevindt en je niet je identiteit wilt prijsgeven maar wel wilt laten weten waar je bent. De dieren lijken dus echt een keuze te maken voor het wel of niet gebruiken van hun eigen unieke beat. In vervolgonderzoek willen de onderzoekers hetzelfde gaan bekijken, maar dan in andere chimpansee gemeenschappen. Ook op plekken waar niet de juiste bomen staan om op te trommelen. Ze hebben al ideeën over hoe dat wordt opgelost. Waarschijnlijk door stenen op elkaar te slaan. Als échte rockmuziek dus.  Lees hier meer: Chimpanzee drum beats send social media messages across the jungle. De paper vind je hier: The form and function of chimpanzee buttress drumming.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Wetenschap Vandaag | BNR
Onderzoekers bouwen gevoeligste ver-infrarood detector ooit

Wetenschap Vandaag | BNR

Play Episode Listen Later Sep 6, 2022 5:41


Het is onderzoekers gelukt om een ver-infrarood detector zo gevoelig te krijgen dat we er straks nog verder mee terug kunnen kijken dan lukt met huidige telescopen.  Jochem Baselmans, hoogleraar aan de TU Delft en senior onderzoeker bij SRON vertelt waarom het project 17 jaar duurde, wat ze precies met de detector willen gaan bekijken en waarom het nu wachten is op een superkoude telescoop.  Lees meer: Ver-infrarood detector KID bereikt hoogst mogelijke gevoeligheid.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Tech Update | BNR
TikTok kwetsbaar voor datalek, aldus onderzoekers en Microsoft

Tech Update | BNR

Play Episode Listen Later Sep 5, 2022 5:34


Diverse security-onderzoekers, waaronder die van Microsoft, maken melding van een kwetsbaarheid in TikTok. Daardoor zouden aanvallers via één kritieke plek bij persoonlijke gegevens van gebruikers kunnen komen. TikTok ontkent dat deze kwetsbaarheid nog van toepassing is en stelt dat de bevindingen van Microsoft eerder al waren aangepakt, waarbij het zou gaan om oudere versies van Android. Het vergrootglas ligt al enige tijd op TikTok en moederbedrijf ByteDance, uit angst voor inmenging van thuisland China. Ook in deze Tech Update: - De Autoriteit Consument & Markt wil nieuwe regels voor cloudaanbieders in Europa - Dit najaar krijgen we in Nederland nóg een streamingplatform: SkyShowtimeSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Wetenschap Vandaag | BNR
540 miljoen jaar terug in de tijd reizen, deze onderzoekers kunnen het

Wetenschap Vandaag | BNR

Play Episode Listen Later Aug 31, 2022 5:53


Door een nieuwe methode kunnen we het zeeniveau tot 540 miljoen jaar geleden vaststellen. Wat blijkt? Deze oude oceaanbodem heeft belangrijke lessen voor de wereld van nu.  Hoe hoog of laag de oceaanbodem is wordt bepaald door de platentektoniek (of aardplaten) en door het klimaat. Deze twee kennisbronnen zijn nu voor het eerst samengevoegd waardoor onderzoekers miljoenen jaren terug in de tijd kunnen kijken. Douwe van der Meer, geoloog aan de Universiteit van Utrecht, ontwikkelde deze methode samen met andere onderzoekers uit Engeland en Amerika. Hij legt uit hoe ze dit hebben gedaan én hoe kennis van het zeeniveau van miljoenen jaren geleden kan bijdragen aan meer bewustwording over de huidige klimaatcrisis. Lees hier meer: Zeespiegelniveau door ijskappen en platentektoniek tot 540 miljoen jaar terug bepaaldSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Wetenschap Vandaag | BNR
Wiskunde tegen malaria

Wetenschap Vandaag | BNR

Play Episode Listen Later Aug 21, 2022 1:30


Resistentie van malariaparasieten tegen anti-malaria middelen wordt een steeds groter probleem. Onderzoekers gooien nu wiskunde in de strijd om die resistentie beter in de gaten te kunnen houden.   Volgens de WHO waren er in 2020 wereldwijd nog altijd zo'n 241 miljoen gevallen van malaria. Meer dan 600.000 mensen stierven dat jaar aan de parasiet die door besmette muggen wordt overgedragen.   In Afrika wordt preventief vaak gebruik gemaakt van het middel sulfadoxine pyrimethamine om de bevolking te beschermen tegen de ziekte. Maar in sommige gebieden neemt de resistentie tegen dit middel toe en werkt het niet meer goed genoeg. Een wiskundig model met een gigantische stapel data als basis moet nu gaan helpen om voor het eerst de genetische resistentie tegen dit middel in verschillend gebieden te monitoren en voorspellen, zodat gezondheidsorganisaties beter kunnen inschatten waar het wel en niet kan worden ingezet en ook het beleid kan worden aangepast.   Hopelijk is het een stapje dichterbij het doel van de WHO om malaria uit te roeien voor 2030. Lees meer: Using mathematical modelling to fight malaria.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Met het Oog op Morgen
EXTRA: Het beste uit het Oog

Met het Oog op Morgen

Play Episode Listen Later Aug 20, 2022 37:20


In een grote Friese drugszaak ging het deze week over de inzet van een burgerinfiltrant. De rechter bepaalde dat die inzet rechtmatig was. Misdaadjournalist van NRC Jan Meeus, vertelde de over de betekenis van deze uitspraak.  Ook aandacht voor de oorlog in Oekraïne in de podcast. We spraken met Robin Dolstra die op de Krim woont. Ook daar zijn de laaste tijd steeds meer explosies. Hij vertelt of hij wat van de oorlog merkt. Verder was het de week van de Indië-herdenking. Steeds meer jonge Indo's, de derde generatie, willen meer weten over het verleden van hun voorouders. Zo ook NOS-verslaggever Danny Simons en Juliette Dominicus. Zij is de maker van de documentaire Indisch Zwijgen, die deze week in Rotterdam werd vertoond. Ze vertelt over de achtergrond van de docu.  Ten slotte nog een opvallend verhaal. Onderzoekers uit Australië en Amerika willen met DNA-technologie de uitgestorven Tasmaanse tijger weer tot leven wekken. Bijna 100 jaar geleden stierf het dier uit. Paleontoloog Rob van den Berg van Naturalis legt uit hoe de onderzoekers dat precies willen gaan doen.

Wetenschap Vandaag | BNR
Door stroming aangedreven nanomotortje is kleinste ooit gemaakt

Wetenschap Vandaag | BNR

Play Episode Listen Later Aug 4, 2022 7:21


Onderzoekers van de TU Delft hebben de kleinste door stroming aangedreven motoren ter wereld ontwikkeld. Ze zijn gemaakt van DNA en 10.000 keer dunner dan een menselijke haar.  In deze audio leggen onderzoeker Daniel Verschueren en TU Delft-onderzoeker Xin Shi uit waarom het zeven jaar duurde voordat het ze lukte om dit te maken, hoe het werkt en welke spannende ideeën er al zijn voor toepassingen. Meer lezen kan hier: Delftse onderzoekers maken DNA-motoren op nanoschaal.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Wetenschap Vandaag | BNR
Het Lichaam | Hoe een algoritme slapende baby's in ziekenhuizen helpt

Wetenschap Vandaag | BNR

Play Episode Listen Later Aug 3, 2022 7:06


Onderzoekers van het Wilhelmina Kinderziekenhuis - onderdeel van het UMC Utrecht - hebben een algoritme ontwikkeld waarmee ze heel nauwkeurig kunnen zien of een baby slaapt of niet. Wetenschapsredacteur Karlijn Meinders ging langs om van onderzoeker Jeroen Dudink en Digital Health-expert Annemarie van 't Veen te horen hoe het algoritme werkt en waarom het nodig is. En zouden andere leeftijdsgroepen hier niet ook wat aan kunnen hebben? Meer lezen over het project kan hier: UMC Utrecht - Sleep Well BabySee omnystudio.com/listener for privacy information.

Wetenschap Vandaag | BNR
Grote vissen sneller in ademnood in opwarmend water dan kleine vissen

Wetenschap Vandaag | BNR

Play Episode Listen Later Jul 28, 2022 1:37


De beperkte hoeveelheid zuurstof in water is een steeds groter probleem voor vissen en andere waterdieren. Onderzoekers van de Radboud Universiteit wilde weten: voor welke vissen is het gevaar het grootst?  Zuurstofarm water ontstaat onder andere door opwarming en vervuiling. Daar komt nog eens bij dat vissen in warmer water meer zuurstof nodig hebben om te kunnen leven. En stikstof in het water kan zorgen voor minder zuurstoftransport in het bloed.  Om te voorspellen welke vissen bij welke veranderingen in gevaar komen keken ze in dit onderzoek los van elkaar naar zowel zuurstofgehalte, temperatuurverschil en grootte van de vis. Ze zagen dat grotere vissoorten gevoeliger zijn voor lage zuurstofgehaltes, maar alleen als het water warm is. Als het water koud is, zijn het juist de kleine vissen die in de problemen komen. Ook blijken zeevissen minder goed bestand tegen zuurstofarm water dan zoetwatervissen.   De onderzoekers zagen ook nog een verschil op celniveau: vissen met grotere cellen dan andere vissen konden er ook niet goed tegen. En dat is allemaal belangrijke informatie bij het bepalen: welke soort krijgt het wanneer benauwd en kunnen we daar iets aan veranderen?  Lees meer: Wanneer krijgen vissen ademnood?See omnystudio.com/listener for privacy information.

Wetenschap Vandaag | BNR
Kogelvissen kunnen prima zonder werkende maag

Wetenschap Vandaag | BNR

Play Episode Listen Later Jul 20, 2022 1:50


Ken je de kogelvis? Je weet wel: dat onderwaterbeestje dat zichzelf op kan blazen tot een bolletje? Die blijkt helemaal geen werkende maag nodig te hebben.  Voor ons en een heleboel andere dieren zou een niet functionerende maag enorme problemen opleveren. We hebben die maag nodig om het eten dat we eten te verwerken. Maar de kogelvis lost dat anders op.  De vis heeft het lichaamsdeel wel, maar inmiddels is het niet meer in staat om maagzuur te produceren. De maag van de kogelvis heeft daardoor zijn oorspronkelijke functie verloren, maar kreeg er een nieuwe voor in de plaats. Als de vissen schrikken, vult hun maag zich met een plens water, waardoor ze opblazen tot een soort stekelige bowlingbal, zo'n drie keer hun oorspronkelijke grootte.  Maar zoutwater spoelingen gaan niet lekker samen met maagzuren. Onderzoekers doken in de biologie van deze en andere opblaasvissen om erachter te komen hoe ze dit oplossen. De meesten kunnen hun maag nog prima gebruiken, behalve net na een opblaasmoment misschien. De kogelvis niet, die lost dat op in de rest van zijn spijsverteringskanaal en doet het prima zonder maagfunctie.  Waarom de kogelvis als enige deze verandering heeft doorgemaakt? Misschien, speculeren onderzoekers, schrikt de vis gewoon net iets vaker dan andere soorten en was het daardoor simpelweg makkelijker om die maag alleen nog daarvoor te gebruiken.  Lees meer: Pufferfish Don't Need Functional Stomach, Inflate InsteadSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Wetenschap Vandaag | BNR
De missende link tussen ongewervelden en gewervelden

Wetenschap Vandaag | BNR

Play Episode Listen Later Jul 16, 2022 1:34


Onderzoekers buigen zich al lange tijd over een gat in het fossielenarchief. Want welk dier was de schakel tussen ongewervelden en gewervelden?   Vissen, reptielen, vogels, zoogdieren: ze lijken soms totaal niet op elkaar, maar delen als gewervelden diersoorten wel, nouja... precies dat: dingen als een ruggengraat en een schedel. Ooit moeten deze structuren zijn ontstaan, maar als je naar fossielen kijkt, dan mist er ergens een tussenschakel. Een dier dat, of meerdere dieren die mooi die overgang laten zien.  Nu denken wetenschappers die schakel op het spoor te zijn. Ze hebben gekeken naar de yunnanozoon: een piepklein uitgestorven beestje dat ongeveer 518 miljoen jaar geleden in China geleefd heeft. Ze zijn lang niet de eerste onderzoekers die fossielen van dit dier hebben bestudeerd, maar wel de eersten die er zo'n grote bak high tech apparatuur bij gebruikten. Het doel: in detail kijken naar structuren in het gezicht en de nek om voor eens en voor altijd te bepalen waar dit diertje nou hoort in de familieboom van soorten.  Ze konden vervolgens concluderen: dit moet inderdaad de oudste verwant van de vroege gewervelden zijn. En zo is mogelijk weer een klein stukje aan die enorme puzzel van het leven toegevoegd.   Lees meer: Study reveals yunnanozoans as the oldest known stem vertebrates. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Wetenschap Vandaag | BNR
Proef met nieuwe stamceltherapie gestart die spierkracht moet helpen herstellen

Wetenschap Vandaag | BNR

Play Episode Listen Later Jul 14, 2022 6:02


Onderzoekers zijn begonnen aan een proef met een nieuwe stamceltherapie die onder meer moet helpen tegen genetische spieraandoeningen en spierafbraak bij ouderen. Nooit eerder werd dit op deze manier en met dit type spierstamcellen geprobeerd. De techniek verschilt per patiëntengroep. Waarbij het uitmaakt of het bijvoorbeeld gaat om een genetisch defect dat makkelijk te corrigeren is in de lichaamseigen stamcellen of niet. Ook wordt gekeken of het mogelijk is om de stamcellen nog wat extra's mee te geven voor ze terug het lichaam ingaan. Bijvoorbeeld medicijnen die zorgen dat - terwijl de stamcellen opgaan in het spierweefsel - heel lokaal stofjes worden afgeleverd.  De hoop is dat het in ieder geval voor sommige patiënten kan zorgen voor het afremmen of stoppen van de achteruitgang van spierfunctie. Hopelijk kan het in sommige gevallen zelfs zorgen voor verbetering. In deze audio hoor je onderzoeker en projectleider Bert Smeets van het Maastricht UMC+. Lees hier meer: Innovatieve stamceltherapie biedt hoop voor herstel spierkracht bij zeldzame, erfelijke spieraandoeningen.  See omnystudio.com/listener for privacy information.

Tech Update | BNR
Onderzoekers kraken autosleutel Honda

Tech Update | BNR

Play Episode Listen Later Jul 12, 2022 4:13


Onderzoekers zeggen een probleem te hebben gevonden met de beveiliging van de autosleutels van Honda's gebouwd tussen 2012 en 2022, schrijft The Verge. Door het radiosignaal van een authentieke Honda-sleutel op te nemen en terug te sturen kan een auto op afstand ontgrendeld worden. Dat zou niet moeten kunnen, zegt ook Honda.  Ook in de Tech Update: Twitter stuurt brief aan Musk: hou je aan de afspraak TikTok krijgt Italiaanse tik op de vingers  See omnystudio.com/listener for privacy information.

Wetenschap Vandaag | BNR
Zachte robots gebaseerd op een sputterende ketchupfles

Wetenschap Vandaag | BNR

Play Episode Listen Later Jul 11, 2022 6:15


Onderzoekers raakten geïnspireerd door een sputterende ketchupfles bij het ontwerpen van een nieuw soort zachte robotica. Onderzoeker Luuk van Laake van AMOLF legt uit hoe de techniek - die luchtdruk en klepjes gebruikt om zachte robotvingers aan te sturen - precies werkt. Ook hoor je meer over het grotere project waar dit onderzoek onderdeel van is. Daarin kijken ze naar een nieuw soort kunsthart, waarbij de pompfunctie ook een hele belangrijke rol speelt. Lees hier meer: Responsive soft robots inspired by sputtering ketchup bottle.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Wetenschap Vandaag | BNR
Walvissen afluisteren met glasvezelkabels

Wetenschap Vandaag | BNR

Play Episode Listen Later Jul 6, 2022 1:40


Onderzoekers hebben een nieuwe manier gevonden om walvissen te bestuderen: ze luisteren ze af via de glasvezelkabels die op de bodem van onze oceanen liggen.  Het is niet makkelijk om walvissen in de gaten te houden, alleen al omdat ze gigantische afstanden afleggen. Er wordt naast gewone ouderwetse bootjes en verrekijkers aardig wat high tech apparatuur voor ingezet. Maar zelfs daarmee is het moeilijk om de dieren te volgen. Dat moet nu dus makkelijker worden, gewoon met het bestaande glasvezelnetwerk.   Met een speciaal apparaatje wordt een verbinding gemaakt met de bestaande kabels. Vervolgens worden ongebruikte vezels in die kabel ingezet als onderwatermicrofoon. Het lukte ze al om op deze manier de locatie van 830 walvissen te bepalen en omdat het luistergebied via de kabels veel groter is dan wanneer je op één punt een microfoon hebt staan, kunnen ze veel nauwkeuriger worden gevolgd.   Nu willen ze nog zorgen dat dit straks ook real time lukt. En het mooie is: ook aardbevingen, stormen en schepen zijn op de manier in de gaten te houden. Waar dit onder andere voor kan zorgen is dat het straks meteen gehoord wordt als er een boot richting een groep walvissen onderweg is. Lees meer: Eavesdropping on whales in the high Arctic. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Wetenschap Vandaag | BNR
Hoe oermicroben kunnen helpen bij het vinden van buitenaards leven

Wetenschap Vandaag | BNR

Play Episode Listen Later Jun 27, 2022 1:42


De vroegste organismen van onze planeet leefden vooral in oceanen en hadden niet de luxe van een ozonlaag. Om zichzelf te beschermen tegen de straling van de zon ontwikkelden deze micro-organismen daarom speciale eiwitten. Die eiwitten konden dat zonlicht omzetten in energie en ze lijken een beetje op wat wij mensen in onze ogen hebben om te kunnen detecteren of het licht of donker is, maar je vindt ze ook in de natuur. Onderzoekers hebben deze eiwitten, afkomstig van over de hele wereld, nu uiterst nauwkeurig bestudeerd. Ze maakten een familieboom om te kunnen laten zien met welke omstandigheden ze 2,5 tot 4 miljard jaar geleden te maken moeten hebben gehad.  Moderne variaties van het eiwit absorberen blauw, geel en oranje, maar de oereiwitten vooral blauw en groen. Dat zou kunnen komen doordat ze op grote dieptes in het water leefden, waar ze zo min mogelijk last van straling van de zon hadden. En water laat vooral blauw en groen door.   De vroege aarde had - vergeleken met wat we nu gewend zijn - bijna buitenaardse omstandigheden. De onderzoekers hopen nog meer te weten te komen over de leefomstandigheden en bezigheden van de oereiwitten, omdat het mogelijk interessante informatie oplevert over het ontstaan van leven op andere planeten.   Lees meer: Ancient microbes may help us find extraterrestrial life forms.  See omnystudio.com/listener for privacy information.

Wetenschap Vandaag | BNR
We worden langzaam één met de mijten op ons gezicht

Wetenschap Vandaag | BNR

Play Episode Listen Later Jun 22, 2022 6:10


Onderzoekers hebben het genoom uitgezocht van de mijten die op ons gezicht wonen. Nu weten we allemaal nieuwe dingen over hun geheime leven.  Fijn hè! Zo blijken ze allerlei genen te zijn verloren omdat ze heerlijk veilig in onze haarzakjes verstopt zitten. Dat heeft ervoor gezorgd dat ze een super simpel organisme zijn geworden. Ze hebben eencellige spieren, kunnen geen daglicht meer verdragen en het geslachtsorgaan van het mannetje zit op zijn rug (lang verhaal).  Ook kunnen ze geen melatonine meer aanmaken. Het stofje waar wij slaperig van worden, maar een diertje als dit juist de energie uithaalt om 's nachts op pad te gaan om te eten en daten. En dus, terwijl wij in slaap vallen en melatonine aanmaken in de huid, gebruiken ze gewoon die van ons. Een prachtige symbiose! Want ze ruimen ook allerlei troep op onze huid op. Koesteren dus die huisdiertjes. In deze audio hoor je onderzoeker Alejandra Perotti van de universiteit van Reading. Meer lezen over het onderzoek kan hier: The secret lives of mites in the skin of our faces. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Wetenschap Vandaag | BNR
Zijn wij de oorzaak van grote giftige algenwolken?

Wetenschap Vandaag | BNR

Play Episode Listen Later Jun 21, 2022 5:40


Wolken van algen die giftige stofjes uitstoten zorgen voor grote problemen in het kustwater van Florida. Onderzoekers uit Nederland duiken er binnenkort de bodem in, op zoek naar de oorzaak. In deze audio hoor je promovenda Suzanne de Zwaan van de Universiteit Utrecht en NIOZ. Ze gaat deze week richting Florida om te beginnen aan haar onderzoek en vertelt meer over de algen die ze bestudeert, welke grote problemen de krioelende beestjes veroorzaken en hoe ze terug in de tijd wil gaan kijken met behulp van bodemsamples. Lees hier meer: Utrechtse onderzoekers op jacht naar giftige dinoflagellaten.  See omnystudio.com/listener for privacy information.

Wetenschap Vandaag | BNR
Hoe bessen vet gebruiken om diepblauw te lijken

Wetenschap Vandaag | BNR

Play Episode Listen Later Jun 18, 2022 1:48


Sommige prachtige kleuren in de natuur ontstaan dankzij pigment, maar anderen, vooral blauwtinten, door een slimme manier van lichtreflectie. Onderzoekers zijn bij een blauwe bes nu dieper in dit trucje gedoken.  Zie je een vogel met felrode vleugels, dan absorberen de pigmentmoleculen in die veren alle kleuren licht behalve rood. Maar zie je een vlinder of pauw met vlakken van prachtig glanzend diepblauw, dan is er sprake van structurele kleur. Die ontstaat doordat licht juist selectief weerkaatst op een pigmentloos oppervlak met een speciale structuur.   Toen een onderzoeker in Colorado een blauwe bes in een struik zag zitten met eenzelfde glanzende metaalachtige blauwe gloed, wilde ze weten: hoe doet die bes dat precies? Want in planten is deze tint zeldzaam. Ze ontdekte dat de bes gelaagde vetmoleculen gebruikt om het licht op de juiste manier te weerkaatsen. Van maar één andere plant is bekend dat die dit doet, maar de twee zijn geen familie.  Dan zou je denken, als dit los van elkaar door twee planten wordt gedaan, dan moet er een evolutionair voordeel zitten aan dit trucje. Eén theorie is nu dat het vetlaagje ook een belangrijke beschermende werking heeft. Een andere is dat de kleur zo mooi is dat vogels de bessen veel gebruiken als versiering in paringsrituelen en dat de planten om dezelfde reden in veel tuinen zijn beland. Lees meer: Pigment or optical illusion? What makes this berry blue. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Wetenschap Vandaag | BNR
Vissen helpen met perenbomen

Wetenschap Vandaag | BNR

Play Episode Listen Later Jun 16, 2022 5:28


Onderzoekers hebben op zee expres een lading perenbomen overboord gegooid. Dat deden ze natuurlijk niet zonder een goede wetenschappelijke reden. De bodem van onze Noordzee is inmiddels redelijk kaal. Zonder structuren om zich in te verstoppen, blijven veel vissen daardoor ook weg. Om daar wat aan te doen, moet er dus weer iets op de zeebodem komen. Nou fietste NIOZ-onderzoeker Tjeerd Bouma steeds langs boomgaarden waar elk jaar stapels oude fruitbomen werden gerooid omdat ze geen fruit meer produceerden. Hé, dacht hij toen: wat als we nou iets maken van die oude bomen? Na wat testen in het lab en geklus aan de juiste structuur zijn de eerste perenbomen nu in formatie en met blok aan het been de zee in gekieperd. Als deze test op een nog relatief klein stukje zeebodem een succes is, zouden we straks dus zomaar eens enorme onderwaterbossen kunnen hebben, met vissen in alle kleuren in plaats van vrolijk fluitende vogels tussen de takken.  Lees hier meer: Natuurherstel op zee door ‘planten' van perenboom-riffen. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Wetenschap Vandaag | BNR
Kattenkruid brengt katten veel meer dan alleen een high

Wetenschap Vandaag | BNR

Play Episode Listen Later Jun 15, 2022 1:27


Iedereen met een kat – of nou ja, iedereen die wel eens een kattenflimpje kijkt – weet dat de beestjes nogal wild kunnen worden van catnip, of kattenkruid. Onderzoekers snappen nu beter waarom.  Ze likken eraan, rollen erin en kauwen erop, om vervolgens een beetje stoned voor zich uit te gaan zitten staren. De meeste katten vinden kattenkruid onweerstaanbaar. Maar waarom? Wat speelt het voor functie in het leven van de kat? Waar komt die aantrekkingskracht vandaan?  Japanse wetenschappers denken het te weten: als kattenkruid een beetje geplet wordt – zoals wanneer je erin zou rollen, of als je erop kauwt – dan komen er extra veel insectenwerende stofjes vrij uit de plant. Dat suggereert dat een kat die net een kattenkruid-feestje heeft gehad waarschijnlijk beter beschermd is tegen ziekmakende parasieten.  De instinctieve vrij wilde reactie op het plantje is dan dus niet zo gek. Ondanks dat contact met het kruid nogal euforische gevoelens kan opwekken bij katten, schijnt het niet verslavend of ongezond te zijn voor ze. Even checken bij je dierenarts of dat voor alle hoeveelheden geldt kan natuurlijk nooit kwaad. Lees meer: Cats' strange reactions to catnip make it a better insect repellent. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Wetenschap Vandaag | BNR
Hoe verschillend zien dieren kleuren?

Wetenschap Vandaag | BNR

Play Episode Listen Later Jun 10, 2022 1:32


Onderzoekers hebben data van honderden gewervelde en ongewervelde diersoorten bestudeerd om erachter te komen hoe verschillend deze dieren de wereld zien.  Je kunt je voorstellen dat wat een dier ziet onder andere afhankelijk is van leefgebied. Woon je in een bos, dan is er een andere hoeveelheid licht om mee te werken, dan wanneer je op de steppe rondloopt, of wanneer je in een koraalrif rondzwemt. Het zicht van de meeste dieren heeft zich daarom slim aangepast aan de omgeving waarin het dier leeft. Zo zagen de onderzoekers aan de data dat landdieren beter kleuren konden zien dan waterdieren. En dat dieren die op open vlaktes leven weer meer kleuren konden zien dan dieren die leven in het bos.   Maar omgeving is niet de enige factor die van invloed is. De cellen die gewervelde dieren - zoals mensen en vissen - en ongewervelde dieren – zoals insecten en kwallen – gebruiken om licht te detecteren en verwerken zijn net even anders. Daardoor zien ongewervelden meer kleuren met een korte golflengte, zoals violet en blauwtinten.   Het onderzoek beantwoordt nog lang niet alle vragen over het zicht van dieren, maar is alvast een interessante eyeopener. Lees meer: New Study Deepens Understanding of How Animals See, and What Colors. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Wetenschap Vandaag | BNR
Wat was er eerder: de kip of de rijst?

Wetenschap Vandaag | BNR

Play Episode Listen Later Jun 7, 2022 5:17


Ooit waren kippen gewoon nog wilde vogels die in de tropen leefden. Onderzoekers hebben nu een beter beeld van wanneer de beestjes huisdieren werden. Maar vooral ook: waarom. Tientallen jaren gingen er in de literatuur dezelfde schattingen rond over de oorsprong van de huiskip, maar nu menen archeologen de échte oorsprong te hebben achterhaald. Iets heeft de voorlopers in de jungle namelijk ooit de bosjes uit- en de dorpjes ingelokt. Maar wat?  In deze audio hoor je onderzoeker Joris Peters van de Ludwig-Maximilians-Universität München. Lees hier meer over het onderzoek: How the wild jungle fowl became the chicken. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Wetenschap Vandaag | BNR
Piepklein robotje past door je ader

Wetenschap Vandaag | BNR

Play Episode Listen Later Jun 1, 2022 1:33


De kleinste robot van de wereld kruipt over een tijdje misschien wel door je aderen.  Onderzoekers van Northwestern University hebben een piepklein robotje ontwikkeld die op afstand bediend kan worden en beweegt als een krab in reactie op warmte. Het robotje is minder dan een millimeter breed en daarmee klein genoeg om door een ader te passen.  Uiteindelijk zouden dit soort robotjes blokkades in aderen kunnen opsporen en verhelpen, of zelfs samen met ons lichaam het gevecht met tumoren kunnen aangaan, maar zover is het nog lang niet. Zo is het materiaal waaruit de robot bestaat nog niet geschikt voor in het lichaam en loopt het nu als een krabje, terwijl het in het lichaam waarschijnlijk vooral door vloeistof moet bewegen.   En ondanks dat dit het allerkleinste robotje ter wereld is – op het moment dan - is het nog steeds tien keer groter dan sommige vaten in ons lichaam. Dus zou het overal moeten kunnen komen, dan moet het nog kleiner. Onbruikbaar is het huidige ontwerp overigens niet. Zo zou dit robotje bijvoorbeeld al kunnen helpen bij het repareren van apparaten op plekken waar wij mensen nooit zouden kunnen komen. Lees meer: World's smallest remote-controlled robot medic could one day crawl through your arteries. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Nieuwe Feiten Podcast
De Nieuwe Feiten van 22/03/2022

Nieuwe Feiten Podcast

Play Episode Listen Later Mar 22, 2022 32:34


(1) Zal Poetin chemische wapens gebruiken in Oekraïne? (2) Oplichters misbruiken de solidariteit met Oekraïense vluchtelingen. De Nieuwe Feitenchecker trok op onderzoek. (3) Onderzoekers zijn erin geslaagd software te ontwikkelen waarmee ze het gevoel van varkens kunnen inschatten. (4) Witte klaver in de stad is een andere plant dan witte klaver op het platteland. (5) Het middagjournaal van Bas Birker.